I PK 307/13

Sygn. akt I PK 307/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa P. B.

przeciwko Uniwersytetowi w K.

o uznanie, nakazanie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 czerwca 2014 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 29 maja 2013 r.

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Powód P. B. pozwem z 19 lipca 2011 r. domagał się zobowiązania strony

pozwanej do przeprowadzenia i rozstrzygnięcia ogłoszonego przez pozwanego

konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub

informatyki, w którym powód jest jedynym kandydatem. W szczególności zaś

2

powód wniósł o: powołanie nowej komisji konkursowej, uznanie dwóch ocen

wystawionych mu przez pozwanego za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia

2009 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca 2011 r. za bezskuteczne, uznanie

decyzji Rady Wydziału Matematyki i Informatyki podjętej na posiedzeniu 30

czerwca 2011 r. w sprawie rozwiązania z powodem umowy o pracę za

bezskuteczną oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania

według norm przepisanych. Na posiedzeniu wyjaśniającym 29 listopada 2011 r.

powód wniósł również o zobowiązanie rektora strony pozwanej do udzielenia

odpowiedzi na pismo z 20 grudnia 2010 r. dotyczące mobbingu. Postanowieniem z

8 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w K. stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową w

zakresie roszczeń o uznanie dwóch ocen okresowych za bezskuteczne i o

zobowiązanie rektora do udzielenia odpowiedzi na pismo z 20 grudnia 2010 r. i

sprawę w tym zakresie przekazał do rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądowi

Okręgowemu w K. Na rozprawie 27 listopada 2012 r. powód rozszerzył żądanie

pozwu, domagając się zasądzenia od strony pozwanej 16.668 zł z tytułu strat

wynikających z tego, że mógł osiągnąć wyższą pensję, gdyby pozwany

rozstrzygnął konkurs.

Wyrokiem z 27 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo (pkt I)

oraz zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej 1.860 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego (pkt II).

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powód 18 czerwca 2009 r. zgłosił się do

konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale Matematyki i

Informatyki w zakresie matematyki lub informatyki w Instytucie Informatyki. Powód

był jedynym kandydatem w tym konkursie. Dnia 16 grudnia 2009 r. zwrócił się do

rektora ds. polityki kadrowej i finansowej o spowodowanie wyboru recenzentów w

konkursie na stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale Matematyki i

Informatyki w Instytucie Informatyki. W tym samym dniu powód zwrócił się do

dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki o odłożenie punktu 6 porządku obrad

rady wydziału dotyczącego konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego w

zakresie matematyki lub informatyki w Instytucie Informatyki do czasu odpowiedzi

rektora na jego pismo z 16 grudnia 2009 r. W dniach 10 i 17 grudnia 2009 r.

Komisja ds. Kadry Wydziału Matematyki i Informatyki zajmowała się sprawą

3

konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub

informatyki w Instytucie Informatyki. Dnia 17 grudnia 2009 r. Komisja zajmowała

się sprawą wyłonienia kandydatów na recenzentów według trybu

zaproponowanego przez przewodniczącą Komisji. Komisja negatywnie oceniła

kandydaturę powoda i miała zamiar przedstawić taką ocenę radzie wydziału.

Podstawą negatywnej oceny był brak publikacji powoda z zakresu matematyki lub

informatyki w liczących się czasopismach. Dnia 17 grudnia 2009 r. Rada Wydziału

Matematyki i Informatyki zdjęła punkt 6 porządku obrad. Pismem z 25 stycznia

2010 r. powód poinformował rektora ds. polityki kadrowej i finansowej, że komisja

ds. rozwoju na Wydziale dokonała ocenzurowania jego dorobku naukowego w

konkursie na stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub

informatyki w Instytucie Informatyki, w związku z czym zawiesza swoją kandydaturę

