III KK 38/16

Sygn. akt III KK 38/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 marca 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)

SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca)

SSN Dorota Rysińska

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

w sprawie B. K.

skazanego z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 16 marca 2016 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w B. z dnia 6

października 2011 r.,

uchyla ust. I zaskarżonego wyroku dotyczący przypisania B.

K. ciągu przestępstw z art. 291 § 1 k.k. i na podstawie art. 17 § 1

pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie karne w tym

zakresie umarza, a kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem zaocznym z dnia 6 października 2011 r. Sąd

Rejonowy w B. w sprawie XV K …/11, uznał w pkt I B. K. za winnego ciągu

przestępstw z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 91 § 1 k.k., polegającego

na tym, że:

2

- w okresie od 10 do 30 października 1992 r. od nieustalonej osoby nabył

będące własnością W. K. przedmioty w postaci lusterka wstecznego i kalkulatora

marki Casio o wartości nie mniejszej niż 296.597 zł starych złotych (29,66 złotych)

wiedząc, że pochodzą one z czynu zabronionego, przy czym czynu tego dopuścił

się przed upływem pięciu lat od odbycia kary w wymiarze ponad 6 miesięcy

pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne;

- w okresie od 6 października 1992 r. do 7 listopada 1992 r. nabył od

nieustalonej osoby będące własnością W. K. przedmioty w postaci koca, pojemnika

plastikowego o pojemności 5 l, podnośnika do samochodu, termostatu do

samochodu marki Łada oraz przedmioty będące własnością S. T. w postaci anteny

CB, radia marki Boston, CB radio marki Lafayette Indianpolis wraz z mikrofonem,

wiertarki ręcznej koloru pomarańczowego produkcji polskiej, lutownicy

transformatorowej koloru czerwono – białego, kombinerek z rękojeściami koloru

zielonego, 4 śrubokrętów z rękojeściami koloru białego, przyrządu medycznego

pen, kombinerek stalowych tzw. ściskaczy, 10 kluczy nasadowych oraz dźwigni do

kluczy o wartości nie mniejszej niż 1.080.000 starych złotych (108 złotych) wiedząc,

że pochodzą one z czynu zabronionego, przy czym czynu tego dopuścił się przed

upływem pięciu lat od odbycia kary w wymiarze ponad 6 miesięcy pozbawienia

wolności za umyślne przestępstwo podobne.

Za te czyny Sąd wymierzył mu na podstawie w/w przepisów karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności i zwolnił oskarżonego w tym zakresie od kosztów

sądowych.

W pkt II wyroku Sąd uniewinnił oskarżonego B. K. od czynu zarzucanego w

pkt II aktu oskarżenia, a kosztami procesu w tej części obciążył Skarb Państwa.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 15 listopada 2011 r. bez postępowania

odwoławczego (k. 377, t. II).

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone na korzyść skazanego B. K.

kasacją Prokuratora Generalnego w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w

punkcie I części dyspozytywnej wyroku – w zakresie skazania za czyny określone

w art. 291 § 1 k.k. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisów prawa karnego materialnego – art. 4 § 1 k.k., polegające na

zastosowaniu wobec oskarżonego przepisu ustawy obowiązującej w czasie

3

popełnienia przestępstw, która to ustawa nie była dla niego względniejsza. Wskutek

tego naruszenia doszło do zakwalifikowania czynów przypisanych oskarżonemu

jako ciągu przestępstw określonych w art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w

sytuacji, gdy w chwili orzekania czyny te z uwagi na wartość nabytego mienia,

pochodzącego z przestępstwa kradzieży z włamaniem – stanowiły wykroczenie

określone w art. 122 § 1 k.w., a zatem ich karalność ustała.

W oparciu o tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i umorzenie postępowania w tym zakresie

wobec przedawnienia karalności wykroczenia na podstawie art. 17 pkt 6 k.p.k. w

zw. z art. 45 § 1 k.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna,

co umożliwiło jej uwzględnienie w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k.

Należy zwrócić uwagę, iż przypisane zaskarżonym kasacją wyrokiem

skazanemu K. czyny z art. 291 § 1 k.k., popełnione zostały w okresie od dnia 6

października 1992 r. do dnia 7 listopada 1992 r. Jest rzeczą oczywistą, że

prawidłowa ocena prawna czynu stanowiącego przestępstwo paserstwa wymaga

uwzględnienia przez sąd wartości mienia będącego przedmiotem tego czynu.

Trzeba przypomnieć, że w czasie popełnienia przez skazanego przestępstw, w

wypadku mienia, którego wartość nie przekraczała kwoty 250.000 starych złotych,

czyn sprawcy stanowił jedynie wykroczenie. A zatem w przedmiotowej sprawie, w

przypadku mienia o wartości - odpowiednio 296.597 starych złotych oraz 1.080.000

starych złotych, czyny B. K. powinny wówczas zostać zakwalifikowane jako

przestępstwa określone w art. 215 § 1 kodeksu karnego z 1969 r.

