II PK 358/09

Sygn. akt II PK 358/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

w sprawie z powództwa R. U., G. S., J. T., P. R.

przeciwko K. S.A. z siedzibą w L.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej powodów R. U. i G. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 14 lipca 2009 r.,

I. oddala skargę kasacyjną,

II. zasądza od powoda R. U. kwotę 1.350 zł, a od powoda G. S.

kwotę 900 zł na rzecz strony pozwanej tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

2

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 14 lipca 2009 r. oddalił apelację powodów od wyroku

Sądu Okręgowego w L., który oddalił ich powództwa żądające zasądzenia między

innymi premii za 2005 r. na podstawie Zasad premiowania dyrektorów, ich

zastępców oraz głównych księgowych oddziałów K. SA (dalej jako „Zasady

premiowania”) oraz nagrody rocznej - 14-tej pensji za 2006 r., określonej w

załączniku nr 10 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników K.

Pozwana Spółka (K.SA), zarzucała, że nie wykonano wielkości produkcji miedzi

katodowej, gdyż zamiast złomu lub odpadów doszło do powtórnego przetopu

walcówki i zaliczenia jej do wolumenu produkcji miedzi katodowej. Zawyżono w ten

sposób niezasadnie wielkość tej produkcji. Stanowiło to podstawę odmowy premii

za 2005 r. Natomiast 14-ta pensja nie przysługiwała, gdyż po odwołaniu ze

stanowisk i wypowiedzeniu umów o pracę powodowie nie przepracowali pełnego

roku kalendarzowego.

Powód R. U. był dyrektorem […] oddziału H. W marcu 2006 r. został odwołany ze

stanowiska i z tej przyczyny wypowiedziano mu umowę o pracę, która uległa

rozwiązaniu z końcem września 2006 r.

Powód G. S. był dyrektorem oddziału H. i również w marcu 2006 r. został

odwołany ze stanowiska i po wypowiedzeniu umowa o pracę uległa rozwiązaniu z

końcem września 2006 r.

Sąd Okręgowy ustalił, że wynagrodzenie powodów składało się z wynagrodzenia

stałego, premii wypłacanej na podstawie Zasad premiowania, nagrody rocznej i

świadczeń z ZUZP, w tym wynagrodzenia z okazji Dnia Hutnika, nagrody rocznej -

14-tej pensji, dodatkowej nagrody rocznej wypłacanej w przypadku osiągnięcia

przez Spółkę zysku, nagrody jubileuszowej, odprawy emerytalno-rentowej. W

umowach o pracę uregulowano także zasady wykonania przez oddziały zadań

rocznych w latach 2005-2007 określonych przez zarząd Spółki parametrami

ekonomicznymi na każdy rok obowiązywania umów, sposób rozliczania wykonania

zadań oraz kryteria oceny realizacji nałożonych na dyrektorów oddziałów zadań.

Podstawowym warunkiem uruchomienia premii dla dyrektorów oddziałów było

wykonanie zadania dotyczącego całkowitego jednostkowego kosztu wydobycia

miedzi w urobku, przerobu flotacyjnego i hutniczego (§ 3). Przy ustalaniu wysokości

3

premii zarząd miał brać pod uwagę stopień realizacji zadań określonych w

Zasadach premiowania, w tym „wolumen produkcji miedzi katodowej” (§ 4).

Wysokość premii wynikająca z oceny stopnia realizacji zadań nie mogła

przekroczyć 5-krotności (dla dyrektorów H. „L.”) i 6-krotności (dla dyrektorów

H.„G.”) podstawy wymiaru (średniomiesięcznego wynagrodzenia stałego). Zasady

premiowania stanowiły, że decyzja o uruchomieniu i ustaleniu wysokości premii

podejmowana jest przez zarząd w terminie - nieprzekracząjcym 30 dni po

przedłożeniu opinii i raportu biegłego rewidenta z badania sprawozdania

finansowego Spółki za dany rok obrotowy. Na poczet premii rocznej zarząd mógł

uruchomić w terminie nie przekraczającym 30 dni po ustaleniu wyników oddziałów

zaliczkową wypłatę za I, II i III kwartał. Na poczet premii rocznej pozwana wypłaciła

powodowi R. U. 26.796 zł. Na początku każdego roku każdy oddział otrzymał

zadania premiowe - plany roczne do wykonania. H. „G.” nie wykonała w pełni

jednego z podstawowych parametrów premiowych - produkcji miedzi katodowej.

Wewnętrzna kontrola w kwietniu 2006 r. wykazała, nieprawidłowości w obrocie

walcówką pomiędzy oddziałem H. „C." i oddziałem H.„G.", w wyniku których

walcówka zamiast do sprzedaży na zewnątrz, została skierowana do przetopu w

H.„G". Z uwagi na ograniczenie zakupu wsadu stałego oddziały hutnicze zostały

zobowiązane do przygotowania działań organizacyjnych i technicznych

łagodzących brak wsadu stałego. 25 marca 2005 r. zarząd Spółki podjął uchwałę

nr […] w sprawie zastąpienia 9.000 ton obcego wsadu miedzionośnego wsadem

własnym, w której zaaprobował działania opisane w dokumencie – „Zakres

niezbędnych przedsięwzięć organizacyjnych realizowanych w oddziałach

hutniczych umożliwiających wykonanie planu produkcji w roku 2005", który został

przygotowany przez dyrektorów oddziałów hutniczych. Przedmiotem dostawy w

zakresie przepływu materiałów wsadowych między tymi hutami miał być złom i

odpady. Jednakże oddział H. „C." dokonał wewnętrznej sprzedaży do H. „G."

materiałów, które nie były złomem, lecz katodami miedzi, które zostały powtórnie

przetopione w H. „G." i zaliczone do wolumenu produkcji katod w 2005 r. Podstawą

transakcji było porozumienie z 21 marca 2005 r., które podpisał powód R. U. jako

dyrektor produkcji. W następstwie nieprawidłowego obrotu walcówką wykonanie

zadania premiowego przez H. „G." w zakresie miedzi katodowej zostało zawyżone

4

albowiem bez wykorzystania wskazanego wsadu (zwrotu) walcówki do ponownego

przetopienia produkcja miedzi katodowej na poziomie 460.000 ton nie zostałaby

przez oddział zrealizowana. 9 lutego 2006 r. zarząd Spółki podjął uchwałę w

sprawie oceny realizacji zadań premiowych za 2005 r. stwierdzając, że w wyniku tej

oceny na podstawie przedłożonego audytorowi do zbadania sprawozdania

finansowego Spółki oraz na podstawie wyników osiągniętych przez poszczególne

oddziały, premia roczna za 2005 r. przysługuje dyrektorom, ich zastępcom oraz

głównym księgowym oddziałów w wysokości określonej, jak w załączniku do tej

uchwały, w tym powodowi R. U. w maksymalnej wysokości (sześciokrotności

podstawy wymiaru) pomniejszona o zaliczki wypłacone za poszczególne kwartały.

