II PK 172/14

Sygn. akt II PK 172/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa W. J.

przeciwko O. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. poprzednio T. S.A. z siedzibą w W.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 lipca 2015 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 20 stycznia 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Powód W. J. wystąpił z pozwem przeciwko T. S.A. w W. domagając się

przywrócenia go do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy oraz

zasądzenia wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy. W odpowiedzi na

pozew T. S.A. w W. wniosła o oddalenie powództwa.

2

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz

powoda 16.200,45 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od 1

września 2010 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

Ponadto Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda 4.842 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu, w tym 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokowi w pkt 1 nadano rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 5.400,15

zł.

Sąd Rejonowy ustalił, że W. J. został zatrudniony w T.od 1 kwietnia 1993 r.

na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony. Od 1 lipca 1993 r. powód

pracował na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Od „około

2002 r.” powód prowadził działalność związkową, następnie był społecznym i

zakładowym inspektorem pracy, a później członkiem NSZZ „Solidarność”. Powód

nie reprezentował NSZZ „Solidarność” w kontaktach z pracodawcą. Od 1 grudnia

2008 r. powód pracował na stanowisku Głównego Specjalisty ds. […]. W maju 2009

r. powód otrzymał informację, że Dział Rekrutacji będzie przeniesiony na ul. D.,

gdzie były przygotowane 2 pokoje 4-osobowe. Powód miał zastrzeżenia do

warunków BHP panujących w pokoju i wystąpił o przeprowadzenie kontroli.

Inspekcja nie wykazała nieprawidłowości. Pomimo to nie przeniósł się do zespołu

na ul. D. 1 marca 2010 r. powód złożył deklarację członkowską do

Międzyzakładowej Sekcji Pracowników […] NSZZ „Solidarność” (dalej jako

„organizacja związkowa”) i jednocześnie upoważnił Dział Obsługi Płacowej do

potrącania składki członkowskiej z jego wynagrodzenia. 8 marca 2010 r. powód

otrzymał „zamiar wypowiedzenia mu umowy o pracę”. 18 marca 2010 r. Zarząd

organizacji związkowej podjął uchwałę o objęciu szczególną ochroną 19 osób, w

tym powoda W. J. Powód nie podjął żadnej działalności w imieniu organizacji

związkowej. 19 kwietnia 2010 r. pracodawca wypowiedział powodowi umowę o

pracę wskazując jako przyczynę brak realizacji zadań wynikających z zajmowanego

stanowiska oraz brak współpracy w zakresie przeprowadzki do nowej lokalizacji,

przy ul. D.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powództwo co

do zasady zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na dokonanie wypowiedzenia

umowy o pracę z naruszeniem art. 38 § 1 k.p. W uzasadnieniu wyroku Sąd

3

Rejonowy wskazał, że skoro powód był członkiem organizacji związkowej od 1

marca 2010 r., pracodawca był zobowiązany przeprowadzić konsultację związkową

w sprawie zamiaru wypowiedzenia powodowi umowy o pracę zgodnie z art. 38 k.p.

Z uwagi na nieprzeprowadzenie konsultacji, Sąd Rejonowy uznał, że

wypowiedzenie umowy o pracę było wadliwe pod względem formalnym. Sąd

pierwszej instancji przyjął, że powód nie był ani członkiem zarządu organizacji

związkowej, ani nie był upoważniony do reprezentowania tej organizacji wobec

pracodawcy, a w rezultacie nie mógł być objęty szczególną ochroną trwałości

stosunku pracy. Zdaniem Sądu Rejonowego, przyczyna wypowiedzenia wskazana

przez pozwaną była rzeczywista, jednakże wypowiedzenie stosunku pracy

nastąpiło z naruszeniem art. 38 § 1 k.p. Wobec powyższego, Sąd pierwszej

instancji uznał, że przywrócenie powoda do pracy jest niecelowe, co skutkowało

zasądzeniem na rzecz powoda odszkodowania. Sąd oddalił roszczenie powoda, w

zakresie żądania zasądzenia na jego rzecz wynagrodzenia za cały okres

pozostawania bez pracy uznając, że powód nie był objęty szczególną ochroną

trwałości stosunku pracy.

Apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła strona powodowa,

zaskarżając go w zakresie pkt 1 i 2. Apelację od tego wyroku wniosła także strona

pozwana zaskarżając go w zakresie punktów 1, 3 oraz 4.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy

zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że oddalił powództwo w

zakresie zasądzonych odsetek ustawowych od 1 września 2010 r. do dnia zapłaty

oraz w pkt 3 w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda 3.102 zł

tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego, oddalił apelację strony pozwanej w pozostałej części, oddalił w

całości apelację powoda i zniósł koszty procesu pomiędzy stronami w instancji

odwoławczej.

Sąd Okręgowy stwierdził, że apelacja powoda jako bezzasadna w całości

podlega oddaleniu, zaś apelacja pozwanej jako zasadna jedynie w części podlega

uwzględnieniu w tym zakresie. Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia

faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, uznając za bezzasadne

podniesione w obydwu apelacjach zarzuty naruszenia przez wyrok Sądu pierwszej

4

instancji art. 233 k.p.c. Za chybione Sąd Apelacyjny uznał także zarzuty naruszenia

przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego, podniesione przez powoda.

Natomiast za uzasadniony Sąd uznał zarzut pozwanej naruszenia przez Sąd

Rejonowy art. 481 k.c. w związku z art. 300 k.p., zaś pozostałe jej zarzuty

naruszenia prawa materialnego uznał za nieuzasadnione.

Sąd odwoławczy wskazał, że skoro zgodnie z art. 38 k.p. o zamiarze

wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony

pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową

organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy, a

od 1 marca 2010 r. powód był członkiem organizacji związkowej, to pozwany

pracodawca, chcąc dokonać wypowiedzenia umowy o pracę powodowi, powinien

przeprowadzić konsultację związkową w tej sprawie. W konsekwencji należało

uznać zarzut pozwanej naruszenia przez Sąd Rejonowy treści art. 38 k.p. za

chybiony.

Następnie Sąd Okręgowy podkreślił, że współdziałanie pracodawcy z

zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy

najczęściej przejawia się w konieczności uzyskania przez pracodawcę opinii

(lub zgody) związku na rozwiązanie stosunku pracy z konkretnym pracownikiem

reprezentowanym przez organizację związkową. W myśl art. 32 ustawy o

związkach zawodowych pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji

związkowej nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie

wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym

członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby

dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Szczególną ochroną stosunku pracy może być więc objęty jedynie członek zarządu

danej organizacji związkowej. Pracownik, który nie jest członkiem zarządu może

korzystać ze szczególnej ochrony jedynie wówczas, gdy jest upoważniony do

reprezentowana tego związku u danego pracodawcy. Oznacza to, że wyznaczając

pracownika do ochrony, związek zawodowy musi wykazać, że pracownik ten jest

członkiem zarządu albo ma stosowne upoważnienie do reprezentowania związku w

danym zakładzie. Dla objęcia wynikającą z art. 32 ust. 1 ustawy ochroną stosunku

5

pracy pracownika będącego członkiem zakładowej organizacji związkowej, lecz

niebędącego członkiem jej zarządu, wystarczające jest imienne wskazanie tego

pracownika w uchwale zarządu, jeśli jednocześnie uchwała ta zawiera

upoważnienie dla tego pracownika do reprezentowania zakładowej organizacji

związkowej wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę

czynności z zakresu prawa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 września

2008 r., I PK 47/08, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 35). Przenosząc te rozważania na

grunt rozpoznawanej sprawy Sąd odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 11 statutu