Słusznie jednak zwrócił uwagę Prokurator Generalny, że stosując reguły

intertemporalne określone w art. 4 § 1 k.k., analizuje się odpowiedzialność karną za

dany czyn oskarżonego nie tylko w kontekście ustawy obowiązującej w czasie

popełnienia przestępstwa oraz w czasie wyrokowania, ale również przez pryzmat

wszystkich zmieniających się stanów prawnych w przedziale czasowym

wyznaczonym przez datę czynu i datę wyrokowania (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. III KK 74/13, Lex Nr 1388230). Jeśli

tak, to nie może ulegać wątpliwości, że prawidłowa ocena prawna przypisanych

4

oskarżonemu B. K. czynów winna doprowadzić Sąd Rejonowy w B. do

przekonania, że stanowią one wykroczenie z art. 122 § 1 k.w., a w konsekwencji -

do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 45 § 1

k.w., wobec przedawnienia karalności.

Na mocy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84,

poz. 386, z późn. zm.), od dnia 1 stycznia 1995 r. wprowadzono do obrotu

pieniężnego nową polską jednostkę pieniężną o nazwie złoty, mającą wartość

równą 10.000 starych złotych. Z kolei w przepisie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 lipca

1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz

podwyższenia dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.

U. Nr 95, poz. 475), sformułowano zasadę, że ilekroć przepisy ustaw w odniesieniu

do przestępstw i wykroczeń określają wartość kwotową mienia, towaru lub

wyrządzonej szkody, ustala się je w wysokości dziesięciokrotnej. W dniu wejścia w

życie tej ustawy 20 listopada 1995 r. wartość graniczna pomiędzy przestępstwem

określonym w art. 215 § 1 k.k. z 1969 r., a wykroczeniem z art. 122 § 1 k.w.

wynosiła 250 zł.

W przypadku skazanego B. K. wartość mienia po denominacji wynosiła

odpowiednio - 29,66 zł oraz 108 zł. A zatem w czasie orzekania przez Sąd

Rejonowy w B. obowiązywała ustawa względniejsza dla sprawcy w rozumieniu art.

4 § 1 k.k., co oznaczało, że czyny przypisane skazanemu wyczerpywały znamiona

wykroczenia z art. 122 § 1 k.w., a nie przestępstwa z art. 215 § 1 d.k.k., czy też z

art. 291 § 1 k.k.

Jak trafnie podniesiono w kasacji, bez znaczenia pozostawał w tym

przypadku fakt, jakiego normatywnego typu czynu dopuścił się sprawca kradzieży

mienia, które stało się później przedmiotem paserstwa - kradzieży zwykłej, czy też

kradzieży z włamaniem. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 września 1997 r. (I

KZP 15/97, OSNKW 1997, nr 11-12, poz. 96), rozstrzygnął tę kwestię

jednoznacznie, wyrażając pogląd, że przedmiotem wykroczenia określonego w art.

122 § 1 k.w., może być także mienie pochodzące z kradzieży z włamaniem (art.

279 k.k.), jeżeli jego wartość nie przekracza 250 zł. Przeprowadzając wyczerpujące

rozważania w tym zakresie, Sąd Najwyższy stwierdził w uzasadnieniu uchwały, że

przepis art. 122 k.w. odwołuje się nie do czynu określonego w art. 119 k.w.

5

(kradzieży stanowiącej wykroczenie), lecz do nazwy czynu zabronionego

"kradzież", a zatem także do kradzieży z włamaniem. (podobnie również w

wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 25 czerwca 2015 r., II KK 129/15, Lex Nr

1750140; z dnia 28 lipca 2004 r., V KK 104/04, Lex Nr 121684).

W tej sytuacji ustalenie Sądu Rejonowego w B., że skazany dopuścił się

przestępstw z art. 291 § 1 k.k. było konsekwencją rażącej obrazy prawa

materialnego – art. 4 § 1 k.k., które miało w sposób oczywisty istoty wpływ na treść

wyroku. Uzasadniało to potrzebę uchylenia zaskarżonego wyroku w części

dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt I orzeczenia. Mając natomiast na

względzie fakt, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia

upłynął jeden rok, a jeśli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność ustaje z

upływem 2 lat od popełnienia czynu (art. 45 § 1 k.w.), należało umorzyć

postępowanie w stosunku do B. K., wobec przedawnienia karalności.

O kosztach procesu w sprawie orzeczono na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k.

w zw. z art. 637a k.p.k. i art. 638 k.p.k.

eb