III PK 46/14

Sygn. akt III PK 46/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko Starostwu Powiatowemu w J.

o przywrócenie do pracy i odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 grudnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 13 grudnia 2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w P. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem

z dnia 13 grudnia 2013 r. oddalił apelację powoda J. K. od wyroku Sądu

Rejonowego w J. IV Wydział Pracy z dnia 29 lipca 2013 r. oddalającego powództwo

przeciwko Starostwu Powiatowemu w J. o przywrócenie do pracy.

W sprawie tej ustalono, że powód był zatrudniony w Starostwie Powiatowym

od dnia 15 stycznia 2001 r. do dnia 6 listopada 2012 r. na podstawie umowy o

2

pracę na czas nieokreślony. Na podstawie porozumienia zmieniającego umowę o

pracę z dnia 10 lutego 2011 r. powodowi zmieniono z dniem 15 lutego 2011 r.

stanowisko z kierownika Referatu […] z wynagrodzeniem w wysokości 2.592 zł i

dodatkiem funkcyjnym - 300 zł na stanowisko inspektora w Wydziale […] z

wynagrodzeniem zasadniczym brutto według XIII kategorii zaszeregowania w

wysokości 2.800 zł. Do zakresu czynności na stanowisku inspektora należało,

między innymi, przygotowanie wniosków o dofinansowanie, projektów - zadań

inwestycyjnych z zewnętrznych funduszy pomocowych, współdziałanie z

instytucjami zarządzającymi i pośredniczącymi w zarządzaniu funduszami

strukturalnymi, inicjatywami wspólnotowymi Unii Europejskiej w zakresie

realizowanych projektów. W dniu 10 lutego 2012 r. Wydział […] przekazał

Zarządowi pozwanego informację dotyczącą naboru wniosków w ramach Działania

2.2 „Infrastruktura energetyczna” Regionalnego Programu Operacyjnego

Województwa […] na lata 2007-2013. W informacji tej podano, że minimalna kwota

wsparcia ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego dotycząca

projektu termomodernizacji, zmiany źródeł wytwarzania energii i modernizacji

obiektów spalania paliw wynosiła 500.000 zł. Ponadto powód został upoważniony

przez Starostę J. upoważnieniem Nr […] z dnia 30 lipca 2012 r. do podpisywania

wniosków o dofinansowanie i wszelkich wymaganych załączników do wniosku

pozwanego pn: „Racjonalizacja gospodarki cieplnej w Domu Pomocy Społecznej w

[…] poprzez budowę instalacji solarnej wspomagającej proces przygotowania

ciepłej wody” (zwanego dalej wnioskiem dotyczącym racjonalizacji gospodarki

cieplnej w DPS) oraz „Racjonalizacja gospodarki cieplnej w Domu Pomocy

Społecznej w […] poprzez budowę instalacji solarnej wspomagającej proces

przygotowania ciepłej wody” (zwanego dalej wnioskiem dotyczącym racjonalizacji

gospodarki cieplnej w DPS) w ramach naboru wniosków w trybie konkursowym o

dofinansowanie ze środków unijnych. W dniu 30 sierpnia 2012 r. pozwany złożył w

Urzędzie Marszałkowskim w […] powyższe wnioski o dofinansowanie, ale wskazał

wartość kosztów kwalifikowanych dla […] w kwocie 493.495,32 zł, a w przypadku

wniosku dotyczącego DPS w […]h - 445.033,15 zł. Dokumentacja techniczna wraz

z kosztorysami została opracowana jeszcze jesienią 2011 r., pomimo to powód nie

dokonał jej weryfikacji pod kątem minimalnej progowej wartości projektów (5 mln zł)

3

ani też o takiej potrzebie nie powiadomił swojego przełożonego M. M. Sporządzenie

obydwu dokumentacji (audyt energetyczny, studium wykonalności, dokumentacja

aplikacyjna) oraz dokumentacja projektowa instalacji solarnych kosztowały

pozwanego łącznie 74.900 zł. Oba wnioski zostały w dniu 9 października 2012 r.