W § 3 uchwały postanowiono, iż uruchomienie premii nastąpi zgodnie z trybem

określonym w § 7 Zasad premiowania. W dniu podjęcia uchwały biegły rewident nie

sporządził jeszcze opinii ani raportu z badania sprawozdania finansowego Spółki za

2005 r. Została przedłożona 16 marca 2006 r. Wcześniej, 10 lutego 2006 r. rada

nadzorcza Spółki odwołała prezesa zarządu, natomiast 24 lutego 2006 r. odwołała

pozostałych członków zarządu. 13 kwietnia 2006 r. nowy zarząd podjął uchwałę w

sprawie uchylenia uchwały zarządu z 9 lutego 2006 r. biorąc pod uwagę, że dopiero

16 marca 2006 r. została przedłożona opinia i raport biegłego rewidenta,

wykazująca zysk Spółki za 2005 r. Zarząd powziął również wątpliwości co do

sposobu wykonania przez niektóre oddziały parametrów zadaniowych, będących

podstawą do przyznania premii. Uchwalił, że do końca kwietnia 2006 r. członkowie

zarządu dokonają ponownej oceny wyników pracy i zaangażowania w realizację

zadań planu techniczno-ekonomicznego Spółki w 2005 r. przez podległych im

dyrektorów oraz realizacji zadań premiowych. Następnie 9 maja 2006 r. podjęta

została uchwała zarządu w sprawie premii za 2005 r. Wysokość premii kadry

zarządzającej była zróżnicowana. W załączniku do niej wysokość premii dla

powoda oznaczono jako „zero". Zarząd uwzględnił, iż niezależnie od zaliczek

wypłaconych na poczet premii rocznej, dyrektorzy otrzymywali nagrody, które

dotyczyły realizacji zadań produkcyjno-kosztowych, pokrywających się z zadaniami

premiowymi. Stwierdzono, że nagrody otrzymane przez dyrektorów w 2005 r. były

swoistego rodzaju „zaliczką" na poczet premii regulaminowej i że ustalając

wysokość premii należy uwzględnić wysokość otrzymanych nagród przez

5

poszczególnych dyrektorów. Powód R. U. w 2005 r. otrzymał nagrody pieniężne w

łącznej kwocie 181.000 zł.

W ocenie prawnej Sąd Okręgowy przyjął, że premia roczna według Zasad

premiowania miała charakter roszczeniowy, po spełnieniu warunków do jej

uzyskania. Podjęcie przez zarząd Spółki uchwały w tej mierze nie stanowiło jednak

samodzielnej przesłanki nabycia prawa do premii. Podstawowym warunkiem jej

uzyskania było spełnienie zadań premiowych wyznaczonych na 2005 r.

(parametrów zadaniowych) dla H. „L." i H. „G." oraz ocena ich wykonania przez

dyrektorów oddziałów w wielkościach ustalonych wcześniej przez zarząd Spółki.

Zarząd na początku roku ustalał wielkości liczbowe dla poszczególnych

parametrów zadaniowych wymienionych w Zasadach premiowania, między innymi

dotyczące wolumenu produkcji miedzi katodowej, całkowitego jednostkowego

kosztu przerobu. Nie zostały wykonane zadania premiowe dla H. „G." w zakresie

planowanej wielkości produkcji miedzi katodowej. W przekonaniu Sądu uzasadniało

to ustalenie wysokości premii rocznej dla powodów na poziomie zaliczek

wypłaconych wcześniej za 3 kwartały. Negatywna ocena wykonania jednego z

zdań wyznaczonych na 2005 r. spowodowała, iż odpadła przesłanka do

wyrównania premii w wysokości żądanej przez powodów. Wypłata zaliczkowa jest

bowiem determinowana założeniem, że wykonując zadania pracownik osiąga pełną

ich realizację, zaś ostateczny efekt oceniany jest po upływie roku. Pracodawca miał

możliwość - potwierdzoną praktyką i dozwoloną w świetle Zasad premiowania -

różnicowania wysokości spornej premii rocznej dla poszczególnych osób z kadry

zarządzającej w zależności od merytorycznej oceny ich pracy za cały rok obrotowy i

oceny realizacji zadań premiowych. Przy określaniu wysokości premii nie było

przeszkód do uwzględnienia wypłaconych powodom licznych nagród, w tym za

wykonanie zadań zbieżnych z zadaniami produkcyjnymi. Jednakże nagrody były

odrębnym świadczeniem, nie wykluczały uzyskania premii, natomiast mogły

rzutować na jej wysokość, pozostawioną uznaniu pracodawcy w granicach

przewidzianych w Zasadach premiowania. Powodowie nie nabyli prawa do nagrody

rocznej - 14-tej pensji za 2006 r., gdyż jej warunkiem było przepracowanie roku

kalendarzowego, zaś w wysokości proporcjonalnej otrzymywali ją pracownicy z

którymi rozwiązano stosunek pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (pkt 2 ppkt

6

6 załącznika nr 10 do ZUZP). Powodowie pozostawali w zatrudnieniu do końca

września 2006 r. Zostali odwołani ze stanowisk dyrektorów uchwałą zarządu z 3

marca 2006 r., co stanowiło przyczynę wypowiedzenia im umów o pracę.

Odwołanie ze stanowiska połączone z cofnięciem udzielonych pełnomocnictw

spowodowało utratę przez nich prawa do zarządzania przedsiębiorstwem

(oddziałem) oraz wykonywania funkcji kierowniczej. Nie było to rozwiązanie

stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy w rozumieniu art. 1 ustawy z

13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sąd Okręgowego uznał

za prawidłowe i przyjął za własne. W uzasadnieniu oddalenia apelacji powodów - w

zakresie żądania premii rocznej za 2005 r. i 14-tej pensji za 2006 r. - podał dalsze

argumenty. Potwierdził, że uruchomienie premii zależało od dodatniego wyniku

finansowego, jednak podstawowym warunkiem jej uruchomienia było wykonanie

określonych zadań. Zgodnie z § 7 Zasad premiowania decyzja o uruchomieniu i

ustaleniu wysokości premii podejmowana jest przez zarząd w terminie

nieprzekraczającym 30 dni po przedłożeniu opinii i raportu biegłego rewidenta z

badania sprawozdania finansowego za dany rok. Znaczenie ma też § 1 ust. 3

Zasad premiowania stanowiący, że premii nie przyznaje się w przypadku cofnięcia

pracownikowi udzielonego mu pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli w

imieniu Spółki w zakresie praw i obowiązków w odniesieniu do działalności

Oddziału. Powodom zostały cofnięte pełnomocnictwa w momencie dowołania ze

stanowisk, co oznaczało brak podstaw do wypłaty premii w żądanej maksymalnej

wysokości. Ponadto zarząd Spółki podjął 9 lutego 2006 r. uchwałę dotyczącą

premii rocznej za 2005 r., przysługującej dyrektorom, ich zastępcom oraz głównym

księgowym, natomiast opinia biegłego rewidenta (§ 7), której sporządzenie

poprzedza podjęcie przez zarząd decyzji, została wydana dopiero 16 marca 2006 r.

Tym samym uchwała zarządu była przedwczesna i nie mogła być podjęta przed

przedłożeniem przez biegłego rewidenta opinii i raportu z badania sprawozdania

finansowego Spółki za 2005 r. Uchwała zarządu z 9 lutego 2006 r nie mogła zatem

stanowić podstawy do uruchomienia premii dla powodów. Nie bez znaczenia jest i

to, że następnego dnia po uchwale rada nadzorcza odwołała prezesa zarządu, a 24

7

lutego 2006 r. zostali odwołani pozostali członkowie zarządu Spółki. Natomiast

kolejny zarząd zajął odmienne stanowisko, co do wysokości przysługującej

powodom premii. Ponadto premia przysługiwała w granicach od 0 do odpowiednio

5, czy 6-krotności podstawy jej naliczenia. Wyłącznie samodzielna decyzja

pracodawcy mogła uruchomić i przyznać powodom premię w wysokości

maksymalnej, której to kwoty bezkrytycznie dochodzą powodowie. W braku

pozytywnej decyzji pracodawcy w tym przedmiocie, która w przeciwieństwie do

uchwały z 9 lutego 2006 r. byłaby legalna, zgodna z przepisami zakładowymi i

ważna, dolną granicą premii jest wartość zero. Zakres kognicji sądu nie pozwala na

wkraczanie w suwerenne decyzje pracodawcy i jego kompetencje do przyznawania

określonych świadczeń. Wysokość premii za 2005 r. sprowadza się zatem do

zaliczek wypłaconych powodom, a w braku pozytywnej i ważnej decyzji

pracodawcy roszczenie o maksymalną kwotę świadczenia nie jest zasadne z tej

tylko przyczyny. Nie zostały wykonane zadania premiowe wyznaczone na 2005 r. w

zakresie wielkości produkcji miedzi katodowej w H. „G." i produkcji wlewków w H.

