I PK 253/14

Sygn. akt I PK 253/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa R. W.

przeciwko Urzędowi Wojewódzkiemu w K.

o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach, ustalenie i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 lipca 2015 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej

rozstrzygnięcia o roszczeniu o przywrócenie do pracy na

dotychczasowych warunkach i w tej części przekazuje sprawę

Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego,

2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.

2

UZASADNIENIE

Powód R. W. domagał się od strony pozwanej Urzędu Wojewódzkiego w K.

przywrócenia do pracy na dotychczasowe stanowisko inspektora wojewódzkiego do

spraw […] oraz ustalenia wynagrodzenia i wyrównania wynagrodzenia (zasądzenia

różnicy między wynagrodzeniem otrzymywanym a - jego zdaniem - należnym).

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z 14 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił powództwo.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód R. W. jest pracownikiem Urzędu

Wojewódzkiego w K. Od 15 grudnia 2005 r. powód został zatrudniony na podstawie

umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku starszego inspektora. Z dniem

15 lipca 2006 r. Dyrektor Generalny ustalił powodowi stanowisko inspektora

wojewódzkiego, wskazując, że pobierane przez powoda wynagrodzenie pozostaje

bez zmian. Z dniem 1 września 2008 r. Dyrektor Generalny ustalił powodowi

stanowisko starszego inspektora wojewódzkiego w Wydziale […], informując, że

pozostałe warunki pozostają bez zmian. Awanse powoda nie wiązały się z

podwyższeniem wynagrodzenia. Powód został o tym fakcie poinformowany i

stwierdził, iż akceptuje to, albowiem zna sytuację finansową strony pozwanej i

„chodzi mu o awans”. W 2008 r. powód otrzymał podwyżkę wynagrodzenia

zasadniczego w wysokości 200 zł. Wynagrodzenie otrzymywane przez powoda

mieściło się w ramach przewidzianych zarówno dla zajmowanego przez niego

stanowiska pracy jak i stanowiska wyższego hierarchicznie. Wynagrodzenie

powoda było ustalane w oparciu o analogiczne zasady jak wynagrodzenie innych

urzędników w Urzędzie Wojewódzkim w K.

Miesięczne wynagrodzenie powoda wynosiło w 2007 r. – 2.936,83 zł brutto,

w 2008 r. od 2.936,83 zł do 3.494,24 zł brutto, w 2009 r. od 3.576,12 zł do

3.913,39 zł brutto, w 2010 r. – 3.826 zł brutto, w 2011 r. – 3.826,80 zł brutto.

U strony pozwanej awans urzędnika na wyższe stanowisko służbowe nie był

związany z automatyczną podwyżką wynagrodzenia zasadniczego. Wielokrotnie

zdarzały się u strony pozwanej przypadki awansowania pracowników bez

podwyższania im wynagrodzenia zasadniczego. Formą gratyfikacji finansowej u

strony pozwanej były nagrody.

3

Z dniem 1 listopada 2009 r. powód został przeniesiony z Wydziału […], gdzie

zajmował stanowisko starszego inspektora wojewódzkiego do Wydziału […] na

stanowisko starszego inspektora wojewódzkiego. Podstawą przeniesienia powoda

do wydziału […] był art. 62 ustawy o służbie cywilnej. Wynagrodzenie powoda

pozostało bez zmian.

Przeniesienie powoda podyktowane było brakami kadrowymi w Wydziale

[…],w związku z napływem spraw dotyczących postępowań […] w 2009 r. W

związku z tym kierownik Wydziału wystosował zapotrzebowanie na dwa etaty i w

odpowiedzi na to zapotrzebowanie do Wydziału został przeniesiony powód.

Przeniesienie powoda podyktowane było również brakiem możliwości właściwej

współpracy powoda z przełożonymi w Wydziale […]. Powód często składał skargi

na sposób funkcjonowania Wydziału i prowadzenie Wydziału przez kierownika,

kwestionując jego przydatność do pracy i podnosząc częściowo argumenty natury

pozamerytorycznej, czym doprowadził do utraty zaufania do niego ze strony

dyrektora Wydziału. Ponadto powód od dłuższego czasu chciał objąć stanowisko

kierownicze w Wydziale […], tymczasem nie było takiej możliwości. Zatem

przeniesienie miało również na celu rozwiązanie sytuacji w Wydziale […] i

stworzenie powodowi szansy rozwoju zawodowego w nowym środowisku.