przez Departament Wdrażania Projektów Infrastrukturalnych Regionalnego

Programu Operacyjnego w […] ocenione negatywnie pod względem formalnym,

gdyż nie spełniały limitów i ograniczeń, ustalonych dla naboru wniosku, ze względu

na wartości projektów niższe od 500.000 zł. W związku z odrzuceniem projektów

powód w dniu 17 października 2012 r. złożył wyjaśnienie, w którym podał, że

dokumentację sporządzono w grudniu 2011 r., natomiast nabór wniosków został

ogłoszony w styczniu 2012 r. Sporządzone kosztorysy zawierały błędy, ale nie było

możliwości ich poprawy. Kosztorysy zostały wysłane do wykonawcy dokumentacji

technicznej w celu zweryfikowania, aktualizacji i poprawienia pomyłek. Pismami z

dnia 15 października 2012 r. pozwany wystosował do Zarządu Województwa […]

Instytucji Zarządzającej RPO WP protest w zakresie odrzucenia „na etapie oceny

formalnej” wniosków dotyczących racjonalizacji gospodarki cieplnej w DPS w […].

W dniu 6 listopada 2012 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o

rozwiązaniu z tą datą umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego

naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych polegającego na „skrajnie

wadliwym sporządzeniu wniosków składanych przez pozwanego w ramach naboru

wniosków o dofinansowanie racjonalizacji gospodarki cieplnej w DPS w […]”, w

związku z czym pozwany poniósł straty na kwotę 800.000 zł. Zarząd Województwa

Uchwałami Nr […] z dnia 15 stycznia 2013 r. oddalił protest pozwanego z dnia 24

października 2012 r. od negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie

racjonalizacji gospodarki cieplnej w DPS w […].

W pozwie powód zarzucił brak konsultacji ze związkami zawodowymi jego

zwolnienia z pracy, co jest niezgodne z art. 52 § 3 k.p. Twierdził też, że wnioski

zostały sporządzone w sposób prawidłowy, bowiem zostały wykonane w oparciu o

uchwałę intencyjną Rady Powiatu, która przeznaczała określone środki na

realizację kilku projektów oraz na podstawie dokumentacji projektowej zawierającej

kosztorys inwestorski oraz audytu energetycznego i studium wykonalności

sporządzone przez zewnętrznych wykonawców. Powód podpisując te sporządzając

4

wnioski był związany wartością kosztorysów inwestycji. Negatywna ocena

wniosków przez Urząd Marszałkowski dotyczyła niespełnienia kryteriów formalnych

ze względu na wartość kosztów kwalifikowanych niższą niż minimalna kwota

progowa inwestycji 500.000 zł, a nie tego, że wnioski zostały wykonane wadliwie.

Równocześnie procedura oceny wniosków nie został zakończona, gdyż trwała

procedura odwoławcza w Urzędzie Marszałkowskim. Ponadto powód wskazał, że w

całym okresie zatrudnienia nie nastąpiło żadne wydarzenie, które uzasadniałoby

przeniesienie go na niższe stanowisko z obniżeniem pensji bez zmniejszenia

zakresu zadań. Takie działanie pozwanego „choć nie zachodziły ku temu przyczyny”

naruszało zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, za co powód także domagał

się odszkodowania.

W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i o

zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniósł, że wnioski

dotyczące racjonalizacji gospodarki cieplnej w DPS zawierały wady

dyskwalifikujące je w naborze wniosków o dofinansowanie. Powodowi znane były

kryteria oceny wniosków, w tym wymaganie minimalnej wartości kosztów

kwalifikowanych projektu w kwocie 500.000 zł. Pomimo to powód sporządził,

podpisał i przedłożył wnioski w kwotach poniżej tej wartości progowej. Do błędu

doszło przy sporządzeniu wniosków przez wprowadzenie wartości wynikających z

nieaktualnych, bo sporządzonych w grudniu 2011 r. kosztorysów, ale osobą

odpowiedzialną za prawidłowe wypełnienie wniosku, a tym samym wprowadzenie

aktualnych korekt był powód, który od 1 lutego 2012 r. (data ogłoszenia naboru

wniosków) miał możliwość zweryfikowania i aktualizacji dokumentacji technicznej.