w przedmiotowym konkursie. Pismem z 27 stycznia 2010 r. powód poinformował

dziekana Wydziału Matematyki i Informatyki że w związku z jego pismem do rektora

z 25 stycznia 2010 r. sprawa konkursu jest chwilowo bezprzedmiotowa. Na

posiedzeniu rady wydziału 28 stycznia 2010 r. dziekan poinformował, że otrzymał

informację od prorektora o rezygnacji z udziału w konkursie jedynego kandydata,

który zgłosił się do konkursu, w związku z czym dziekan zdjął punkt 6 z porządku

obrad. Pismem z 14 czerwca 2010 r. powód poinformował rektora ds. polityki

kadrowej i finansowej, że reaktywuje swoje uczestnictwo w konkursie na

stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale Matematyki i Informatyki w

zakresie matematyki lub informatyki w Instytucie Informatyki. Powód nie zgłaszał

się do kolejnych ogłaszanych konkursów. Rada Wydziału Matematyki i Informatyki

na posiedzeniu 30 czerwca 2011 r. podjęła uchwałę, w której wyraziła zgodę na

wypowiedzenie mianowania powodowi zgodnie z § 170 Statutu Uniwersytetu. Po tej

decyzji rady powód nie otrzymał oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku pracy.

W ocenie Sądu Rejonowego żądania powoda nie mogły zostać

uwzględnione. Tryb przeprowadzenia konkursu na stanowisko, na którym

zatrudnienie następuje na podstawie mianowania, jak na stanowisko profesora

nadzwyczajnego, uregulowany został w § 156 i § 158 Statutu, natomiast kryteria

kwalifikacyjne, w tym wymóg oceny dorobku naukowego określony został w § 161

Statutu. Żaden z tych przepisów nie przewiduje możliwości zawieszania udziału

4

przez kandydata, który zgłosił się do udziału w konkursie. Powód pismem z 25

stycznia 2010 r., skierowanym do Prorektora Uniwersytetu do spraw polityki

kadrowej i finansowej prof. dr hab. M. V., poinformował „o zawieszeniu” swojej

kandydatury w konkursie na stanowisko profesora nadzwyczajnego na Wydziale

Matematyki i Informatyki w zakresie matematyki lub informatyki w Instytucie

Informatyki. Wobec braku podstaw do zawieszenia udziału w konkursie i faktu, że

powód był jedynym kandydatem, słusznie strona pozwana potraktowała pismo

powoda informujące o zawieszeniu jego kandydatury w przedmiotowym konkursie

jako rezygnację powoda z udziału w konkursie. Ani przepisy ustawy z dnia 27 lipca

2005 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 572),

ani przepisy Statutu Uniwersytetu nie przewidują roszczenia o zobowiązanie do

przeprowadzenia i rozstrzygnięcia konkursu na stanowisko profesora

nadzwyczajnego, tym bardziej w sytuacji wcześniejszej rezygnacji jedynego

kandydata. Powołanie komisji konkursowej jest wewnętrzną sprawą uczelni.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji wobec nieprzysługiwania powodowi roszczenia

powództwo w tym zakresie należało oddalić. W konsekwencji należało również

oddalić żądanie zasądzenia 16.668 zł jako różnicy w zarobkach, jakie powód by

osiągnął gdyby został zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego, a

zarobkami rzeczywiście uzyskanymi. Zgodnie z art. 125 powołanej ustawy stosunek

pracy z mianowanym nauczycielem akademickim może być rozwiązany również z

innych ważnych przyczyn, po uzyskaniu opinii organu kolegialnego wskazanego w

statucie uczelni. Zgodnie z § 170 Statutu organem takim jest właściwa rada

wydziału. Art. 136 ustawy- Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje, że w

sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w

ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeksu pracy.