Zdaniem przełożonych powód posiadał odpowiednie przygotowanie

zawodowe do objęcia stanowiska starszego inspektora wojewódzkiego w Wydziale

[…]. Powód ma wyższe wykształcenie […] oraz tytuł magistra inżyniera […], a także

ukończył studia podyplomowe w zakresie […]. Powód ma wieloletnie

doświadczenie w pracy w administracji publicznej, w tym na stanowisku inspektora.

W poprzednich latach powód był trzykrotnie oddelegowany czasowo do

wykonywania obowiązków w wydziale […]. Powód bezpośrednio po przeniesieniu

został przeszkolony z zakresu nowych zagadnień przez pracownika, który zajmował

się tymi zagadnieniami. W początkowym okresie pracy powodowi zostały

przydzielone sprawy, które „nie były na biegu, wyjeżdżał do W. na sprawy

prowadzone przez panią N. celem wdrożenia się do pracy jak również otrzymał

zadanie przeglądania przydzielonych mu spraw i referowania ich kierownikowi

wydziału”. Powód był oceniany pod względem merytorycznym wysoko, zarówno

przez przełożonych jak i współpracowników.

4

Stworzono opis stanowiska pracy w Wydziale […] na które został

przeniesiony powód, jednak spełnienie wszystkich założeń z opisu było wymagane

jedynie przy zatrudnieniu pracownika „z zewnątrz” do urzędu a nie w stosunku do

urzędników przenoszonych w ramach urzędu do innego wydziału. Zgodnie z

opisem stanowiska pracy wymagane było: ukończenie studiów wyższych prawa lub

administracji, znajomość Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustaw

związanych z […], umiejętności stosowania prawa w praktyce, analizy przepisów,

umiejętność argumentowania i negocjacji, odporność na stres, zdolność

interpersonalna oraz doświadczenie zawodowe w wymiarze 1 roku pracy w

administracji publicznej oraz wymogiem dodatkowym była praca przez 6 miesięcy w

zakresie […].

W ocenie Sądu Rejonowego, przeniesienie urzędnika w obrębie tego

samego urzędu jest suwerenną decyzją pracodawcy i przeniesiony urzędnik nie

może kwestionować faktu i prawidłowości przeniesienia w drodze sądowej lub

administracyjnej. W przypadku przeniesienia pracownika na podstawie art. 63

ustawy o służbie cywilnej, tj. do innego urzędu, ustawa w sposób jednoznaczny

przewiduje możliwość zakwestionowania przeniesienia na podstawie art. 67 ustawy

o służbie cywilnej. Ponadto urzędnik służby cywilnej powinien być dyspozycyjny, a

przenoszenie go w ramach urzędu jest znacznie łagodniejszą formą ingerencji w

jego stosunek służby niż przeniesienie poza urząd, które powinno być dokonane

przez wyższy organ, w przypadku którego jest przewidziana wyraźna możliwość

zakwestionowania tej decyzji. W przypadku przeniesienia w trybie art. 62 ustawy o

służbie cywilnej podobnej regulacji brak. Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że

pełnomocnik powoda nie wskazał, jaka byłaby podstawa prawna domagania się

przywrócenia do pracy na poprzednie warunki w wyniku przeniesienia w trybie art.

62 ustawy o służbie cywilnej. Nawet przy założeniu, że w przypadku przeniesienia

urzędnika w trybie art. 62 ustawy o służbie cywilnej ma on możliwość

zakwestionowania tej decyzji pracodawcy i domagania się przywrócenia do pracy

na poprzednie warunki, przeniesienie powoda odpowiadało przesłankom

określonym w tym przepisie. Jak wynika z art. 62 ustawy o służbie cywilnej,

przeniesienie powinno być uzasadnione potrzebami urzędu oraz przy przeniesieniu

pracownika należy uwzględnić jego przygotowanie zawodowe.

