III KRS 29/09

Sygn. akt III KRS 29/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania Z. W.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 6 października 2009 r.,

w sprawie przeniesienia sędziego w stan spoczynku,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 lutego 2010 r.,

uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Krajowej

Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą z dnia 6 października 2009 r. Nr 713/2009 Krajowa Rada

Sądownictwa, działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001

r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082 ze zm.) i art. 73 § 1 w

2

związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), postanowiła przenieść sędziego

Sądu Rejonowego Z. W. w stan spoczynku z dniem podjęcia uchwały.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Kolegium Sądu Okręgowego w […]

skierowało sędziego na badania przez orzecznika Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych (określany dalej jako Zakład) celem ustalenia jego zdolności do

pełnienia obowiązków sędziego. Lekarz orzecznik, po poddaniu się przez sędziego

stosownym badaniom, orzekł, że jest on niezdolny do pełnienia obowiązków

sędziego z powodu choroby lub utraty sił. W związku z tym Kolegium Sądu

Okręgowego przedstawiło Krajowej Radzie Sądownictwa wniosek o przeniesienie

sędziego w stan spoczynku. Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu zostało

doprecyzowane przez niego w ten sposób, że niezdolność sędziego do pełnienia

obowiązków spowodowana została chorobą.

W odwołaniu od powyższej uchwały sędzia Z. W. zarzucił: I. naruszenie

prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych, prowadzące do jego niewłaściwego zastosowania i stwierdzenia, że

jest osobą chorą, trwale niezdolną do wykonywania zawodu sędziego, gdy w istocie

tak nie jest; II. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: 1) § 20 ust. 1

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623, powoływanego dalej jako

rozporządzenie wykonawcze) w związku z art. 12 ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, przez jego niezastosowanie, 2) art. 379 pkt 5 oraz art. 233 § 1 k.p.c.,

poprzez wydanie uchwały bez wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich

okoliczności, w tym przede wszystkim niewysłuchanie przenoszonego w stan

spoczynku sędziego, co doprowadziło do nieważności postępowania oraz błędnego

ustalenia stanu faktycznego i oparcia na nim zaskarżonej decyzji, 3) art. 328 § 2

k.p.c., poprzez niesporządzenie uzasadnienia uchwały w sposób umożliwiający

dokonanie przez Sąd Najwyższy oceny zasadności odwołania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej

uchwały i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego

rozpoznania.

3

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że Krajowa Rada Sądownictwa

oparła się wyłącznie na treści orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu z dnia 1 lipca

2009 r. bez zapoznania się nawet ze stanowiącą jego integralną część opinią

specjalistyczną lekarza konsultanta z dnia 29 lipca 2009 r. (prawidłowo z dnia 29

czerwca 2009 r.), co spowodowało, że nie wiadomo jaka choroba trwale

dyskwalifikuje skarżącego do wykonywania zawodu sędziego i to w sytuacji, gdy od

7 lat nie przedłożył pracodawcy żadnego zwolnienia lekarskiego, zaś niepełnienie

przez niego służby w okresie do 23 września 2009 r. spowodowane było

zawieszeniem w związku z toczącym się postępowaniem sądowym, a nie chorobą.

Skarżący wskazał również, że zaniechanie przez Radę uzyskania od niego

wyjaśnień uniemożliwiło mu zakwestionowanie prawidłowości sposobu

przeprowadzenia badań oraz treści orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu, w

sytuacji gdy wydana w sprawie […] Sądu Okręgowego […] przez dwóch biegłych z

zakresu psychiatrii opinia z dnia 17 lipca 2009 r. stoi w opozycji do tego orzeczenia

oraz do opinii lekarza konsultanta Zakładu, a treść dołączonych do odwołania

zaświadczeń wystawionych przez lekarzy, na pochodzącą od których dokumentację

medyczną konsultant się powołuje, prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nietrafne są zarzuty naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów

Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż nie stosuje się ich w postępowaniu przed

Krajową Radą Sądownictwa. Kodeks ten ma zastosowanie tylko w zakresie

przepisów o skardze kasacyjnej do postępowania przed Sądem Najwyższym (art.

13 ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa).

Uzasadnione okazały się natomiast zarzuty obrazy art. 70 § 1 Prawa o

ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym sędziego przenosi się w stan

spoczynku na jego wniosek lub na wniosek właściwego kolegium sądu, jeżeli z

powodu choroby lub utraty sił uznany został przez lekarza orzecznika Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków

sędziego oraz § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, w myśl którego w

sprawach indywidualnych Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym

rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania.

