V CSK 187/06

Sygn. akt V CSK 187/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lipca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

Protokolant Izabella Janke

w sprawie z powództwa T.O.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 12 lipca 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Przedmiotem sprawy jest dochodzone, początkowo dwoma odrębnymi

pozwami, żądanie zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa, reprezentowanego

przez Wojewodę, na rzecz strony powodowej łącznie 643.029,26 zł. Kwota ta

obejmuje należności z tytułu podatków i wynagrodzeń pracowniczych, które zapłacił

Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej - Specjalistyczny Szpital Zespolony po

uzyskaniu podmiotowości prawnej na skutek wpisania do rejestru sądowego w dniu

17 kwietnia 1998 r., a które to należności obciążały Skarb Państwa, ponieważ

przed wspomnianym przekształceniem Szpital był jego jednostką budżetową.

Wierzytelność z tego tytułu była przedmiotem kolejnych cesji; ostatecznie należy do

T.O., który wstąpił do sprawy za zgodą stron w miejsce pierwotnej powódki A.O.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 30 lipca 2004 r. oddalił powództwo,

ustalając na podstawie zeznań świadków oraz opinii biegłego z zakresu

księgowości P.P., że Szpital po uzyskaniu samodzielności prawnej dysponował w

dalszym ciągu tylko środkami budżetowymi przekazywanymi mu przez Wojewodę

aż do końca lipca 1998 r. i z tych środków pokrył wspomniane należności powstałe

w okresie jego działalności jako jednostki budżetowej Skarbu Państwa. W takim zaś

stanie rzeczy usamodzielnionemu Szpitalowi nie przysługiwała z tego tytułu żadna

wierzytelność w stosunku do Skarbu Państwa, a zatem strona powodowa na skutek

cesji w istocie niczego nie nabyła, stąd też powództwo podlegało oddaleniu.

Apelacja strony powodowej od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 9 listopada 2005 r., który podzielił ustalenia faktyczne i

ocenę prawną Sądu I – ej Instancji.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył skargą kasacyjną powód. Zarzucił

naruszenie art. 33 k.c., art. 40 k.c. i art. 80 ustawy z dnia 13 października 1998 r. –

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr

133, poz. 872, ze zm.), art. 37 k.c. w zw. z art. 35 b ust. 3, art. 53 ust. 1 i art. 60

ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej w zw. z art. 15

ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. prawo budżetowe, art. 33 ust. 1, art. 50 oraz art.

3

55 ustawy zoz, art. 3531

k.c. i § 12 umowy nr 4/98 z dnia 13 lipca 1998 r. oraz art.

65 k.c. i § 1 ugody z dnia 6 września 2000 r.

Procesowa podstawa skargi zawiera zarzuty naruszenia art. 278 k.p.c. w zw.

z art. 286 k.p.c. oraz art. 378 p 1, art. 382 i art. 385 k.p.c.

Na tych podstawach powód wnosi o uchylenie skarżonego wyroku,

ewentualnie także wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, lub o jego uchylenie i uwzględnienie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa nie jest jedynym sporem, jaki rozstrzygał Sąd Apelacyjny

na tle spłaconych przez samodzielne zakłady opieki zdrowotnej należności, które

powstały przed uzyskaniem przez nie odrębnej podmiotowości prawnej. Jedna z

takich spraw, prowadzona między tymi samymi stronami, o bardzo podobnym

stanie faktycznym, była także przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy. W

sprawie tamtej chodziło również o sytuację, w której zobowiązanie z tytułu

wynagrodzenia za pracę powstało w czasie, kiedy Zakład Opieki Zdrowotnej

funkcjonował jeszcze jako jednostka budżetowa Skarbu Państwa, zaś uregulowanie

tego zobowiązania nastąpiło już po zarejestrowaniu tego Zakładu jako osoby

prawnej. W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., V CK 407/04, Sąd

Najwyższy stanął na stanowisku, że przesądzające znaczenie ma tu fakt uzyskania

przez Zakład odrębnej od Skarbu Państwa podmiotowości prawnej. Z tą chwilą

bowiem dawny Szpital, będący jednostką budżetową, nie tylko nabył

samodzielność w obrocie prawnym, ale także przejął pełną odpowiedzialność za

gospodarowanie środkami publicznymi, niezależnie od źródeł ich pochodzenia.