5

W niniejszej sprawie powodem przeniesienia powoda ze stanowiska

starszego inspektora wojewódzkiego w Wydziale […] na stanowisko starszego

inspektora wojewódzkiego w Wydziale […] były braki kadrowe w tym Wydziale i

zwiększenie liczby spraw […]. Wobec powyższego Sąd uznał, że przesłanka

potrzeb urzędu została spełniona. Z uwagi na napływ nowych spraw w […]

utworzono dwa nowe stanowiska pracy i jedno z tych stanowisk zajął powód w

wyniku przeniesienia. Drugim powodem, zdaniem Sądu Rejonowego, był konflikt

pomiędzy powodem, a dyrekcją Wydziału […]. Przeniesienie powoda do innego

wydziału miało załagodzić konflikt i dać powodowi szansę rozpoczęcia pracy w

nowym środowisku. Zdaniem Sądu rozwiązanie sytuacji konfliktowych w interesie

prawidłowego funkcjonowania urzędu może stanowić uzasadnioną potrzebę urzędu

realizowaną przez pracodawcę w drodze przeniesienia pracownika.

Sąd Rejonowy podniósł, że przesłanka uwzględnienia przygotowania

zawodowego jest określona ogólnie; urzędnik służby cywilnej powinien być osobą

dyspozycyjną i dyrektor generalny może kierować urzędnika na różne stanowiska

ze względu na uzasadnione potrzeby urzędu. Przesłanka przygotowania

zawodowego nie będzie spełniona jedynie wtedy, gdy powierzone stanowisko w

sposób rażący odbiega od kwalifikacji i wykształcenia pracownika. Powód posiadał

wykształcenie wyższe a skoro zdał egzamin urzędniczy, miał obowiązek znać

przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto posiadał wieloletni

staż pracowniczy i urzędniczy w administracji publicznej. W trakcie wykonywania

pracy w służbie cywilnej powód był kilkukrotnie delegowany do innych wydziałów,

gdzie poszerzał swoje przygotowanie do wykonywania innych zadań

administracyjnych. Powód miał opinię pracownika dobrze przygotowanego

merytorycznie do wykonywania zadań, a nie ujawniły się przeciwwskazania

osobowościowe lub zdrowotne do podjęcia przez niego zadań w Wydziale […].

Ponadto, jak zauważył Sąd Rejonowy, kierownik Wydziału […] po przeniesieniu nie

zlecił powodowi wykonywania pracy merytorycznej jaką wykonywali inni pracownicy

Wydziału, ale zlecił powodowi poznawanie jej i wdrażanie się do wykonywania, aby

powód nabył niezbędnego doświadczenia i po pewnym czasie mógł wykonywać

zadania samodzielnie. Zdaniem Sądu nie miało decydującego znaczenia,

zamieszczenie w opisie stanowiska pracy wymagania co do wykształcenia

6

prawniczego lub administracyjnego, którego powód nie posiadał, gdyż ścisłe

zasady rekrutacji wskazane w opisie stanowiska obowiązywały przy „rekrutacji

zewnętrznej” a nie przy przeniesieniu urzędników. Z art. 62 ustawy o służbie

cywilnej wynika przesłanka uwzględnienia przygotowania zawodowego, która

zdaniem Sądu została spełniona a nie zgodności kwalifikacji z opisem stanowiska

pracy. Sąd uznał zatem, że przeniesienie powoda nie zostało dokonane z

naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutu ustalenia wynagrodzenia zasadniczego powoda od

1 września 2008 r. i od 1 września 2009 r. oraz wniosku o zasądzenie od

pozwanego kwoty 18.438,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem wyrównania

wynagrodzenia Sąd uznał, że awanse powoda na wyższe stanowiska nie łączyły

się ze wzrostem wynagrodzenia. Powód jako podstawę swoich roszczeń

wskazywał zarządzenie Dyrektora Generalnego nr 17 z dnia 17 kwietnia 2004 r. w

sprawie polityki i zasad awansowania oraz przeszeregowania pracowników Urzędu

Wojewódzkiego w K. oraz Zarządzenie Dyrektora Generalnego nr 21 z dnia 30

maja 2007 r. zmieniające zarządzenie w sprawie polityki i zasad awansowania oraz

przeszeregowania pracowników Urzędu Wojewódzkiego w K. Powód wskazywał,

że zgodnie z § 2 ust. 1 zarządzenia nr 17 awansowanie pracownika jest możliwe

wyłącznie z jego przeszeregowaniem, a wynagrodzenie pobierane w wyniku

przeszeregowania może wzrosnąć od 5% do 15%. Natomiast na podstawie

zarządzenia zmieniającego wynagrodzenie pobierane w wyniku przeszeregowania

może wzrosnąć od 5% do 30%.