4

W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że wykładnia

przepisów dotyczących przeniesienia sędziego w stan spoczynku musi uwzględniać

konstytucyjną zasadę nieusuwalności sędziów określoną w art. 180 ust. 1 ustawy

zasadniczej oraz okoliczność, że Krajowa Rada Sądownictwa stoi na staży

niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 tej ustawy), co dotyczy także przewidzianego

w art. 180 ust. 3 Konstytucji przeniesienia sędziego w stan spoczynku na skutek

uniemożliwiających mu sprawowanie jego urzędu choroby lub utraty sił. Należy

bowiem mieć na uwadze, że mimo konstytucyjnie zagwarantowanej nieusuwalności

sędzia ma bardzo ograniczoną możliwość zakwestionowania orzeczenia lekarza

orzecznika stwierdzającego trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków, gdyż nie

przysługuje mu w tym przypadku ani dwuinstancyjny tryb orzekania o niezdolności

do pracy w postępowaniu przed Zakładem (art. 14 ust. 1 i ust 2a ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227), ani droga przed sądem

powszechnym. W tej sytuacji postępowanie przed Krajową Radą Sądownictwa nie

może być iluzoryczne i ograniczać się do stwierdzenia, że lekarz orzecznik orzekł

trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków sędziego z powodu choroby bądź

utraty sił. Co prawda orzeczenie lekarza orzecznika stwierdzające taką niezdolność

jest podstawowym dokumentem dla podjęcia uchwały przez Radę, jednakże - skoro

to Krajowa Rada Sądownictwa, a nie lekarz orzecznik Zakładu, przenosi sędziego

w stan spoczynku - do pozbawienia sędziego urzędu nie wystarcza sam fakt jego

wydania. Orzeczenie to powinno więc zostać ocenione i zweryfikowane przez Radę

po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie

udostępnionej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia sędziego oraz wyjaśnień

uczestników postępowania (§ 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego), przy czym

Rada ma obowiązek uzyskania wyjaśnień sędziego, a - w myśl § 20 ust. 3

rozporządzenia wykonawczego - w uzasadnionych wypadkach może zażądać

uzupełnienia materiałów sprawy, w tym przez przedstawienie takiego dokumentu

medycznego, który odpowiada prawem przewidzianym warunkom i ma

podstawowe znaczenie dowodowe dla podjęcia zgodnej z prawem uchwały.

Wszystko to oznacza, że Krajowa Rada Sądownictwa powinna kierować się zasadą

podejmowania uchwały w indywidualnej sprawie sędziego po przeprowadzeniu

5

postępowania wyjaśniającego odpowiadającego standardom proceduralnym

obowiązującym w państwie praworządnym, a oparcie się przez nią na uzyskanym

orzeczeniu lekarza orzecznika Zakładu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy

spełnia ono warunki wymagane od takiego orzeczenia (określa przyczynę

niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego i zawiera uzasadnienie), a jego

walor dowodowy jest niepodważalny. Takie stanowisko zostało zajęte między

innymi w wyrokach z dnia 10 czerwca 2003 r., III KRS 3/03 (OSNP 2004 nr 12, poz.

217); z dnia 7 kwietnia 2004 r., III KRS 1/04 (OSNP 2005 nr 2, poz.), 29; z dnia 19

stycznia 2005 r., III KRS 9/04 (OSNP 2005 nr 12, poz. 182); z dnia 10 stycznia

2007 r., III KRS 6/06 (OSNP 2008 nr 3-4, poz. 52); z dnia 4 kwietnia 2007 r., III

KRS 5/07 (niepublikowany); z dnia 3 lipca 2008 r. (III PO 3/08, OSNP 2009 nr 19-

20, poz. 273); z dnia 5 listopada 2008 r., III KRS 4/08 (niepublikowany); z dnia 2

kwietnia 2009 r., III KRS 8/09 (niepublikowany) i Sąd Najwyższy w składzie

rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni je podziela.

W okolicznościach sprawy Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę

zgodną z orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu chociaż nie dysponowała

żadnymi danymi umożliwiającymi jego weryfikację, ani nie uzyskała od sędziego

stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Zgodnie z § 25 ust. 2 rozporządzenia

wykonawczego, do wniosku w przedmiocie przeniesienia sędziego w stan

spoczynku powinny być dołączone dowody uzasadniające okoliczności stanowiące,

zgodnie z ustawą, podstawę przeniesienia sędziego w stan spoczynku, a w

szczególności - poza orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu - także szczegółowe

zestawienie okresów niepełnienia służby „ze względu na chorobę i urlop dla

poratowania zdrowia” oraz zaświadczenia lekarskie i orzeczenia dotyczące stanu

zdrowia sędziego. Z uwagi na brak takich danych i dokumentów medycznych oraz

pominięcie obowiązku uzyskania wyjaśnień sędziego Krajowa Rada Sądownictwa

pozbawiła się możliwości oceny okoliczności, które skarżący mógł przedstawić

dopiero w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, a które mogły i powinny być

rozpatrzone w postępowaniu przed Radą.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 13 ust.

5 i 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

6