Tezę tę, jako wyjściową, należy podzielić i przyjąć także przy rozstrzyganiu

niniejszej sprawy.

Tymczasem Sąd Apelacyjny, za Sądem Okręgowym, przywiązał zasadnicze

znaczenie do kwestii pochodzenia środków finansowych, którymi Samodzielny

Zakład Opieki Zdrowotnej regulował zobowiązania byłej jednostki budżetowej,

a raczej zobowiązania samego Skarbu Państwa, akcentując zarówno w ustaleniach

faktycznych, jak i w kwalifikacji prawnej tych ustaleń, że pokrycie przez

Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej należności Szpitala, pochodzących sprzed

4

uzyskania samodzielności prawnej na skutek zarejestrowania w dniu 17 kwietnia

1998 r., nastąpiło ze środków finansowych przekazywanych Samodzielnemu

Zakładowi przez Wojewodę. Należy podkreślić, że inaczej być nie mogło, skoro

umowa na udzielanie świadczeń zdrowotnych przez Samodzielny Publiczny

Zakład Opieki Zdrowotnej, na podstawie której Zakład ten miał otrzymywać

ustalone w niej na swoją działalność środki finansowe, została zawarta dopiero w

dniu 13 lipca 1998 r. W ten sposób doszło nieomal do zapoznania podstawowego

faktu, jakim jest autonomiczność i samodzielność osoby prawnej, powstałej na

skutek zarejestrowania Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Tym samym nie

sposób jest odeprzeć zarzutów skargi kasacyjnej, wskazujących na naruszenie

przez Sąd tej samodzielności prawnej, tj. art. 33, art. 37 i art. 40 k.c. oraz art. 33 i

art. 35 b ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.

U. Nr 91, poz. 408, ze zm.). Określanie zaś za biegłym, że przekazywane przez

Wojewodę temu Zakładowi środki finansowe są dotacją, pozostaje w oczywistej

sprzeczności z treścią art. 55 ustawy zoz, definiującym pojęcie dotacji budżetowej

w rozumieniu tej ustawy. Teoretycznie rzecz ujmując nie można wykluczyć, że

przekazując Samodzielnemu Zakładowi środki finansowe, Wojewoda mógł zastrzec

na jaki konkretnie cel mają być one przeznaczone. W takiej hipotetycznej sytuacji

Samodzielny Zakład spełniałby rolę swoistego pośrednika w przekazywaniu

należności na regulowanie zaległych zobowiązań Skarbu Państwa, jednakże w tym

zakresie nie ma ustaleń, które potwierdzałyby, że tak rzeczywiście było, co

podważa całą konstrukcję prawną przyjętą w orzeczeniach Sądów obu instancji.

Trzeba też zgodzić się ze skarżącym, że Sąd Apelacyjny nie ustalił w sposób

jednoznaczny zakresu przedmiotu regulacji ugody z dnia 6 września 2000 r.,

zawartej pomiędzy Wojewodą a Specjalistycznym Szpitalem Zespolonym, co ma

istotne znaczenie w sprawie. Ważność tej ugody nie została zakwestionowana.

Należy zatem przyjąć, że gdyby obejmowała ona także należności pracownicze i

pochodne, o których zwrot toczy się niniejsza sprawa, to, uwzględniając treść art.

917 k.c., prowadzenie długotrwałego postępowania dowodowego byłoby zbędne,

ponieważ ugodowe uregulowanie tych kwestii byłoby wiążące także w niniejszym

procesie dla sądu. W tym kontekście nie da się więc również odeprzeć zarzutu

skargi kasacyjnej naruszenia art. 65 k.c.

5

Dlatego skarga podlegała uwzględnieniu (art. 39815

k.p.c.).