II PK 38/14

Sygn. akt II PK 38/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSA Anna Szczepaniak-Cicha (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. J.

przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski S.A. Oddział w B.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 grudnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w B.

z dnia 24 października 2013 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od Powszechnej Kasy Oszczędności Banku

Polskiego S.A. Oddziału w B. na rzecz H. J. kwotę 120 (sto

dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 roku oddalił powództwo

H. J. przeciwko PKO Bankowi Polskiemu S.A. Oddziałowi w B. o odszkodowanie,

zasądzając od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 60 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu. Powódka domagała się odszkodowania za nieuzasadnione

rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem w kwocie 35.760 zł.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że H. J. była zatrudniona w PKO BP S.A. w W.

od dnia 16 czerwca 1980 r., pracę wykonywała na podstawie umowy o pracę na

czas nieokreślony, ostatnio na stanowisku doradcy za wynagrodzeniem 3.618,08 zł.

W dniu 13 czerwca 2012 r. pozwany Bank złożył powódce oświadczenie o

rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, ze skutkiem na dzień 30 września

2012 r. Jako przyczynę wypowiedzenia pracodawca wskazał niewłaściwe

wykonywanie przez powódkę obowiązków pracowniczych, polegające na: 1/

samowolnym dokonywaniu w dniu 29 marca 2011 r. księgowań na rachunku

bieżącym klienta, a w konsekwencji księgowania te spowodowały uruchomienie

kredytu obrotowego, 2/ samowolnym zarejestrowaniu w systemie (bez dyspozycji

klientki) w dniu 6 lipca 2011 r. dwóch programów oszczędnościowych oraz

przelaniu na te programy środków z rachunku klientki; w dniu 27 lipca 2011 r.

klientka złożyła reklamację żądając zwrotu przelanych z jej rachunku pieniędzy, 3/

założeniu w dniu 2 stycznia 2012 r. czterech lokat 5- miesięcznych z kapitalizacją

dzienną, które zostały wycofane z oferty banku, co wymagało ponownego

wezwania klientów celem zerwania w/w lokat; 4/ ujawnieniu w dniu 17 stycznia

2012 r. wzoru podpisu posiadacza rachunku; 5/ niewykonaniu dnia 1 lutego 2012 r.

dyspozycji przelewu na rachunek ZUS, w następstwie czego klient złożył

telefoniczną reklamację; 6/ niewłaściwym użyciu w dniu 13 lutego 2012 r. kodu

operacji pobrania prowizji za dokonanie zapisu na wypadek śmierci, co wpłynęło na

niezgodność na kontach bilansowych i niezgodność w rozliczaniu prowizji; 7/

przyjęciu niewłaściwych dokumentów uprawniających do wypłaty środków z

rachunku bankowego zmarłego posiadacza; 8/ nieprawidłowym i niekompletnym

sporządzaniu dokumentacji księgowej i produktowej oraz niekompletnym

wprowadzaniu danych do systemu informatycznego banku. Powódka była

Przewodniczącą Grupy Pracowników Związków Zawodowych przy Oddziale PKO

3

BP S.A. w B. i z tego tytułu objęta była ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy

przez pracodawcę. Pozwany zwrócił się do Krajowego Związku Zawodowego

Pracowników Banku PKO BP S.A. o zgodę na rozwiązanie z powódką umowy o

pracę za wypowiedzeniem, wskazując przyczyny wypowiedzenia. W odpowiedzi

zarząd organizacji związkowej nie sprzeciwił się rozwiązaniu umowy z

zamierzonym trybie i zdecydował, że nie weźmie powódki w obronę. W tak

ustalonych okolicznościach Sąd Rejonowy zważył, że powództwo nie zasługuje na

uwzględnienie, ponieważ wypowiedzenie umowy pracę było formalnie prawidłowe i

uzasadnione. Pracodawca zarzucił powódce szereg nieprawidłowości w

wykonywaniu obowiązków, powódka nie kwestionowała prawdziwości tych

okoliczności, przyznała że miały one miejsce. H. J. wielokrotnie naruszała

obowiązki pracownicze, waga tych zaniedbań była duża, popełnione błędy niosły

poważne konsekwencje dla klientów oraz obniżały wiarygodność Banku. Sąd uznał,

że powódka podlegała ochronie szczególnej, o której stanowi art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, ale w przedmiotowej

