SNO 6/15

Sygn. akt SNO 6/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

SSN Grzegorz Misiurek

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego […] po

rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r.

sprawy P. S.

sędziego Sądu Rejonowego w […],

w związku z odwołaniami obrońcy i Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 30 października 2014 r.,

1. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania

odwoławczego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę P. S. – sędziego

Sadu Rejonowego obwinionego o to, że:

1) w okresie od października 2011 r. do października 2013 r. orzekając w II

Wydziale Karnym Sądu Rejonowego, będąc sędzią referentem doprowadził

2

do rażącej i nieusprawiedliwionej przewlekłości prowadzonych przez siebie

postępowań w ten sposób, że w sprawach o sygn. akt:

a) […] - w okresie od 25 października 2011 roku do 10 października 2012 roku

nie przestrzegał zasady koncentracji materiału dowodowego i ekonomii

procesowej oraz bezzasadnie odraczał posiedzenia, m.in. w dniach:

20.03.2012 r. i 1.10.2012 r.;

b) […] - w okresie od 24 stycznia 2012 roku do 15 stycznia 2013 roku nie podjął

żadnych czynności w sprawie;

c) […] - w okresie od 26 lipca do 11 grudnia 2012 roku nie podjął żadnych

czynności w sprawie;

d) […] w okresie od 24 kwietnia do 3 października 2012 roku nie podjął

żadnych czynności w sprawie;

e) […] - w okresie od 8 lutego 2010 roku do 28 października 2010 roku i w

okresie od 2 grudnia 2010 roku do 22 marca 2011 roku nie podejmował

żadnych czynności w sprawie, w dniu 2 grudnia 2010 roku bezzasadnie

odwołał termin rozprawy, zaś w dniach: 13.04.; 31.05.; 6.09.; 5.10. 2011 roku

oraz: 24.01.; 1.03.; 15.05.; 27.06. 2012 roku odraczał rozprawy bez

koncentracji czynności zmierzających do przeprowadzenia rozprawy lub

zawieszenia postępowania karnego;

f) […] - w okresie od 22 września 2011 roku do 22 lutego 2012 roku nie podjął

żadnych czynności w sprawie;

g) […] - w okresie od 3 stycznia 2012 roku do 8 stycznia 2013 roku prowadził

postępowanie bez należytej koncentracji czynności procesowych, nie

podejmował koniecznych czynności dyscyplinujących uczestników

postępowania do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie i bezzasadnie

odroczył wydanie wyroku;

h) […] - w okresie od 10 sierpnia 2012 roku do 11 stycznia 2013 roku nie podjął

żadnej decyzji w sprawie;

i) […] - w okresie od 6 marca 2012 roku do 13 lipca 2012 roku nie podjął

żadnych czynności w sprawie;

j) […] - w okresie od 22 czerwca 2012 roku do 11 stycznia 2013 roku nie podjął

żadnej czynności w sprawie;

3

k) […] - w okresie od 28 sierpnia 2012 roku do 3 stycznia 2013 roku nie podjął

żadnej czynności w sprawie;

l) […] - w okresie od 6 kwietnia 2012 roku do 28 listopada 2012 roku prowadził

postępowanie bez należytej koncentracji czynności procesowych, nie

podejmował niezbędnych czynności w referacie, jak niezwłoczne

rozpoznanie wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu, czy sprawdzenie

załączenia wszystkich żądanych akt przed terminem rozprawy i bezzasadnie

odroczył rozprawę w dniu 28 listopada 2012 roku;

m) […] - w okresie od 21 marca do 6 lipca 2012 roku nie podejmował żadnych

czynności w sprawie, a następnie w dniach: 4 grudnia 2012 roku oraz 9 lipca

i 20 września 2013 roku bezpodstawnie odraczał rozprawy mimo możliwości

wydania orzeczenia kończącego postępowanie;

n) […] - w okresie od 10 lipca do 4 października 2012 roku nie podejmował

żadnych czynności w sprawie, w dniach od 6 do 15 listopada 2012 roku nie

podjął czynności w związku z wnioskiem oskarżonego o zmianę terminu

rozprawy, a w dniach 20 września i 31 października 2013 roku

bezpodstawnie odraczał rozprawę;

o) […] - w okresie od 21 grudnia 2011 roku do 30 marca 2012 roku nie

podejmował żadnych czynności w sprawie, a następnie w okresie od 24

kwietnia 2012 roku do 23 października 2013 roku prowadził postępowanie

bez należytej koncentracji czynności procesowych, w tym w dniu 4 grudnia

2012 roku nie podjął czynności dyscyplinujących wobec

nieusprawiedliwionych nieobecności uczestników postępowania;

p) […] - w okresie od 2 stycznia 2012 roku do 2 kwietnia 2012 roku nie podjął

żadnej czynności w sprawie, po wyznaczeniu w dniu 2 kwietnia 2012 roku

terminu posiedzenia na dzień 22 maja 2012 roku, w tym dniu złożył wniosek

o urlop na żądanie, zaś w dniu 6 listopada 2012 roku odroczył posiedzenie

do dnia 18 stycznia 2013 roku motywując to okolicznościami zawartymi w

piśmie oskarżonej z dnia 2 stycznia 2012 roku (data wpływu: 18 stycznia

2012 roku);