Sąd Rejonowy stwierdził, że z przepisów tych wynika możliwość wzrostu

wynagrodzenia, a więc może ono utrzymać się na tym samym poziomie. W

przypadku awansu obligatoryjne jest tylko i wyłącznie przeszeregowanie

pracownika do wyższej kategorii zaszeregowania, natomiast kwestia zmiany

wynagrodzenia jest sprawą fakultatywną. Powód otrzymując awans i zostając

zaszeregowany do wyższej kategorii otrzymywał wynagrodzenie, które mieściło się

we właściwych granicach.

Powyższy wyrok został zaskarżony apelacją wniesioną przez powoda.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10

kwietnia 2014 r., oddalił apelację.

7

W ocenie Sądu Okręgowego, wbrew podnoszonym w apelacji zarzutom, Sąd

pierwszej instancji poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonał

wszechstronnego i wnikliwego rozważenia zebranego w sprawie materiału

dowodowego oraz prawidłowej wykładni i zastosowania wskazanych w

uzasadnieniu rozstrzygnięcia przepisów.

Sąd odwoławczy podzielił stanowisko apelującego, że urzędnik przeniesiony

na inne stanowisko w tym samym urzędzie może domagać się przed sądem pracy

weryfikacji decyzji o jego przeniesieniu. Włączenie urzędników służby cywilnej do

grona członków korpusu służby cywilnej sprawia, że ich stosunki pracy podlegają

unormowaniom ustawy o służbie cywilnej, w tym także jej art. 9 ust. 2, w myśl

którego spory o roszczenia dotyczące stosunku pracy w służbie cywilnej

rozpatrywane są przez sądy pracy. Z uwagi na to, iż ustawa o służbie cywilnej nie

przewiduje odmiennego trybu dochodzenia ochrony roszczeń pracowniczych z

tytułu przeniesienia urzędnika służby cywilnej jako pracownika mianowanego na

inne stanowisko, rozpoznanie roszczeń pracownika z tego tytułu niewątpliwie leży

w gestii sądu pracy. Kontrola sądu pracy jest konieczna a istnienie rzeczywistych

„potrzeb urzędu” podlega kontroli sądu pracy.

Sąd Okręgowy uznał, że zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej,

możliwe jest wprawdzie w przypadkach uzasadnionych potrzebami urzędu

przeniesienie na inne stanowisko służbowe w tym samym urzędzie w tej samej

miejscowości, jednakże wyłącznie urzędnika służby cywilnej, a nie pracownika.

Powód jest urzędnikiem służby cywilnej, zdał egzamin na urzędnika służby cywilnej

i pracował w kilku różnych wydziałach strony pozwanej. Zróżnicowanie sytuacji

prawnej członków korpusu służby cywilnej w zależności od tego, czy mamy do

czynienia z urzędnikiem służby cywilnej, czy też z „umownym” pracownikiem służby

cywilnej, stanowi konsekwencję szczególnego statusu prawnego urzędników służby

cywilnej, którzy posiadają wprawdzie wyższy standard ochrony stosunku pracy

przed jego rozwiązaniem niż pracownicy umowni, ale równocześnie muszą

podporządkować się szczególnym przepisom pragmatyk służbowych dotyczącym

zmiany niektórych warunków ich pracy. Przesłanką dopuszczalności przeniesienia

urzędnika służby cywilnej w trybie przepisów ustawy o służbie cywilnej na inne

stanowisko w tym samym urzędzie jest wystąpienie po stronie urzędu potrzeb,

8

rozumianych jako konieczność dokonania zmian personalnych na konkretnym

stanowisku w urzędzie, z uwzględnieniem przygotowania zawodowego pracownika.

Z tej regulacji płynie upoważnienie dyrektora generalnego urzędu do określenia

urzędnikowi służby cywilnej nowego miejsca pracy w danym urzędzie. Takie

przeniesienie może oznaczać dla urzędnika tylko zmianę stanowiska pracy (czyli

przejście do innej komórki organizacyjnej urzędu, zmianę rodzaju obowiązków) albo

także zmianę pozycji urzędnika w hierarchii służbowej (jeśli zostanie mu

wyznaczone inne stanowisko z katalogu stanowisk urzędniczych ustalonych przez

Prezesa Rady Ministrów). W niniejszej sprawie wystąpiła szczególna potrzeba

rozumiana jako konieczność dokonania zmian personalnych. W ocenie Sądu

Okręgowego powód miał przygotowanie zawodowe na stanowisku, na które został

przeniesiony. Zdał egzamin na urzędnika służby cywilnej i pracował w kilku różnych