„L". Powodowie mieli wykonać wyznaczone parametry premiowe w 100%. W H.

„G." plan produkcji nie został wykonany ponad ustaloną normę. Pomiędzy H. „G." i

H. „C." zostało zawarte porozumienie dotyczące przepływu odpadów i złomu,

natomiast w rzeczywistości oddziały te dokonały zwrotu walcówki i pasma

miedziowego, które to zaliczono do wolumenu produkcji miedzi katodowej w 2005 r.

w Oddziale K. „G". Z Zasad premiowania wynika, że dokonanie zwrotu traktuje się

in plus dla dostawcy, a in minus dla odbiorcy (§ 3). Stanowiło to podstawę odmowy

premii. Pracodawca mógł nadto wziąć pod uwagę, że powodowie otrzymali również

nagrody (ponad 100 tys. zł każdy) za wykonanie zadań produkcyjnych

pokrywających się z zadaniami premiowymi. Zasady premiowania nie określały też

jaka była dolna granica wysokości premii. Nie było przeszkód aby uznać, że kwoty

faktycznie wypłaconych zaliczek stanowiły w rzeczywistości przyznaną premię. Z

drugiej strony wypłacenie zaliczek nie było równoznaczne z obowiązkiem

przyznania premii w wysokości maksymalnej. Sąd nie może wkraczać w

kompetencje zastrzeżone pracodawcy, który mógł przyznawać premie w

wyznaczonych granicach do sześciokrotności podstawy wymiaru. W odniesieniu do

żądania 14-tej pensji Sąd Apelacyjny potwierdził, że powodowie nie spełniali

8

warunków określonych w załączniku nr 10 do ZUZP. Nie można było rozszerzająco

oceniać i utożsamiać wypowiedzeń umów o pracę dokonanych przez pracodawcę

z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Tryb

ten odnosi się bowiem do konkretnych okoliczności uregulowanych w ustawy z 13

marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Skarga kasacyjna powodów R. U. i G. S. zaskarżyła wyrok w części oddalającej

ich apelacje w części dotyczącej premii rocznej (107.382,70 zł) i 14-tej pensji

(15.000 zł) dla R. U. i 14-tej pensji (16.000 zł) dla G. S.

W pierwszej podstawie (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.) zarzuciła naruszenie:

1. art. 61 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez jego niezastosowanie i: -

pominięcie, iż uchwałą z 9 lutego 2006 r. pracodawca złożył oświadczenie woli o

przyznaniu R. U. premii rocznej za 2005 r. w wysokości sześciokrotności

wynagrodzenia powoda; - przyjęcie, że odwołanie R. U. ze stanowiska dyrektora

[…] w oddziale H. „G.” stanowiło cofnięcie udzielonych pełnomocnictw do składania

oświadczeń woli w imieniu K. SA, co świadczy o braku podstaw do wypłaty premii; -

pominięcie okoliczności, iż zaliczkowa wypłata premii rocznej za 2005 r. oznaczała

zgodnie z § 8 ust. 3 Zasad premiowania uznanie przez pracodawcę, iż zostały

spełnione warunki wypłaty premii na rzecz powoda w wysokości sześciokrotności

wynagrodzenia, mimo że zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być

złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że

mogła zapoznać się z jego treścią, natomiast odwołanie takiego oświadczenia jest

skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej;

2. art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez przyjęcie, iż:

1) wyłącznie samodzielna decyzja pracodawcy mogła uruchomić i przyznać

powodowi premię w wysokości maksymalnej mimo, że:

a) § 4 ust. 3 umowy o pracę z 16 maja 2005 r. stanowi, iż „Wykonanie zadań

oznaczonych w ust. 1, stanowić będzie podstawowe kryterium efektywności

zarządzania Oddziałem i podstawę oceny przez Zarząd Spółki, wywiązania się

przez Pana z obowiązków wynikających z umowy.”;

b) § 5 Zasad premiowania, ich zastępców oraz głównych księgowych oddziałów

K. SA stanowił, iż: „Wysokość premii wynikająca z oceny stopnia realizacji zadań, o

9

których mowa w § 4, nie może przekroczyć dla Dyrektorów Oddziałów

wymienionych w § 2 ppkt 2) a, b, c, f sześciokrotności podstawy wymiaru;

c) § 8 ust. 1 oraz ust. 3 Zasad premiowania stanowił, iż: „Na poczet premii

rocznej Zarząd może uruchomić w terminie nie przekraczającym 30 dni po

ustaleniu wyników Oddziału - zaliczkowo wypłatę - za I, II, III kwartał.”, „Decyzja o

uruchomieniu zaliczkowej wypłaty za dany kwartał podejmowana będzie przez

Zarząd z uwzględnieniem kryteriów, o którym mowa w § 3 i § 4.”;

2) wysokość premii rocznej powoda za 2005 r. sprowadza się do faktycznie

wypłaconej mu zaliczki, a w braku pozytywnej i ważnej decyzji pracodawcy

roszczenie o maksymalną kwotę świadczenia jest już niezasadne z tej tylko

przyczyny, mimo że zgodnie z ww. przepisem, umową o pracę z 16 maja 2005 r.

oraz Zasadami premiowania powód nabył prawo do premii rocznej za 2005 r. w

wysokości odpowiadającej zakresowi wykonanych zadań premiowych;

3) uchwała z 9 lutego 2006 r. zarządu K. SA mogła być podjęta wyłącznie po

sporządzeniu przez biegłego rewidenta opinii i raportu z badania sprawozdania

finansowego pracodawcy za rok obrotowy 2005, mimo że:

a) § 5 umowy o pracę z 16 maja 2005 r. stanowił, iż „Działalność Pana jako

Dyrektora […] Oddziału podlega ocenie Zarządu K. SA, przede wszystkim w

terminie sporządzania i weryfikacji sprawozdań finansowych, lecz nie wyłącznie.”;

b) § 7 Zasad premiowania stanowił, iż „decyzja o uruchomieniu i ustaleniu

wysokości premii podejmowana jest przez zarząd w terminie - nie przekraczającym

30 dni po przedłożeniu opinii i raportu biegłego rewidenta z badania sprawozdania

finansowego Spółki za dany rok obrotowy.”;

4) skarżący nie nabyli prawa do dodatkowej nagrody rocznej przewidzianej w

załączniku nr 10 do ZUZP, proporcjonalnie do okresu przepracowanego ponieważ

stosunek pracy nie został rozwiązany z przyczyn dotyczących pracodawcy mimo,

że załącznik nr 10 w pkt 1 przewidywał, iż warunkiem otrzymania nagrody rocznej

14-tej pensji w pełnej wysokości jest przepracowanie roku kalendarzowego w

oddziałach Spółki, a zgodnie z pkt 2 dodatkową nagrodę roczną, proporcjonalnie do

okresu przepracowanego otrzymują pracownicy m.in. z którymi rozwiązano

stosunek pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, co nie jest równoznacznie

wbrew stanowisku Sądu II instancji z okolicznościami uregulowanymi w ustawie z

10

13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników;

