I CK 426/04

Sygn. akt I CK 426/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Marek Sychowicz

SSA Wojciech Kościołek (sprawozdawca)

Protokolant Anna Matura

w sprawie z powództwa T. S.A.

przeciwko B. S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2004 r.,

kasacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 stycznia 2004 r., sygn. akt […],

oddala kasację; zasądza od pozwanej B. S.A. na rzecz

powoda T. S.A. kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset) kosztów

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej B.

S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w W. zasądzającego od pozwanej na rzecz

powoda T. S.A. kwotę 79.500 zł z odsetkami z tytułu brakującej sumy

wynagrodzenia oraz kwotę 42.000 zł ,jako równowartość skapitalizowanych na

datę pozwu odsetek z ustawowymi odsetkami, a nadto obciążył pozwaną na

rzecz powoda kosztami postępowania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał, że strony

łączyła umowa na podstawie której powód zobowiązał się do pozyskania na

rzecz pozwanej prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, a następnie jej

wydzierżawienie wskazanej osobie (S.P.) na podstawie wynegocjowanej

umowy. W zamian za tę usługę, pozwana zobowiązała się zapłacić powodowi

wynagrodzenie w wysokości 90 % różnicy między kosztami nabycia prawa

wieczystego użytkowania, a kwotą pozyskanego czynszu dzierżawnego za cały

okres dzierżawy pomiędzy pozwaną a wskazaną osobą.

Powód wykonał swój obowiązek, natomiast pozwana odmówiła wypłaty

części wynagrodzenia wskazując, że po otrzymaniu czynszu dzierżawnego,

a przed nadejściem terminu, w którym dzierżawca mógł uczynić korzyść

z przedmiotu dzierżawy, doszło z udziałem pozwanej do cesji praw dzierżawcy

na rzecz kolejnej osoby, a następnie sprzedaży przez pozwaną na rzecz

ostatniej z osób, prawa wieczystego użytkowania z zaliczeniem uiszczonego

czynszu na poczet ceny.

W ocenie Sądu Apelacyjnego – zachowanie pozwanej, mające miejsce

po powstaniu wierzytelności powoda, pozostaje bez wpływu na wierzytelność

powoda, której wymagalność łączyła się nie tyle z nadejściem okresu dzierżawy

którego miał dotyczyć czynsz, ale z faktem jego uregulowania przez

dzierżawcę, chociażby z wyprzedzeniem.

Kasację złożyła pozwana spółka . Podstawę kasacji wskazała

w naruszeniu prawa materialnego art. 65 k.c. i art. 56 k.c. oraz art. 12 umowy

stron o współpracy z dnia 1 marca 1996 r. i aneksu z dnia 3 czerwca 1998 r.

w związku z umową dzierżawy pomiędzy pozwaną i S.P. z dnia 17 maja 1996

3

r. przez błędną interpretację oświadczeń woli zawartych w pisemnym

dokumencie, sprzecznie z ich językowym znaczeniem a nadto w naruszeniu

fundamentalnej zasady kauzalności czynności prawnych, skoro odpadła

przyczyna świadczenia. Na tej podstawie domagał się zmiany zaskarżonego

wyroku ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi drugiej

instancji do ponownego rozpoznania.

Powód wniósł o oddalenie kasacji i zasądzenie kosztów.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Gdy strony nie rozumieją tak samo oświadczenia woli – zgodnie ze

wskazaniami art. 65 k.c. sens oświadczenia należy ustalić, uwzględniając

staranne zabiegi interpretacyjne ze strony kontrahentów (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 maja 1995 r. II CKN 171/97).

Oznacza to, że odbiorca oświadczenia woli może powołać się na swoje

rozumienie oświadczenia woli, gdy każdy uczestnik obrotu prawnego,

znajdujący się w analogicznej sytuacji zrozumiałby je tak samo. Oznacza to

także, że rozbieżność w rozumieniu znaczenia użytych słów lub znaków

w ramach oświadczeń woli istnieć winna od chwili ich wyrażenia.

Podkreślany w kasacji profesjonalizm obu stron dodatkowo wpływa na

podwyższenie poziomu wymagań rozumienia treści postanowień umownych.

