IV CSK 179/15

Sygn. akt IV CSK 179/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

przeciwko Skarbowi Państwa - Nadleśnictwu M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 stycznia 2016 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 30 października 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 października 2014 r. oddalił apelację

pozwanego Skarbu Państwa – Nadleśnictwa M. od wyroku Sądu pierwszej instancji

zasądzającego od pozwanego na rzecz S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością kwotę 73174,10 zł z odsetkami tytułem odsetek za opóźnienie

z zapłatą za wykonane roboty budowlane.

Sąd ustalił, że powód jako główny wykonawca robót budowlanych zawarł

umowę podwykonawczą z A. G. na wykonanie określonych robót budowlanych i na

dzień złożenia faktury nie okazał pozwanemu dowodu ich rozliczenia z

podwykonawcą. Sąd uznał, że skoro powód nie przedstawił pozwanemu umowy

podwykonawczej to nie może być stosowany do oceny dochowania przez

pozwanego terminu zapłaty wynagrodzenia § 6 ust. 5 umowy stron, podług którego

„wykonawca otrzyma wynagrodzenie za wykonane prace dopiero po uprzednim

przedłożeniu zamawiającemu dowodu rozliczenia się z wykonanych prac z

podwykonawcą”.

Skarga kasacyjna pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego – oparta na obu

podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 382, 381 k.p.c.,

art. 65 i 481 k.c. i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z powszechnym poglądem odpowiedzialność solidarna inwestora

z art. 6471

§ 5 k.c. jest odpowiedzialnością typu gwarancyjnego za cudzy dług,

powstającą z mocy ustawy. Inwestor na jej podstawie może być zobowiązany

nawet do dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia za te same roboty budowlane; raz

wobec wykonawcy na podstawie zawartej z nim umowy, a drugi raz wobec

podwykonawcy na podstawie 6471

§ 5 k.c. Stąd, jak racjonalnie można założyć,

po to, żeby uniknąć dwukrotnej zapłaty wynagrodzenia za te same roboty

budowlane, ogólna zasada płatności wynikająca z § 2 ust. 6 umowy uległa w jej § 6

ust. 5 i 6 istotnej modyfikacji w sytuacji, gdy roboty objęte umową (lub ich część)

byłyby wykonywane przez podwykonawcę. Wykonawca, w myśl jej § 6 ust. 5 i 6

został zobowiązany udokumentować, najpóźniej w dniu złożenia faktury końcowej,

że dokonał zapłaty całości należnych kwot podwykonawcom.

3

Niewątpliwie, modyfikacja zasady płatności wchodziła w rachubę w wypadku

odpowiedzialności solidarnej pozwanego inwestora wynikającej z art. 6471

§ 5 k.c.

Sąd Okręgowy uznał, że pozwany jej nie ponosi, gdyż umowę podwykonawczą

przedstawił jemu podwykonawca, a nie wykonawca. Inaczej, że pozwany nie

wyraził zgody przewidzianej w art. 6471

§ 3 k.c. niezbędnej do przypisania mu tej

odpowiedzialności.

Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń wynika, że podwykonawca w piśmie

z dnia 19 listopada 2012 r. poinformował pozwanego o umowie podwykonawczej

i wykonywanych przez niego na jej podstawie robotach budowlanych. Poza tym, że

powód w odpowiedzi na zapytanie pozwanego z dnia 23 listopada 2012 r.

potwierdził wykonanie i wykonywanie tych robót z udziałem podwykonawcy, oraz że

pozwany pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. powiadomił powoda o wyrażeniu zgody

na powierzenie robót podwykonawcy.

Jeżeli zatem pozwany inwestor w piśmie z dnia 3 grudnia 2012 r.

skierowanym do powoda jednoznacznie zaaprobował zawarcie umowy

podwykonawczej, podstawowe znaczenie dla oceny, czy ponosi on

odpowiedzialność solidarną z art. 6471

§ 5 k.c. wobec podwykonawcy ma

indywidualizacja tej zgody w sensie podmiotowym (w odniesieniu do jej podmiotów)

i przedmiotowym (w odniesieniu do jej treści). Nie ma natomiast znaczenia dla tej

odpowiedzialności okoliczność, wbrew poglądowi Sądu Okręgowego, kto

przedstawił umowę lub jej projekt inwestorowi (wykonawca lub inny podmiot),

a nawet to, czy te dokumenty zostały w ogóle przedstawione inwestorowi w sposób

określony w art. 6471

§ 2 k.c. Za nieuprawnione przeto przy ocenie

odpowiedzialności solidarnej pozwanego z art. 6471

§ 5 k.c. należało uznać

zróżnicowanie przez Sąd Okręgowy sytuacji w której umowę z podwykonawcą

przedstawia wykonawca i sytuację, gdy tę umowę przedstawia podwykonawca.

W obu bowiem przypadkach może dojść do wyrażenia przez inwestora zgody

rodzącej tę odpowiedzialność.

Ubocznie, potwierdzenie przez powoda na zapytanie pozwanego z dnia

23 listopada 2012 r. osoby podwykonawcy oraz treści łączącego go stosunku

umownego z podwykonawcą niepodobna odczytać inaczej, jak tylko wypełnienie

4

przez powoda obowiązku przedstawienia pozwanemu umowy podwykonawczej

przewidzianego w § 6 ust. 5 umowy stron.

Przyjęcie odpowiedzialności solidarnej pozwanego z art. 6471

§ 5 k.c. wobec

podwykonawcy uzasadniałoby liczenie biegu terminu do zapłaty wynagrodzenia za

wykonane roboty budowlane od dnia doręczenia przez powoda faktury wraz

z dokumentami opisanymi w § 6 ust. 4, 5, 6 i 8 umowy. W świetle bowiem § 6

umowy sam dokument faktury bez tych dokumentów byłby niewystarczający do

żądania zapłaty wynagrodzenia.

Skoro Sąd Okręgowy rozstrzygając w sprawie wyszedł z odmiennych

założeń, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak

w wyroku.

kc