II CSK 500/13

Sygn. akt II CSK 500/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)

SSN Iwona Koper

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Województwa […]

przeciwko J. S.

o zapłatę,

oraz z powództwa wzajemnego J. S.

przeciwko Województwu […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej - pozwanej wzajemnej

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 25 kwietnia 2013 r.

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zasądza od Województwa […] na rzecz J. S. 1 800 (jeden

tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Województwo […] domagało się zasądzenia od J. S. 65.636 zł tytułem kar

umownych. Pozwany wystąpił z powództwem wzajemnym o zapłatę zatrzymanych i

potrąconych przez powoda sum należnego mu wynagrodzenia w kwocie 12.200 zł.

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012 r. oddalił powództwo

główne oraz uwzględnił powództwo wzajemne. Ustalił, że w dniu 18 października

2008 r. strony zawarły umowę w sprawie opracowania dokumentacji do budowy

obejścia G. w ciągu drogi wojewódzkiej nr […]. Umowę zawarto na okres 12

miesięcy, a terminarz oddania poszczególnych prac ustalono w złączniku nr 1 do

umowy. W dniu 23 grudnia 2008 r. strony sporządziły aneks do umowy, w którym

wyeliminowały dotychczasowy załącznik do umowy o nazwie „Harmonogram

rzeczowo-finansowy prac projektowych” i w to miejsce wprowadziły „Zakres

rzeczowo-finansowy prac projektowych”. Jednocześnie zniosły terminarz oddania

poszczególnych elementów projektu - przedmiotu umowy. Przyczyny niezależne od

pozwanego spowodowały, że wykonanie prac objętych zmodyfikowaną umową w

terminie określonym przez strony stało się niemożliwe. Powód jednostronnie ustalił

termin wykonania prac na dzień 10 czerwca 2011 r., czyli do dnia wydania przez

Wojewodę […] decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. Opóźnienie

wykonania przez pozwanego zamówionego dzieła zostało ustalone przez powołaną

przez powoda wewnętrzną komisję odbiorczą, w której pozwany nie brał udziału.

Zdaniem Sądu Rejonowego, komisja ustaliła - w sposób całkowicie arbitralny - iż

pozwany nie wykonał części prac projektowych, objętych zakresem rzeczowo-

finansowym, mianowicie zatwierdzonych projektów stałej organizacji ruchu oraz

organizacji ruchu na czas budowy. J. S. złożył zatwierdzony projekt stałej

organizacji ruchu w dniu 24 czerwca 2011 r., a projekt organizacji ruchu na czas

budowy w dniu 25 lipca 2011 r., więc komisja uznała, iż pozostawał w zwłoce z

wykonaniem dzieła przez okres 44 dni i obciążyła pozwanego umownymi karami

pieniężnymi, a powód potrącił je z należną pozwanemu wierzytelnością z

przysługującego mu wynagrodzenia w wysokości 12.200 zł.

3

Zdaniem Sądu Rejonowego, zgodnie z § 7 ust. 1 umowę zawarto na

12 miesięcy od dnia jej podpisania. Oznaczało to, że po upływie okresu

obowiązywania prawa i obowiązki stron wygasły, a strony powinny rozliczyć się

z dokonanych wzajemnie świadczeń. Strony, podpisując aneks do umowy, zniosły

terminarz oddania prac i jednocześnie określiły kolejność oddawania

poszczególnych elementów prac projektowych. Pozwany zdał dwa ostanie projekty

dopiero po zrealizowaniu projektów wcześniejszych. Oznaczało to należyte

wykonanie przez niego umowy i w żadnym wypadku nie mogło być traktowane jako

niedochowanie terminów umownych. Chociaż, zgodnie z § 2 aneksu oraz § 7

umowy, wygasła ona w dniu 19 października 2009 r., jednak strony kontynuowały

współpracę na jej podstawie aż do wykonania dzieła w lipcu 2011. Należało więc

uznać, że strony w sposób konkludentny w dalszym ciągu uważały się za związane

tą umową, postanowienia o terminach umownych stały się zaś nieaktualne.