Powyższe oznacza, że zastosowanie znajdzie art. 45 k.p., co z kolei oznacza, że

możliwe jest orzekanie w przedmiocie oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu

stosunku pracy i w ramach badania prawidłowości wypowiedzenia np. badanie

zachowania trybu określonego w Statucie uczelni. Oznacza to natomiast brak

roszczenia o uznanie uchwały rady wydziału w przedmiocie wyrażenia zgody na

wypowiedzenie stosunku pracy za bezskuteczną, jeżeli konsekwencją tej uchwały

nie było oświadczenie rektora o wypowiedzeniu stosunku pracy. Rektor takiego

5

oświadczenia powodowi nie złożył mimo uchwały rady wydziału z dnia 30 czerwca

2011 r. Skoro powodowi nie przysługiwało roszczenie o uznanie uchwały rady

wydziału za bezskuteczną, to powództwo również w tym zakresie należało oddalić.

Apelację od powyższego wyroku złożył powód, zaskarżając go w całości i

wnosząc o jego zmianę na korzyść powoda w punktach 1, 4, 5, 6 pozwu. Strona

pozwana wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz

kosztów postępowania odwoławczego.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy

oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej 960 zł tytułem

kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd stwierdził, że ustalenia Sądu pierwszej instancji zostały dokonane w

sposób właściwy. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że Sąd Rejonowy rozstrzygał o

zasadności sformułowanych żądań, które obejmowały: żądanie zobowiązania

strony pozwanej do przeprowadzenia i rozstrzygnięcia ogłoszonego przez

pozwanego konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie

matematyki lub informatyki, a w szczególności powołania nowej komisji

konkursowej, żądanie uznania decyzji Rady Wydziału Matematyki i Informatyki

podjętej na posiedzeniu 30 czerwca 2011 r. w sprawie rozwiązania z powodem

umowy o pracę za bezskuteczne oraz żądanie zasądzenia od strony pozwanej na

rzecz powoda 16.668 zł z tytułu strat wynikających z tego, że powód mógł osiągnąć

wyższą pensję, gdyby pozwany rozstrzygnął konkurs. Pozostałe roszczenia

dotyczące: uznania dwóch ocen wystawionych powodowi przez pozwanego za

okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. i od 1 stycznia 2010 do 31 marca

2011 r. oraz zobowiązania rektora strony pozwanej do udzielenia odpowiedzi na

pismo z 20 grudnia 2010 r. dotyczącego mobbingu, Sąd pierwszej instancji po

stwierdzeniu swojej niewłaściwości rzeczowej, przekazał do rozpoznania i

rozstrzygnięcia Sądowi Okręgowemu w K. Sąd Rejonowy nie rozpoznawał także w

tym postępowaniu nowego pozwu powoda z 21 maja 2012 r. stanowiącego

odwołanie od wygaśnięcia stosunku pracy w związku z uzyskaniem wieku

emerytalnego i żądaniem przywrócenia do pracy (ze względu na skład sądu).

Z przytoczonych wyżej względów Sąd pierwszej instancji nie zajmował się kwestią

negatywnej oceny kandydatury powoda przez Komisję Konkursową, co powód

6

zarzucił w apelacji, skoro nie była ona związana z przedmiotem niniejszego

postępowania. Nie było także rzeczą Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej

instancji ustalenie przyczyn, dla których powód dokonał zawieszenia swojego

uczestnictwa w przedmiotowym konkursie.

Według Sądu Okręgowego, istotą sporu była natomiast ocena i

rozstrzygnięcie, czy zasadne były żądania P. B., aby sąd zobowiązał stronę

pozwaną do przeprowadzenia i rozstrzygnięcia ogłoszonego konkursu na

stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub informatyki,

powołania nowej komisji konkursowej, uznania decyzji Rady Wydziału Matematyki i

Informatyki z 30 czerwca 2011 r. za bezskuteczną oraz czy zasadne było

roszczenie zasądzenia od strony pozwanej na rzecz powoda 16.668 zł z tytułu strat

wynikających z tego, że powód mógł osiągnąć wyższą pensję, gdyby pracodawca

rozstrzygnął konkurs.