sprawie związek zawodowy wyraził zgodę na wypowiedzenie umowy, o czym

świadczą zeznania przewodniczącej organizacji związkowej, do której należała

powódka. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych nie zawiera

regulacji dotyczącej formy, trybu i terminu udzielenia odpowiedzi przez związek o

zajętym stanowisku, toteż zastosowanie mają ogólne zasady, dotyczące składania

oświadczeń woli, w tym art. 65 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., który stanowi, że

oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na

okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz

ustalone zwyczaje.

H. J. w apelacji, skierowanej przeciwko wyrokowi w całości, zarzuciła

naruszenie prawa materialnego i procesowego, to jest art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, art. 65 § 1 k.c. w związku z art. 300

k.p. oraz art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną i nieprawidłową ocenę dowodów,

dotyczącą wyrażenia zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na

rozwiązanie stosunku pracy z powódką i tym samym błędną wykładnię przepisów

art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych i art. 65 § 1 k.c. polegającą na

przyjęciu, że niepodpisany załącznik do e-maila, wysłany przez jednego z członków

4

zarządu zakładowej organizacji związkowej, zawierający w swej treści

sformułowanie „odstępuje od obrony” wypełnił dyspozycję art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych. Wskazując na powyższe zarzuty apelująca

domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa w całości

ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji, jak też zasądzenia na rzecz powódki kosztów

postępowania. Zdaniem strony skarżącej, Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że

pracodawca uzyskał zgodę związku zawodowego na wypowiedzenie powódce

umowy o pracę, gdyż nie zostało w procesie wykazane, że związek zawodowy

podjął uchwałę w tym przedmiocie, a zeznania świadka G. G. świadczą tylko braku

profesjonalnych relacji pomiędzy PKO BP S.A. w B. a Zarządem Krajowego

Związku Zawodowego Pracowników PKO BP S.A.

Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. zmienił

zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10.854,24 zł

tytułem odszkodowania za naruszające przepisy wypowiedzenie umowy o pracę, w

pozostałym zakresie oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu za

pierwszą i drugą instancję. Sąd orzekł reformatoryjnie, uznając za uzasadnione

zarzuty prawa materialnego i procesowego, zmierzające do wykazania wadliwego

ustalenia, że pracodawca uzyskał zgodę zarządu zakładowej organizacji

związkowej na wypowiedzenie umowy o pracę powódce. Bezspornie powódka, jako

Przewodnicząca Grupy Pracowników Związków Zawodowych przy Oddziale PKO

BP S.A. w B. podlegała szczególnej ochronie przed zwolnieniem na podstawie art.

32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z tym przepisem pracodawca

nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć

umowy o pracę działaczowi związkowemu, należącemu do kręgu określonego w

ust. 1, z wyjątkiem sytuacji, gdy dopuszczają to odrębne przepisy. W odpowiedzi na

zapytanie dotyczące zgody na wypowiedzenie powódce umowy o pracę,

przekazanej niepodpisanym załącznikiem do e-maila, związek zawodowy użył

sformułowania „odstępuje od obrony”. Sąd Okręgowy uznał za błędne stanowisko

Sądu pierwszej instancji, że taka sytuacja wyczerpuje dyspozycję art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych. Zeznania świadka G. G. nie mogą świadczyć o

wyrażeniu zgody przez związek, gdyż oceniając prawidłowość wypowiedzenia

5

umowy należy brać pod uwagę moment faktycznego jej wypowiedzenia, a nie stan

z chwili orzekania. Zwrot „odstępuje od obrony” nie jest tożsamy ze

sformułowaniem „wyraża zgodę”. Niejasna odpowiedź przewodniczącej związku nie

pozwalała pracodawcy na przyjęcie istnienia zgody związku na wypowiedzenie

umowy. Zgoda ta musi być wyrażona jednoznacznie i wprost. Z powołaniem się na

tezy do art. 32 z „Komentarza do ustawy o związkach zawodowych” autorstwa K.

