III CSK 137/15

Sygn. akt III CSK 137/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lutego 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Monika Koba (sprawozdawca)

SSA Janusz Kaspryszyn

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa C. sp. z o.o. w L.

przeciwko "W. K." sp. z o.o. w K.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 25 lutego 2016 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 listopada 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2014 r. Sąd Apelacyjny

w Krakowie oddalił apelację powódki C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

od wyroku Sądu Okręgowego w K. oddalającego powództwo o zobowiązanie

pozwanej „W. K.” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do złożenia

oświadczenia woli o nabyciu od powódki za wynagrodzeniem w kwocie

2.518.676,04 zł prawa własności sieci wodociągowych i kanalizacyjnych wraz

z przyłączami, zlokalizowanych na nieruchomościach szczegółowo opisanych

w pozwie, ewentualnie o zasądzenie kwoty 1.795.730,22 zł, tytułem wartości sieci

wodociągowych i kanalizacyjnych.

Rozstrzygnięcie to oparte zostało na podzielonych i uznanych za własne

przez Sąd Apelacyjny ustaleniach faktycznych Sądu Okręgowego. Z ustaleń tych

wynika, iż powódka w ramach realizacji inwestycji Galerii Handlowej K. wykonała w

kilku etapach sieć wodociągową (po likwidacji istniejącego wodociągu) oraz

przebudowę kolektora sanitarnego i deszczowego wraz z przyłączami, w rejonie

ulic […]. Prace te, na które powódka wydatkowała kwotę 2.518.676,04 zł, zostały

odebrane przez pozwaną bez zastrzeżeń w okresie od 11 października 2011 r. do 5

lipca 2012 r. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę zostało poprzedzone

uzgodnieniem przez pozwaną warunków technicznych doprowadzenia wody i

odprowadzenia ścieków, które zostały uwarunkowane zawarciem umowy

przedwstępnej, zobowiązującej do nieodpłatnego przekazania pozwanej

przebudowanego uzbrojenia wodociągowego i kanalizacji sanitarnej. W dniu 23

marca 2010 r. strony zawarły umowę przedwstępną (doprecyzowaną następnie

aneksem z dnia 1 marca 2012 r.), w której powódka zobowiązała się do zawarcia

umowy w ramach, której urządzenia wodno- kanalizacyjne powstałe po dokonaniu

przebudowy sieci wodno- kanalizacyjnej, miała przekazać nieodpłatnie pozwanej, w

terminie trzydziestu dni od dokonania odbioru końcowego.

Po zakończeniu inwestycji powódka wezwała pozwaną na podstawie art. 49

§ 2 k.c. do zawarcia umowy przeniesienia własności urządzeń wodociągowo-

kanalizacyjnych wraz z przyłączami, za wynagrodzeniem określonym w pozwie.

Pozwana nie zrealizowała kierowanego do niej wezwania, wskazując,

iż oczekuje na wywiązanie się powódki z umowy przedwstępnej. Strony

3

uregulowały natomiast umową z dnia 1 października 2012 r. warunki dostarczania

przez pozwaną wody i odprowadzania ścieków do nieruchomości położonej w K. -

Galerii K..

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Apelacyjny, podzielił stanowisko

Sądu Okręgowego, iż powódka zasadniczo zrealizowała przesłanki roszczenia z art.

49 § 2 k.c., skoro sfinansowała budowę urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych

objętych sporem, pozwana włączyła je do swojej sieci, a przepis ten obejmuje

również sytuacje, gdy urządzenia wodno- kanalizacyjne zostały staraniem

uprawnionego wymienione na nowe, a nie wybudowane po raz pierwszy.