W ocenie Sądu Okręgowego sformułowane przez P. B. roszczenia w

zakresie zobowiązania strony pozwanej do powołania nowej komisji konkursowej,

przeprowadzenia i rozstrzygnięcia konkursu na stanowisko profesora, jak słusznie

przyjął Sąd pierwszej instancji nie były zasadne. Żądania te tylko wówczas mogłyby

być usprawiedliwione co do zasady, gdyby w świetle okoliczności sprawy strona

pozwana była zobowiązana do podjęcia działania w oparciu o obowiązujące ją

regulacje prawne, a powód uprawiony do żądania wykonania tego przez pozwaną.

Tymczasem powód zgłosił do konkursu swoją kandydaturę na stanowisko

profesora nadzwyczajnego, ale następnie pismem z 25 stycznia 2010 r.

skierowanym do prorektora Uniwersytetu do spraw polityki kadrowej i finansowej

poinformował „o zawieszeniu” swojej kandydatury w konkursie na to stanowisko.

Słusznie zatem strona pozwana, a następnie Sąd Rejonowy przyjęli, że takie

oświadczenie powoda należało uznać za jego rezygnację z udziału w konkursie,

skoro przepisy prawa, a więc Ustawa o szkolnictwie wyższym i Statut Uniwersytetu,

nie przewidywały dla zgłaszającego się do konkursu możliwości zgłoszenia

„zawieszenia” udziału kandydata, a także jego reaktywacji do poprzedniego stanu.

Zatem brak było podstaw prawnych do tego, by skuteczne były żądania powoda

zmierzające do powołania przez pracodawcę nowej komisji konkursowej oraz

przeprowadzenia konkursu i jego rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem kandydatury

7

powoda. Także Statut Uniwersytetu w zakresie trybu przeprowadzenia konkursu

(§ 156-159) nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania konkursowego.

Ogłoszony konkurs, w świetle postanowień statutu, powinien zostać rozstrzygnięty

po dokonaniu stosownych procedur, chyba że brak byłoby kandydatur na

ogłoszone stanowisko. Za niezasadny Sąd Okręgowy uznał również zarzut

niewłaściwego ustalenia przez Sąd w kwestii poinformowania 28 stycznia 2010 r.

przez dziekana rady wydziału o rezygnacji z udziału w konkursie. Sąd pierwszej

instancji poczynił te ustalenia na podstawie treści protokołu posiedzenia Rady

Wydziału Matematyki, a kwestionowane ustalenia odpowiadały treści tego

dokumentu. Nie ma też podstaw prawnych do zakwestionowania przez sąd podjętej

30 czerwca 2011 r. uchwały Rady Wydziału Matematyki i Informatyki w przedmiocie

wyrażenia zgody na wypowiedzenie powodowi mianowania. Zakres badania w tej

kwestii przez Sąd, jest ograniczony jedynie do stwierdzenia czy taka decyzja

została podjęta, nie należy natomiast do jego oceny, czy była ona właściwa.

Za prawidłowe Sąd odwoławczy uznał także rozstrzygnięcie Sądu

Rejonowego w przedmiocie żądania zapłaty 16.668 zł. Powód wskazywał w

procesie, że nierozstrzygnięcie konkursu przez stronę pozwaną spowodowało

poniesienie przez niego straty finansowej w postaci utraty zarobków, które by

osiągnął na stanowisku profesora nadzwyczajnego. Szkody tej upatrywał więc w

fakcie niewykonania przez stronę pozwaną obowiązku przeprowadzenia konkursu,

w wyniku którego zostałby mianowany na stanowisko profesora, przez co doszło do

utraty spodziewanych przez niego korzyści, tj. wyższego wynagrodzenia

obowiązującego na tym stanowisku profesora. Dla zaistnienia odpowiedzialności

strony pozwanej powód musiałby wykazać (art. 6 k.c. z związku z art. 300 k.p.), że