4

q) […] - w okresie od 18 kwietnia do 24 maja 2012 roku nie podjął decyzji w

przedmiocie wniosku oskarżycielki posiłkowej o wyznaczenie pełnomocnika

z urzędu, co skutkowało koniecznością odroczenia rozprawy;

r) […] - w dniu 28 listopada 2012 roku bezzasadnie, ponownie rozpoznał

sprawę na posiedzeniu pojednawczym pomimo skierowania jej na rozprawę

w dniu 19 czerwca 2012 roku, co skutkowało kolejnym odroczeniem

posiedzenia;

s) […] - w okresie od 13 lipca 2012 roku do 11 grudnia 2012 roku nie podjął

żadnych czynności w sprawie;

t) […] - w okresie od 19 maja 2010 roku do października 2013 roku prowadził

postępowanie bez należytej koncentracji czynności procesowych, nie

podejmował koniecznych czynności dyscyplinujących uczestników

postępowania do obowiązkowego stawiennictwa, zaś w dniu 24 września

2013 roku doprowadził do bezzasadnego zdjęcia sprawy z wokandy,

tj. o przewinienie służbowe z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o

ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm. – dalej

u.s.p.)

2) w dniu 8 stycznia 2013 roku, jako przewodniczący sądu orzekającego i

referent sprawy […] ogłosił niepodpisany wyrok co skutkowało koniecznością

wznowienia postępowania sądowego w sprawie, tj. o przewinienie służbowe

z art. 107 § 1 u.s.p.

3) w okresie od 27 września 2012 roku do 25 marca 2013 roku, jako

przewodniczący sądu orzekającego, wbrew unormowaniu z art. 149 § k.p.k.

nie podpisał protokołu rozprawy z dnia 27 września 2012 roku, tj. o

przewinienie służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

4) w okresie od 11 września 2012 roku do 11 lutego 2013 roku, jako

przewodniczący sądu orzekającego wbrew unormowaniu z art. 149 § 1 k.p.k.

nie podpisał protokołu rozprawy z dnia 11 września 2012 roku, tj. o

przewinienie służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

5) w okresie od 28 listopada 2012 roku do 11 lutego 2013 roku, jako

przewodniczący sądu orzekającego wbrew unormowaniu z art. 149 § 1 k.p.k

5

nie podpisał protokołu rozprawy z dnia 28 listopada 2012 roku, tj. o

przewinienie służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

6) w okresie od 10 stycznia do 5 marca 2013 roku, jako przewodniczący sądu

orzekającego wbrew unormowaniu z art. 149 § 1 k.p.k. nie podpisał

protokołu posiedzenia z dnia 10 stycznia 2013 roku, tj. o przewinienie

służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

7) w dniu 10 września 2013 roku, jako przewodniczący i referent doprowadził

do odwołania spraw z wokandy z powodu nieusprawiedliwionego nie

przybycia do sądu, tj. o przewinienie służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

8) w dniu 24 września 2013 roku, jako przewodniczący i referent doprowadził

do odwołania spraw z wokandy z powodu znacznego spóźnienia do sądu i

podejmowania w tym czasie obowiązków innych niż służbowe, tj. o

przewinienie służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

9) w dniu 25 września 2013 roku, jako przewodniczący i referent spóźnił się na

sesję ponad godzinę bez usprawiedliwienia, tj. o przewinienie służbowe z

art. 107 § 1 u.s.p.

10) w dniu 3 stycznia 2013 roku polecił przekazać akta o sygn. […] sędziemu A.

Z. jako referentowi chociaż wiedział, że od dnia 28 sierpnia 2012 roku

sprawa ta znajduje się w jego referacie, tj. o przewinienie służbowe z art.

107 § 1 u.s.p.

11) w okresie od 5 września 2013 roku do 18 września 2013 roku, jako

przewodniczący i referent sprawy sygn. akt [...] przerobił zapis w protokole

rozprawy z dnia 5 września 2013 roku w ten sposób, że w miejsce liczby:

„12" w dacie terminu posiedzenia wpisał liczbę: „18", tj. o przewinienie

służbowe z art. 107 § 1 u.s.p.

Wyrokiem z dnia 30 października 2014 r., Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny uznał obwinionego za winnego:

1. czynu zarzuconego mu w punkcie 1 wniosku o rozpoznanie sprawy

dyscyplinarnej eliminując z punktu 1. a) sformułowanie, że bezzasadnie

odroczył posiedzenie w dniu 1 października 2012 r. oraz wyłączył czas od 15

stycznia 2013 r. do 31 maja 2013 r. ze wskazanego w pkt. 1. o) i t) okresu

braku należytej koncentracji czynności procesowych w sprawie sygn. akt

6

[…], tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p. i za to

na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 u.s.p. wymierzył mu karę przeniesienia na

inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w […],

2. czynów zarzuconych mu w punkcie 2 – 8 wniosku o rozpoznanie sprawy

dyscyplinarnej, tj. popełnienia przewinień dyscyplinarnych z art. 107 § 1

u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt. 2 tej ustawy za każdy z tych

czynów wymierzył karę nagany,

3. czynu zarzuconego mu w punkcie 9 wniosku o rozpoznanie sprawy

dyscyplinarnej, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1

u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 tej ustawy wymierzył mu karę

upomnienia,

4. czynu zarzuconego mu w punkcie 10 wniosku o rozpoznanie sprawy

dyscyplinarnej, tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1

u.s.p. i za to na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 tej ustawy wymierzył mu karę

przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego w […].