Barana Sąd Okręgowy stwierdził, że decyzja organów związkowych w kwestii

udzielenia bądź odmowy zgody na rozwiązanie umowy o pracę z działaczem

związkowym powinna zapaść kolegialnie i w formie uchwały. Wymóg ten ma

charakter imperatywny, żadne inne formy wyrażenia zgody są niedopuszczalne. W

orzecznictwie także podkreśla się konieczność wyrażenia zgody przez zarząd

związku kolegialnie, a więc w formie uchwały. W niniejszej sprawie zeznania G. G.

nie pozostawiają wątpliwości, że związek zawodowy nie podjął uchwały w

przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie powódki, gdyż nie ma w organizacji

takich procedur, aby podejmować uchwałę. W konkluzji Sąd Okręgowy przyjął, że

praktyka, polegająca na nieprecyzyjnym wyrażaniu zgody organu, w postaci

stanowiska nie mającego nawet formy pisemnej (bark uchwały, przekazanie

informacji wyłącznie w formie załącznika do e-maila) nie może prowadzić do

uznania, że została spełniona przesłanka uzyskania zgody z art. 32 ust. 1 ustawy o

związkach zawodowych. Z tego względu oddalenie powództwa nie odpowiada

prawu.

W skardze kasacyjnej od wyroku strona pozwana, zaskarżając

rozstrzygnięcie w części zasądzającej odszkodowanie i koszty, zarzuciła

naruszenie prawa procesowego - art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

przez niewyjaśnienie motywów zaskarżonego wyroku i sprzeczne traktowanie

załącznika z dnia 8 czerwca 2012 r. do e-maila przewodniczącej G. G., jako

złożonego przez przewodniczącą w imieniu zarządu organizacji związkowej i

podlegającego wykładni w trybie art. 65 k.c. oświadczenia woli w przedmiocie

zgody tej organizacji na wypowiedzenie powódce umowy o pracę, a jednocześnie

traktowanie tego załącznika jako informacji pozwanego o stanowisku zarządu

organizacji związkowej w przedmiocie wypowiedzenia powódce umowy o pracę i w

konsekwencji brak wskazania w uzasadnieniu wyroku niesprzecznej wewnętrznie

6

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Sformułowała także zarzuty obrazy prawa

materialnego:

- art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych przez niewłaściwe

zastosowanie tego przepisu do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego w

sytuacji, gdy z treści załącznika z dnia 8 czerwca 2012 r. do e-maila

przewodniczącej organizacji związkowej G. G. oraz jej zeznań wynika, że zarząd tej

organizacji podjął decyzję o wyrażeniu zgody na wypowiedzenie powódce umowę o

pracę, a Sąd drugiej instancji przyjął, że ów załącznik nie jest wyrażeniem zgody

przez zarząd na to wypowiedzenie;

- art. 65 § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i błędne dokonywanie

tłumaczenia załącznika z dnia 8 czerwca 2012 r. do e-maila przewodniczącej

organizacji związkowej G. G. o jasnej i jednoznacznej dla organizacji związkowej i

pozwanego treści, nadto w sposób prowadzący do zanegowania jego istnienia.