3. art. 58 k.c. w związku z art. 2 k.s.h. przez jego błędne zastosowanie oraz

naruszenie art. 425 k.s.h. przez jego niezastosowanie przez analogię i przyjęcie, iż

uchwała zarządu nr 113/V/2006 z 9 lutego 2006 r. jest nieważna, mimo że:

1) uchwała ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie

podejmowania uchwał przez zarząd K. SA;

2) Sąd pracy nie jest kompetentny do stwierdzenia nieważności uchwały zarządu

spółki akcyjnej;

4. art. 80 k.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż „powodowie zdają się w

ogóle nie zauważać, że przedmiotowe świadczenie przysługiwało w granicach od 0

do odpowiednio 5, czy 6-krotności podstawy jego naliczenia. Wyłącznie

samodzielna decyzja pracodawcy mogła uruchomić i przyznać im premię w

wysokości maksymalnej. W braku pozytywnej decyzji pracodawcy z uchwały

zarządu w tym przedmiocie, która w przeciwieństwie do uchwały z 9 lutego 2006 r.

byłaby legalna, zgodna z przepisami zakładowymi i ważna, dolną granicą

świadczenia jest wartość „zero” mimo, że zgodnie z ww. przepisem powód ma

prawo do wynagrodzenia, tj. nabył prawo do premii rocznej za 2005 r. w wysokości

6-krotności jego wynagrodzenia ze względu na ziszczenie się warunków wypłaty tej

premii określonych w Zasadach premiowania;

5. art. 13 k.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż:

1) wysokość premii rocznej powoda za 2005 r. sprowadza się do faktycznie

wypłaconych zaliczek, a w braku pozytywnej i ważnej decyzji pracodawcy

roszczenie o maksymalną kwotę świadczenia jest już niezasadne z tej tylko

przyczyny;

2) brak jest podstaw prawnych, by przyjmować, iż odstąpienie od realizacji

planu produkcji o 10 % również uprawniałoby powodów do wypłaty przedmiotowej

premii, w szczególności zaś w jej maksymalnej wysokości w braku ważnej decyzji

zarządu w tym przedmiocie, mimo że zgodnie z ww. przepisem, umową o pracę z

16 maja 2005 r. oraz Zasadami premiowania powód nabył prawo do premii rocznej

za wykonanie zadania premiowego w niepełnym rozmiarze, uzasadnia obniżenie

11

pracownikowi wysokości premii, a nie jej pozbawienie, jeżeli zachowuje ono dla

pracodawcy tę samą lub proporcjonalnie zmniejszoną wartość;

6. art. 78 § 1 k.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż:

1) wysokość premii powoda za 2005 r. sprowadza się do faktycznie

wypłaconych powodowi zaliczek, a w braku pozytywnej i ważnej decyzji

pracodawcy roszczenie o maksymalną kwotę świadczenia jest już niezasadne z tej

tylko przyczyny;

2) brak jest podstaw prawnych, by przyjmować, iż odstąpienie od realizacji

planu produkcji o 10 % również uprawniałoby powodów do wypłaty przedmiotowej

premii, w szczególności zaś w jej maksymalnej wysokości w braku ważnej decyzji

zarządu w tym przedmiocie;

3) kwoty faktycznie wypłaconych zaliczek stanowiły w rzeczywistości przyznaną

premię mimo, że zgodnie z tym przepisem, umową o pracę oraz Zasadami

premiowania powód nabył prawo do premii rocznej za 2005 r. w wysokości

odpowiadającej zakresowi wykonanych zadań premiowych, nawet jeżeli przyjąć, iż

uchwała zarządu nr 113/V/2006 z 9 lutego 2006 r. jest nieważna;

4) skarżący nie nabyli prawa do dodatkowej nagrody rocznej przewidzianej w

załączniku do ZUZP dla pracowników pozwanego w wysokości proporcjonalnej do

przepracowanego przez powodów okresu ponieważ ich stosunek pracy nie został

rozwiązany z przyczyn dotyczących pracodawcy, mimo że zgodnie z ww.

przepisem pracodawca jest zobowiązany do wypłaty na rzecz pracownika

ustalonego wynagrodzenia, odpowiadającego rodzajowi wykonywanej pracy i

kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu z uwzględnieniem ilości i jakości

świadczonej pracy;

7. art. 78 § 2 k.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż:

1) wysokość premii rocznej powoda za 2005 r. sprowadza się do faktycznie

wypłaconych powodom zaliczek, a w braku pozytywnej i ważnej decyzji

pracodawcy roszczenie o maksymalną kwotę świadczenia jest już niezasadne z tej

tylko przyczyny;

2) brak jest podstaw prawnych, by przyjmować, iż odstąpienie od realizacji planu

produkcji o 10 % również uprawniałoby powodów do wypłaty premii, w

12

szczególności zaś w jej maksymalnej wysokości w braku ważnej decyzji zarządu w

tym przedmiocie;

3) kwoty faktycznie wypłaconych zaliczek stanowiły w rzeczywistości przyznaną

premię, mimo że zgodnie z ww. przepisem powód nabył prawo do premii rocznej za

2005 r. w wysokości odpowiadającej zakresowi wykonanych zadań premiowych, tj.

sześciokrotności wynagrodzenia zgodnie ze zobowiązaniem pracodawcy zawartym

w umowie o pracę, Zasadach premiowania, uchwale zarządu z 9 lutego 2006 r.;

4) skarżący nie nabyli prawa do nagrody rocznej 14-tej pensji w wysokości

proporcjonalnej do przepracowanego przez powodów okresu, mimo że zgodnie z

ww. przepisem nabyli prawo do nagrody rocznej - 14-tej pensji i pracodawca jest

zobowiązany do wypłaty na rzecz pracownika ustalonego wynagrodzenia,

odpowiadającego rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy

jej wykonywaniu z uwzględnieniem ilości i jakości świadczonej pracy;

8. pkt 2 ppkt 6 załącznika nr 10 do ZUZP w związku z art. 9 k.c. (zapewne k.p.)

przez przyjęcie, iż skarżący nie nabyli dodatkowej nagrody rocznej w wysokości

proporcjonalnej do przepracowanego przez powodów okresu ponieważ ich

stosunek pracy nie został rozwiązany z przyczyn dotyczących pracodawcy, mimo

że zgodnie z ww. przepisem prawa pracy pozwany jest zobowiązany do wypłaty na

rzecz powodów dodatkowej nagrody rocznej proporcjonalnie do okresu

przepracowanego w oddziałach K. SA ze względu na ziszczenie się przesłanki

rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy;

9. art. 5 k.c. przez przyjęcie, iż nie zaistniały przesłanki do wypłaty premii rocznej

powodowi, pomimo że w przypadku pomniejszenia produkcji miedzi katodowej

przez Oddział H. G. o walcówkę z H. C. plan roczny nie zostałby zrealizowany

jedynie o 0,4 %;

10. art. 1 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników przez przyjęcie, iż odwołanie z funkcji dyrektora przez pracodawcę

jest przyczyną rozwiązania stosunku pracy z przyczyn po stronie pracownika.