Uniewinnił obwinionego od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego

zarzuconego mu w pkt 11 wniosku. Kosztami postępowania obciążył Skarb

Państwa.

Od powyższego wyroku odwołanie wnieśli obrońca obwinionego i Zastępca

Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym.

Obrońca obwinionego zaskarżył powyższy wyrok w części, a mianowicie w

zakresie punktów: 1, 7, 8, 9 i 10 części dyspozytywnej.

Zarzucił wyrokowi w tej części:

1. Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 128 u.s.p. w związku z:

a) art. 4 k.p.k. - polegające na:

- „ niezbadaniu przyczyn występowania w zrzucie z systemu komputerowego

(k. 447 akt sprawy), służącego do obsługi Sądu Rejonowego w […] - SĘDZIA -2 z

Tablicy - „Sprawy", odnoszącej się do sprawy o sygn. […], w kolumnie „Data

operacji", wpisu dokonanego w dniu 27 grudnia 2012 r., przez Użytkownika,

posługującego się oznaczeniem - Administrator, mimo, że okoliczność ta miała

najistotniejsze znaczenie zarówno dla oceny sprawstwa obwinionego w zakresie

7

zarzutu z punktu 10. Wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej z dnia 24

kwietnia 2014 r. (dalej Wniosek), a także oceny zeznań niektórych świadków;

- niezbadaniu przyczyn występowania w zrzucie z systemu SĘDZIA -2 z

Tablicy - „Sprawy", odnoszącej się do sprawy o sygn. […], w kolumnie „Data

operacji", godziny wpisu dokonanego w dniu 27 grudnia 2012 r., przez

Użytkownika, posługującego się oznaczeniem - Administrator, mimo, że godzina

dokonania wpisu tj. 07:18, znacząco odbiegała od pozostałych czasów ujawnionych

w tej kolumnie, a nadto nie mieściła się w godzinach pracy tegoż Sądu, przez co

okoliczność ta miała istotne znaczenie zarówno dla oceny sprawstwa obwinionego

w zakresie zarzutu z punktu 10. Wniosku, jak również oceny zeznań niektórych

świadków;

- niezbadaniu przyczyn występowania w zrzucie z systemu SĘDZIA -2 z

Tablicy - „Sprawy", odnoszącej się do sprawy o sygn. […], w kolumnie „Data

operacji", wpisu: administrator", co wskazywało na ingerencję w system SĘDZIA -

2, w pola dotyczące ww. sprawy, Użytkownika, posługującego się oznaczeniem -

Administrator, mimo, że w pozostałych wierszach w kolumnie - „Użytkownik",

występowały wyłącznie osoby posługujące się imionami i nazwiskami, wykonujące

czynności biurowe, dotyczące tej sprawy, przez co okoliczność ta miała istotne

znaczenie zarówno dla oceny sprawstwa obwinionego w zakresie zarzutu z punktu

10. Wniosku, jak również oceny zeznań niektórych świadków;”

b) art. 5 § 2 k.p.k. – „polegające na rozstrzygnięciu na niekorzyść obwinionego

nie dających się usunąć wątpliwości powstałych w wyniku zeznań świadków,

sprzecznych z wyjaśnieniami obwinionego oraz zeznaniami innych świadków

w szczególności w zakresie:

- rzekomego funkcjonowania w II Wydziale Karnym, Sądu Rejonowego w

[…] w okresie objętym zarzutami Wniosku tzw. „systemu obwolutowego";

- rzekomego niekwestionowania przez sędziego SR P. S. poprawności

praktyki niewydawania przez Przewodniczącą II Wydziału Karnego, Sądu

Rejonowego w […] w okresie objętym zarzutami Wniosku, zarządzeń mających na

celu przygotowanie pierwszej rozprawy w danej sprawie;

8

- rzekomego braku dostępu do akt spraw znajdujących się w referacie

sędziego SR P. S. przez Przewodniczącą II Wydziału Karnego, Sądu Rejonowego

w […] w okresie objętym zarzutami wniosku;

- braku przyczyn usprawiedliwiających spóźnienie obwinionego na rozprawę

wyznaczoną w dniu 25 września 2013 r. oraz odwołania rozpraw wyznaczonych na

dzień 10 i 24 września 2013 r.;

- faktycznych przyczyn podejmowania czynności w sprawach po kilku

miesiącach od ich przydzielenia obwinionemu, odraczania rozpraw oraz odniesienia

przez P. E. sprawy o sygn. […] do referatu SSR A. Z.;”

c) art. 7 k.p.k. - polegające na ustaleniu, że:

- „w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w […], sposób przydzielania i

przekazywania spraw sędziom do ich referatów (tzw. „system obwolutowy"),

odbywał się według scenariusza przedstawionego w szczególności w zeznaniach

świadka, sędziego SR J. D., podczas gdy z wyjaśnień obwinionego oraz zeznań

świadków: P. E., M. . A. K., A. Z. i P. T., wynikało, że sposób przydzielania i

przekazywania spraw Sędziom Referentom nie miał jednolitego charakteru, był

różny dla różnych sędziów i zmieniał się także w okresie objętym zarzutami

wniosku;

- "Zeznania ich (świadków: J. D. i P. T.; str. 35 uzasadnienia wyroku, wers 13

od dołu - przyp. autora odwołania) są odnośnie tego zbieżne.", podczas gdy z

zeznań P. T., wynika, że świadek nie wiedział, czy „(...) w momencie zakładania

obwoluty terminy były wpisywane do repertorium." (str. 16 protokołu z rozprawy z

dnia 26 września 2014 r., 1 wers od góry), a nadto zeznania świadka J. D.

pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami obwinionego i zeznaniami świadków: P.

E., M. Ż., A. K., A. Z.;

- świadek J. D. „Jako Prezes Sądu Rejonowego i jednocześnie

Przewodniczący II Wydziału Karnego J. D. zajmowała się wskazanymi

czynnościami, a zatem posiadała najbardziej miarodajną wiedzę w omawianym

zakresie." (str. 34 uzasadnienia wyroku, 5 wers od dołu), podczas gdy zeznaniom

świadka przeczą wyjaśnienia obwinionego i zeznania świadków: P. E., M. Ż., A. K.,

A. Z., co wskazuje na niedostateczną wiedzę sędziego SR J. D. w kwestiach

9

dotyczących funkcjonowania referatów poszczególnych sędziów, w tym zasad

przydzielania spraw;

- „(...) w zakresie obciążania pracą obwinionego P. S. w porównaniu z innymi

sędziami pracującymi w wydziale w okresie objętym zarzutami wniosku o

rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej nie występowały dysproporcje" (str. 38

uzasadnienia wyroku, 10 wers od góry), podczas gdy z zeznań P. T., D. M. i A. K.

wynikało, że referaty poszczególnych sędziów nie były równoważne, co

potwierdzało w szczególności użyte przez A. K. określenie: „wyrównywanie

referatów";

- „(...) nieuzasadnioną jest argumentacja obwinionego sędziego, według

której przyczyną uchybień, które mogły zaistnieć, był nieprawidłowy sposób

organizowania pracy przez osoby sprawujące funkcję Prezesa Sądu Rejonowego i

Przewodniczącego Wydziału (...)" (str. 40 uzasadnienia wyroku, 4 wers od dołu),

podczas gdy z wyjaśnień obwinionego i zeznań świadków: P. E., M. Ż., A. K., D. M.,

P T. i A. Z. wynikało, że praca w II Wydziale Karnym, Sądu Rejonowego w […] nie

była rozdzielana według ustalonych kryteriów i przydzielana zgodnie z zasadą

równego podziału, co doprowadziło do zbytniego obciążenia obwinionego ilością i

ciężarem gatunkowym spraw i uniemożliwiło mu podejmowanie czynności w

krótkim czasie;

- fakty ujawnione w toku postępowania, nie doprowadziły do wniosku, że w II

Wydziale Karnym, Sądu Rejonowego występowały nieprawidłowości, które

uniemożliwiały obwinionemu właściwe wywiązywanie się z jego obowiązków,

podczas gdy zabrane dowody w szczególności w postaci wyjaśnień sędziego SR P.

S. oraz zeznań świadków: P. E., M. Ż., A. K., D. M., P. T. i A. Z. przeczą takiemu

twierdzeniu;

- dostęp do akt obwinionego był utrudniony, podczas gdy przeczą temu

wyjaśnienia SSR P. S. oraz zeznania świadków: P. E., M. Ż., A. K., D. M., P. T. i A.

Z.;

- „nie sposób uznać, by „złe warunki atmosferyczne" stanowić mogły

usprawiedliwienie nieobecności sędziego w dniu wyznaczenia sesji (...)" (str. 48

uzasadnienia wyroku, 7 wers od dołu), podczas gdy zasady prawidłowego

rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego prowadzą do

10

wniosku odmiennego, a nadto okoliczność występowania niesprzyjających

warunków atmosferycznych w dniu 2 grudnia 2010 r. na obszarze obejmującym

drogę z miejsca zamieszkania obwinionego do Sądu Rejonowego nie została

wykluczona żadnymi dowodami w sprawie;

- obwiniony miał świadomość, że sprawa o sygn. […] znajduje się w Jego

referacie, podczas gdy zarówno brak jest w aktach sprawy stosownego

zarządzenia, brak jest właściwego wpisu w systemie SĘDZIA - 2, występują

niejasności co do wpisów o jakich mowa w punkcie 1.a) niniejszego pisma, a z

wyjaśnień obwinionego i zeznań świadków: P. E. i A. Z. płyną zgoła odmienne

wnioski;