Tym samym powód wykazał się co najmniej rażącym niedbalstwem podpisując

odrzucone wnioski i ponosi odpowiedzialność za ich negatywną ocenę pod

względem formalnym. Koszty przygotowania obydwu wniosków wyniosły 74.900 zł.

W przypadku przyjęcia wniosku koszty sporządzenia dokumentacji pokryte byłyby

ze środków finansowych Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a przy

negatywnej ocenie obciążyły one wnioskodawcę. Pozwany nie tylko stracił zwrot

kosztów sporządzenia dokumentacji, ale również szanse na przyznanie

5

dofinansowania w wysokości 85 % kosztów kwalifikowanych w/w projektów w

kwocie około 800.000 zł.

Sąd Rejonowy oddalił roszczenia powoda. Stwierdził, że zgodnie z zakresem

czynności powód był zobowiązany do przygotowania wniosków o dofinansowanie

projektów oraz współdziałania z instytucjami zarządzającymi funduszami

strukturalnymi. Mimo, że znał minimalny próg wymagany do złożenia wniosków,

podpisał wnioski określające koszty projektu poniżej tej wartości progowej. Już na

początku lutego 2012 r. powód był zapoznany z warunkami wniosków o

dofinansowanie projektów oraz z regulaminem konkursu na ich dofinansowanie.

Miał zatem wystarczająco dużo czasu do 31 sierpnia 2012 r., kiedy upływał termin

składania wniosków, aby zweryfikować kosztorysy sporządzone przez firmę

zewnętrzną w listopadzie 2011 r. W dniu 30 lipca 2012 r. powód został

upoważniony przez Starostę Powiatu do podpisywania wniosku i wszelkich

wymaganych załączników do wniosku Powiatu J. o dofinansowanie projektów

racjonalizacji gospodarki cieplnej w DPS. Zatem ponosi on odpowiedzialność za

wadliwie sporządzone wnioski. Uzasadnioną przyczyną rozwiązania z

pracownikiem umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 k.p. może być zawinione działanie

pracownika zagrażające interesów pracodawcy, co miało miejsce w sprawie,

bowiem z winy powoda środki na dofinansowanie ogrzewania w DPS-ach zostały

przesunięte w czasie.

Przed rozwiązaniem stosunku pracy pozwany ustalił, że powód nie należy do

żadnych związków zawodowych, zatem nietrafny okazał się zarzut braku

konsultacji rozwiązania umowy ze związkami zawodowymi (art. 38 k.p.). Sąd

podkreślił także, że „art. 183b

§ 1 k.p. zmienia rozkład dowodu przewidziany w art. 6

k.c. Chcąc się uwolnić od odpowiedzialności pracodawca musi udowodnić, że nie

dyskryminuje pracownika”. Tymczasem zmiana stanowiska pracy nastąpiła za

zgodnym porozumieniem stron z dnia 10 lutego 2011 r. Wynagrodzenie powoda na

stanowisku kierownika referatu, zgodnie z angażem z dnia 9 lipca 2009 r. wynosiło

2.592 zł, plus dodatek funkcyjny 300 zł, a na nowym stanowisku inspektora

wynagrodzenie zasadnicze brutto wynosiło 2.800 zł. Oznaczało to, że w stosunku

do powoda nie naruszył zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 183d

§ 1

k.p.). Wyrokiem uzupełniającym z dnia 9 września 2013 r. Sąd Rejonowy oddalił

6

powództwo także w części żądania odszkodowania za dyskryminację w miejscu

pracy, powtarzając rozważania dotyczące tej części żądania powoda, zawarte w

uzasadnieniu do wyroku z dnia 29 lipca 2013 r. (art. 183b

§ 1 i art. 183d

§ 1 k.p.)”.

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając, że Sąd Rejonowy dokonał

prawidłowych ustaleń faktycznych, które prawidłowo zakwalifikował jako ciężkie

naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez powoda. Dalsze

prowadzenie postępowania dowodowego należało uznać za zbyteczne, a

wskazywane przez apelującego dowody nie miały znaczenia dla oceny jego

żądania.