Wskazując na powyższe podstawy skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania w uchylonej części, jak też o zasądzenie od powódki kosztów procesu

poniesionych przez pozwanego w postępowaniu kasacyjnym. We wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania strona pozwana powołała się na przesłankę

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącej, uzasadnienie wyroku

jest niezrozumiałe, gdyż Sąd drugiej instancji nie wskazał jednoznacznie, czy

załącznik do e-maila przewodniczącej organizacji związkowej G. G. stanowi

oświadczenie woli związku zawodowego w przedmiocie zgody organizacji na

wypowiedzenie powódce umowy o pracę, czy też tylko oświadczenie wiedzy

przewodniczącej na temat istnienia takiego oświadczenia woli związku. Wbrew

wywodom Sądu ustawa o związkach zawodowych nie wprowadza obowiązku

podejmowania uchwał na piśmie w przedmiocie zgody na zwolnienie działacza

związkowego. Skuteczna jest zgoda związku wyrażona w każdej formie, także

ustnej, a pracodawca nie jest upoważniony do badania zasad podziału kompetencji

pomiędzy organami związku. Sąd Okręgowy nie dokonał odpowiednich ocen w

oparciu o prawo wewnętrzne organizacji związkowej, nie wiadomo więc, w jakiej

formie i w jakim trybie podejmowane są decyzje zarządu organizacji działającej u

pozwanego. W niedostatecznie ustalonym stanie faktycznym Sąd nie mógł

7

prawidłowo zastosować art. 32 ustawy o związkach zawodowych, co czyni

uzasadnionym zarzut wadliwej subsumpcji.

Strona powodowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę

przyjęcia skargi do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia - o oddalenie skargi i

zasądzenie od pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym według norm przepisanych. Powódka wyraziła pogląd, że brak zgody

związku zawodowego na wypowiedzenie powódce umowy o pracę jest oczywisty,

ponieważ organizacja w ogóle nie podjęła uchwały w tym przedmiocie, a jej

przewodnicząca przekazała pracodawcy niejednoznaczne stanowisko w tej materii,

co nie upoważniało pracodawcy do przyjęcia, że zgoda została wyrażona i do

rozwiązania umowy o pracę z powódką.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Zarzuty skargi sformułowane zostały w ramach obu podstaw określonych w

art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W pierwszej kolejności analizy wymaga zarzut

naruszenia prawa procesowego - art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

jako zmierzający do zakwestionowania wyroku z uwagi na braki w ustaleniach

faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Przepis art. 328 § 2 k.p.c.

dotyczy wymogów konstrukcyjnych uzasadnienia wyroku, nie odnosi się wprost do

merytorycznej prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do

określonego orzeczenia. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia

24 maja 2012 r., III CZP 77/11, Sąd Najwyższy przedstawił stanowisko, że

uzasadnienie wyroku, jako zasadnicze powody rozstrzygnięcia, powstaje już w

czasie narady sędziów, a sporządzenie go na piśmie i podpisanie są czynnościami

ex post, stanowiącymi tylko utrwalenie motywów uzgodnionych podczas narady.

Skoro uzasadnienie istnieje już w chwili wydawania orzeczenia, co stwarza

możliwość wpływu jego wad na treść orzeczenia, to kierowane przeciwko niemu

zarzuty obrazy art. 328 § 2 k.p.c. mogą być podstawą apelacji oraz skargi

kasacyjnej (OSNC 2012 nr 11, poz. 123). Aktualne są przy tym także wcześniej

werbalizowane poglądy, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może być

8

usprawiedliwiony w okolicznościach, w których motywy wyroku są tak

skonstruowane, że uniemożliwiają kontrolę oceny toku wywodu, który doprowadził

do rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy nie może bowiem samodzielnie rekonstruować

motywów i racji, którymi kierował się sąd drugiej instancji ferując zaskarżone

orzeczenie (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01,

LEX nr 78271, z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP 2003 nr 7, poz.