- obwiniony podejmował błędne i nieuzasadnione decyzje w prowadzonych

sprawach wymienionych w punkcie 1. wniosku, które pozostawały w opozycji do

zasady koncentracji materiału dowodowego, podczas gdy czynności wykonywane

przez sędziego SR P. S. w rzeczonych sprawach były uzasadnione i podyktowane

realnymi możliwościami wypełniania obowiązków sędziego w panującej w II

Wydziale Karnym, Sądu Rejonowego rzeczywistości, obiektywnymi okolicznościami

spraw w tym wnioskami stron postępowania itp.;

- nie doszło do zmiany czasu serwera Sądu Rejonowego w Z […],

umożliwiającego dokonanie wpisu w systemie SĘDZIA - 2 z datą wsteczną, mimo

że z zeznań świadka Ł. K. wynikało, że czynność taka nie była skomplikowana i

czasochłonna;”

d) 9 § 1 k.p.k. w zw. z art. 47 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42

§ 1 k.p.k. - polegające na zaniechaniu dokonania z urzędu:

- „czynności wyłączenia z udziału w sprawie Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym sędziego SO S. L., który w okresie objętym

zarzutami wniosku, pełnił funkcję wizytatora w Sądzie Rejonowym w […] w II

Wydziale Karnym, co w mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w niniejszej sprawie;

- dopuszczenia dowodu z zeznań świadka B. P. - pracownika Sądu

Rejonowego w […], na okoliczność przyczyny wizyty ww. w miejscu zamieszkania

sędziego SR P. S. w dniu 5 marca 2013 r., mimo że uzyskanie wiedzy w tym

zakresie od świadka mogło przyczynić się do ostatecznego wyjaśnienia, czy istotnie

11

B. P. udał się do domu obwinionego celem uzyskania od niego akt sprawy o czym

zeznawała świadek sędzia SR J. D., a co nie zostało potwierdzone zeznaniami

żadnego z pozostałych świadków;”

e) art. 40 § 1 k.p.k. – „polegające na nieuwzględnieniu wniosku obrony z dnia 7

lipca 2014 r. o wyłączenie sędziego, mimo że przedstawione w treści

uzasadnienia rzeczonego pisma argumenty wskazywały na możliwość

występowania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziów o

wyłączenie których wnoszono w szczególności sędziego SA J. K.;”

f) art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 .k.p.k. w zw. z art. 169 § 2 k.p.k. –

„polegające na oddaleniu wniosków dowodowych obrony, mimo że nie

wyczerpywały one dyspozycji przepisu art. 170 § 1 k.p.k. i mieściły się także

w dyspozycji przepisu art. 169 § 1 k.p.k.;”

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku,

mający wpływ na jego treść, polegający na ustaleniu przez Sąd:

- „braku dostępu w okresie od około października 2012 r. do akt sprawy o

sygn. […];

- wydaniu przez sędziego SR P. T. w sprawie […] zarządzenia o zmianie

sędziego referenta z osoby sędziego SR A. Z. na osobę sędziego SR P. S.;

- rzekomym przekazaniu akt sprawy o sygn. […] obwinionemu;

- ustaleniu, że w dniu 24 września 2014 r. uraz ręki obwinionego był

„niewielkim skaleczeniem".

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej

części, poprzez uniewinnienie obwinionego od popełnienia przypisanych mu

przewinień dyscyplinarnych ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego zaskarżył wyrok w części dotyczącej

orzeczenia o karach dyscyplinarnych zawartych w punktach 1 i 10 sentencji

wyroku, na niekorzyść obwinionego.

Zarzucił wyrokowi w tej części rażącą niewspółmierność orzeczonych kar

dyscyplinarnych przeniesienia na inne miejsce służbowe w okręgu Sądu

Apelacyjnego, będącą wynikiem nieuwzględnienia w sposób właściwy szkodliwości

społecznej przewinień służbowych, ich wagi oraz stopnia zawinienia.

12

W konkluzji odwołania skarżący wniósł zmianę wyroku w pkt 1 i 10 poprzez

wymierzenie obwinionemu kar dyscyplinarnych złożenia sędziego z urzędu.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.

Odwołania obu stron nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Co do odwołania obrońcy obwinionego.

Podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz

błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia są

bezzasadne. Wywody przytoczone na ich poparcie okazały się chybione, podobnie

jak wyprowadzone z nich wnioski. Nie mogły zatem prowadzić do zmiany wyroku w

zaskarżonej części ani jego uchylenia.

Podkreślenia już na wstępie wymaga, że Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny rozpoznając sprawę obwinionego procedował zgodnie z zasadami i

regułami procesu karnego wyrażonymi w przepisach Kodeksu postępowania

karnego, które w myśl art. 128 u.s.p. mają odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu dyscyplinarnym, w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Stosował

się do odpowiednich przepisów postępowania karnego tak na etapie gromadzenia

materiału dowodowego, jak też analizy i oceny poszczególnych dowodów. W

rezultacie zgromadził materiał dowodowy miarodajny do czynienia ustaleń

faktycznych oraz oceny zarzucanych obwinionemu przez Zastępcę Rzecznika

Dyscyplinarnego przewinień służbowych. Prawidłowa jest także dokonana przez

ten Sąd ocena prawna przypisanych obwinionemu czynów z art. 107 § 1 u.s.p.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów stwierdzić należy, że oczywiście

chybione są zarzuty naruszenia art. 4 k.p.k. Po pierwsze, dlatego że przepis ten

formułuje adresowaną do organów prowadzących postępowanie karne zasadę

obiektywizmu. Naruszenie ogólnej dyrektywy prowadzenia postępowania, bez

wskazania obrazy konkretnych przepisów służących realizacji tej zasady nie może

stanowić samodzielnej podstawy żadnego środka zaskarżenia (także odwołania).