W ocenie Sądu Okręgowego, powód znał przyczyny rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia, które zostały szczegółowo opisane w piśmie z dnia 6

listopada 2012 r. Nie można zatem mówić, że były one niekonkretne, nieprawdziwe

czy nierzeczywiste. Postępowanie dowodowe dotyczące procedury związanej z

przygotowaniem i podpisaniem wniosków oraz dokumentacji sporządzonej przez

firmy zewnętrzną wykazało, że powód, pomimo iż nie był osobą sporządzająca

wnioski, to był zobowiązany do ich podpisania. Upoważnienia do podpisania

wniosków o dofinansowanie „nie miały na celu wyłącznie tego, że powód miał tam

jedynie fizycznie złożyć swój podpis, ale jego obowiązkiem było sprawdzić te

wnioski zanim zostaną one przedstawione do konkursu do Urzędu

Marszałkowskiego. Złożenie podpisu oznaczało, że powód powinien zapoznać się z

całą dokumentacją, w tym z dokumentacją sporządzoną przez firmę zewnętrzną,

sprawdzić, czy odpowiada ona ogólnym warunkom dotyczącym przystąpienia do

konkursu. Powód od lutego 2012 r. posiadał informacje na temat niezbędnych

wymagań dotyczących przyjęcia wniosków o dofinansowanie i że kwotą graniczną

jest kwota 500.000 zł”. Tymczasem powód „niedokładnie zapoznał się z tymi

wnioskami, albo w ogóle się z nimi nie zapoznał, składając pod nimi swój podpis”.

Niewystarczające były tłumaczenia powoda, że to nie on sporządzał wnioski, a

jedynie je podpisał. Rzeczą powoda było bowiem sprawdzenie tych wniosków pod

względem formalnym. Powód tłumaczył się również tym, że nie posiada uprawnień

budowlanych, zatem nie mógł tych wniosków sprawdzić pod względem

merytorycznym. Jednak ani pozwany, ani Sąd pierwszej instancji nie wskazywały,

aby powód miał takiej oceny dokonywać. Bez wątpienia, podpisanie wniosków w

7

takim stanie, w jakim zostały przedłożone przez firmę zewnętrzną należy

potraktować, jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i

działanie z rażącym niedbalstwem. O ile powodowi nie można przypisać winy

umyślnej, to można mu przypisać rażące niedbalstwo, które mieści się w pojęciu

ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, o którym mowa w

art. 52 § 1 pkt 1 k.p. przez rażące niedbalstwo wynikające z niezachowania

minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w konkretnej

sytuacji. O przypisaniu tego rodzaju winy decyduje zatem naganne zachowanie się

w określonej sytuacji w sposób odbiegające od miernika staranności minimalnej. W

kontekście tych ustaleń, Sąd Okręgowy za chybiony uznał zarzut apelacji

naruszenia art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. Zgromadzony w sprawie materiał

dowodowy potwierdził przyczyny, które skłoniły pracodawcę do rozwiązania z

powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jakie okazały się prawdziwe,

konkretne i rzeczywiste.

Zdaniem Sądu Okręgowego, niezasadne okazały się także zarzuty

naruszenia art. 183a

§ 1 k.p. w związku z art. 183d

k.p. Powód nie był

dyskryminowany, skoro zgodził się podpisać porozumienie zmieniające umowę o

pracę. Jak ustalono w toku postępowania, pozwany tworzył nową komórkę -

Wydział Inwestycji i Zamówień Publicznych, do której powód miał być przesunięty

po reorganizacji. W tym wydziale powód nie mógł być kierownikiem referatu, bo nie

było tam utworzonego referatu. Był naczelnik wydziału, któremu powód

bezpośrednio podlegał jako inspektor w tym wydziale. W konsekwencji z przyczyn

obiektywnych pozwany nie mógł przyznać powodowi na nowym stanowisku

dodatku funkcyjnego. Powód nie wnosił do zastrzeżeń do porozumienia

zmieniającego z dnia 10 lutego 2011 r., nie wykazał, że został w jakikolwiek sposób