182 oraz z dnia 30 stycznia 2014 r., IV CSK 258/13, LEX nr 1433726). Trafnie

podkreśliła strona skarżąca, że rola uzasadnienia orzeczenia nie ogranicza się tylko

do przekonania stron o słuszności stanowiska i zgodności z prawem zaskarżonego

orzeczenia, ale do umożliwienia kontroli kasacyjnej. Uzasadnienie spełnia również

funkcję porządkującą dwie podstawy rozstrzygnięcia: faktyczną oraz prawną, w

logiczną i spójną całość, a nie jest możliwe prawidłowe zastosowanie prawa

materialnego bez zgodnego z prawem procesowym ustalenia podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2013 r.,

II CNP 35/13, LEX nr 1433601, wyrok z dnia 15 lutego 2013 r., I CSK 314/12, LEX

nr 1307999).

Zgodnie z treścią art. 39814

k.p.c. Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną,

jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo

błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

Sąd Okręgowy w istocie nie rozbudował podstawy faktycznej, ale przyjął

dostatecznie stanowczo, że pracodawca nie uzyskał wyraźnej zgody zarządu

właściwej organizacji związkowej na wypowiedzenie powódce umowy o pracę.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w tym aspekcie na tyle jasne, że poddaje

się kontroli kasacyjnej. Problematyka wykładni oświadczeń woli należy natomiast

do sfery prawa, a nie do sfery faktu. Prawem procesowym objęta jest ocena

materiału dowodowego, w tym dowodu z dokumentu oraz zeznań świadka. W

rozpatrywanej sprawie nie można uznać skuteczności kasacyjnego zarzut obrazy

art. 328 § 2 k.p.c. w związku z 391 § 1 k.p.c., ponieważ uzasadnienie oddaje

motywy i racje, którymi kierował się Sąd drugiej instancji ferując reformatoryjny

wyrok. Merytoryczna prawidłowość zaprezentowanych wywodów nie podlega

ocenie w ramach zarzutu obrazy art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

9

W myśl unormowania zawartego w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja

1991 r. o związkach zawodowych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 167) pracodawca bez

zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może wypowiedzieć ani

rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem

lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji

związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy

albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z

zakresu prawa pracy, z wyjątkiem, gdy dopuszczają to odrębne przepisy. H. J. była

Przewodniczącą Grupy Pracowników Związków Zawodowych przy Oddziale PKO

BP S.A. w B., imiennie wskazanym członkiem zarządu, któremu służyła ochrona

szczególna przewidziana w art. 32 ust. 1 powołanej ustawy. Powódka już na etapie

apelacji nie kwestionowała zasadności przyczyn wypowiedzenia podanych w

oświadczeniu pracodawcy, spór zogniskował się wokół zarzutu naruszenia prawa,

przez wypowiedzenie jej umowy o pracę bez zgody zarządu organizacji związkowej.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że ochrona przed zwolnieniem nie oznacza zakazu

wypowiadania i rozwiązywania umowy o pracę przez pracodawcę, lecz polega na

wprowadzeniu przez ustawodawcę kategorycznego wymogu uzyskania zgody na

wypowiedzenie lub rozwiązanie stosunku pracy, zaś przepisy wyznaczające zakres

tej ochrony mają charakter regulacji szczególnej i muszą być interpretowane ściśle.

W treści art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych jednoznacznie

wskazany został organ związkowy upoważniony do wyrażania zgody na zwolnienie

działacza, jest nim zarząd organizacji związkowej. Nie może to być zatem żaden

inny organ, regulacja odmienna w statutach związkowych jest niedopuszczalna.

Wyłączone jest także, by do działania w tym zakresie upoważniony mógł być

przewodniczący zarządu czy też jego członek. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy nie

określa terminu, w jakim związek powinien podjąć decyzję, nie ma jednak

wątpliwości, że zgoda ta powinna być uprzednia, a więc wyrażona przed

dokonaniem czynności rozwiązującej stosunek pracy. Zapatrywania takie wyraził

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 września 1994 r., I PRN 58/94 (OSNP 1995 nr

2, poz. 17) i zachowują one pełną aktualność. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje

się również, że zgoda związku musi być udzielona w sposób wyraźny, nie

wystarczy udzielenie odpowiedzi o „braku sprzeciwu” na wypowiedzenie umowy

10

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 grudnia 2002 r., I PKN 544/01, LEX nr

1165508). Z rozważań tych wynika, że zgoda na wypowiedzenie lub rozwiązanie

umowy o pracę chronionemu członkowi związku musi być wyraźna, wyrażona

kolegialnie i uprzednio.