Samorządnego Niezależnego Związku Zawodowego „Solidarność”, członkowie

związku nie są upoważnieni do reprezentacji związku wobec pracodawcy. § 19

statutu wskazuje, że Komisja Krajowa odpowiedzialna jest za reprezentowanie

całego związku wobec władz i organów administracji państwowej, samorządowej i

gospodarczej, a także innych organizacji i instytucji. Z akt sprawy nie wynika aby

powód należał do Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, zaś uchwała organizacji

związkowej z 19 marca 2010 r. nie daje upoważnienia do reprezentacji organizacji

wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w

sprawach z zakresu prawa pracy. Z treści tej uchwały wynika jedynie, że powód

zostaje objęty ochroną z art. 32 ust. 3 i art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach

zawodowych. W konsekwencji nie można uznać, że nadanie powodowi ochrony

jest jednoznaczne z udzieleniem mu prawa do reprezentacji organizacji przed

pracodawcą. Nie bez znaczenia, zdaniem Sądu, jest również okoliczność, że

powód nie podjął żadnej działalności w imieniu organizacji związkowej. Zasadnie

uznał Sąd Rejonowy, że poprzednia aktywność związkowa powoda nie uzasadnia

przyjęcie domniemania realizacji przez powoda prawa do reprezentacji organizacji

przed pracodawcą. W ocenie Sądu Okręgowego przyczyna wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę była rzeczywista. Pozwana wykazała, że powód uchylał

się od wykonywania przydzielonych mu obowiązków. Zasadnie uznał Sąd

Rejonowy, że sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest żądanie powoda

przywrócenia do pracy ze względu na niedopełnienie przez pracodawcę obowiązku

konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę, ponieważ pracownik w sposób

istotny naruszył obowiązki pracownicze i zachował się wobec pracodawcy

wyjątkowo nielojalnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 2000 r., I PKN

6

544/99, OSNP 2001 nr 15, poz. 481). Uprawnienia wynikające z działalności

związkowej miały stanowić dla powoda zabezpieczenie stosunku pracy, aby

uniknąć wypowiedzenia umowy o pracę z powodu uchylania się od wykonywania

nałożonych na niego obowiązków pracowniczych. Z tych względów sformułowane

przez powoda apelacyjne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego

należało, zdaniem Sądu drugiej instancji, uznać za nieuzasadnione.

Uznając natomiast za uzasadniony zarzut strony pozwanej naruszenia art.

481 k.c. w związku z art. 300 k.p., Sąd Okręgowy wskazał, że gdy sąd pracy

zamiast uwzględnienia żądania przywrócenia do pracy zasądził na rzecz

pracownika odszkodowanie, wówczas odsetki za opóźnienie mogą być zasądzone

dopiero od wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania (wyrok Sądu

Najwyższego z 15 listopada 2006 r., I PK 112/06), podkreślając także, że Sąd

Rejonowy uwzględniając roszczenie o odsetki nie wziął pod uwagę treści art. 321

k.p.c., z którego wynika niemożność zasądzenia odsetek od odszkodowania w

razie braku żądania pracownika. Natomiast takiego żądania z pewnością nie

zawiera pozew o przywrócenie do pracy.

W konkluzji uzasadnienia Sąd Okręgowy stwierdził, że pozwany pracodawca

dokonał wypowiedzenia powodowi stosunku pracy z naruszeniem treści art. 38 k.p.

Zasadnie orzekł Sąd Rejonowy uznając, że powód nie był pracownikiem

szczególnie chronionym na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Z

uwagi zaś na niecelowość przywrócenia powoda na dotychczasowe stanowisko

pracy, poprawnie Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda na podstawie art. 45

k.p. odszkodowanie.

Powód zaskarżył powyższy wyrok Sądu Okręgowego w części, tj. w zakresie

pkt I, IV i V sentencji, zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie prawa

materialnego, a także przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy.

W zakresie podstawy naruszenia prawa materialnego pełnomocnik

skarżącego zarzucił naruszenie: (a) art. 60 oraz 65 § 1 k.c. w związku z art. 300

k.p., przez ich niezastosowanie do oceny woli zakładowej organizacji związkowej

(jej zarządu) w zakresie upoważnienia powoda do reprezentowania związku w

stosunkach z pracodawcą i niedokonania wykładni tego oświadczenia woli; (b) art.