Województwo […] wniosło apelację od wyroku Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2013 r. oddalił apelację,

zasądził od Województwa […] na rzecz J. S. 1.800 zł tytułem kosztów

postępowania apelacyjnego oraz z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w pkt 2

zaskarżonego wyroku, zastępując datę "14 grudnia 2009 r." datą "17 grudnia 2011

r.” Uznał, że Sąd Rejonowy należycie wyjaśnił sprawę, dokładnie ustalił stan

faktyczny oraz wywiódł z niego prawidłowe wnioski i oceny. Zdaniem Sądu

Okręgowego, apelujący podniósł zarzuty, które są tylko polemiką z ustaleniami i

słusznymi wnioskami Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy w szczególności zgodził

się z Sądem Rejonowym, że użyte w umowie określenie oznacza, iż po upływie 12

miesięcy umowa przestaje obowiązywać, bo została zawarta na czas oznaczony (§

7 ust. 1 i 2 umowy). Punkt 7 specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie jest

skorelowany z § 7 umowy (pierwszy z nich mówi o wykonaniu zamówienia, drugi o

okresie obowiązywania umowy). Rozbieżność ta oznacza, że oba postanowienia,

dotyczące różnych zagadnień, funkcjonują niezależnie od siebie. Zarzut, że Sąd

na podstawie art. 65 § 2 k.c. nie dokonał interpretacji (po myśli powoda) § 7 umowy

jest kuriozalny, bo właśnie Sąd zinterpretował to postanowienie zgodnie z jego

werbalnym brzmieniem, odmiennym od znaczenia, jakie powód obecnie usiłuje mu

nadać, ale zgodnie ze znaczeniem użytych słów. Komisja - bez udziału pozwanego

4

- sama zdecydowała o znaczeniu dat, które nie były ani zawarte w umowie, ani nie

były przedmiotem uzgodnień stron. Zdaniem Sądu Okręgowego, powód nie

udowodnił, że poczynając od dnia 10 czerwca 2011 r. płynął okres opóźnienia

zawiniony przez pozwanego.

Województwo […] wniosło skargę kasacyjną, w której zaskarżyło wyrok Sądu

Okręgowego w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego,

mianowicie art. 65 § 1 i 2 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c.

dotyczy błędnej wykładni § 7 ust. 1 umowy z dnia 2 października 2008 r. oraz pkt 7

specyfikacji istotnych warunków zamówienia i pkt 4 oferty przez uznanie, że umowa

została zawarta na czas określony i nie zawierała terminu realizacji zamówienia,

uniemożliwiając zastosowanie § 19 ust. 1 pkt 1 umowy dotyczącego kary umownej,

podczas gdy prawidłowa interpretacja i zastosowanie art. 65 § 1 i 2 k.c. powinny -

zdaniem skarżącego - prowadzić do wniosku, iż umowa określała termin wykonania

zamówienia, który wynosił 12 miesięcy licząc od dnia zawarcia umowy, zaś

po upływie 12 miesięcy umowa nie wygasła i nadal obowiązywała wskutek

niewykonania zobowiązania przez pozwanego. Zarzut ten jest nietrafny. Zgodnie

z § 7 umowy z dnia 2 października 2008 r., została ona zawarta na okres

12 miesięcy liczonych od dnia jej podpisania, a szczegółowe terminy zostały

określone w harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik nr 1 do

umowy. Według aneksu do umowy z dnia 2 października 2008 r., zamiast

harmonogramu rzeczowo-finansowego wprowadzono zakres rzeczowo-finansowy

prac projektowych, który nie określił terminów wykonania wyszczególnionych prac

projektowych. Interpretując przede wszystkim wolę stron ponad brzmienie łączącej

ich umowy trzeba stwierdzić, że - uchylając w grudniu 2008 r. aneks do umowy

regulujący szczegółowy harmonogram zadań - strony de facto podważyły

skuteczność postanowień umownych o karach umownych za opóźnienie

w realizacji zadania. Na pewno bowiem wspólna wola stron nie obejmowała tego,

że zamawiający sam będzie ustalał nowe terminy wykonania zadania.

5

Stąd za bezpodstawne trzeba przyjąć naliczenie kar umownych, zatem

rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego co do meritum jest trafne.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzekł, jak w sentencji.

6