Jest oczywiste, że udzielenie zgody na zwolnienie działacza związkowego

uzewnętrznia decyzję zarządu o tak istotnym znaczeniu, że choć ustawa wprost

takiej formy nie wymaga, pożądane jest podjęcie tej decyzji w formie uchwały.

Podobnie w przypadku odmowy wyrażenia zgody, która to decyzja jest dla

pracodawcy wiążąca. Przyjmuje się, że sama treść uchwały nie musi być

przekazana pracodawcy. Za prawidłową uznać należy praktykę powoływania się

przez organizację związkową na podjętą w tym przedmiocie uchwałę na

posiedzeniu zarządu w danym dniu. Odnosząc się do wywodów skarżącego, jakoby

zasadniczą wadę wyroku uwzględniającego powództwo stanowiło naruszenie

art. 65 § 1 k.c. przez zastosowanie rygorów wykładni oświadczeń woli do

oświadczenia wiedzy, czyli pisma (załącznika do e-maila) przewodniczącej G. G.,

stwierdzić należy, że nie jest to w żadnym razie element rozważań Sądu

świadczący o błędnym rozstrzygnięciu. Zauważenia wymaga stanowisko doktryny,

iż wyrażenie zgody na zwolnienie działacza stanowi oświadczenie woli złożone

pracodawcy, a więc do jego odwołania stosuje się wymogi z art. 61 k.c. w związku z

art. 300 k.p., co oznacza, że odwołanie zgody nastąpić może tylko wcześniej lub

najpóźniej z chwilą dojścia uchwały o wyrażeniu zgody do pracodawcy (zob. K.

Baran „Normatywne gwarancje stabilizacji zatrudnienia działaczy związkowych”,

Monitor Prawa Pracy 2004, nr 3). W sprawie niniejszej treść i forma pisma G. G. z

dnia 8 czerwca 2012 r. wskazują, że w istocie była to tylko określona informacja

pochodząca od przewodniczącej związku, odzwierciedlająca jej przeświadczenie o

istnieniu właściwej decyzji zarządu, choć zarząd nie podjął uchwały w przedmiocie

wyrażenia zgody na wypowiedzenie powódce umowy o pracę. Weryfikacja

oświadczeń wiedzy nie przebiega według reguł przewidzianych w art. 65 k.c., co nie

znaczy, że taka informacja nie podlega zwykłej analizie poznawczej, jak każda

wypowiedź pisemna lub ustna, w celu zrozumienia treści. Pismo informujące

pracodawcę o wyrażeniu zgody na zwolnienie działacza związkowego z pewnością

11

powinno mieć jednoznaczną treść, gdyż komunikat dla pracodawcy musi być jasny i

nie pozostawiający żadnego „luzu interpretacyjnego”.

Od uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Sądu Najwyższego z

dnia 19 maja 1978 r., V PZP 6/77 (OSNC 1978 nr 8, poz. 127) powszechnie

akceptowany jest pogląd, że jeśli związek zawodowy zajął stanowisko w sprawie i

przekazał je zakładowi pracy, to dopuszczalne jest badanie przez pracodawcę, czy

zostało ono wyrażone przez właściwy organ związkowy i nie oznacza to

ingerowania w wewnętrzne sprawy związku zawodowego (zob. także wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2001 r., I PKN 386/00, OSNP 2003 nr 5, poz. 118).