wydziałach strony pozwanej. W związku z egzaminem na urzędnika służby cywilnej

„był weryfikowany z obszaru wiedzy z zakresu Kodeksu postępowania

administracyjnego”. Sąd Okręgowy podniósł też, że zgodnie z art. 76 ust. 1 pkt 6

ustawy o służbie cywilnej członek korpusu służby cywilnej jest obowiązany rozwijać

wiedzę. Wyznaczone dla stanowiska pracy (w przypadku awansowania i

przeszeregowania) wynagrodzenie może zarówno wzrosnąć ale również może

utrzymać się na tym samym poziomie. W tym stanie rzeczy nie jest zasadne

kwestionowanie przez powoda wysokości wynagrodzenia, ponieważ mieściło się

ono w zakresie wynagrodzenia dla wyższego stanowiska. Należy podkreślić, iż

powyższe przepisy przewidują jedynie możliwość wzrostu wynagrodzenia a nie jest

to wymóg obligatoryjny.

Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną wniesioną

przez powoda, w której zarzucono naruszenie „1. przepisów prawa materialnego,

tj.:

1) art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U.

Nr 227, poz.1505 z późn. zm - dalej jako „uosc”) poprzez jego niewłaściwą

wykładnie, tj.:

1. przyjęcie, że konflikt z przełożonym stanowi uzasadnioną potrzebę urzędu

pozwalającą na przeniesienie urzędnika na inne stanowisko w tym samym

urzędzie,

9

2. przyjęcie, że dla właściwej oceny przygotowania zawodowego urzędnika

w celu przeniesienia na inne stanowisko w tym samym urzędzie nie jest

konieczny opis tego stanowiska,

3.przyjęcie, że dla właściwej oceny przygotowania zawodowego urzędnika w

celu przeniesienia na inne stanowisko w tym samym urzędzie nie mają

znaczenia wymagania konieczne określone dla tego stanowiska zgodnie z

zarządzeniem nr 81 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2007 r. w

sprawie zasad dokonywania opisów i wartościowania stanowisk pracy w

służbie cywilnej (M.P. Nr 48, poz. 566 oraz z 2008 r. Nr 15, poz. 163),

4.przyjęcie, że dla właściwej oceny przygotowania zawodowego urzędnika w

celu przeniesienia na inne stanowisko w tym samym urzędzie nie ma

znaczenia podział stanowisk urzędniczych na stanowiska samodzielne i

wspomagające dokonany w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia

9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych,

wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby

cywilnej, mnożników do ustalenia wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad

ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu

służby cywilnej (Dz.U. Nr 211, poz. 1630);

- co w efekcie doprowadziło do wadliwego zastosowania tego przepisu i

przeniesienia powoda na stanowisko nieodpowiadające jego przygotowaniu

zawodowemu,

2) § 2 ust. 1 i § 4 Zarządzenia Dyrektora Generalnego Urzędu

Wojewódzkiego z dnia 17.04.2004 r. w sprawie polityki i zasad awansowania

oraz przeszeregowania pracowników Urzędu Wojewódzkiego w K.

zmienione Zarządzeniem Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego z

dnia 30.05.2007 r. zmieniające zarządzenia w sprawie polityki i zasad

awansowania oraz przeszeregowania pracowników Urzędu Wojewódzkiego

w K. (znajduje się w aktach sprawy) w zw. z art. 65 § 1 kc, w zw. z art. 300

kp, w zw. z art. 9 ust. 1 uosc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i

przyjęcie, że wyznaczenie powoda na stanowiska inspektora wojewódzkiego

a następnie starszego inspektora wojewódzkiego mogło nastąpić bez

przeszeregowania;

10

2. przepisów prawa procesowego, tj: art. 382 kpc poprzez pominięcie części

zebranego materiału dowodowego, co miało istotne znaczenie dla

rozstrzygnięcia sprawy”.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy oraz

rozstrzygnięcia o kosztach procesu za wszystkie instancje.

Pozwany, w odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda, wniósł o jej oddalenie

i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego

wg norm przepisanych.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest częściowo uzasadniona.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. przez - jak to ujęto w

skardze – „pominięcie części zebranego materiału dowodowego”. W uzasadnieniu

podstaw skargi skarżący podnosi, że pewne „okoliczności” lub „fakty” a nawet treść

przepisu zostały pominięte przez „sąd”. W końcowym fragmencie uzasadnienia

podstaw skargi wymienione zostały „okoliczności”, które nie zostały dostrzeżone

przez Sąd pierwszej instancji a Sąd drugiej instancji również je pominął.