pracodawca miał obowiązek przeprowadzenia konkursu i jego rozstrzygnięcia z

udziałem powoda oraz że zostałby powołany na stanowisko profesora, na którym

otrzymywałby wyższe wynagrodzenie, zaś na skutek bezczynności pracodawcy

mimo obowiązku działania (przeprowadzenie i rozstrzygnięcie konkursu) doznał

szkody, oraz że pomiędzy niewykonaniem zobowiązania a szkodą istniał związek

przyczynowy (art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Tymczasem wyżej

wymienione przesłanki odpowiedzialności nie zostały wykazane. W szczególności

powód nie udowodnił, że strona pozwana miała obowiązek przeprowadzić konkurs

8

z jego udziałem, że zostałby mianowany na stanowisko profesora z wyższym

wynagrodzeniem, a w związku z tym, że poniósł szkodę w postaci utraconych

zarobków.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości powód, zarzucając

naruszenie art. 1 k.p.c., przez rozpoznanie sprawy należącej do właściwości

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., bowiem postępowanie prowadzone

w trybie konkursu na stanowisko profesora nadzwyczajnego w pozwanym

Uniwersytecie, pomimo że nie zakończyło się decyzją administracyjną, a decyzja

rektora Uniwersytetu w K. o nominacji na stanowisko profesora nadzwyczajnego

(zwyczajnego) jest elementem prawa pracy, to tryb powoływania recenzentów do

oceny dorobku naukowego zbliżony jest do postępowania administracyjnego i nie

ma elementów cywilno-prawnych. W każdym razie tryb postępowania

poprzedzającego nominację budzi poważne wątpliwości co do zaliczenia go do

prawa pracy i prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Kodeksu

postępowania cywilnego. Na wypadek, gdyby Sąd Najwyższy nie podzielił

stanowiska powoda w zakresie nieważności postępowania lub jego części,

skarżący zarzucił naruszenie art. 56 w związku z art. 65 § 1 k.c., przez przyjęcie,

bez merytorycznego zbadania celu oświadczenia woli powoda o zawieszeniu

udziału w konkursie oraz art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie

równego traktowania wszystkich przez władze publiczne, co oznacza, że w każdej

sprawie należy stosować kryteria dające szanse wszystkim bez względu na

sympatie, przynależność do organizacji, kolor skóry czy status społeczny itp.

Skarżący wniósł o zniesienie postępowania przed Sądem Okręgowym w K.

w sprawie zakończonej wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną oraz

poprzedzającego go postępowania przed Sądem Rejonowym i umorzenie

postępowań w obu instancjach z zasądzeniem na rzecz powoda kosztów

postępowania sądowego za wszystkie instancje według norm prawem

przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym ewentualnie, w razie nieuwzględnienia zarzutu o braku kognicji sądów

do orzekania w przedmiotowej sprawie, zmianę zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego i zasądzenie na rzecz powoda 16.668 zł z odsetkami od daty

wniesienia pozwu lub uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

9

rozpoznania przez Sąd Okręgowy, z uwzględnieniem kosztów sądowych w

postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pełnomocnik skarżącego odniósł przedmiotową skargę do całości wyroku

Sądu Okręgowego, w którym Sąd oddalił apelację powoda od wyroku Sądu

Rejonowego, oddalającego powództwo. Jak wskazał Sąd Okręgowy, określając

zakres swojego orzeczenia, zaskarżony rozpoznawaną skargą wyrok odnosi się do

roszczeń powoda dotyczących: (-) zobowiązania strony pozwanej do

przeprowadzenia i rozstrzygnięcia ogłoszonego przez pozwanego konkursu na

stanowisko profesora nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub informatyki, (-)