Na przeszkodzie uwzględnieniu powództwa legło jednak zawarcie przez strony

umowy przedwstępnej, która regulowała prawne i finansowe warunki budowy

urządzeń, wyłączając roszczenie z art. 49 § 2 k.c. Wprawdzie rację ma powódka,

iż roszczenia z umowy przedwstępnej powinny być zgłoszone po upływie

trzydziestu dni od odbioru końcowego przebudowy sieci wodno - kanalizacyjnej

(5 lipca 2012 r.), co skutkuje ich przedawnieniem (art. 390 § 3 k.c.), ale upływ

terminu przedawnienia nie niweczy skutków zawarcia umowy przedwstępnej.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, iż mimo niemożności

skutecznego zgłoszenia roszczeń z umowy przedwstępnej, stanowi ona nadal

umowę niweczącą roszczenie z art. 49 § 2 k.c.

Nie dopatrzył się również podstaw do przyjęcia, by umowa przedwstępna

była nieważna wobec jej zawarcia w warunkach określonych w art. 9 ust. 2 pkt 6

ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst:

Dz.U. z 2015 r., poz. 184, ze zm. - dalej: „u.o.k.k”). Wprawdzie pozwana jako

przedsiębiorca sieciowy zajmuje pozycję dominującą na lokalnym rynku,

nie oznacza to jednak, by w analizowanym przypadku zawarła umowę

z wykorzystaniem tej pozycji przez narzucenie powódce uciążliwych warunków

umowy, przynoszącej nieuzasadnione korzyści. Sąd Apelacyjny krytycznie ocenił

ujęcie przez pozwaną wymogu zawarcia umowy przedwstępnej w warunkach

technicznych wykonania sieci, wskazując, iż w dokumencie tego rodzaju

nie powinno się zamieszczać prawnych i finansowych aspektów finansowania

sieci. Miał jednak na uwadze, iż na terenie objętym inwestycją istniały urządzenia

wodno-kanalizacyjne, które były wystarczające do obsługi dotychczasowych

4

odbiorców. Natomiast przebudowa sieci poprzez zastąpienie sieci istniejącej, siecią

dostosowaną do potrzeb nowo powstałego obiektu Galerii K., wynikała

tylko i wyłącznie z planów inwestycyjnych powódki. Powódka mogła skorzystać

z istniejącej na tym obszarze sieci wodociągowej, o ile rozwiązałaby

problem zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych przez

budowę zbiorników przeciwpożarowych. Również przebudowa kolektora

sanitarnego była spowodowana wyłącznie potrzebą strony powodowej, skoro

lokalizacja starego kolektora kolidowała z budynkiem projektowanej Galerii.

Ponadto powódka nie negocjowała warunków umowy przedwstępnej, mimo, że

możliwość taka istniała.

Analizując problematykę przyłączy Sąd Apelacyjny przyjął, iż mogą być

one zaliczane do urządzeń opisanych w art. 49 § 1 k.c., a w konsekwencji objęte

roszczeniem opartym na art. 49 § 2 k.c. Jednak w takim zakresie, w jakim

przyłącza przed przebudową stanowiły własność osoby trzeciej, roszczenia

powinny być kierowane wobec tej osoby. Natomiast w części, w jakiej roszczenie

dochodzone pozwem dotyczy przyłączy wykonanych w celu połączenia obiektu

strony powodowej z siecią, to strony w umowie o dostawę wody ustaliły,

iż właścicielem tych przyłączy jest powódka.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego:

art. 49 § 2 k.c., art. 65 k.c., art. 389 § 1 k.c. oraz art. 9 ust. 2 pkt 6 (na skutek

oczywistej omyłki pisarskiej powołano art. 9 ust. 2 pkt 5) w zw. z art. 9 ust. 3 u.o.k.k.

Formułując te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku

w całości oraz orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie powództwa,

ewentualnie uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według ustalonego stanu faktycznego powódka poniosła koszty budowy

urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych objętych sporem, a pozwana włączyła

je do swojej sieci. W takiej sytuacji urządzenia te zostały usunięte spod działania

zasady superficies solo cedit (art. 49 § 1 k.c.), co nie rodziło jednak skutku

5

w postaci przeniesienia ich własności lub ustanowienia innego prawa na rzecz

przedsiębiorcy sieciowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego po nowelizacji art.