Wymienione zostały „w szczególności” fragmenty zeznań świadków odnoszące się

do tego, kto wystąpił z inicjatywą przeniesienia powoda, utraty zaufania do powoda

jako przyczyny wystąpienia o przeniesienie, braku opisu stanowiska na które

powód został przeniesiony i zmian w tym opisie, wspomagającego charakteru

stanowiska powoda, braku wykształcenia prawniczego tylko w przypadku powoda

wśród pracowników Wydziału, do którego został przeniesiony, stanowisk

Państwowej Inspekcji Pracy i Szefa Służby Cywilnej w sprawie roszczeń powoda i

wysokości wynagrodzenia zasadniczego powoda. Sam skarżący wyraził

przypuszczenie, że Sąd uznał te okoliczności za nieistotne w świetle przyjętej

wykładni art. 62 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej. Tymczasem do naruszenia

art. 382 k.p.c. (w myśl którego sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postepowaniu

apelacyjnym), gdyby stanowił on samodzielną (uzasadnioną) podstawę skargi

11

kasacyjnej doszłoby wówczas, gdyby sąd drugiej instancji mimo przeprowadzenia

dowodów orzekał wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego w pierwszej

instancji albo gdyby oparł rozstrzygniecie na własnym materiale, z pominięciem

materiału zgromadzonego przez sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy nie

prowadził postepowania dowodowego, zaakceptował ustalenia dokonane w

pierwszej instancji. Zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej sprowadza się – jak

zauważył sam skarżący – do wyeksponowania pewnych okoliczności, które Sąd

„pominął” tylko w tym sensie, że nie uznał ich za istotne dla rozstrzygnięcia i

dlatego ich szczegółowo nie omówił. Nie świadczy to o naruszeniu art. 382 k.p.c.

O „pominięciu” materiału dowodowego można byłoby mówić wtedy, gdyby nie

zostały poddane ocenie dowody na okoliczności istotne z punktu widzenia prawa

materialnego mającego zastosowanie w sprawie. W tym sensie zarzut naruszenia

art. 382 k.p.c. może być skutecznie podnoszony tylko w świetle prawidłowych

zarzutów odnoszących się do wykładni i stosowania prawa materialnego (por.

przykładowo uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 r. II UK

47/14, LEX nr 1567477 i przywołane w nim orzeczenia). Nie można uznać, że Sąd

drugiej instancji orzekł na podstawie niekompletnego, wybiórczo potraktowanego

materiału dowodowego. Okoliczności rzekomo pominięte były zresztą zasadniczo

niesporne, przynajmniej w zakresie, w jakim stanowiły podstawę wiążących ustaleń.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego odnoszący się

do naruszenia § 2 ust. 1 i § 4 zarządzenia Dyrektora Generalnego Urzędu

Wojewódzkiego z dnia 17 kwietnia 2004 r. w sprawie polityki i zasad awansowania

oraz przeszeregowania pracowników Urzędu Wojewódzkiego zmienionego

zarządzeniem Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 30 maja 2007

r. w związku z art. 65 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., w związku z art. 9 ust. 1

ustawy o służbie cywilnej. Sam skarżący przyznaje, że zarządzenie dyrektora nie

jest źródłem prawa pracy lecz oświadczeniem, które „nadało powodowi uprawnienie

do uzyskania przeszeregowania …., co z kolei wiązało się z możliwością uzyskania

wyższego wynagrodzenia”. Tak skonstruowany zarzut jest oczywiście pozbawiony

podstaw. Skoro zarządzenie nie stanowi źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1