W drugiej podstawie (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) skarżący zarzucili naruszenie:

13

1. art. 233 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. przez naruszenie zasady swobodnej

oceny dowodów, poczynienie istotnych ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w

sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż:

1) Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny aspektu wykonania zadań

premiowych wyznaczonych na 2005 r. dla H. G. w zakresie planowanej wielkości

produkcji miedzi katodowej, co jest sprzeczne z dokumentami: uchwała nr

180/V/2005, dokumentem „Zakres niezbędnych przedsięwzięć organizacyjnych

realizowanych w oddziałach hutniczych umożliwiających wykonanie planów

produkcyjnych roku 2005” pkt III ppkt 1, § 4 ust. 3 Zasad premiowania oraz

zeznaniami świadków: […];

2) nabycie walcówki oraz pasma miedziowego przez Oddział H. G. od H. C.

stanowi podstawę do obniżenia wyniku dotyczącego realizacji zadania premiowego,

mimo że: zgodnie z § 4 ust. 3 Zasad premiowania na etapie wykonania parametrów

zadaniowych, w przypadku wystąpienia nieplanowanych dostaw półfabrykatów (Cu

konwertorowa, Cu anodowa) w obrocie wewnętrznym hut, wykonanie parametru

zadaniowego dotyczącego całkowitego jednostkowego kosztu przerobu 1 tony Cu

elektrolitycznej może podlegać korekcie. Korekta zwiększa wykonany parametr

zadaniowy dostawcy i jednocześnie obniża wartość wykonanego parametru

zadaniowego odbiorcy, uchwała nr […], dokument „Zakres niezbędnych

przedsięwzięć organizacyjnych realizowanych w oddziałach hutniczych

umożliwiających wykonanie planów produkcyjnych roku 2005” pkt III, ppkt 1

potwierdza, że Zarząd wiedział, akceptował i planował konieczność przesunięć

materiałów wsadowych, właśnie w związku ze zmianą struktury wsadu został

zmieniony dla Oddziału H. G. parametr zadaniowy CJKP z 1.435 zł/t do 1.450 zł/t

Cu elektrolitycznej, wybrakowane walcówki były odpadami;

3) K. SA odwołał pełnomocnictwa udzielone R. U. do reprezentowania

pracodawcy, mimo że w aktach sprawy nie ma dokumentu potwierdzającego

odwołanie udzielonych mu pełnomocnictw;

4) pominięcie faktu, iż wszystkie przesłanki nabycia premii rocznej za 2005 r.

przez powoda określone w Zasadach premiowania zostały spełnione;

5) iż „roszczenie po stronie powodów istnieje, a decyzja pracodawcy w tej kwestii

podlega kontroli Sądu” i jednocześnie stwierdzenie, że „powodowie pomijają tak

14

oczywisty fakt, jak to, iż zakres kognicji sądu nie sięga wkraczania w decyzje

suwerenne pracodawcy i jego kompetencji w kierunku przyznawania określonych

świadczeń, zamiast tylko weryfikacji spełnienia warunków ich realizacji po nabyciu

prawa do świadczenia”.

Przy prawidłowym zastosowaniu art. 233 k.p.c. Sąd Apelacyjny doszedłby do

konkluzji, że oddział H. G. w K. SA zrealizował zadanie produkcyjne na 2005 r. w

zakresie produkcji miedzi katodowej i zostały spełnione warunki wypłaty premii

rocznej za 2005 r. na rzecz powoda.

Pozwana wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Podstawy skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego została oddalona.

Art. 61 k.c. (nie ma paragrafów) dotyczy oświadczenia woli, które składa się na

czynność prawną, czyli taką z którą prawo wiąże określone skutki prawne w sensie

powstania, zmiany czy ustania stosunku prawnego (art. 56 k.c., art. 60 k.c., art. 61

k.c.).

Prócz takiego jest też oświadczenie woli, które wyraża wolę osoby spełnienia

określonego faktu, na przykład wykonania świadczenia, co wcale nie łączy się z

powstaniem, ustaniem czy modyfikacją stosunku prawnego.

Skarżący uważa, że uchwała zarządu z 9 lutego 2006 r. była oświadczeniem woli

w pierwszym (prawnym) rozumieniu, zatem skoro dotarła do niego i nie została

odwołana to z samej tylko uchwały wynika uzasadnione prawo do premii (zasadne

roszczenie).

Założenie to jest błędne, gdyż przepis art. 61 k.c. nie ma tu zastosowania.

Prawo do premii nie zależało od woli pracodawcy, a nawet od jego oświadczenia

woli, ale od wykonania zadań (warunków) premiowych.

Treść stosunku zatrudnienia powoda, na który składało się określone w Zasadach

premiowania prawo do premii rocznej, była już ukształtowana, stąd jego realizacja,

czyli wykonywanie pracy i zapłata wynagrodzenia (premii) nie stanowiły czynności

prawnych (art. 22 k.p.). Były to zwykłe obowiązki i prawa wynikające z zatrudnienia.

Przepisy o czynnościach prawnych i oświadczeniu woli stosuje się do stosunku

pracy (art. 11 k.p., 300 k.p.), co nie oznacza, że każda czynność pracodawcy

15

związana z wypełnianiem obowiązków wynikających z zatrudnienia jest czynnością

prawną, podobnie jak w sytuacji dłużnika który wykonuje zobowiązanie

cywilnoprawne (art. 471 k.c.).

Nie ma racji skarżący w twierdzeniach, że uchwała zarządu z 9 lutego 2006 r.

stanowiła jednostronne oświadczenie woli kształtujące po stronie pracownika prawo

do świadczenia pieniężnego oraz że była czynnością prawną zobowiązującą

pozwaną do takiego świadczenia, gdyż zarząd nie może spółki do niczego

zobowiązywać. Zarząd jako organ spółki działa wszak tylko w jej imieniu (art. 38

k.c.) i reprezentuje ją w określony sposób. Dłużnikiem jest tu Spółka a nie zarząd.

Zarząd podejmując uchwałę z 9 lutego 2006 r. nie składał oświadczenia woli jako

elementu czynności prawnej. Generalnie zarząd jako organ spółki podejmując

uchwałę nie dokonuje czynności prawnej.

Uchwała zarządu spółki w sprawie premii była więc tylko stanowiskiem

pracodawcy, które mogło ulec zmianie. Nie było to oświadczenie woli skierowane

na powstanie stosunku prawnego (czynności prawnej), którego złożenie

podlegałoby reżimowi nieodwołalności z art. 61 k.c. po dotarciu oświadczenia woli

do adresata. W przeciwnym razie należałoby przyjąć, że uchylenie się od skutków

prawnych oświadczenia woli byłoby możliwe tylko w przypadku wad oświadczenia

woli, a przecież trudno zakładać, że pracodawca mógłby uchylić się od przyznania

pracownikowi premii dopiero w sytuacji błędu z art. 84 k.c. (istotnego lub

wywołanego przez pracownika). Pozostając nawet na gruncie prawa cywilnego, to

nie można by pominąć i tego, że świadczenie pracodawcy dla pracownika ma

podstawę w zobowiązaniu przyczynowym (kauzalnym) a nie abstrakcyjnym.

Wynagrodzenie wynika więc z pracy, która jest przyczyną świadczenia. Nie wynika

ono zatem z samego zobowiązania (jednostronnego oświadczenia woli).

Niezasadnie zatem zbudowano zarzut skargi, że sama uchwała zarządu stanowiła

zdarzenie uzasadniające powstanie prawa do premii. W przedstawionym

kontekście odmiennej oceny w tej sprawie - czyli uznania samego oświadczenia

pracodawcy jako wystarczającej podstawy premii - nie uzasadniały powołane w

skardze wyroki Sądu Najwyższego z 21 września 1990 r., I PR 236/90 i z 7 lutego

1986 r., I PRN 2/86.