49 k.c. ustawą z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy- Kodeks cywilny oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731 - dalej: „ ustawa nowelizująca”)

prezentowany jest, zasługujący na podzielenie pogląd, iż ustawodawca

wprowadzając regulację art. 49 § 2 k.c. przesądził, iż urządzenia wymienione

w art. 49 § 1 k.c., po wejściu w skład przedsiębiorstwa zachowują status

samoistnych rzeczy ruchomych, które mogą być przedmiotem odrębnej własności

i odrębnego obrotu, co nie pozwala na utrzymywanie wcześniej przyjmowanej

konstrukcji części składowej instalacji. W świetle art. 49 § 2 k.c. sfinansowanie

kosztów budowy urządzeń ma, zatem zasadnicze znaczenie dla określenia, kto jest

ich właścicielem po wejściu w skład przedsiębiorstwa, o czym przesądza ich status

prawny samoistnych rzeczy ruchomych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

22 stycznia 2010 r., V CSK 206/09, nie publ.; z dnia 22 stycznia 2010 r.,

V CSK 195/09, OSNC 2010, nr 7-8, poz. 116; z dnia 13 kwietnia 2011 r.,

V CSK 309/10, nie publ.; z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 521/13; nie publ.;

z dnia 7 marca 2014 r., IV CSK 442/13, nie publ.; z dnia 19 listopada 2014 r.,

II CSK 169/14, nie publ.). W konsekwencji powódka ponosząc koszty budowy

urządzeń jest ich właścicielem i to niezależnie od uprawnień przysługujących jej

do nieruchomości (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP

26/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 8).

Należy podzielić zapatrywanie sądów obu instancji, iż realizację uprawnienia

do wystąpienia z żądaniem do sądu na podstawie art. 49 § 2 k.c. wyprzedza

umowne ułożenie przez strony kwestii nabycia urządzeń określonych w art. 49 § 1

k.c. (art. 49 § 2 k.c. zdanie pierwsze in fine). Strony mogą, bowiem w umowie

zdecydować, jaki tytuł prawny do przyłączonych urządzeń będzie przysługiwał

przedsiębiorcy, a jeżeli do jej zawarcia nie dojdzie, właściciel przedsiębiorstwa

sieciowego będzie jedynie posiadaczem przyłączonych urządzeń.

Nie można natomiast zgodzić się z tezą, jakoby umową wyłączającą

roszczenie powódki mogła być umowa przedwstępna, z której roszczenia zgodnie

z art. 390 § 3 k.c. uległy przedawnieniu. Stanowisku temu przeczy wykładnia

literalna i funkcjonalna art. 49 § 2 k.c., wsparta analizą procesu legislacyjnego

6

związanego z ustawą nowelizacyjną (Druk sejmowy z 6 listopada 2007 r., Nr 81,

Sejm VI kadencji) oraz pragmatycznymi aspektami stosowania tej regulacji.

Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, iż intencją ustawodawcy w zakresie

zawarcia umowy wyłączającej roszczenie z art. 49 § 2 k.c. było zapewnienie

przedsiębiorcy przesyłowemu tytułu prawnego do korzystania z urządzeń

sfinansowanych przez inną osobę, z zapewnieniem stronom swobody decyzji,

co do charakteru tego tytułu (rzeczowy, obligacyjny) oraz warunków jego uzyskania

(odpłatnie, nieodpłatnie). Do takich samych wniosków prowadzi analiza językowa

i funkcjonalna art. 49 § 2 k.c., sens tamowania umową roszczenia osoby, która

sfinansowała koszty budowy urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. istnieje,

bowiem tylko wtedy, gdy umowa ta rzeczywiście reguluje tytuł prawny

przedsiębiorcy przesyłowego do urządzeń. Natomiast w sytuacjach, w których

strony nie ukształtowały umownie tytułu prawnego przedsiębiorcy do urządzeń

w sposób odpowiadający ich interesom lub zawarte porozumienie okazało się

nieważne, nieskuteczne bądź jego byt prawny ustał, nie ma przeszkód prawnych do

skorzystania z roszczenia o wykup urządzeń przyłączonych do sieci. Przyjąć,

zatem należy, iż zawarty w art. 49 § 2 k.c. zapis „chyba, że w umowie strony

postanowiły inaczej” dotyczy jedynie umowy, w której strony skutecznie, trwale lub

czasowo rozwiązały problem tytułu prawnego przedsiębiorcy przesyłowego do

urządzeń, a nie jakiejkolwiek umowy, która założenia tego nie spełnia.