Przedmiotem uchybień, w tym zakresie, mogą być tylko konkretne normy

nakazujące lub zakazujące dokonywania określonych czynności procesowych w

określonej sytuacji procesowej. Po drugie, dlatego że podnoszone przez

skarżącego kwestie zostały rozstrzygnięte już w postępowaniu przed Zastępcą

Rzecznika Dyscyplinarnego, który oddalając wniosek obwinionego o dopuszczenie

13

dowodu z zeznań osoby dokonującej modyfikacji w systemie Sędzia - 2 w dniu 27

grudnia 2012 r. jako administrator, wykazał że modyfikacja ta została wykonana

bezpośrednio z serwera SQL, a więc z systemu zarządzania bazą, w związku z

aktualizacją systemu. Znalazło to potwierdzenia w zeznaniach przesłuchanych

przez Sąd pierwszej instancji świadków Ł. K. i D. Ł. Zagadnienie to dogłębnie

analizował Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny i jego ocena, przedstawiona na s.

54 – 57 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jest racjonalna i przekonująca. W

końcu z innych przeprowadzonych przez ten Sąd i prawidłowo ocenionych

dowodów, w szczególności zeznań przesłuchanych w charakterze świadków

sędziów Sądu Rejonowego w […]: A. Z., P. T. i J. D. wynika w sposób nie budzący

wątpliwości, że sprawa o sygn. akt […] w okresie od sierpnia 2012 r. do stycznia

2013 r. znajdowała się w referacie obwinionego, który nie podjął w niej żadnej

czynności. Mając świadomość tego stanu rzeczy, obwiniony w dniu 3 styczniu 2013

r. polecił protokolantce P. E., aby przekazała akta tej sprawy sędziemu A. Z.

Co do zarzutów naruszenia art. 5 § 2 k.p.k.

O naruszeniu wyrażonej w tym przepisie zasady in dubio pro reo można

mówić tylko wtedy, gdy sąd orzekający w sprawie (a nie strona) poweźmie

wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i mimo braku możliwości dowodowych

prowadzących do ich usunięcia, rozstrzygnie je na niekorzyść oskarżonego

(obwinionego). Tymczasem Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę

obwinionego takich, nie dających się usunąć wątpliwości, które skarżący wskazuje

w zarzutach w pkt b odwołania, a więc dotyczących m.in. tego, że w Wydziale II

Karnym Sądu Rejonowego istniał tzw. „system obwolutowy”, że brak było dostępu

do akt niektórych spraw znajdujących się w referacie obwinionego, że obwiniony

nie usprawiedliwił spóźnienia na rozprawę wyznaczoną w dniu 25 września 2013 r.

oraz odwołania rozpraw wyznaczonych w dniach 10 i 24 września 2013 r., nie miał.

Przeciwnie, uznał że przeprowadzone w sprawie dowody pozwalały na poczynienie

w tym względzie ustaleń stanowczych i akurat odmiennych od postulowanych przez

skarżącego. Skoro tak, to nie może być mowy o obrazie przez ten Sąd przepisu art.

5 § 2 k.p.k.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k. polegające na wadliwej

ocenie przeprowadzonych w sprawie dowodów, w tym wyjaśnień obwinionego,

14

zeznań świadków – sędziów Sądu Rejonowego i pracowników sekretariatu

wydziału karnego. Skarżący formułując te zarzuty w sześciu pierwszych

podpunktach przeciwstawiał wyrwanym z kontekstu zeznaniom świadków cytaty z

zeznań innych świadków lub wyjaśnień obwinionego i w ten sposób konstruował

tezy, które z ustaleniami Sądu pierwszej instancji albo nie miały zbyt wiele

wspólnego, albo były z nimi wręcz sprzeczne. Przykładowo wskazać można, że

Sąd pierwszej instancji, wbrew skarżącemu, nie przyjął aby obowiązujący w

wydziale, w którym orzekał obwiniony, sposób przydzielania i przekazywania

sędziom spraw do ich referatów - tzw. „system obwolutowy” miał charakter

jednolity. Przeciwnie, już na wstępie uzasadnienia stwierdził, że „w przypadku

niektórych sędziów w wydziale, po uzgodnieniu z Przewodniczącym Wydziału

samodzielnie wyznaczali oni także pierwsze terminy rozpraw lub posiedzeń” (s. 2).

Podobnie rzecz się ma z twierdzeniami obrońcy obwinionego co braku wiedzy

Przewodniczącej Wydziału w zakresie reguł przydzielania spraw sędziom i

funkcjonowania poszczególnych referatów, że referaty sędziów nie były

równoważne, czy też że obwiniony był nadmiernie obciążony pracą. W związku z

tym nie jest jasne, co skarżący, podnosząc zarzut obrazy art. 7 k.p.k., w ten sposób

podważał, a przede wszystkim, jaki wpływ na treść orzeczenia mogły mieć owe

domniemane uchybienia.