16

Według założenia skarżącego należałoby uznać, że pracodawca nie może

zmienić swego pierwotnego stanowiska przyznającego pracownikowi premię. Bez

znaczenia miałyby być więc kolejne jego stanowiska (uchwały zarządu) o uchyleniu

pierwotnej uchwały o przyznaniu premii i podjęcie kolejnej odmowie przyznania

premii.

Jeżeli warunki premii są określone to czynności pracodawcy w przedmiocie

przyznania, obniżenia oraz odmowy przyznania premii są czynnościami

faktycznymi a nie czynnościami prawnymi. Przyznanie premii sprowadza się do

stwierdzenia spełnienia przez pracowników warunków premii. Przyznanie oraz

obniżenie premii ma charakter czynności faktycznej, deklaratywnej także w sytuacji

określenia wysokości premii w sposób ramowy (od - do). Nie można uznać, iż

elementem przyznania czy obniżenia premii jest tu, poza przyznaniem faktu,

oświadczenie woli pracodawcy wyznaczające wysokość premii. Czynności, o

których mowa, nie można uznawać za czynności o charakterze mieszanym (zob.

Z. Kubot, Charakter prawny przyznania, obniżenia oraz odmowy przyznania premii,

PiZS 2002 nr 12).

Zasadnie zatem pozwana twierdziła, że uchwała zarządu o przyznaniu premii i jej

uruchomieniu stanowiła akt wewnętrzny spółki i uchylenie tej uchwały było możliwe,

czyli możliwe było zajęcie przez spółkę (pracodawcę) kolejnego stanowiska w

sprawie premii w uchwale zarządu z 9 maja 2006 r. i stwierdzenie, że poza zaliczką

za 2005 r. powód nie otrzyma wyrównania premii za nieprawidłowości w pracy.

Art. 65 k.c. - traci więc na zaznaczeniu zarzut naruszenia tego przepisu w

związku z art. 300 k.p., gdyż odnosi się do tłumaczenia (wykładni) oświadczenia

woli. Uchwała zarządu z 9 lutego 2006 r. nie stanowiła oświadczenia woli jako

elementu czynności prawnej, do wykładni którego przepis art. 65 k.c. mógłby mieć

zastosowanie. Niemniej o wykładni oświadczenia woli decydują ustalone fakty,

gdyż wola osoby ma określoną treść (jest faktem) i jej ustalenie w tej sprawie jest

wiążące (art. 39813

§ 2 k.p.c.). Nade wszystko nie ma jednak sporu co do treści

(literalnej) uchwał zarządu: z 9 lutego 2006 r. o przyznaniu premii oraz kolejnej z 13

kwietnia 2006 r. o uchyleniu uchwały z 9 lutego 2006 r. i uchwały z 9 maja 2006 r. o

nieprzyznaniu premii.

17

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 58 k.c. w związku z art. 2 i art. 425 k.s.h.

oraz 479 § 2 pkt 1 k.p.c., gdyż przedmiotem sporu nie była ocena ważności czy

nieważności uchwały zarządu spółki z 6 lutego 2006 r. i o tym Sąd nie rozstrzygnął

w sentencji wyroku. Stwierdzając natomiast w uzasadnieniu, że uchwała zarządu

„nie mogła być ważna” Sąd nie rozpoznawał sprawy gospodarczej. Zgodzić należy

się z zarzutem, że termin raportu z badania finansowego nie był warunkiem prawa

do premii. Ocena kwestionująca ważność uchwały o przyznaniu premii została

wyrażona tylko ze względu na przedwczesność uchwały wobec terminu badania

sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta określonego w Zasadach

premiowania. W pozostałym zakresie uchwała ta oceniona został jako niezasadna

przede wszystkim przez samego pracodawcę (Spółkę), skoro kolejny zarząd uchylił

tę uchwałę i podjął odmienną. Zasadniczym przedmiotem sporu było prawo do

premii i ocena co do ważności samej uchwały zarządu nie była konieczna (tylko ze

względu na jej podjęcie przed terminem określonym w Zasadach premiowania).

Wystarczające było stwierdzenie, że uchwała była przedwczesna. Uchwały zarządu

spółki akcyjnej nie podlegają zaskarżeniu do sądu, nie ma ku temu podstawy w

prawie spółek (nie stanowi jej wskazany w skardze art. 425 k.s.h.). Wbrew skardze

wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 2004 r., I PK 305/03 nie prowadzi do innego

wniosku i nie daje podstawy do stosowania analogii, gdyż inna jest sytuacja

zarządu odwołanego przez zgromadzenie wspólników spółki. Skarga zresztą sama

trafnie zauważa, że Kodeks spółek handlowych nie przewiduje powództwa o

uchylenie uchwały zarządu lub uznania jej za nieważną. Sporna uchwała nie

stanowiła też czynności prawnej, dlatego na podstawie art. 58 k.c. nie mogła być

stwierdzona jej nieważność. W sprawie chodziło o wolę pracodawcy (Spółki) a ta

uległa zmianie wraz ze zmianą zarządu i stąd nowe stanowisko było wiążąca w

sprawie. Innymi słowy Sąd Apelacyjny nie musiał stwierdzać, że uchwała z 6 lutego

2006 r. w sprawie wykonania zadań i premii „nie mogła być ważna“. Takie

sformułowanie w uzasadnieniu wyroku ex post nie ma wpływu na byt tej uchwały,

skoro została uchylona przez zarząd Spółki.

Druga grupa zarzutów skargi kasacyjnej kierowanych do rozstrzygnięcia o prawie

do premii za podstawę wskazuje wykonanie zadania (pracy) i niezasadną odmowę

prawa do premii łączy z naruszeniem art. 13, art. 78 § 1 i 2 k.p., art. 80 k.p. przez

18

ich niezastosowanie. Przepisy te nie zostały naruszone. Wynagrodzenie powoda

składało się z różnych składników. Sporna premia nie miała cech zwykłego

(podstawowego) wynagrodzenia za pracę. Stanowiła świadczenie dodatkowe i

wskazane przepisy nie stanowiły bezpośredniej podstawy prawnej spornej premii.

W relacji do innych składników wynagrodzenia powód w uzasadnieniu żądania

premii nie twierdził, że jej nieprzyznanie narusza art. 13 k.p., gdyż bez tej premii

jego wynagrodzenie nie jest godziwe. Zasadniczo jednak przepis art. 13 k.p. nie

stanowi podstawy do żądania wyższego wynagrodzenia. Bezpośrednią podstawą

roszczenia o premię nie były też przepisy art. 78 § 1 i § 2 k.p., gdyż jej źródłem były

Zasady premiowania. Nie można też nie zauważyć, że Zasady premiowania

wykraczały poza enumeratywną formułę źródeł prawa pracy z art. 9 k.p. Z mocy

decyzji zarządu Spółki obejmowały tylko ściśle określony krąg pracowników

(dyrektorów, ich zastępców oraz głównych księgowych).

Pierwsza część rozważań wymaga zatem oceny, czy zostało wykonane zadanie

premiowe czyli „wolumen produkcji miedzi katodowej“ zgodnie z § 4 pkt 3 lit. d

Zasad premiowania („Przy ustalaniu wysokości premii Zarząd będzie brał pod

uwagę stopień realizacji przez Oddziały następujących zadań: (...), dla 3) H. – H.