7

32 ust. 1 pkt 1 w związku z art. art. 32 ust. 3 i art. 342

ust. 1 pkt 1 ustawy o

związkach zawodowych, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powód nie

był objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, pomimo upoważnienia

powoda do reprezentowania związku w stosunkach z pracodawcą i wskazania go w

uchwale zarządu zakładowej organizacji związkowej jako osoby objętej tą ochroną;

(c) art. 45 § 1 i 3 k.p. oraz art. 4771

k.p.c. w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o

związkach zawodowych, przez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie

powództwa w zakresie żądania przywrócenia do pracy pomimo tego, że powód był

objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, a także, przez uznanie

wypowiedzenia umowy o pracę za uzasadnione, a w konsekwencji naruszenie

art. 47 k.p., przez jego niezastosowanie i niezasądzenie na rzecz powoda

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy; (d) art. 8 k.p., przez niewłaściwe

zastosowanie i uznanie, że roszczenie powoda o przywrócenie do pracy jest

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ powód rzekomo w

sposób istotny naruszył obowiązki pracownicze i zachował się wobec pracodawcy

wyjątkowo nielojalnie; (e) art. 45 § 2 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie i

błędne uznanie - w razie przyjęcia, ze powód nie podlegał szczególnej ochronie

przed wypowiedzeniem umowy o pracę - że przywrócenie powoda do pracy jest

niecelowe; (-) art. 210 § 1 i 21

k.p., przez ich niezastosowanie dla oceny zasadności

zarzutu wskazanego w pkt 2 oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę.

W odniesieniu do podstawy naruszenia przepisów postepowania strona

skarżąca wskazała na naruszenie: (g) art. 382 k.p.c., przez nieuwzględnienie (-)

wszystkich okoliczności świadczących o woli zakładowej organizacji związkowej (jej

zarządu) udzielania powodowi upoważnienia do reprezentowania związku w

stosunkach z pracodawcą oraz (-) okoliczności poprzedniej aktywności związkowej

powoda i aktywności w charakterze społecznego inspektora pracy świadczących o

potrzebie udzielenia powodowi ochrony przed zwolnieniem; (-) art. 328 § 2 w

związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, w jaki sposób i z jakimi zasadami współżycia społecznego pozostaje w

sprzeczności żądanie powoda o przywrócenie do pracy w kontekście

niewykonywania obowiązków pracowniczych oraz na jakiej podstawie i w oparciu o

8

jakie okoliczności faktyczne Sąd Okręgowy wywiódł, że powód zachował się

wyjątkowo nielojalnie wobec pracodawcy.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o

kosztach procesu za postępowanie kasacyjne, a także o zasądzenie od pozwanego

na rzecz powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przede wszystkim, nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 60 oraz 65 §

1 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 32 ust. 1 pkt 1 w związku z art. art. 32 ust.

3 i art. 342

ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych. W świetle art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych, ochrona przysługuje wymienionym w tym

przepisie kategoriom osób imiennie wskazanych uchwałą zarządu organizacji.

Tytułem do udzielenia im szczególnej ochrony jest reprezentowanie organizacji

wobec pracodawcy. Ustawa wskazuje dwie kategorie tych osób. Po pierwsze, są to

członkowie zarządu wskazani uchwałą tego organu. Uchwała zarządu nie musi ich

upoważniać do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy, ponieważ ich

prawo do reprezentowania wynika z samego faktu bycia członkiem zarządu. Po

drugie, są to „inni pracownicy będący członkami danej zakładowej organizacji

związkowej, upoważnieni do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy

albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z

zakresu prawa pracy”. W tym wypadku upoważnienie w drodze uchwały zarządu

jest konieczne, ponieważ te osoby nie mają go z tytułu członkostwa w zarządzie

(zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 3 października 2008 r., II PK 53/08, OSNP 2010

nr 5-6, poz. 60; 12 stycznia 2011 r., II PK 184/10, OSNP 2012 nr 5-6, poz. 64). Jak

wynika z ustaleń przyjętych w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku, powód

nie został upoważniony w ten sposób do reprezentowania organizacji. Zdaniem

skarżącego takie ustalenie wynika jednak z dokonanej przez Sąd wykładni uchwały

9

nr 02/19/03/10, nieuwzgledniającej, że wola zarządu, jakkolwiek niewyrażona

wprost w pisemnej treści tej ustawy, została dostatecznie jasno wyrażona w sposób