k.p. nie mogło zostać naruszone przez Sąd przez niewłaściwe zastosowanie. Nie

podlegało ono zastosowaniu w sprawie jako odpowiednie do oceny roszczeń

12

powoda prawo materialne ani nie było przedmiotem wykładni takiej, jak prawo

materialne. Skoro stanowiło jedynie oświadczenie pracodawcy, do przydania mu

przesądzającego znaczenia dla ustalenia wysokości wynagrodzenia powoda

należałoby nadać jego postanowieniom charakter kształtujący roszczenie o

wynagrodzenie w określonej wysokości (por. K. Jaśkowski, E. Maniewska Kodeks

pracy Komentarz Warszawa 2014 t. I, s. 71 i powołane tam orzeczenia). Takiego

charakteru omawiane zarządzenie nie ma. Już z samej jego nazwy wynika, że

ustalone zostały w nim jedynie: polityka i zasady awansowania oraz

przeszeregowania pracowników. Postanowienia tego zarządzenia określają (jak

sam powód zauważa) uprawnienie do podwyżki wynagrodzenia (bez konkretyzacji

skali podwyżki, „widełkowo”), jednakże jest to uprawnienie jedynie stwarzające

możliwość zwiększenia wynagrodzenia a nie roszczenie o wynagrodzenie w

określonej wysokości. Nie ulega wątpliwości, że sąd nie ustala wysokości

wynagrodzeń pracowników. Jedynie ma kompetencję do kontroli, czy

wynagrodzenie pracownika mieści się w granicach określonych przez przepisy

płacowe. Taka weryfikacja wysokości wynagrodzenia powoda została

przeprowadzona.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 62 ust.1

ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (obecnie jednolity tekst: Dz.U.

z 2014 r., poz. 1111 ze zm., poprzednio: Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.). W myśl

tego przepisu, w brzmieniu, które miało zastosowanie w sprawie, jeżeli jest to

uzasadnione potrzebami urzędu, dyrektor generalny urzędu może w każdym czasie

przenieść urzędnika służby cywilnej na inne stanowisko w tym samym urzędzie w

tej samej miejscowości, uwzględniając jego przygotowanie zawodowe.

Z przepisu tego wynikają dwie przesłanki konieczne dla zgodnego z prawem

przeniesienia urzędnika na inne stanowisko: potrzeby urzędu i przygotowanie

zawodowe urzędnika do wykonywania zadań na nowym stanowisku, to znaczy na

tym, na które jest przenoszony. O ile chodzi o pierwszą z tych przesłanek, została

ona spełniona w tej sprawie. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że napływ spraw do

Wydziału […],nych powodował konieczność zwiększenia obsady w tym Wydziale a

to przesądzało o potrzebie dokonania przesunięć kadrowych. Sąd Okręgowy

prawidłowo uznał tę okoliczność za przesądzającą o istnieniu potrzeb urzędu w

13

rozumieniu art. 62 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej. Wbrew twierdzeniom skargi,

Sąd nie uznał konfliktu urzędnika z przełożonym za uzasadnioną potrzebę urzędu,

stanowiącą dostateczny powód jego przeniesienia. Ustalenia co do konfliktu

poczynił Sąd Rejonowy i ocenił tę okoliczność jako „drugi powód” przeniesienia. Nie

ma to jednak istotnego znaczenia, gdyż – jak powiedziano – napływ spraw do

jednego z wydziałów urzędu jest wystarczającą przyczyną uzasadniającą

przeniesienie urzędnika do tego wydziału. Napływ spraw , które trzeba załatwić w

odpowiednim terminie nakazuje podjęcie kroków organizacyjnych, w tym także

kadrowych, dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urzędu, pozwalającego

wypełnienie jego zadań.

Natomiast spełnienie drugiej przesłanki – przygotowania zawodowego

powoda do wykonywania obowiązków na stanowisku w Wydziale […] – nie zostało

ocenione dostatecznie wnikliwie. Przygotowanie zawodowe w rozumieniu tego

przepisu to przede wszystkim wykształcenie urzędnika a także doświadczenie (por.

A Dubowik, Komentarz do art. 62 ustawy o służbie cywilne, LEX 27/2005, M.

Mazuryk, K Komentarz do art. 62 ustawy o służbie cywilnej tamże). Niezgodne z

koniecznością uwzględnienia przygotowania zawodowego jest zarówno

przeniesienie na stanowisko na którym przygotowanie zawodowe urzędnika jest

niewystarczające jak i na takie, na którym wystarczają kwalifikacje niższe. Powód

został przeniesiony na stanowisko, co do którego nie był ustalony opis

uwzględniający wymagane (oczekiwane) przygotowanie zawodowe i kwalifikacje.