L., H.G.: (...), d. wolumen produkcji miedzi katodowej“. Skarżący zarzuca, że skoro

zadanie premiowe zostało wykonane to premia nie mogła nie być przyznana, a

jeżeli nawet zadanie nie zostało wykonane w 100% lecz w 99,60%, to niewielki brak

nie powinien pozbawiać go prawa do premii, gdyż mógł mieć jedynie wpływ na

wysokość (proporcjonalną) premii.

W odniesieniu do pierwszej argumentacji znaczenie mają ustalenia stanu

faktycznego, które nie pozwalają przyjąć, że zadanie premiowe zostało wykonane

w 100 %. Sąd ustalił, iż zamiast złomu i odpadów do przetopu użyto walcówkę,

która nie była złomem ani odpadem. Zawyżyło to wykonanie produkcji. Przeciwne

twierdzenia na etapie skargi kasacyjnej nie zmieniają tych ustaleń (art. 39813

§ 2

k.p.c.). Zarzuty podstawy procesowej skargi nie są zasadne. Przepis art. 233 k.p.c.

(zapewne chodzi tylko o § 1) dotyczy bezpośrednio oceny dowodów i dlatego nie

może stanowić podstawy zarzutu skargi kasacyjnej (art. 3983

§ 3 k.p.c.). Nie jest

zasadne twierdzenie, że skarga powinna być rozpoznana w oparciu o ustalenie, iż

zarząd spółki wiedział o walcówce jako wsadzie do przetopu, gdyż takiego

19

ustalenia w sprawie nie dokonano. Granicę postępowania dowodowego stanowi

dwuinstancyjne postępowania przed sądami powszechnymi. Uwaga ta odnosi się

także do zarzutu naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. przez zaniechanie dowodu z opinii

biegłego na okoliczność czy przetopiony wsad był złomem albo odpadem czy

walcówką użytkową miedzi. Można wszak założyć, że powód był specjalistą w

zakresie produkcji miedzi z racji zajmowanego stanowiska oraz doświadczenia i

wykształcenia. Z drugiej strony pozwana swe twierdzenia opierała na wynikach

kontroli wewnętrznej. Jeżeli więc od samego początku procesu twierdziła, że

walcówka nie była odpadem ani złomem to powód nie może dopiero obecnie

zarzucać, iż niezasadnie pominięto dowód z opinii biegłego albo że swoje

twierdzenie pracodawca winien udowodnić w sprawie za pomocą opinii

specjalistycznej. To na powodzie dochodzącym zapłaty i twierdzącym inaczej

spoczywał ciężar wykazania, że walcówka stanowiła złom albo odpad (art. 6 k.c. i

art. 232 k.p.c.). W procesie nie było jednak wniosku o powołanie biegłego ze

względu na warunki z art. 278 § 1 k.p.c. Sąd nie musiał prowadzić postępowania z

urzędu (art. 217 § 2, 227 i 232 k.p.c.). Opinia zaś sporządzona na użytek oceny w

postępowaniu karnym nie stanowiła dowodu w obecnym postępowaniu. Innymi

słowy dla ustalenia i oceny czy zamiast złomu i odpadów do przetopu użyto

zwróconej walcówki i pasma miedziowego wystarczające były ustalenie własne

dokonane w trybie kontroli wewnętrznej. Ustalenia te zostały zweryfikowane w

postępowaniu sądowym, między innymi na podstawie zeznań świadków. Wniosek o

biegłego mógł więc był postawiony w tej sprawie samodzielnie, bez oczekiwania na

ustalenia postępowania karnego i sporządzonej w nim opinii. Nie został naruszony

art. 382 k.p.c., gdyż Sąd Apelacyjny mógł poprzestać na materiale zebranym w

postępowaniu w pierwszej instancji, co też wyraźnie stwierdził w uzasadnieniu.

Natomiast co do nowych dowodów to obowiązywał tu reżim z art. 381 k.p.c. i

dlatego już na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji winno być

przeprowadzone postępowanie dowodowe, nawet z opinią biegłego, której

zaniechania przeprowadzenia z urzędu zarzuca się niezasadnie. Sprzeczne z

ustaleniami są zatem twierdzenia skargi, że przetopiony zwrot walcówki był

złomem, a skoro tak to nie jest zasady wniosek iż było to korzystne dla Spółki. W

sprawie nie zarzuca się naruszenia art. 217 § 2 k.p.c. Dla oceny prawa

20

materialnego wystarczy iż okoliczności sporne zostaną dostatecznie wyjaśnione,

wówczas sąd pomija środki dowodowe nawet gdyby zostały zgłoszone. Prowadzi to

do stwierdzenia, że zadanie premiowe nie zostało wykonane w 100 % wobec

użycia do przetopu walcówki zamiast złomu lub odpadów.

Nie zamyka to sprawy premii, gdyż skarżący naruszenia prawa upatruje w

przyznaniu premii w wysokości „0”, mimo że zadanie premiowe, bez spornej

„walcówki” zostało wykonane w 99,6 %, czemu w takim zakresie nie przeczyła też

pozwana Spółka. Zachodziła więc kwestia, czy powód przy tak znacznym

wykonaniu zadania miał prawo do częściowej (proporcjonalnej) premii. W ocenie

składu rozpoznającego skargę reguła jest tu następująca. Pracodawca może

uzależnić prawo do premii od wykonania w pełni zadania premiowego (w 100 %).

To znaczy, że jego niewykonanie nawet w minimalnym stopniu pozwala mu nie

przyznać pracownikowi premii. Mylne jest więc założenie, że niepełne wykonanie

zadania czy nawet niewykonanie w nieznacznym stopniu uprawniałoby do premii

częściowej czyli w stopniu odpowiednim do wykonania zadania (proporcjonalnym).

Premia nie była składnikiem wygrodzenia zależnym od każdego efektu pracy, lecz

od wykonania zadania określonej produkcji, stąd nie doszło do naruszenia art. 80

k.p. gdyż takie ustalenie warunku premii nie jest sprzeczne z tym przepisem. Traci

więc na znaczeniu argument, że skoro uzyskano określony efekt pracy, choć

mniejszy niż wyznaczony, to przepis ten nie może być pomijany w ocenie prawa do

premii. Nie była wszak pochodną od każdego efektu pracy. Co do niesprzeczności

takiej oceny z art. 80 k.p., to rację miały Sądy pierwszej i drugiej instancji

zauważając, że skarżący prócz premii miał też inne składniki wynagrodzenia, w tym

nagrodę w kwocie niemniejszej od dochodzonej premii. Premia nie składała się

więc na podstawowe (zwykłe) wynagrodzenie skarżącego. Stanowiła świadczenie

odrębne uwarunkowane wykonaniem zadania premiowego.

To, że zgodnie z Zasadami premiowania podstawowym warunkiem uruchomienia

premii było wykonanie zadania dotyczącego całkowitego jednostkowego kosztu

wydobycia miedzi w urobku, przerobu flotacyjnego i hutniczego, nie znaczy że

uzyskanie parametru kosztowego było wystarczające. Dopiero wykonanie

ustalonego zadania (efektu), czyli „wolumenu produkcji miedzi katodowej” stanowiło

warunek premii (§ 3 i § 4 Zasad premiowania). Jeżeli więc § 4 Zasad premiowania

21

stanowił, że: „Przy ustalaniu wysokości premii Zarząd będzie brał pod uwagę

stopień realizacji przez Oddziały” określonych zadań, to znaczy, że warunkiem

minimalnym otwierającym decyzję co do wysokości premii było wykonanie

„wolumenu produkcji miedzi katodowej” (§ 4 pkt 3 lit d Zasad premiowania).