dorozumiany (konkludentny). Zdaniem Sądu Najwyższego takie postawienie

sprawy budzi wątpliwości. Oświadczenie złożone konkludentnie wyraża się w

innych niż mowa, pismo lub inne wyraźne oznaki woli zachowaniach, które w

danych okolicznościach i w danym kontekście sytuacyjnym mogą być uznane za

wyraz woli danej treści. Sąd Okręgowy uznał, że takiej dorozumianej woli zarządu

organizacji związkowej nie można się dopatrzeć w okolicznościach, w jakich

podjęto uchwałę. Jej treść wskazuje jedynie na wolę objęcia powoda ochroną. Jak

podkreślił Sąd Rejonowy, w akceptowanych przez Sąd odwoławczy ustaleniach,

udzielanie powodowi ochrony i uniemożliwienie pracodawcy rozwiązania z nim

stosunku pracy było celem ujęcia go w uchwale, ponieważ uchwała ta została

podjęta już po złożeniu przez pracodawcę oświadczenia o zamiarze wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę. Trafność takiego odczytania treści uchwały potwierdza

zdaniem Sądu drugiej instancji to, że powód nie podjął żadnej działalności w

imieniu organizacji. Zdaniem Sądu Najwyższego wykładnia ta nie narusza zasad

określonych w art. 65 § 1 k.c. Zachowania powoda po podjęciu uchwały nie można

wprawdzie zaliczyć do okoliczności, w jakich uchwała została podjęta, to jednak

należy ono do kontekstu sytuacyjnego uwzględnianego przy intepretowaniu

dorozumianego oświadczenia woli (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca

2015 r., V CSK 588/14, niepublikowany). W przedstawionych okolicznościach

sprawy wynik przyjętej przez Sąd Okręgowy wykładni uchwały należy zatem uznać

za uprawniony. W rezultacie także ustalenie treści uchwały zostało dokonane

prawidłowo, co oznacza niezasadność zarzutu naruszenia art. 60 k.c., w związku z

art. 300 k.p. Można dodać, że skarżący pod pozorem zarzutu naruszenia prawa

materialnego zarzuca Sądowi Okręgowemu, że nie zastosował domniemania

faktycznego. Skarżący twierdzi bowiem, że „skoro W. J. nie był członkiem zarządu,

a został wskazany jako osoba, której stosunek pracy podlega szczególnej ochronie,

to uchwała ta świadczy o tym, że zarząd zakładowej organizacji związkowej musiał

traktować powoda jako osobę upoważnioną do reprezentowania organizacji

związkowej w stosunkach z pracodawcą.”. Należy w związku z tym wskazać, że w

świetle art. 3983

§ 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

10

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Warto też, na marginesie, dodać,

że zgodnie z art. 231 k.p.c., sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z

innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Możliwość wyprowadzenia

domniemania faktycznego pozostawiona jest więc ocenie sądu. Sąd odwoławczy

nie naruszył także art. 382 k.p.c., przez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności

świadczących o woli zakładowej organizacji związkowej (jej zarządu) udzielania

powodowi upoważnienia do reprezentowania związku w stosunkach z pracodawcą

oraz okoliczności poprzedniej aktywności związkowej powoda i aktywności w

charakterze społecznego inspektora pracy świadczących o potrzebie udzielenia

powodowi ochrony przed zwolnieniem. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu

Najwyższego, naruszenie art. 382 może stanowić podstawę skargi kasacyjnej

jedynie w wypadkach pominięcia przez sąd drugiej instancji części „zebranego w

sprawie materiału” i wydania wyroku wyłącznie na podstawie materiału zebranego

przed sądem pierwszej instancji lub na podstawie własnego materiału z

pominięciem wyników postępowania dowodowego przeprowadzonego przez sąd

pierwszej instancji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., III CSK

337/06, LEX nr 274217 oraz wyrok z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 674/04, LEX nr