Nie sposób też nie dostrzec, że interpretacja oświadczenia woli ze strony

pozwanej uległa zmianie, już po spełnieniu części świadczenia umownego na

rzecz powoda .

Okoliczności te, jak i treść umowy (modyfikowanej aneksami) stron

przekonują o trafności tezy zawartej w motywach zaskarżonego orzeczenia, że

w zgodnym przekonaniu stron umowy- w pierwszym okresie jej obowiązywania,

o chwili wymagalności wynagrodzenia należnego powodowi nie decydował

upływ(nadejście) okresu dzierżawy, którego dotyczył czynsz, ale uregulowanie

czynszu przez dzierżawcę.

Należy podkreślić, że z postanowień umowy łączącej strony nie

wynikają zasady rozliczeń stron na wypadek wcześniejszego od planowanego

czasu zakończenia dzierżawy. Zwłaszcza w zakresie rozliczeń z tytułu

zapłaconego z góry (a nie przedpłaconego, jak to określa kasacja) czynszu

4

dzierżawnego za lata 11 do 15 (paragraf 5 umowy dzierżawy wynegocjowanej

zgodnie z wolą pozwanego przez stronę powodową z dzierżawcą), strony nie

ustaliły zasad rozliczeń na wypadek zerwania przez pozwaną węzła prawnego

z dzierżawcą, przed upływem ustalonego 30 – letniego okresu dzierżawy.

Reguły te nie wynikają także z przepisów prawa (art. 750 i 744 k.c.).

Cel umowy, nazywanej przez strony współpracą, zawierał się

w korzyściach polegających na otrzymaniu przez pozwaną czynszu

dzierżawnego od określonej osoby, a powoda na otrzymaniu znaczącego

wynagrodzenia z tytułu usług świadczonych pozwanemu (liczonego jako

pochodna wysokości zapłaconego czynszu). A skoro cel ten został osiągnięty,

to fakt rozwiązania umowy dzierżawy, z przyczyn nie wynikających

z porozumienia stron i nie związanych z zachowaniem powoda, pozostawał bez

wpływu na wymagalność wynagrodzenia powoda z tytułu usług świadczonych

pozwanej w sytuacji, w której czynsz będący podstawą wynagrodzenia

pozwana już otrzymała.

Rozwiązanie umowy dzierżawy przez pozwaną i zwrot świadczenia

czynszowego nastąpiły, w świetle niekwestionowanych ustaleń sądu drugiej

instancji, po spełnieniu świadczenia przez dzierżawcę. Zdarzenia te, niezależne

od woli powoda, pozostawały poza zakresem stosunku prawnego łączącego

strony i były prawnie obojętne dla wierzytelności powoda.

W warunkach, w których treść oświadczeń woli stron nie budziła

wątpliwości, a rozbieżności w ich interpretacji wyniknęły z określonej

samodzielnej postawy pozwanej i to po upływie pewnego czasu od daty

oświadczeń, to zarzut naruszenia art. 65 k.c. nie jest uzasadniony.

Brak w sprawie podstaw dla uznania, by w chwili złożenia strony nie

rozumiały opisanych oświadczeń tak samo i zgodnie z ustaloną w sprawie

wiedzą powoda.

Każda z opisywanych w sprawie czynności posiadała swoją przyczynę

jak i cel, które były dostrzegane i osiągane przez strony umowy (art. 56 k.c.

i art. 3531

k.c.).

Wbrew zarzutom pozwanej, kauzalność czynności prawnej łączącej

strony (causae obligandi) posiadała, co najmniej, wskazaną wyżej treść.

5

Jej zidentyfikowanie przez sąd meriti było z przyczyn oczywistych

ograniczone do tych okoliczności, które wynikały z twierdzeń faktycznych

i wniosków dowodowych stron.

W ustalonym stanie sprawy, rozliczenie wartości pozyskanego czynszu

przez pozwaną, w cenie sprzedaży na rzecz trzeciej osoby prawa jak

i zakończenie dzierżawy przed upływem terminu za który czynsz został

zapłacony, nie miały znaczenia dla wierzytelności powoda z tytułu łączącej

strony umowy.

W tym stanie kasacja jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie

art. 39312

k.p.c.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 39319

k.p.c.