zmuszony do jego podpisania, ani nie wdrożył postępowania odwoławczego

negującego zasadność tej zmiany. Przeciwnie powód natomiast zgodził się na

nowe warunki pracy i wynagrodzenia. Nie można zatem czynić zarzutu, że z tego

powodu był dyskryminowany, tym bardziej że nie wiadomo, co miało być podstawą

tej dyskryminacji. W sporze, w którym powód wywodzi swoje roszczenia z faktu

naruszenia wobec niego zakazu dyskryminacji, to na nim spoczywał obowiązek

przytoczenia okoliczności faktycznych, które uprawdopodobnią, że doszło do

8

różnicowania przez pracodawcę jego sytuacji, a zróżnicowanie to spowodowane

było niedozwoloną przyczyną, o której mowa w art. 183a

§ 1 k.p. Dopiero w razie

uprawdopodobnienia tych okoliczności na pracodawcę przechodzi ciężar

udowodnienia, że nierówne traktowanie było obiektywnie usprawiedliwione i nie

wynikało z przyczyn dyskryminujących pracownika (art. 183b

§ 1 k.p.).

W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji polegające

na nierozpoznaniu wszystkich jej zarzutów, a w szczególności: a) dotyczącego

kwestionowania prawdziwości zarzucanego mu przez pracodawcę spowodowania

straty na kwotę 800.000 zł i nie ustalenia czy pozwany rzeczywiście poniósł taką

stratę, b) naruszenia art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p., tj. przerzucenia ciężaru

dowodu przyczyn rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na pracownika,

c) naruszenia art. 52 k.p. w zakresie braku wskazania, dlaczego sprawdzanie

merytoryczne wniosków o dofinansowanie, sporządzanych przez zewnętrzne

podmioty należało do podstawowych obowiązków skarżącego, skoro zostały mu

zlecone przy okazji i w sposób dorozumiany oraz czy naruszenie tego obowiązku

miało charakter ciężki, a składane wnioski miały niewielkie szanse powodzenia i nie

było gwarancji przyznania wnioskowanych środków, a także nieustalenia na czym

miało polegać prawidłowe zachowanie pracownika, d) dotyczących ustalenia, że

pracodawca mógł wnosić odwołanie od oceny i zmodyfikować wnioski poprzez

podniesie ich wartości, a tego nie uczynił, e) dotyczących tego, że skarżący nie

pracował na samodzielnym stanowisku, ale był szeregowym pracownikiem i nie

miał możliwości wywierania wpływu na całość spraw prowadzonych przez wydział,

f) dotyczących tego, że wnioski zostały sporządzone przez zewnętrzną firmę na

polecenie pracodawcy, do którego skarżący musiał się stosować i nie mógł

samowolnie modyfikować zlecenia ani kwestionować sposobu jego wykonania, zaś

z umowy zawartej przez pracodawcę z profesjonalną firmą zewnętrzną wynikało, że

gwarantuje ona wykonanie wniosków zgodnie z wymogami konkursowymi, co

mogło "uśpić" czujność pracownika jedynie podpisującego ten wniosek, g)

dotyczących tego, że skarżący był nadmiernie obłożony zadaniami w ramach

przydzielonych obowiązków, gdyż sam pisał wniosek na inne zadanie w ramach

tego samego naboru, wobec czego nie miał czasu na sprawdzanie wniosków

9

przygotowanych przez profesjonalną firmę, 2/ art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 6

k.c. w związku z art. 300 k.p. przez rozstrzygnięcie kwestii wymagających wiedzy

specjalistycznej, w szczególności co do możliwości przeprowadzenia przez

skarżącego oceny wniosków o dofinansowanie "na pierwszy rzut oka", szans

uzyskania dofinansowania na podstawie tych wniosków oraz czasu potrzebnego na

"połączenie" wniosków, na niekorzyść skarżącego, jedynie na podstawie twierdzeń

pozwanego, na którym spoczywał ciężar dowodu prawdziwości przyczyny

rozwiązania umowy o pracę, bez odwołania się do opinii biegłego, 3/ art. 316 § 1

k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez ustalenie, że to skarżący miał podjąć

decyzję o składaniu wniosków o dofinansowanie, wbrew treści przeprowadzonych

dowodów, m.in. zeznań jego bezpośredniego przełożonego, 4/ art. 380 k.p.c. w

związku z art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie postanowień Sądu Rejonowego

oddalających wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodów wskazanych w

apelacji.