180851). Tymczasem Sąd Okręgowy uwzględnił zebrane w postępowaniu w

pierwszej instancji dowody i ponownie je rozważył. Dotyczy to, wbrew twierdzeniom

skarżącego, zarówno treści uchwały nr 02/19/03/10, jak i zeznań świadków. W

szczególności Sąd odwoławczy pośrednio (bez wymieniania nazwiska) nawiązał do

zeznań świadka A. K. (k. 299-301), który zeznał przed Sądem Rejonowym, że

powód nie podjął żadnej działalności w imieniu Międzyzakładowej Sekcji

Pracowników […]NSZZ „Solidarność”. To, że Sąd nie wyprowadził z zeznań tego

świadka pożądanych przez skarżącego wniosków nie może być uznane za

naruszenie art. 382 k.p.c. W rezultacie za nieuzasadnione należy też uznać zarzuty

naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 1 w związku z art. art. 32 ust. 3 i art. 342

ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych oraz art. 45 § 1 i 3 k.p. i art. 4771

k.p.c. w

związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy' o związkach zawodowych i art. 47 k.p.

Konieczną przesłanką trafności tych zarzutów było bowiem uznanie, że wyżej

11

wymienioną uchwałą zarząd organizacji związkowej upoważnił powoda do

reprezentowania tej organizacji w stosunkach z pracodawcą.

Bezpodstawnie również skarżący zarzuca wyrokowi Sądu drugiej instancji

naruszenie art. 8 k.p., przez uznanie, że roszczenie powoda o przywrócenie do

pracy byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ powód

rzekomo w sposób istotny naruszył obowiązki pracownicze i zachował się wobec

pracodawcy wyjątkowo nielojalnie. W związku z tym zarzutem należy wskazać, że

ocena, czy w konkretnym wypadku ma zastosowanie norma art. 8 k.p., mieści się w

granicach swobodnego uznania sędziowskiego, po uwzględnieniu całokształtu

okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 9

lutego 2007 r., I BP 15/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 92; 11 września 1961 r., I CR

693/61, OSN 1963 nr 2, poz. 31; 6 stycznia 2009 r., I PK 18/08, OSNP 2010 nr

13-14, poz. 156; 6 grudnia 2012 r., I PK 128/12). Ocena ta należy zatem do sądu i

można ją podważyć, gdy jest oczywiście nietrafna. Skarżący zarzuca, że Sąd

Okręgowy nie wskazał zasady, która została naruszona. Nie jest to jednak

konieczne, bowiem wystarczy, gdy w uzasadnieniu wyroku oddalającego

powództwo ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia

społecznego (art. 8 k.p.) sąd wskaże wyjątkowe okoliczności to usprawiedliwiające

oraz podejmie próbę sformułowania zasady współżycia społecznego, z którą

niezgodne jest czynienie użytku z prawa podmiotowego, niekonieczne jest

natomiast wskazanie konkretnej zasady (wyrok z dnia 6 stycznia 2009 r., I PK

18/08, OSNP 2010 nr 13-14, poz. 156). Niewystarczające jest natomiast

ogólnikowe stwierdzenie naruszenia zasad współżycia społecznego, co w nin.

sprawie nie ma miejsca. Sąd Okręgowy wskazał, że „sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego jest żądanie powoda przywrócenia do pracy ze względu na