Podobnie ocenić należy zarzuty zawarte w podpunktach c. g. - c. k. I tak, ustalenia

co do braku dostępu do niektórych akt spraw przydzielonych do referatu

obwinionego Sąd pierwszej instancji poczynił w oparciu o uznane za wiarygodne

zeznania świadka J. D. W tym zakresie nie dał zaś wiary odmiennym twierdzeniom

obwinionego. Prawidłowe są także, dokonane na podstawie uznanych za

wiarygodne i miarodajne dowodów, ustalenia co do przyczyn odwołania rozprawy w

dniu 2 grudnia 2010 r., co do tego że obwiniony miał świadomość, iż w jego

referacie znajdowała się sprawa o sygn. akt […], że nie doszło do zmiany czasu

serwera Sądu Rejonowego, tudzież że obwiniony podejmował nieuzasadnione i

błędne decyzje w 20 sprawach wymienionych w pkt 1 części wstępnej wyroku.

Przekonuje o tym uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Lektura treści tego

dokumentu świadczy o tym, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

przeprowadzone w sprawie istotne dla rozstrzygnięcia dowody ocenił swobodnie,

15

zgodnie z dyrektywą określoną w art. 7 k.p.k. Zgodnie zaś z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok z 3 września 1998 r., V KKN

104/98, Prokuratura i Prawo 1999, z. 2, poz. 6) przekonanie sądu o wiarygodności

jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7

k.p.k., jeżeli jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu

okoliczności sprawy, stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności

przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, jest

zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało

wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w żadnym zakresie nie zasługują na

uwzględnienie twierdzenia skarżącego o nadmiernym obciążeniu obwinionego, co

miało uniemożliwiać mu podejmowanie w rozpoznawanych sprawach właściwych

czynności w krótkim czasie. Tą problematyką zajmował się Sąd pierwszej instancji,

gdyż obwiniony od początku utrzymywał, że przyczyną uchybień był nieprawidłowy

sposób organizowania pracy przez Prezesa Sądu Rejonowego w […] i

Przewodniczącego Wydziału Karnego, w szczególności obciążanie należącymi do

nich obowiązkami sędziów „liniowych”, jak też jego nadmierne obciążenie

sprawami. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny oceniając te twierdzenia

przeanalizował wykaz ilościowy spraw skierowanych w latach 2011 – 2013 do

referatów poszczególnych sędziów. Wynikało z tego wykazu, że obwiniony w tym

okresie, w istocie, był najmniej obciążony spośród sędziów wydziału karnego nie

pełniących żadnych funkcji (k. 137 akt dyscyplinarnych; s. 39 uzasadnienia). Z kolei

na podstawie uznanych za wiarygodne zeznań świadków i dokumentów, w tym akt

spraw, analizowanych w postępowaniu dyscyplinarnym, uznał za niezasadną

argumentację obwinionego, że przewodniczący wydziału w sposób nieuprawniony

przerzucał na niego swoje obowiązki (s. 44). Słusznie przy tym skonstatował, że

nawet zaniechanie dokonania określonej czynności przez przewodniczącego

wydziału nie usprawiedliwiało często wielomiesięcznych stanów bezczynności w

sprawach po stronie sędziego referenta (s. 45). Nie podzielił też twierdzenia

obwinionego o nieprawidłowej organizacji pracy w wydziale. Należycie Sąd ten

ocenił również inne argumenty obwinionego i dał temu wyraz w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku (s. 40 i 44 - 45). Aprobując to stanowisko, jako racjonalne i

16

przekonujące, można jedynie dodać, że sędzia w wykonywaniu obowiązków

służbowych nie może kierować się wyłącznie własną subiektywną oceną

obciążenia, gdyż z pełnieniem urzędu sędziego wiążą się szczególne obowiązki i

ograniczenia osobiste (§ 1 Zbioru zasad etyki zawodowej sędziów – załącznik do

uchwały Nr 16/ 2003 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 19 lutego 2003 r.). Nie

może przeto uznać, że skoro jest nadmiernie obciążony, to w niektórych sprawach

może przez kilka – kilkanaście miesięcy nie podejmować żadnych czynności albo

prowadzić postępowanie tak opieszale, jak np. w sprawie sygn. akt […] (przez

ponad rok, na kilkunastu terminach – choć można było rozpoznać ją na jedynym

posiedzeniu) - co szczegółowo wykazał Sąd pierwszej instancji. Sędzia ma

obowiązek podejmować czynności bez zwłoki, tym samym bez szkodzenia

interesom stron (§ 8 zasad etyki). Więcej, każdy sędzia musi się w określonych

sytuacjach liczyć z niezbędnością podjęcia dodatkowego wysiłku w orzekaniu, w

trosce dobro sądu, w którym pracuje, a tym samym o dobro wymiaru

sprawiedliwości (§ 4 zasad etyki). Z tych względów zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k.

okazały się bezzasadne.