W skardze zarzucono też naruszenie przepisów prawa materialnego: 1/

art. 52 § 1 pkt 1 k.p. w związku z art. z 45 § 1 k.p. przez błędną wykładnię pojęcia

„podstawowe obowiązki pracownicze” i przyjęcie, że należą do nich nie tylko

obowiązki wyrażone wprost w zakresie obowiązków pracownika, ale również takie,

które można wywodzić z dorozumianych czynności pracodawcy, np. z

upoważnienia do podpisywania wniosków o dofinansowanie w imieniu pracodawcy,

co rodziło odpowiedzialność pracownika za treść tych pism, nawet gdy

skomplikowane dokumenty sporządzał zewnętrzny podmiot, 2/ art. 65 § 1 k.c. w

związku z art. 94 pkt 1 k.p. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że pracodawca

nie musi dokładnie informować pracownika o jego obowiązkach, co doprowadziło

do zaakceptowania rozszerzającej wykładni oświadczeń woli zawartych w

upoważnieniach Nr […] przez bezpodstawne i dowolne przyjęcie, że „upoważnienia

do podpisania wniosków o dofinansowanie nie miały na celu wyłącznie tego, że

powód miał tam jedynie fizycznie złożyć swój podpis, ale jego obowiązkiem było

sprawdzić te wnioski zanim zostaną one przedstawione do konkursu do Urzędu

Marszałkowskiego”, podczas gdy z treści tych oświadczeń nie wynikał obowiązek

skarżącego weryfikacji dokumentacji aplikacyjnej przygotowanej przez podmiot

zewnętrzny, 3/ art. 183a

k.p. w związku z art. 183d

k.p. przez ich niezastosowanie na

10

skutek powierzchownej oceny zarzutów apelacyjnych i błędnego przyjęcia, że

pozwany udowodnił, iż nie naruszył zasad równego traktowania w zatrudnieniu

wobec skarżącego, ale wykazał obiektywną przyczynę zmiany jego warunków

zatrudnienia, podczas gdy taka sytuacja nie miała miejsca, co skutkowało

niezasadnym oddaleniem powództwa o odszkodowanie za dyskryminację

skarżącego w miejscu pracy, 4/ pominięcie art. 429 k.c. w związku z art. 300 k.p.

przez przyjęcie, że pracownik odpowiada za szkodę wyrządzoną pracodawcy

brakiem nadzoru nad zewnętrznym wykonawcą, który jest profesjonalistą.

Okolicznością przemawiającą za przyjęciem skargi do rozpoznania jest

potrzeba wykładni art. 52 § 1 pkt 1 k.p. w zakresie pojęcia rozumienia zwrotu

„podstawowe obowiązki pracownicze”, a także występujące w sprawie istotne

zagadnienia prawne: „1/ czy ewentualne naruszenie przez pracownika innych,

dorozumianych (niewyraźnie określonych) ‘obowiązków’ nie zawierających się w

katalogu ‘podstawowych obowiązków pracowniczych’ może uzasadniać

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika”, 2/ czy

dopuszczalne jest rozszerzające i dorozumiane interpretowanie podstawowych

obowiązków pracowniczych pozwalające uznać, że samo upoważnienie do

podpisania dokumentów aplikacyjnych rodziło po stronie skarżącego obowiązek

weryfikacji sporządzonej przez podmiot zewnętrzny dokumentacji (liczącej kilkaset

stron) mającej zgodnie z zleceniem zawartym przez pozwanego z podmiotem

zewnętrznym odpowiadać warunkom konkursu, na potrzeby którego miały zostać

sporządzone, 3/ czy pracodawca może w sposób dorozumiany informować

pracownika o zakresie jego obowiązków (art. 94 pkt 1 k.p.), np. przez udzielenie mu

pełnomocnictwa do podpisywania wniosków o dofinansowanie przygotowywanych

na zlecenie pracodawcy przez zewnętrzne podmioty, bez wyjaśnienia pracownikowi

jakie skutki ma złożenie podpisu na takim dokumencie przez pracownika, 4/ czy

pracodawca odpowiada za nierówne traktowanie w zatrudnieniu, jeżeli niekorzystne

ukształtowanie warunków pracy następuje w drodze porozumienia zmieniającego z

jednym z pracowników, a pracodawca nie uzasadnia dlaczego właśnie ten

pracownik został wytypowany do takiej zmiany warunków pracy, 5/ czy art. 429 k.c.