Opis ten został sporządzony później i obejmował wykształcenie prawnicze lub

administracyjne, którymi powód nie legitymował się. Takie oczekiwania co do

wykształcenia są dosyć oczywiste wobec osoby, która miałaby merytorycznie

zajmować się problematyką […] w aspekcie […]. Sama znajomość Kodeksu

postępowania administracyjnego, podkreślana przez Sąd, nie może być uznana za

wystarczające przygotowanie zawodowe. Z kolei wykonywanie (wyłącznie)

czynności pomocniczych (wspomagających) musi być uznane za niezgodne z

przygotowaniem zawodowym urzędnika pełniącego dotychczas funkcje

merytoryczne. Podnoszenie kwalifikacji zawodowych, oczekiwane od urzędników,

nie może oznaczać zanegowania konieczności legitymowania się dostatecznym

przygotowaniem do wykonywania zdań na powierzanym stanowisku. Nie ma też

14

żadnych podstaw do różnicowania wymagań w zakresie przygotowania

zawodowego wobec osób przenoszonych na dane stanowisko od osób

zatrudnianych („z zewnątrz”) na tym stanowisku jako na pierwszym w danym

urzędzie.

Te rozważania prowadzą do wniosku, że dyrektor generalny nie uwzględnił

przygotowania zawodowego powoda dokonując jego przeniesienia, co sprawia, że

ta czynność pracodawcy została dokonana z naruszeniem prawa – art. 62 ust. 1

ustawy o służbie cywilnej. Pozostaje jednak do rozważenia, jakie roszczenia

przysługują urzędnikowi przeniesionemu z naruszeniem prawa. Ta kwestia była

przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego w wyrokach z 12 marca 2010 r. (II PK

276/09, LEX nr 602246) i z 18 lutego 2014 r. (III PK 65/13, OSNP 2015 nr 5, poz.

63). W obu tych orzeczeniach (pierwsze zapadło wprawdzie na tle ustawy z

2006 r.) Sąd Najwyższy dopuścił możliwość zasądzenia odszkodowania. W sprawie

II PK 276/09, w której przedmiotem rozstrzygania było żądanie odszkodowania

przez mianowanego urzędnika służby cywilnej, uznał, że podstawą zasądzenia

odszkodowania może stanowić art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 7 ust. 1

ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. Podniósł przy tym, że roszczenie o

odszkodowanie nie może wynikać bezpośrednio z art. 471

k.p. W drugiej sprawie

(III PK 65/13), na tle umownego stosunku pracy pracownika Urzędu Kontroli

Skarbowej, wyraził pogląd, że - przy akceptacji wskazanej wyżej podstawy prawnej

dochodzenia odszkodowania w razie poniesienia szkody – dopuszczalne byłyby

także roszczenia oparte na zasadach określonych w art. 183d

i 943

§ 4 i 5 k.p. Sąd

Najwyższy rozpoznający skargę kasacyjną w niniejszej sprawie uznał, że

niewątpliwie należy odrzucić pozbawienie urzędnika roszczeń w razie przeniesienia

go na inne stanowisko z naruszeniem prawa. Orzecznictwo (por. wyroki powołane

wyżej) oraz doktryna prawa (por. H. Szewczyk - Zatrudnienie w służbie cywilnej,

Bydgoszcz – Katowice 2006, s. 72, A. Dubowik, Komentarz do art. 62 ustawy o

służbie cywilnej, LEX 27/2015, K. Rączka [w:] J. Jagielski, K. Rączka, Ustawa o

służbie cywilnej Komentarz Warszawa 2010, s. 253) przyjmują zgodnie, że

urzędnicy nie są pozbawieni ochrony przed decyzjami pracodawcy niezgodnymi z

prawem a zatem kontrola sądu pracy w zakresie stosunków pracy urzędników

mianowanych określona w art. 9 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej musi oznaczać

15

sankcjonowanie bezprawnych czynności pracodawcy. Kwestia tego, jakie

roszczenie przysługuje powodowi w tej sprawie winna być jednak rozważona w

pierwszej kolejności przez sąd powszechny.

Dodać można, że w sprawach nauczycieli (także mianowanych) Sąd

Najwyższy (por. wyroki z 20 czerwca 2001 r. I PKN 476/00, OSNP 2003 nr 10, poz.

240 i z 14 grudnia 2009 r. I PK 118/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 171) dopuszczał

odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu pracy w zakresie roszczeń

przysługujących w razie niezgodnych z prawem czynności pracodawcy. Odesłania

do Kodeksu pracy zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej i w art. 91c

Karty Nauczyciela są prawie identyczne.

Wobec zasadności zarzutu naruszenia art. 62 ust. 1 ustawy o służbie

cywilnej skarga kasacyjna została uwzględniona a sprawa przekazana w tym

zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 39815

§ 1 k.p.c.).