I CSK 628/13

Sygn. akt I CSK 628/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 września 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

SSA Elżbieta Fijałkowska

Protokolant Justyna Kosińska

w sprawie z powództwa B. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w D.

przeciwko Województwu P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 12 września 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 czerwca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Powód B. Sp. z o.o. spółka komandytowa domagał się zasądzenia od

pozwanego Skarbu Państwa - Województwa P. kwoty 530.357,35 zł wraz z

odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że kwota ta,

zgodnie z umową z dnia 22 września 2009 r. o dofinansowanie projektu w ramach

osi priorytetowych l-VII Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na

lata 2007 - 2013 - wersja refundacja, miała być mu przekazana tytułem płatności

końcowej za realizację projektu pn. „Rozszerzenie zakresu działania

przedsiębiorstwa poprzez wprowadzenie innowacji w procesie produkcyjnym

poprzez zastosowanie nowej technologii”.

Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r. uwzględnił powództwo.

Ustalił, że strony zawarły w dniu 22 września 2009 r. umowę o dofinansowanie

wyżej wskazanego projektu, zgodnie z którą pozwany zobowiązał się do pokrycia

55% wydatków kwalifikowanych poniesionych przez powoda, stanowiących kwotę

558.270,90 zł, na wprowadzenie nowej technologii wytwarzania rynien i rur

z blachy stalowej. Środki przekazywane były zgodnie z § 5 i § 6 umowy, przy czym

płatność końcowa nastąpić miała po złożeniu wniosku o płatność końcową,

zatwierdzeniu przez Instytucję Zarządzającą Programem, akceptacji części

sprawozdawczej z realizacji projektu zawartej we wniosku o płatność końcową,

przeprowadzeniu kontroli na zakończenie realizacji projektu, stwierdzeniu przez

Instytucję Zarządzającą Programem prawidłowej realizacji projektu. W dniu

3 lutego 2010 r. pozwany przeprowadził kontrolę na zakończenie realizacji projektu

ustalając kwotę dofinansowania na 530.357,35 zł, (po dokonaniu korekty o kwotę

27.913,55 - kwota ta dochodzona była przez powoda w odrębnym postępowaniu)

uzależniając jej wypłatę od podpisania przez powoda aneksu do umowy w zakresie

aktualizacji kwartalnego zapotrzebowania na środki. Aneks nie został podpisany,

wobec czego pozwany odmówił przekazania powodowi należnej kwoty.

W ocenie Sądu Okręgowego zapis umowy co do poprzedzenia przekazania

beneficjentowi kwoty dotacji, złożeniem przez niego zaktualizowanego aneksu do

umowy i kwartalnego zapotrzebowania na środki, ma charakter techniczny

i porządkujący oraz poprawiający sprawność postępowania. Wymóg ten nie został

zastrzeżony w umowie, a więc brak podstaw do obciążania powoda negatywnymi

3

skutkami związanymi z odmową zawarcia aneksu, zwłaszcza, że aneks nie był

potrzebny skoro powód wywiązał się z terminu zakończenia realizacji projektu.

W apelacji od tego wyroku pozwany zarzucił: obrazę prawa materialnego tj.

art. 3531

w zw. z art. 486 § 2 k.c. w zw. z art. 206 ustawy o finansach publicznych

(art. 209 ustawy o finansach publicznych z 2005 r.) w zw. z § 1 pkt 22 i § 5, 6, 7

umowy o dofinansowaniu z 22 września 2009 r. w brzmieniu aneksów z 9 grudnia

2009 r., 30 grudnia 2009, 11 marca 2010 r. i 11 kwietnia 2011 r.; art. 117 w zw.

z art. 52 i 127 ust. 2 pkt 1, art. 169 ust. 3, art. 184, art. 206, art. 211 ustawy

o finansach publicznych w zw. z art. 120 i 123 § 1 pkt 2 k.c. w zw. z § 5 pkt 5a

w zw. z § 2 pkt 4 w/w umowy o dofinansowanie; art. 53 i 54 ustawy o finansach

publicznych w zw. z art. 4 i art. 8 pkt 1, art. 10 i art. 11 ustawy o odpowiedzialności

za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, a także naruszenie przepisów

prawa procesowego art. 233 w zw. z art. 227 k.p.c., art. 217 § 2 w zw. z art. 6 k.c.

i art. 328 § 2 k.p.c.

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

pozwanego, podzielając ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Podkreślił

jednocześnie, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła konieczność analizy

postanowień umowy i zachowania ich przez powoda co do składania kwartalnego

zapotrzebowania na środki, skoro tego rodzaju dokument wymagany był w

przypadku przekazywania beneficjentowi środków dofinansowania w formie

refundacji – w trakcie wykonywania projektu – w postaci płatności pośrednich,

a powód domagał się dofinansowania kosztów inwestycji po jej zakończeniu,

w formie płatności końcowej. Ponadto wskazał, że ocena zachowania powoda

mogła być dokonana, ze strony pozwanego, wyłącznie pod kątem spełnienia

warunków umożliwiających płatność końcową. Skoro zostały one spełnione, to brak

podstaw do analizy przepisów ustawy o finansach publicznych, do których

brzmienia, ze wskazaniem konkretnego przepisu, umowa się nie odwołuje.