ma zastosowanie przez art. 300 k.p. do stosunku pracy, tj. czy pracownik jest

zwolniony od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracodawcy przez

11

zewnętrznego wykonawcę, będącego profesjonalistą, któremu powierzono

czynności objęte zakresem obowiązków tego pracownika. W ocenie skarżącego

skarga kasacyjna jest ponadto oczywiście uzasadniona wobec naruszenia norm

prawa procesowego, między innymi z art. 378 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c., gdyż

Sąd nie odniósł się do zarzutów apelacji, rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego

kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej bez zasięgnięcia opinii biegłego oraz

pominął w uzasadnieniu milczeniem dowody przemawiające na jego korzyść.

Dlatego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu i orzeczenie

co do istoty sprawy przez przywrócenie do pracy u pozwanego na dotychczasowym

stanowisku pracy przy zachowaniu dotychczasowych warunków pracy i płacy,

zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kwoty 9.744 zł wraz z ustawowymi

odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, zasądzenie od pozwanego na

rzecz skarżącego kwoty 1.250 zł tytułem odszkodowania za dyskryminację w

miejscu pracy, a także zasądzenie od pozwanego na rzecz skarżącego kosztów

procesu za obie instancje oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm

prawem przewidzianych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania z

pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. Chybione

okazały się proceduralne zarzuty kasacyjne, które w szczególności zostały oparte

na nieprawdziwym twierdzeniu, jakoby skarżący nie miał możliwości ani czasu na

sprawdzenie sporządzonej przez firmę zewnętrzną dokumentacji o dofinansowanie

inwestycji regionalnych pod kątem wymagań stawianych takim wnioskom, w tym

minimalnej (progowej) wartości planowanej inwestycji, która nie mogła być niższa

niż 0,5 mln zł. Tymczasem z miarodajnych ustaleń w sprawie wynika, że firma

zewnętrzna sporządziła stosowną dokumentację aplikacyjną w grudniu 2011 r.

Natomiast dopiero na początku lutego 2012 r. skarżący był zapoznany z warunkami

i wymaganiami składania wniosków o dofinansowanie gminnych projektów

12

inwestycyjnych, w tym z wyznaczeniem obowiązującej minimalnej kwoty progowej.

Projekty spełniające taki warunek mogły być składane do 31 sierpnia 2012 r., a

zatem Sądy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący odpowiedzialny za

przygotowanie i podpisanie składanych wniosków o dofinansowanie projektów

inwestycyjnych z europejskich funduszy pomocowych miał kilka miesięcy na

podjęcie działań zmierzających do zweryfikowania zbyt niskich wartości

kosztorysów na wykonanie planowanych inwestycji zmierzających do racjonalizacji

gospodarki cieplnej w dwóch domach pomocy społecznej. W tym kierunku nie

podjął żadnych działań, ale ograniczył się do rażąco bezmyślnego podpisania

wniosków, które od razu zostały zdyskwalifikowane ze względu na

nieprzekraczające kwoty progowej (poniżej 0,5 mln zł) kosztorysy wnioskowanych

inwestycji.

Powyższe ustalenia dyskwalifikowały ewidentnie nieprawdziwe twierdzenia

autora skargi kasacyjnej, jakoby skarżący „na wykrycie błędu polegającego za

zaniżonej wartości wniosków” miał zaledwie „kilka dni” przed ostatecznym terminem

składania wniosków. Tymczasem od momentu możliwości zapoznania się w lutym

2012 r. z warunkami i kryteriami składania wniosków „pomocowych” miał kilka

miesięcy (do 31 sierpnia 2012 r.) na zweryfikowanie i podjęcie działań

zmierzających do dostosowania kosztorysów planowanych inwestycji do progowych

wymagań konkursowych. Do obowiązków skarżącego należało przygotowywanie

wniosków o dofinansowanie projektów - zadań inwestycyjnych z zewnętrznych

funduszy pomocowych, przeto upoważnienie go do podpisania wniosków

przygotowanych przez firmę zewnętrzną nie zwalniało go z potrzeby weryfikacji

sporządzonej w grudniu 2011 r. dokumentacji pod kątem warunków, wymagań i

kryteriów wnoszenia takich wniosków.