W tej sprawie uprawniona jest zatem teza, że niewykonanie zadania premiowego

w 100 % nie uzasadnia roszczenia o wypłatę premii proporcjonalnej do stopnia

wykonania zadania. Pracodawca może ustalić kryteria prawa do premii w ten

sposób, że jej wypłatę warunkuje wykonanie zadania premiowego w 100 %.

Konsekwentnie niewykonania tego zadania w pełni nie uprawnia do żądania premii

w wysokości zmniejszonej w odpowiedniej proporcji.

Nie jest to sprzeczne z § 8 regulaminu (Zasad premiowania), zgodnie z którym na

poczet premii może być uruchomiona po ustaleniu wyników Oddziału zaliczkowa

wypłata za I, II, III kwartał. Z jednej strony takie kwartalne wypłaty (zaliczki)

mobilizują do wykonania zadania premiowego, jednak ostatecznie pracodawca

może ocenić, że mimo to zadanie premiowe nie zostało wykonane w pełni (100%).

Natomiast inne stanowisko skarżącego odwołujące się do orzeczeń Sądu

Najwyższego nie zmienia powyższej oceny, gdyż pomija, że wskazane w skardze

orzeczenia nie miały za podstawę prawną rozstrzygania takiego samego prawa

premiowego jak w tej sprawie, niezależnie od innych stanów faktycznych w

odrębnych sprawach. Innym jest bowiem rozwiązanie premiowe, które nie jest

limitowane wykonaniem minimalnego zadania (wyrok Sądu Najwyższego z 31

marca 1980 r., I PRN 138/79, LEX 84476). Obecny skład nie podzielił natomiast

stanowiska o dopuszczalnym miarkowaniu premii (tak jak w sprawie rozstrzygniętej

wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 listopada 2001 r., I PKN 691/00, OSNP 2003 nr

21, poz. 513), gdyż byłaby to zmiana warunków (regulaminu) premiowania i

wprowadzenie przez Sąd innego świadczenia (proporcjonalnego do stopnia

wykonania zadania) niż przyjęte w regulaminie, w którym premię warunkuje dopiero

wykonanie zadania w stopniu określonym (minimalnym). Inna jest też sytuacja, gdy

zachodzi różnica między nagrodą z zysku bilansowego a premią zadaniową (wyrok

Sądu Najwyższego z 5 lutego 2004 r., I PK 308/03). Zarzuty skargi nie podważyły

rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku o braku prawa do premii dla R. U. za 2005 r.

na podstawie regulaminu premiowania (Zasad premiowania). Można jedynie dodać,

22

że w podstawie kasacyjnej skarga nie skonkretyzowała który przepis tego

regulaminu został naruszony.

Co do art. 5 k.c., to nie został naruszony, gdyż Sąd w ogóle nie rozważał

zastosowania tego przepisu i nie przyjął za podstawę rozstrzygnięcia (ani art. 8

k.p.).

Skarga podlega rozpoznaniu w granicach zarzutu podstawy kasacyjnej (art. 39813

§ 1 k.p.c.), co przy związaniu stanem faktycznym stanowiącym podstawę

zaskarżonego rozstrzygnięcia, oznacza iż nie może być ona uznana za zasadną co

do nagrody rocznej - 14-tej pensji (za 2006 r.). Otóż jedyny w podstawie skargi

zarzut, to naruszenie pkt 2 ppkt 6 Załącznika nr 10 do Zakładowego Układu

Zbiorowego Pracy dla Pracowników K. SA w związku z art. 9 k.p. Warunkiem

otrzymania tej nagrody w pełnej wysokości było przepracowanie roku

kalendarzowego. Wyjątek od tej reguły ustanawia wskazany pkt 2 pkkt 6, zgodnie z

którym dodatkową nagrodę roczną, proporcjonalnie do okresu przepracowanego

otrzymują pracownicy z którymi rozwiązano stosunek pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy. Można się zgodzić ze skarżącym, że wątpliwe jest tu stanowisko

wyrażone w zaskarżonym wyroku iż – „Ten ostatni tryb odnosi się bowiem do

konkretnych okoliczności uregulowanych w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników”. Zachodzi różnica w zastosowaniu tej

ustawy i poprzedniej ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy. Jeżeli więc odwołanie do ustawy z 13 marca 2003 r. nie byłoby uzasadnione,

to nie dlatego że tę ustawę powołano w podobnym wyjątku w zasadach wypłacania

dodatkowej nagrody rocznej, gdyż w załączniku 11 do ZUZP pkt 3 ppkt 4 wskazuje

się na ustawę z 28 grudnia 1989 r., a nie ustawę z 13 marca 2003 r. Chodzi

bowiem o to, że pojęcie „przyczyn dotyczących pracodawcy” (w załączniku nr 10)

jest tożsame z pojęciem z ustawy z 28 grudnia 1989 r. Zawęża to przyczynowo

zakres wyjątku uprawniającego do proporcjonalnej nagrody rocznej. Niemniej

nawet ustawa z 13 marca 2003 r. nie ma zastosowania do sytuacji, gdy przyczyny

będące podstawą wypowiedzenia występują po stronie pracownika.

23

Powodowie byli zatrudnieni do końca września 2006 r. i ich umowy o pracę uległy

rozwiązaniu po wypowiedzeniu pozwanej po uprzednim „odwołaniu” ich z

powierzonych stanowisk. Skarżący nie wykazali w sprawie, że ich stosunki pracy

uległy rozwiązaniu z „przyczyn dotyczących pracodawcy”. Sąd Apelacyjny nie

stwierdził, „iż odwołanie z funkcji dyrektora przez pracodawcę jest przyczyną

rozwiązania stosunku pracy z przyczyn po stronie pracownika”, zatem nie mógł w

ten sposób naruszyć art. 1 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. Nie można poprzestać

na wskazaniu, że skoro pracodawca wypowiedział umowy o pracę to nie były to

przyczyny leżące po stronie powodów lecz tylko po stronie pracodawcy. Wówczas

każdorazowo należałoby przyjmować, że pracownicy na stanowiskach

samodzielnych są w innej (korzystniejszej) sytuacji w zakresie prawa do 14 -tej

pensji, gdyż skoro mogą być w każdej chwili odwołani i może dojść do rozwiązania

zatrudnienia przed końcem roku kalendarzowego, to nie powinni być pozbawieni

prawa do proporcjonalnej 14 -pensji. Rzecz jednak w tym, że wpierw nastąpiło

odwołanie powodów ze stanowisk z cofnięciem pełnomocnictw do reprezentacji

Spółki i w konsekwencji do wypowiedzenia umów o pracę. Wszak wcześniej

powodowie uzyskali pełnomocnictwa uprawniające do składania oświadczeń woli w

imieniu Spółki a wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło z powodu odwołania ze

stanowisk i cofnięcia pełnomocnictw. Takie następstwo zdarzeń wskazuje, że

powodowie w ocenie pracodawcy nie realizowali należycie ich zdań. Pracodawca

miał prawo do takiej oceny pracowników na kierowniczych (samodzielnych)

stanowiskach. W sprawie brak jest ustalenia, iżby powodowi kwestionowali

wypowiedzenia albo dochodzili odpraw w związek z rozwiązaniem zatrudnienia z

przyczyn dotyczących pracodawcy. Skoro nie wykazali, że przyczyny rozwiązania

umów o pracę leżały po stronie pracodawcy (art. 6 k.c., art. 232 k.p.c.), to

ostatecznie wskazane okoliczności potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia o

braku prawa do 14-tej pensji.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 39814

k.p.c. O

kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

24