III PO 9/15

Sygn. akt III PO 9/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania S. Z.

od uchwały Krajowej Rady Prokuratury z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie

odmowy przeniesienia w stan spoczynku wobec niepełnienia służby z powodu

choroby przez okres roku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 listopada 2015 r.,

uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Krajowej

Radzie Prokuratury do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia z dnia 28 kwietnia 2015 r. Krajowa Rada Prokuratury

odmawia przeniesienia S. Z. prokuratora Prokuratury Rejonowej w stan spoczynku.

W uzasadnieniu wskazano, że S. Z. został powołany na stanowisko

prokuratora Prokuratury Rejonowej […] 1 kwietnia 2009 r. i pełnił tam służbę do 23

września 2013 r., kiedy to zaprzestał świadczenia pracy z powodu choroby,

2

przedkładając zwolnienia lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy w związku z

leczeniem domowym i szpitalnym od 23 września 2013 r. do chwili obecnej

(ostatnie zwolnienie obejmuje okres do 7 maja 2015 r.).

Prokurator Okręgowy w […] stwierdził we wniosku skierowanym do Krajowej

Rady Prokuratury, że zachodzą warunki do przeniesienia w stan spoczynku wobec

wyczerpania przesłanek z art. 71 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o

ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.,

dalej Prawo o ustroju sądów powszechnych) w związku z art. 62a ust. 1 ustawy z

dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz.

1599 ze zm.), przy uwzględnieniu wskazanych nieobecności, bowiem już minął

roczny okres absencji z powodu choroby. Spełniona została zatem przesłanka

umożliwiająca przeniesienie S. Z. w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r.

Krajowa Rada Prokuratury wskazała, że w myśl art. 62a ust. 1 ustawy o

prokuraturze w związku z art. 71 § 1 oraz art. 73 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych prokurator może być przeniesiony w stan spoczynku na wniosek

przełożonego, jeżeli z powodu choroby lub płatnego urlopu dla poratowania zdrowia

nie pełnił służby przez okres roku. Wskazana podstawa przeniesienia w stan

spoczynku prokuratora jest fakultatywna. Sam upływ okresu rocznej choroby,

będąc istotną przesłanką, nie przesądza samoistnie o konieczności przeniesienia

osoby nieświadczącej pracy w stan spoczynku. W toku posiedzenia członkowie

Krajowej Rady Prokuratury powzięli informacje, że w związku ze sprawowaniem

urzędu przez S. Z. toczy się postępowanie karne.

Mając na względzie przytoczone okoliczności, choć przeniesienie w stan

spoczynku S. Z. stało się możliwe, przy uwzględnieniu przerwy w zwolnieniach

lekarskich (22-23 marca 2014 r.), z dniem 25 września 2014 r., Krajowa Rada

Prokuratury, po przeprowadzeniu tajnego głosowania, odmówiła zastosowania

wobec prokuratora „przywileju - stanu spoczynku”.

S. Z. wniósł do Sądu Najwyższego odwołanie od powyższej uchwały,

zarzucając jej naruszenie prawa materialnego: art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze, przez błędną

wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że fakt prowadzenia postępowania

karnego w fazie in rem może być podstawą uznania, że dana osoba nie zasługuje

3

na przywilej, jakim jest stan spoczynku, podczas gdy kryteria przeniesienia w stan

spoczynku powinny być oparte na standardach prawnych obowiązujących w

demokratycznym państwie prawa, w tym na zasadzie domniemania niewinności, a

w szczególności na podstawie prawa i w granicach prawa.

W uzasadnieniu wskazał, że Rada, podejmując uchwałę, powołała się na

fakt „niezasługiwania” przez skarżącego na przeniesienie w stan spoczynku ze

względu na toczące się postępowanie karne znajdujące się w fazie in rem.

Argument ten ma charakter całkowicie oceny i dowolny a nadto pozbawiony jest

jakiegokolwiek uzasadnienia i argumentacji, co czyni go niemożliwym do

skontrolowania. Zauważył, że zastosowanie takiego kryterium przy rozpatrywaniu

wniosku o przeniesienie w stan spoczynku narusza zasadę domniemania

niewinności. Podkreślił też, że od września 2014 r. pozostaje bez środków na

utrzymanie (nie otrzymuje wynagrodzenia) i jest pozbawiony ubezpieczenia

zdrowotnego, czego Rada nie wzięła pod uwagę. Stwierdził także, że nie ma

znaczenia w niniejszej sprawie to, że uchwałą z dnia 17 czerwca 2015 r. został od 4

maja 2015 r. przeniesiony w stan spoczynku z powodu uznania go przez lekarza

orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale niezdolnego do pełnienia

obowiązków prokuratora.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie jest zasadne, jednakże nie z przyczyn w nim wskazanych.