powołania nowej komisji konkursowej, (-) uznania decyzji Rady Wydziału

Matematyki i Informatyki podjętej na posiedzeniu 30 czerwca 2011 r. w sprawie

rozwiązania z powodem umowy o pracę za bezskuteczną oraz (-) zasądzenia od

strony pozwanej na rzecz powoda 16.668 zł z tytułu strat wynikających z tego, że

powód mógł osiągnąć wyższą pensję, gdyby pozwany rozstrzygnął konkurs. Co do

pozostałych roszczeń powoda objętych powództwem Sąd drugiej instancji

stwierdził, że nie były one przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu

pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę zakres powództwa, wraz z jego

rozszerzeniem na rozprawie 27 listopada 2012 r., oraz zważywszy, że Sąd

pierwszej instancji uznał się za niewłaściwy rzeczowo do rozpoznania roszczeń

powoda o uznanie dwóch ocen wystawionych mu przez pozwanego za okres od 1

stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. oraz od 1 stycznia 2010 r. do 31 marca

2011 r. za bezskuteczne i o zobowiązanie rektora strony pozwanej do udzielenia

odpowiedzi na pismo z dnia 20 grudnia 2010 r. dotyczące mobbingu, przekazując je

do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K., należy przyjąć, że wskazanie na

zaskarżenie wyroku Sądu Okręgowego w całości odnosi się do wyżej wskazanego

zakresu.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut nieważności

postępowania. Skarżący opiera ten zarzut na tezie, zgodnie z którą orzekające w

sprawie Sądy - Rejonowy i Okręgowy - naruszyły art. 1 k.p.c., przez rozpoznanie

10

sprawy właściwej do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.,

bowiem tryb powoływania recenzentów do oceny dorobku naukowego zbliżony jest

do postępowania administracyjnego i nie ma elementów cywilno-prawnych.

Zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną

w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia

bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Z tego względu

przy rozpoznawaniu tego zarzutu Sąd Najwyższy nie jest związany podstawą

skargi, w tym wskazaniem przepisów, z których naruszeniem skarżący wiąże

nieważność postępowania. Nie ma więc znaczenia, że pełnomocnik skarżącego nie

zarzucił naruszenia art. 2 k.p.c., normującego kluczową dla rozpatrywanego zarzutu

kwestię dopuszczalności drogi sądowej w sprawach cywilnych, jak również brak

zarzutów naruszenia innych przepisów, w tym postanowień Statutu, mających

znaczenie dla rozstrzygnięcia o dopuszczalności lub niedopuszczalności drogi

sądowej dla rozpoznania roszczeń powoda.

Rozważany zarzut należy uznać za bezpodstawny. Stosunek pracy

nauczyciela akademickiego jest zobowiązaniowym stosunkiem pracy, a roszczenia

z tego stosunku i roszczenia z nim związane są, jako sprawy z zakresu prawa

pracy w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c., sprawami cywilnymi w rozumieniu

art. 1 k.p.c. Sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych w rozumieniu

art. 2 § 1 k.p.c., ani też nie zostały przekazane przez przepisy szczególne do

właściwości takich sądów. Zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c., należą więc do właściwości

sądów powszechnych (art. 2 § 1 k.p.c.). Należy dodać, że sytuacje, w których

organy uczelni załatwiają indywidualne sprawy w drodze decyzji, do których stosuje

się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy

o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego, zostały wyraźnie wskazane w

ustawie (por. art. 169 ust. 7 i 8, art. 175 ust. 3, art. 176 ust. 3). Zgodnie z art. 121

ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym, (Dz.U. z

2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa”, mianowanie po

raz pierwszy w uczelni następuje po zakwalifikowaniu w drodze konkursu. Zasady i

tryb przeprowadzania konkursu oraz kryteria kwalifikacyjne określa statut. Według §

150 ust. 1 Statutu Uniwersytetu (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym

sporem), podstawową formą zatrudnienia na stanowisku profesora zwyczajnego i

11

nadzwyczajnego jest mianowanie. Z kolei § 151 ust. 1 stanowi, że pierwsze

zatrudnienie nauczyciela akademickiego na danym stanowisku na podstawie

mianowania lub umowy o pracę następuje po zakwalifikowaniu w drodze konkursu.