niedopełnienie przez pracodawcę obowiązku konsultacji zamiaru wypowiedzenia

umowy o pracę, ponieważ pracownik w sposób istotny naruszył obowiązki

pracownicze i zachował się wobec pracodawcy wyjątkowo nielojalnie. Uprawnienia

wynikające z działalności związkowej miały stanowić dla powoda zabezpieczenie

stosunku pracy, aby uniknąć wypowiedzenia umowy o pracę z powodu uchylania

się od wykonywania nałożonych na niego obowiązków pracowniczych.”. Sąd

Okręgowy odwołał się przy tym do stanowiska Sądu Rejonowego, który stwierdził,

12

że „Powód przez ponad rok nie wykonywał swoich obowiązków pracowniczych w

przekonaniu, iż sytuacja ta będzie przez pracodawcę tolerowana. Powód czuł się

bezkarny z uwagi na swoją aktywność związkową wykorzystywał tę pozycję w

relacjach z pracodawcą. W tej sytuacji przywrócenie powoda do pracy byłoby

wyrazem tolerowania takiej postawy powoda, co w ocenie Sądu, nie może mieć

miejsca.”. W świetle powyższego można stwierdzić, że Sąd Okręgowy wskazał

zasadę moralną naruszoną przez powoda (zasada lojalnego zachowywania się

wobec pracodawcy) i ukazał okoliczności usprawiedliwiające ocenę, że naruszenie

tej zasady nastąpiło. W ocenie Sądu Najwyższego, sprzeczność działania powoda

z zasadami współżycia społecznego i związane z tym nadużycie przez powoda

prawa żądania przywrócenia do pracy zostały wystarczająco uzasadnione. W tej

sytuacji bezpodstawny jest także zarzut naruszenia 328 § 2 w związku z art. 391 §

1 k.p.c., przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w jaki

sposób i z jakimi zasadami współżycia społecznego pozostaje w sprzeczności

żądanie powoda o przywrócenie do pracy w kontekście niewykonywania

obowiązków pracowniczych oraz na jakiej podstawie i w oparciu o jakie

okoliczności faktyczne Sąd Okręgowy wywiódł, że powód zachował się wyjątkowo

nielojalnie wobec pracodawcy.

Nietrafny jest także, w ocenie Sądu Najwyższego, zarzut naruszenia art. 45

§ 2 k.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie - w razie przyjęcia,

ze powód nie podlegał szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem umowy o

pracę - że przywrócenie powoda do pracy jest niecelowe. Należy wskazać, że

zgodnie z przyjętymi w sprawie ustaleniami, powód od grudnia 2008 r. w

rzeczywistości nie podjął pracy, tłumacząc się niesprawnością komputera albo

aplikacji albo raportu w systemie. Komputer powoda był wielokrotnie sprawdzany i

nie stwierdzono w nim usterek. Zastrzeżenia powoda w zakresie działania raportu

wykazu wpłat były spowodowane awarią systemu, ale dane zawarte w raporcie były

dostępne w innym miejscu w systemie albo możliwe do uzyskania od każdego

innego pracownika działu. Zeznania świadków wskazują na to, iż powód nie był

zainteresowany świadczeniem pracy. Powód utrudniał również swoją postawą

dokonanie przeprowadzki na ul. D. Zdaniem powoda pokój, który miał tam

zajmować nie spełniał warunków BHP, czego nie potwierdziła kontrola

13

przeprowadzona na wniosek powoda. Powód nie podjął czynności zmierzających

do przeniesienia się na ul. D. w okresie od maja 2009 r. do kwietnia 2010 r. kiedy

otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. Przede wszystkim nie wskazał ilości

rzeczy podlegających przewiezieniu i nie wykazywał woli współpracy w tym

zakresie. Ustalenia te dowodzą konsekwentnej niechęci powoda do świadczenia

umówionej pracy, co jest wystarczająca przesłanką stwierdzenia przez Sądy

orzekające w nin. sprawie o niecelowości przywrócenia go do pracy.

Nie można podzielić również zarzutu naruszenia przepisów art. 210 § 1 i 21

k.p., przez ich niezastosowanie dla oceny zasadności zarzutu wskazanego w pkt 2

oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę (tj. brak współpracy w zakresie

przeprowadzki do nowej lokalizacji, przy ul. D.). Zgodnie z art. 210 § 1, w razie gdy

warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i

stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy

wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom,

pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym

niezwłocznie przełożonego. Z kolei art. 210 § 21

k.p. stanowi, że pracownik nie

może ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla niego konsekwencji z powodu

powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia w przypadkach,

o których mowa w § 1 i 2. Jak wynika z ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie

zaskarżonego wyroku, warunki pracy w miejscu, w którym powód miał świadczyć

pracę po przeniesieniu się na ul. D. odpowiadały przepisom bhp, co jak wyżej

wskazano stwierdziła powołana na jego wniosek komisja, a tym bardziej nie

stanowiły zagrożenia dla jego życia lub zdrowia. Trafnie zatem ocenił sąd

Okręgowy, że warunki bhp nie mogły stanowić uzasadnienia powstrzymania się

powoda od pracy i współdziałania z pracodawcą.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 39814

k.p.c., orzekł jak w

sentencji.

kc