Wprawdzie z ujawnionego rażącego niedbalstwa skarżącego nie wynikła

szkoda w wysokości wynagrodzenia zapłaconego wykonawcy dokumentacji ani

strata pozwanego wynikająca z nieuzyskania kwoty 800 tysięcy zł na wnioskowane

inwestycje, ale skarżący będący pracownikiem odpowiedzialnym za

przygotowywanie oraz podpisanie konkretnych wniosków o dofinansowanie

projektów inwestycyjnych z europejskich funduszy pomocowych przekreślił od razu

i samego początku szanse na pozyskanie takich środków pomocowych na istotne

13

inwestycje społeczne. Oznaczało to, że pracownik odpowiedzialny za

przygotowywanie lub podpisywanie wniosków o dofinansowanie lokalnych

projektów inwestycyjnych z europejskich funduszy pomocowych, który wskutek

ewidentnie rażącego niedbalstwa zignorował istotne wymagania warunkujące

ubieganie się o dofinansowanie ze środków europejskiej pomocy regionalnej i

podpisał wnioski odrzucone z przyczyn formalnych (zbyt niskich progowych

wartości planowanych inwestycji), czym z góry (od razu) przekreślił szanse na

pozyskanie środków pomocowych na istotne inwestycje lokalne, ciężko narusza

podstawowe obowiązki pracownicze (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Bezzasadny okazał się także zarzut rzekomej dyskryminacji skarżącego

wynikającej z uzgodnienia obniżonego wynagrodzenia za pracę. Skarżący

dobrowolnie i świadomie zgodził się na zmianę warunków pracy i płacy w drodze

porozumienia zmieniającego, a następnie nigdy nie uchylił się od skutków

prawnych zawartego porozumienia stron, a ponadto w żaden sposób, poza

własnymi subiektywnymi odczuciami, nie wykazał, iżby jego nowe wynagrodzenie

naruszało zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. W szczególności w skardze

kasacyjnej nie wskazano adekwatnej podstawy prawnej do kontestowania

ukształtowanego zawartym porozumieniem stron wynagrodzenia za pracę, tj.

art. 18c k.p. ani nie wymieniono innych pracowników znajdujących się w takiej

samej lub podobnej (porównywalnej) sytuacji, którzy byliby wyżej wynagradzani od

skarżącego. Zmiana warunków pracy i płacy w drodze zawartego porozumienia

stron stosunku pracy jest dopuszczalna w drodze porozumienia, którego zawarcie

zależy od zgodnej woli stron stosunku pracy i nie wymaga wykazania

„obiektywnego powodu” ani przyczyny zawarcia porozumienia zmieniającego.

Zawarcie porozumienia zmieniającego warunki pracy i płacy nie narusza zasady

równego traktowania w zatrudnieniu, jeżeli pracownik skutecznie nie uchylił się od

skutków prawnych zgody na obniżkę wynagrodzenia za pracę i nie wykazał, że przy

lub wskutek zawarcia porozumienia zmieniającego był dyskryminowany lub

nierówno wynagradzany w porównaniu do innych pracowników znajdujących się w

takiej samej lub podobnej (porównywalnej) pracowniczej pozycji prawnej. W tym

zakresie w judykaturze przyjmuje się (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2

października 2012 r., II PK 82/12, OASNP 2013 nr 17-18, poz. 202), że w sporach o

14

odszkodowanie za naruszenie zakazu dyskryminacji na pracowniku ciąży

obowiązek przytoczenia takich okoliczności, które uprawdopodabniają, że był niżej

wynagradzany od innych pracowników wykonujących tę samą lub jednakowej

wartości pracę (art. 183b

§ 1 w związku z art. 183c

§ 1 pkty 2 k.p.), oraz że takie

zróżnicowanie spowodowane jest lub było niedozwoloną (dyskryminującą)

przyczyną (art. 183b

§ 1 pkt 2 w związku z art. 183a

§ 1 k.p.).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39814

k.p.c.