Konkurs jest, podobnie jak negocjacje, postępowanie ofertowe, czy przedwstępna

umowa o pracę, sposobem nawiązania stosunku pracy lub, w wypadku osób już

zatrudnionych przez podmiot ogłaszający konkurs, sposobem zmiany treści takiego

stosunku (por. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z: 9 kwietnia 2009 r., I PK

212/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 286 oraz 10 maja 2012 r., II PK 199/11, LEX nr

1226834). Jednocześnie z zasady swobody nawiązania i kształtowania stosunku

pracy wynika, że żądania nawiązania stosunku pracy, zatrudnienia na danym

stanowisku lub awansu nie mają roszczeniowego charakteru (art. 11 k.p.), chyba że

roszczenie takie wynika wyraźnie z przepisów prawa lub wcześniejszego

zobowiązania przyjętego w drodze czynności prawnej przez pracodawcę. W ocenie

Sądu Najwyższego, przepisy regulujące zatrudnienie pracownika na stanowisku

profesora nadzwyczajnego w szkole wyższej w okresie objętym sporem, nie dają

podstawy do odejścia od wskazanej powyżej zasady i uznania, że wynika z nich

obowiązek uczelni zatrudnienia na tym stanowisku kandydata spełniającego

określone warunki (zob. powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2012

r., II PK 199/11). W szczególności, zgodnie z art. 118 ust. 2 ustawy w brzmieniu

sprzed 1 października 2011 r., stosunek pracy z nauczycielem akademickim w

uczelni publicznej nawiązywał i rozwiązywał rektor w trybie określonym w statucie,

z zastrzeżeniem art. 121 ust. 4. Stosownie zaś do § 153 ust. 2 Statutu UJ, rektor

może mianować na stanowisko profesora zwyczajnego lub nadzwyczajnego

wyłącznie na wniosek dziekana (…), za zgodą odpowiednio właściwej rady

wydziału (…) i senatu. Z powyższych uwag wynika zatem brak materialnoprawnej

podstawy do żądania przez pracownika uczelni wyższej mianowania na stanowisko

profesora nadzwyczajnego, a także brak roszczenia o wszczęcie i zakończenie

postępowania w tym zakresie. W rezultacie, pomimo dopuszczalności drogi

sądowej rozpoznania takich roszczeń są one nieuzasadnione, jako niemające

podstawy prawnej (por. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z: 16 września

2009 r., I PK 59/09, LEX nr 550994 i z 10 maja 2012 r., II PK 199/11). Należy zatem

stwierdzić, że roszczenia powoda o zobowiązanie strony pozwanej do

12

przeprowadzenia i rozstrzygnięcia ogłoszonego konkursu na stanowisko profesora

nadzwyczajnego w zakresie matematyki lub informatyki oraz o powołanie nowej

komisji konkursowej należą do drogi sądowej, co przesądza o ważności w tym

zakresie postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem Sądu Okręgowego,