Pracodawca może podejmować starania w celu uzyskania pewności, że zgoda

została wyrażona i przez właściwy organ (zarząd związku, a nie na przykład tylko

jego przewodniczącą) także z tego względu, że kwestia ta poddaje się kontroli

sądowej wskutek odwołania pracownika od wypowiedzenia lub rozwiązania umowy

o pracę. W procesie sądowym to pracodawca ponosi odpowiedzialność za

naruszające prawo rozwiązanie umowy o pracę, zatem nie może być pozbawiony

możliwości uprzedniego upewnienia się, czy jego czynność będzie legalna. Jeśli

więc oświadczenie związku nie jest jasne, a w szczególności budzi wątpliwości, czy

zgoda na zwolnienie pracownika została wyrażona przez właściwy organ

związkowy, to pracodawca powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia

tego faktu.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy i zarzutów kasacyjnych

stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się obrazy art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych. Oświadczenie skierowane do pozwanego Banku

przez G. G., zawarte w e-mailu z dnia 8 czerwca 2012 r., nie pozwala na przyjęcie,

że kolegialnie została wyrażona uprzednia i wyraźna zgoda na wypowiedzenie

powódce umowy o pracę. Podobnie jak nie wystarcza udzielenie odpowiedzi o

„braku sprzeciwu” na wypowiedzenie umowy, tak dla wypełnienia normatywnej

treści przepisu nie jest właściwe złożenie oświadczenia, że związek „odstępuje od

obrony” pracownika. Nie zagłębiając się w semantyczne różnice zwrotów „wyraża

zgodę” i „odstępuje od obrony”, które oczywiście zachodzą, skonstatować trzeba,

że obrona praw pracowniczych należy do ustawowych, jak też statutowych

obowiązków każdego związku zawodowego i obrona ta przejawia się w różnych

12

formach. Na gruncie art. 32 ust. 1 ustawy nie jest wystarczające oświadczenie, że

związek odstępuje od obrony, skoro mogą występować różne formy obrony

pracownika przez związek. W tym konkretnym przypadku ustawa wymaga

wyrażenia zgody na zwolnienie działacza związkowego i oświadczenie związku

wyraźnie wskazywać musi na „wyrażenie zgody na wypowiedzenie umowy” przez

zarząd. Mimo niejednoznacznego oświadczenia zawartego w e-mailu pozwany

Bank nie wdrożył żadnego postępowania w celu wyjaśnienia, czy zgoda została

wyrażona i to przez właściwy organ związkowy, a w konsekwencji wypowiedział

powódce umowę z naruszeniem art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.

Kontrola sądowa także nie pozwoliła na przyjęcie spełnienia przesłanki ustawowej,

skoro uchwała w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie powódki w ogóle nie

została przez zarząd związku podjęta. Sąd Okręgowy miał dostateczne podstawy

do stwierdzenia, że pracodawca nie dysponował zgodą zarządu na zwolnienie H.J.,

zważywszy na nieoczywistą treść pisma (załącznika do e-maila) oraz zeznań G.G.

Nie jest bowiem jasne, czy decyzja została podjęta kolegialnie i czy dotyczyła

czynności wskazanej w piśmie przewodniczącej, czy też wyrażenia zgody na

wypowiedzenie z konkretnych powodów, gdyż przewodnicząca zarządu związku

żadnej różnicy tu nie dostrzegła, o czym świadczy treść załącznika jej autorstwa, a

dowód z uchwały jest nie do przeprowadzenia, z uwagi na jej brak.

Sumując, przez zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c. strona kwestionować może samą konstrukcję uzasadnienia. Ani niedostatki w

materiale dowodowym, ani uchybienia w zakresie czynności procesowych Sądu

Okręgowego nie zostały wytknięte przez stronę skarżącą przez odpowiednie

zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. W tej sytuacji

ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia są dla Sądu Najwyższego wiążące -

art. 39813

§ 2 k.p.c. W ustalonym stanie faktycznym nie doszło do obrazy prawa

materialnego z przyczyn omówionych wyżej, co mając na uwadze Sąd Najwyższy

orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39814

k.p.c., zaś o kosztach postępowania

kasacyjnego - na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w zw. z art. 39821

k.p.c.

13