Przepis art. 71 §1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w związku z art.

62a ust. 1 ustawy o prokuraturze wskazuje, że prokurator może być przeniesiony w

stan spoczynku na wniosek właściwych prokuratorów, jeżeli z powodu choroby lub

płatnego urlopu dla poratowania zdrowia nie pełni służby przez okres jednego roku.

Okoliczności przedstawione we wniosku Prokuratora Okręgowego w […] o

przeniesienie o przeniesienie odwołującego się w stan spoczynku podają w

wątpliwość stwierdzenie zawarte w zaskarżonej uchwale, że prokurator S. Z. od 23

września 2013 r. zaprzestał świadczenia pracy z powodu choroby. Mianowicie we

wniosku zawarta została informacja, że od 5 lipca 2013 r. został on zawieszony w

czynnościach w związku z postępowaniem […] prowadzonym przez Wydział […]

4

Prokuratury Apelacyjnej w […] oraz że toczy się także przeciwko niemu

postępowania dyscyplinarne w sprawie […]. Okoliczność ta ma istotne znaczenie

dla niniejszej sprawy, bowiem jeśli udokumentowana niezdolność do pracy

prokuratora mieści się w okresie zawieszenia w czynnościach, to nie sposób

twierdzić, że w tym okresie nie pełni on służby z powodu choroby. W tym przypadku

przyczyną niepełnienia służby jest zawieszenie w czynnościach prokuratora na

podstawie art. 71 ust. 1 ustawy o prokuraturze, a stwierdzana niezdolność do pracy

z powodu choroby nie ma żadnego wpływu na przebieg jego służby.

Z przedstawionych względów przedwczesne jest rozstrzyganie zarzutów

przedstawionych w odwołaniu. Uchylają się one się on spod kontroli Sądu

Najwyższego dlatego, że nie wiadomo, czy zaistniała zasadnicza i konieczna

przesłanka przeniesienia odwołującego się w stan spoczynku wynikająca z art. 71

§1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 62a ust. 1 ustawy o

prokuraturze w postaci niepełnienia przez prokuratora służby dłużej niż jeden rok z

powodu choroby. W rezultacie Rada zastosowała te przepisy do niedostatecznie

ustalonego stanu faktycznego, co oznacza sprzeczność zaskarżonej uchwały z

prawem.

W tym kontekście należy zauważyć, że art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów

powszechnych został tak skonstruowany, że decyzja o przeniesieniu w stan

spoczynku pozostawiona została swobodnemu uznaniu powołanego do tego

organu, co oznacza, że sam fakt niepełnienia służby przez rok nie musi stanowić

podstawy do zastosowania dyspozycji tej normy. Uznanie (administracyjne) nie

oznacza jednak dowolności, bowiem uchwała w tym przedmiocie powinna być

podjęta przy uwzględnieniu interesu publicznego (potrzeby prokuratury) i słusznego

interesu prokuratora. Nie jest zatem wystarczające uzasadnienie uchwały

powołujące się na ogólnie na przedstawioną wyżej zasadę, bez wyjaśnienia,

dlaczego w rozpatrywanym przypadku odmówiono prawa do stanu spoczynku

Również jeśli chodzi o stwierdzenie, że członkowie Rady powzięli

wiadomość, że „w związku ze sprawowaniem urzędu przez S. Z. toczy się

postępowanie karne”, to jest ono tak enigmatycznie sformułowane, że nie wiadomo,

czy jest to argument Rady decydujący lub współdecydujący o odmowie

przeniesienia w stan spoczynku.

5

Biorąc po uwagę, że odwołujący się, uchwałą z dnia 17 czerwca 2015 r.,

został od 4 maja 2015 r. przeniesiony został w stan spoczynku z powodu uznania

go przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za trwale

niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratora (odpowiednio stosowany art. 70

§ 1 i Prawa o ustroju sądów powszechnych), ewentualna, pozytywna dla

odwołującego się uchwała może dotyczyć wyłącznie daty jego przeniesienia w stan

spoczynku.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

kc