Oczywiście chybione są zarzuty podniesione w pkt d odwołania. Sąd

pierwszej instancji nie naruszył wskazanych tu przepisów art. 9 § 1 k.p.k. w zw. z

art. 47 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., gdyż nie miał

obowiązku podejmować z urzędu „czynności wyłączenia z udziału w sprawie

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego”. Jeżeli zdaniem obwinionego zachodziły

przesłanki do wyłączenia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, określone w art. 41

§ 1 k.p.k., to powinien był przed rozpoczęciem przewodu sądowego złożyć

stosowny wniosek. Skoro tego nie uczynił i nie wskazał, aby zachodziła sytuacja

określona w art. 41 § 2 in fine k.p.k., stawianie takiego zarzutu w środku

odwoławczym jest nieporozumieniem. Tym bardziej nie mógł Sąd pierwszej

instancji naruszyć przywołanych powyżej przepisów nie dopuszczając z urzędu

dowodu z zeznań świadka – pracownika Sądu Rejonowego w […].

Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 40 § 1 k.p.k. Jest on

oczywiście bezzasadny i to z kilku względów. Po pierwsze, dlatego że § 1 art. 40

k.p.k. składa się z 9 jednostek redakcyjnych (punktów), w których wyczerpująco

podano powody wyłączenia sędziego z mocy prawa. Skoro autor odwołania

17

zdecydował się taki zarzut – stanowiący bezwzględną przyczynę odwoławczą z art.

439 § 1 pkt 1 k.p.k. – stawiać, powinien sprecyzować, który z członków składu

orzekającego i konkretnie z jakiego powodu był z mocy prawa wyłączony od

orzekania w sprawie. Po drugie, dlatego że nie uwzględniony wniosek obrońcy

obwinionego z dnia 7 lipca 2014 r. (k. 104), o którym tu mowa, domagał się

wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (wobec wątpliwości co do jego

bezstronności) a nie art. 40 § 1 k.p.k. Powyższe wskazuje na instrumentalne

traktowanie tej kwestii.

Sąd pierwszej instancji oddalając wnioski dowodowe obrońcy obwinionego

swoje stanowisko w tym względzie należycie, odwołując się do realiów sprawy,

uargumentował. W tej sytuacji zarzut z pkt f dotyczący naruszenia art. 167 k.p.k. w

zw. z art. 170 § 1 k.p.k. w zw. z art. 169 § 2 k.p.k., jako ogólnikowy, nie mógł być

uwzględniony.

Nie zasługują na podzielenie zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych

przyjętych za podstawę wyroku. Skarżący nie wskazał nawet, czy mamy tu do

czynienia z niepełnością postępowania, czyli tzw. „błędem braku”, czy też z tzw.

„błędem dowolności”, a więc uchybieniem polegającym na przekroczeniu granic

swobodnej oceny dowodów. Ponadto zaniechał rozwinięcia tego zarzutu w

uzasadnieniu odwołania. Taka konstrukcja środka odwoławczego uniemożliwia w

istocie rozważenie tych zarzutów. W związku z tym można jednie stwierdzić, że

również ustalenia kwestionowane w odwołaniu poczynione zostały przez Sąd

pierwszej instancji na podstawie prawidłowo przeprowadzonych i swobodnie

ocenionych dowodów z zeznań świadków i dokumentów i są niewadliwe.

Z tych względów wszystkie podniesione w odwołaniu obrońcy obwinionego

zarzuty nie są zasadne. Dlatego nie mogą być uwzględnione zgłoszone w nim

wnioski.

Co do odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego.

Podniesiony w odwołaniu zarzut rażącej niewspółmierności wymierzonych

obwinionemu w pkt 1 i 10 wyroku kar dyscyplinarnych przeniesienia na inne

miejsce służbowe w okręgu Sądu Apelacyjnego […] nie jest zasadny.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że te kary dyscyplinarne rażą swoją

łagodnością. Sąd pierwszej instancji uwzględnił przy ich orzekaniu również te

18

okoliczności podmiotowe, o których mowa w odwołaniu, a więc wysoki stopień

nasilenia złej woli obwinionego, świadomy charakter działania podjętego w celu

ukrycia własnego poważnego uchybienia i obciążenia nim innego sędziego oraz

postawę obwinionego w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym. Orzeczone

kary dyscyplinarne uwzględniają stopień społecznej szkodliwości przypisanych

przewinień służbowych i ich wagę, są współmierne do stopnia winy obwinionego.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w składzie rozpoznającym niniejszą

sprawę podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że

wymierzenie najsurowszej kary dyscyplinarnej, z uwagi na jej drastyczne skutki dla

sytuacji życiowej sędziego, powinno następować w sytuacji wyjątkowej. W

przypadku przewinienia wyłącznie służbowego należy zachować pewien umiar,

zwłaszcza gdy obwinionym jest sędzia niekarany dyscyplinarnie i cieszący się

dotąd dobrą opinią (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., SNO

52/12, LEX Nr 1297723). Sędzia Sądu Rejonowego w […] P. S. wprawdzie nie ma

dobrej opinii, ale nie był karany dyscyplinarnie. Dlatego zawarte w odwołaniu

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego żądanie wymierzenia mu kary dyscyplinarnej

złożenia z urzędu nie zasługiwało na uwzględnienie.

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w

wyroku. O kosztach postępowania dyscyplinarnego rozstrzygnięto zgodnie z art.

133 u.s.p.