jednakże są one nieuzasadnione jako pozbawione podstawy prawnej. W tej sytuacji

trafnie Sąd Okręgowy stwierdził, że sformułowane przez P. B. roszczenia w

zakresie zobowiązania strony pozwanej do powołania nowej komisji konkursowej,

przeprowadzenia i rozstrzygnięcia konkursu na stanowisko profesora, nie były

zasadne. Przedstawione wyżej żądania tylko wówczas mogłyby być

usprawiedliwione co do zasady, gdyby w świetle okoliczności przedstawionej

sprawy strona pozwana była zobowiązana do podjęcia działania w oparciu o

obowiązujące ją regulacje prawne, a powód uprawiony do żądania wykonania tego

przez pozwaną. Powyższa ocena prawna nie oznacza, że w opisanej sytuacji

pracownik uczelni nie może wywodzić innych roszczeń z ewentualnej niezgodności

z prawem postępowania kwalifikacyjnego, tj. warunków i procedury doboru

pracownika na stanowisko. W szczególności dotyczy to uznania, że miały one

charakter dyskryminujący (por. J. Stelina, (w:) System prawa administracyjnego,

tom 11, Stosunek służbowy, Warszawa 2011, s. 220) albo naruszały godność lub

inne określone dobro osobiste pracownika, co umożliwiłoby dochodzenie

związanych z tymi naruszeniami roszczeń (zob. powołany wyżej wyrok Sądu

Najwyższego z 10 maja 2012 r., II PK 199/11). Nie zachodzi także nieważność

postępowania w zakresie dotyczącym żądania powoda „uznania decyzji Rady

Wydziału Matematyki i Informatyki podjętej na posiedzeniu 30 czerwca 2011 r. w

sprawie rozwiązania z powodem umowy o pracę za bezskuteczną”. Jak wynika z

zaakceptowanej przez Sąd odwoławczy argumentacji Sądu Rejonowego, kwestia ta

nie była przedmiotem rozpoznania, ponieważ miałaby ona znaczenie w sprawie z

odwołania od rozwiązania stosunku pracy, a z roszczeniem takim powód nie

wystąpił.

Z oczywistych względów do drogi sądowej należy żądanie zasądzenia od

strony pozwanej na rzecz powoda 16.668 zł z tytułu strat wynikających z tego, że

powód mógł osiągnąć wyższą pensję, gdyby pozwany rozstrzygnął konkurs. Ze

względu na brak zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawnych w tym

13

zakresie, pomimo wskazania, że oddalenie tego roszczenia zostało objęte skargą

kasacyjną Sąd Najwyższy nie może w tym zakresie poddać rozstrzygnięcia Sądu

Okręgowego kontroli kasacyjnej.

Bezzasadny jest też zarzut naruszenia art. 56 w związku z art. 65 § 1 k.c.,

przez przyjęcie, bez merytorycznego zbadania celu oświadczenia woli powoda o

zawieszenie udziału w konkursie. Zarzut naruszenia tych przepisów, sformułowany

został bez koniecznego wskazania art. 300 k.p., co samo w sobie dyskwalifikuje go

w skardze kasacyjnej, jest poza tym bezprzedmiotowy. Wynika to ze stwierdzonego

wyżej braku materialnoprawnej podstawy żądania przez pracownika uczelni

wyższej mianowania na stanowisko profesora nadzwyczajnego, a także braku

roszczenia o wszczęcie i zakończenie postępowania w tym zakresie.

Nieusprawiedliwione są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 32 w związku

z art. 2 Konstytucji RP w zakresie równego traktowania wszystkich przez władze

publiczne. Pełnomocnik skarżącego nie wskazał na czym polegało naruszenie tych

przepisów przez Sąd drugiej instancji. Zamiast argumentacji prawnej odwołującej

się do treści wskazanych przepisów Konstytucji, przedstawił wybiorczy opis

postępowania konkursowego w sprawie powołania powoda na stanowisko

profesora nadzwyczajnego, konkludując, że przyjęcie stanowiska strony pozwanej

„przez Sądy orzekające, bez szczegółowej analizy pod względem prawnej

skuteczności oraz wszystkich okoliczności (zdarzeń) występujących sprawie w

ocenie pełnomocnika powoda uchybia rzetelności jako elementu sprawiedliwości,

co w konsekwencji narusza podstawy demokratycznego państwa prawnego jak

stanowi art. 2 Konstytucji RP”. Wywód ten, niewykazujący cech argumentacji

prawnej wymaganej od autora skargi kasacyjnej, nie wskazuje też na naruszenie

przez zaskarżony wyrok art. 2 i 32 Konstytucji RP.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814

k.p.c., orzekł jak w

sentencji.