Sąd Apelacyjny przyjmując, iż zawarta przez strony umowa

przedwstępna stanowi umowę, wyłączającą roszczenie z art. 49 § 2 k.c. pominął

charakter prawny umowy przedwstępnej (art. 389 k.c.), wyrażony w niej zamiar

stron (art. 65 § 2 k.c.) oraz konsekwencje prawne przedawnienia roszczeń z niej

wynikających (art. 117 § 2 k.c.).

Umowa przedwstępna należy do kategorii umów typu organizacyjnego,

przygotowując proces zawierania umowy definitywnej. Stanowi jedynie umowne

zobowiązanie do zawarcia w przyszłości oznaczonej umowy. Zamierzony przez

strony cel gospodarczy realizuje dopiero umowa definitywna, natomiast umowa

przedwstępna skutkuje powstaniem uciążliwego dla dłużnika stanu pozostawania

w gotowości do zawarcia umowy przyrzeczonej oraz obliguje go do wykonania

obowiązków niezbędnych do zrealizowania tego świadczenia.

7

Wskutek zawarcia umowy przedwstępnej dla uprawnionego

powstaje roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej oraz o naprawienie

szkody wyrządzonej nie zawarciem umowy przyrzeczonej w terminie.

Roszczeni te podlegają rocznemu terminowi przedawnienia (art. 390 § 3 k.c.),

który - jak ustalił Sąd Apelacyjny - upłynął w lipcu 2013 r. Rezultatem

nie egzekwowania przez pozwaną roszczenia o zawarcie umowy

przyrzeczonej i wyartykułowania przez powódkę w toku rozpoznawanej sprawy

zarzutu peremptoryjnego (art. 117 § 2 k.c.) jest przekształcenie zobowiązania

wynikającego z umowy przedwstępnej w zobowiązanie naturalne, niemożliwe do

skutecznego egzekwowania. Wprawdzie roszczenie nie wygasło, a konstrukcja

zobowiązania nie uległa zmianie, ale po stronie powódki, mimo trwania obowiązku

odpadła odpowiedzialność. Konsekwencją nie wygaśnięcia roszczenia jest

wprawdzie możliwość zrzeczenia się przez uprawnionego korzystania z zarzutu

przedawnienia czy dokonanie przez sąd oceny skorzystania z tego zarzutu

w kontekście nadużycia prawa podmiotowego, ale w analizowanej sprawie sytuacja

taka nie zaistniała.

Sąd Apelacyjny trafnie dokonał oceny skuteczności podniesionego przez

powódkę zarzutu peremptoryjnego w ramach rozpoznawanej sprawy, skoro obrona

pozwanej skoncentrowała się na zarzucie związania stron umową przedwstępną,

nie rozważył jednak konsekwencji prawnych przedawnienia roszczeń z umowy

przedwstępnej.

Wbrew, zatem stanowisku Sądu Apelacyjnego powódka może realizować

roszczenie wykupu wybudowanych urządzeń, w zamian za odpowiednie

wynagrodzenie, które zasadniczo powinno odpowiadać ich wartości w chwili

wykupu, (co niekoniecznie musi się równać kosztom budowy poniesionym przez

powódkę), po pomniejszeniu o wartość infrastruktury istniejącej na terenie

inwestycji, przed jej przebudową.

Nie jest również przekonujące stanowisko Sądu Apelacyjnego w kwestii

braku podstaw do kwalifikowania umowy przedwstępnej, jako zawartej

w warunkach określonych w art. 9 ust. 2 pkt 6 u.o.k.k., skoro nie zostało ono

poprzedzone wnikliwym rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych

8

podlegających ustaleniu i ocenie w kontekście analizowanej regulacji prawnej.

Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, iż pozwana, jako podmiot

dysponujący infrastrukturą wodno - kanalizacyjną na lokalnym rynku,

ma pozycję dominującą, a swoją zgodę na wydanie warunków technicznych

realizacji inwestycji, uzależniała od nieodpłatnego przekazania na jej rzecz

nowowybudowanych urządzeń wodno - kanalizacyjnych. Zdaniem Sądu

Apelacyjnego zawarcie umowy przedwstępnej nie stanowi jednak narzucenia

uciążliwych warunków umów przynoszących pozwanej nieuzasadnione korzyści,

skoro pozwana dysponowała na tym terenie siecią wodno- kanalizacyjną,

a jej przebudowa była wywołana tylko i wyłącznie potrzebą gospodarczą powódki.

Sąd Apelacyjny nie wziął jednak pod uwagę, iż uzyskanie

przebudowanej sieci, wymienionej na nową spowodowało oczywistą korzyść dla

pozwanej, która włączyła do swojego przedsiębiorstwa nową sieć o większej

przepustowości, w miejsce wprawdzie sprawnej sieci, ale już wyeksploatowanej.

Pozwana oszczędziła w ten sposób na wydatkach związanych z modernizacją

sieci, jej konserwacją, usuwaniem awarii oraz wydatkach inwestycyjnych

związanych z nieuniknioną w przyszłości wymianą sieci, nie ponosząc żadnych

nakładów finansowych, a uzyskując dodatkowo kolejnego odbiorcę jej usług.

Trudno, zatem taką sytuację traktować, jako równomierne rozłożenie kosztów

całego przedsięwzięcia zwłaszcza, że brak ustaleń odnośnie wartości

należących do dominanta urządzeń wodno - kanalizacyjnych przed przebudową

oraz informacji o potencjalnych zyskach pozwanej z uzyskania nowego odbiorcy.

Nie pozwala to rzetelnie ocenić, czy warunek nieodpłatnego przekazania

urządzeń w sposób niekorzystny odbiega od tego, co można uznać w danych

stosunkach gospodarczych za racjonalne lub ekwiwalentne.

Sąd Apelacyjny wskazywał wprawdzie, iż inwestor mógł uniknąć wydatków

na przebudowę sieci wybierając inny wariant realizacji inwestycji, spostrzeżenie

to ma jednak tylko walor teoretyczny, skoro z poczynionych ustaleń wynikało,

że projektant nie brał pod uwagę budowy zbiorników przeciwpożarowych, jako

koncepcji zupełnie nieopłacalnej. Nie uwzględniono również, iż przebudowa sieci

kanalizacyjnej, była niezbędna z uwagi na kolizję jej przebiegu z projektowanym

9

budynkiem, a pozwana nie wykazywała by posiadała zgodę na posadowienie

instalacji od właściciela nieruchomości.

Dopiero łączna ocena wszystkich okoliczności sprawy, z uwzględnieniem

specyfiki działalności powódki, jako monopolisty sieciowego, a także jej prawa do

obrony swoich interesów ekonomicznych, powinna prowadzić do wniosku, czy

żądanie nieodpłatnego przekazania urządzeń wodno-kanalizacyjnych, jako

warunku uzyskania zgody na realizację inwestycji, stanowiło narzucenie

uciążliwego warunku umowy, przynoszącego powódce nieuzasadnione korzyści

i powinno spotkać się z sankcją nieważności zgodnie z art. 9 ust. 3 u.o.k.k.

Sam fakt, iż dana praktyka nie narusza rażąco zasady ekwiwalentności na

płaszczyźnie interesu indywidualnego, nie przekreśla zasadności badania jej

legalności w kontekście naruszenia interesu publicznoprawnego, który ma na celu

u.o.k.k., ograniczając autonomię kontraktową przewidzianą w art. 3531

k.c.

Tymczasem Sąd Apelacyjny takiego badania zaniechał i nie rozważył, czy

w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji i alternatywnych źródeł

zaopatrzenia, a tym samym swobody kształtowania przez obie strony treści umowy,

pozwana byłaby w stanie wynegocjować takie warunki, jakie przyjęto w umowie

przedwstępnej, czy też zostały one narzucone, z przekroczeniem racjonalnych

i ekonomicznie uzasadnionych granic aktywności rynkowej pozwanej.