Skarga kasacyjna strony pozwanej została oparta na obu podstawach

określonych w art. 3983

§ 1 k.p.c. W ramach podstawy naruszenia prawa

procesowego skarżący zarzucił obrazę art. 233 § 1 i art. 227 w zw. z art. 378 § 1

i art. 391 k.p.c., art. 217 § 1 i 2 k.p.c. w brzmieniu przed dniem 16 września 2011 r.

i art. 6 k.c., art. 233 § 1, art. 378 § 1 oraz art. 391 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c., art. 328

4

§ 2 w zw. z art. 378 § 1 i art. 387 oraz art. 391 k.p.c., a w ramach podstawy

naruszenia prawa materialnego podniósł obrazę art. 120 § 1 k.c. w zw. z art. 184

ust. 1 i art. 206 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z § 1 pkt 22 i § 5 ust.

5a i 6, § 6 ust. 3 i 5 pkt 1, 3, 4, § 7 ust. 1 i 4 umowy o dofinansowanie, art. 65 § 2

w zw. z art. 120 § 1 k.c. i § 5 ust. 5a, § 6 ust. 5, § 7 ust. 4, § 17 ust. 3 i § 22 umowy

o dofinansowanie oraz art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

w zw. z art. 2 ust. 2 i art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady z dnia 11 lipca 2006 r.

ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju

Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności

i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, art. 117 ust. 1 i 2 w zw. z art. 52

ust. 1 pkt 2, art. 53, art. 127 ust. 2 pkt 5, art. 169 ust. 3, art. 184 ust. 1 i art. 206 ust.

2 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 120 § 1 k.c. w zw. z § 5 pkt 5a i § 17

ust. 3 umowy o dofinansowanie. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawa kasacyjna naruszenia przepisów postępowania była

uzasadniona. W obowiązującym w postępowaniu cywilnym modelu tzw. apelacji

pełnej sąd drugiej instancji jest sądem meriti. Podkreśla to między innymi art.

382 k.p.c., który stanowi, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

dowodowego zgromadzonego w toku całego postępowania. Jest zatem

oczywiste, że na sądzie drugiej instancji spoczywa obowiązek wskazania

ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę jego

rozstrzygnięcia. W przypadku, w którym sąd drugiej instancji podziela ustalenia

faktyczne sądu pierwszej instancji wystarczające jest wskazanie, że sąd drugiej

instancji dokonał takiej oceny. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera

jednak takiego stwierdzenia. Wskazuje ono natomiast na dokonanie przez Sąd

Apelacyjny własnych ustaleń faktycznych, obejmujących pewien fragment

okoliczności w jego ocenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże bez

wskazania i analizy dowodów, które stanowiły podstawę tych ustaleń. Powyższe

uchybienia stanowią istotne naruszenie przepisów postępowania dotyczących

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

5

Zgodnie z art. 378 k.p.c. sąd drugiej instancji ma obowiązek rozważenia

zarzutów zawartych w apelacji. Strona pozwana w apelacji zarzuciła między

innymi naruszenie art. 233 k.p.c. w wyniku wybiórczej i dowolnej oceny

materiału dowodowego oraz naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez brak

dostatecznego wskazania motywów zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie

wyroku Sądu Apelacyjnego nie wskazuje, aby zarzuty te, których rozpoznanie

miało znaczenie dla sposobu rozpoznania sprawy, były przedmiotem jego

oceny. Z tego względu zarzut naruszenia art. 378 k.p.c. był także uzasadniony.

Art. 328 § 2 k.p.c., który odpowiednio znajduje zastosowanie do wyroków

sadów drugiej instancji, wymaga wskazania podstawy prawnej wydanego

rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny uznał, że roszczenie powoda, wobec wykonania

przez niego umowy, zostało prawidłowo ocenione przez Sąd Okręgowy za

uzasadnione. W skardze kasacyjnej trafnie jednak zarzucono, że Sąd

Apelacyjny nie wskazał przepisów prawa materialnego, które brał pod uwagę

dokonując takiej oceny, co nakazuje uznać zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.

za uzasadniony.

W judykaturze utrwalone jest stanowisko, że ocena czy właściwie

zastosowano przepisy prawa materialnego jest możliwa jedynie w przypadku,

gdy dokonano niezbędnych w tym zakresie ustaleń faktycznych. Wobec

zasadności wskazanych wyżej zarzutów skargi kasacyjnej, odnoszących się do

podstawy naruszenia przepisów postępowania, ocena zawartych w skardze

kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego stała się zatem

bezprzedmiotowa.

Wobec zasadności zarzutów skargi kasacyjnej wypełniających podstawę

naruszenia przepisów postępowania zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na

podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.