Sąd Apelacyjny, przyjmując koncepcję prezentowaną przez skarżącą,

iż przyłącza stanowią urządzenia zaliczane do urządzeń przesyłowych, o których

mowa w art. 49 § 1 k.c. pominął, iż techniczne definicje poszczególnych urządzeń

wodno-kanalizacyjnych zawiera ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym

zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (jedn. tekst: Dz.U.

z 2015 r., poz. 139 - dalej: „ u.z.z.w.”). Na komplikacje związane z definicją

przyłączy zawartą w art.2 pkt 5 i 6 u.z.z.w. i trudności w ustaleniu, jaka część

przewodów stanowiących spoiwo między instalacją zewnętrzną a instalacją

wewnętrzną odpowiada ustawowej definicji przyłącza, zwracano już uwagę

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia

8 marca 2006 r., OSNC 2006, nr 10, poz. 159 oraz z dnia 13 września 2007 r.,

III CZP 79/07, OSNC 2008, nr 10, poz. 111).

10

Sąd Apelacyjny nie rozważał, czy i w jakim zakresie żądanie objęte pozwem

obejmuje przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne w rozumieniu zdefiniowanym

w u.z.z.w. Ma to znaczenie podstawowe, skoro w art. 15 u.z.z.w. ustawodawca

uregulował podział obowiązków związanych z realizacją i poniesieniem kosztów

infrastruktury wodociągowo- kanalizacyjnej wprowadzając zasadę, iż osoba

ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia na własny koszt

realizację budowy przyłączy do sieci, studni wodomierzowej, pomieszczenia

przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego.

Roszczenie o wykup urządzeń przesyłowych, o którym mowa w art. 49 § 2 k.c. nie

obejmuje, zatem przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych wskazanych w art. 2

pkt 5 i 6 u.z.z.w. i to niezależnie od tego, czy powódka poniosła koszty budowy

przyłączy do obiektu Galerii lub nieruchomości osoby trzeciej. Odmienną natomiast

kwestią jest potrzeba rozważenia, w jakim zakresie przyłącza wodociągowe

i kanalizacyjne objęte żądaniem pozwu mieszczą się w granicach definicyjnych

przewidzianych w u.z.z.w.

Na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c.

przez przyjęcie, iż strony zawierając umowę o zaopatrzenie w wodę

i odprowadzanie ścieków, zamierzały uzyskać skutek w postaci pozbawienia

powódki w całości roszczenia o odpłatne przejęcie urządzeń przesyłowych

w postaci przyłączy do obiektu Galerii. Ocena tej kwestii wymagała przede

wszystkim ustalenia znaczenia oświadczeń woli złożonych w umowie,

z uwzględnieniem reguł interpretacyjnych wynikających z art. 65 k.c., wyjaśnionych

w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwała Sądu Najwyższego

z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9,

poz. 162; z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08, nie publ.; z dnia

15 października 2010 r., V CSK 36/10, nie publ.). Wiążącego prawnie sensu

oświadczenia woli nie można ustalić w oparciu o wybiórcze odwołanie się do dwóch

postanowień umowy, z pominięciem całego pozostałego tekstu umowy,

jej charakteru i przedmiotu oraz kontekstu faktycznego, w jakim umowa była

uzgadniana i zawierana. Nie wyjaśniono również czy umowa nie miała charakteru

umowy adhezyjnej, zawieranej w oparciu o wykorzystywany przez pozwaną

11

wzorzec umowy, czy też jej postanowienia podlegały indywidualnym modyfikacjom.

W konsekwencji podzielić należało sugestię skarżącej, iż wnioski

wyprowadzone przez Sąd z treści umowy łączącej strony muszą być ocenione, jako

przedwczesne.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie

i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39815

§ 1 k.p.c. i 108

§ 2 k.p.c. w zw. z 391 § 1 k.p.c.).

kc

jw