II PK 73/15

Sygn. akt II PK 73/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 kwietnia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (uzasadnienie)

w sprawie z powództwa Elżbiety D.

przeciwko T. Spółce z o.o. w W.

o odszkodowanie z tytułu obowiązywania zakazu konkurencji,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 kwietnia 2016 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 26 września 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego

Sądowi Apelacyjnemu.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 12 września 2013 r. zasądził od T. półki

z o.o. na rzecz E. D. kwotę 208.149 zł tytułem odszkodowania wynikającego z

umowy o zakazie konkurencji, z odsetkami ustawowymi od dwunastu rat

2

miesięcznych po 17.345,75 zł każda, wskazując datę początkową każdej raty na

jedenasty dzień każdego miesiąca w okresie od czerwca 2007 r. do maja 2008 r.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że będąca radcą prawnym powódka

zatrudniona była u strony pozwanej od 4 lutego 2002 r., zajmując od dnia 31 lipca

2004 r. stanowisko […]. W 2005 r. zarząd pozwanej spółki uznał za konieczne

podjęcie działań mających na celu zwiększenie udziału spółki w rynku oraz

uniezależnienie się od zewnętrznego zagranicznego operatora dostarczającego

urządzenia do gier. Dział […], którym kierowała powódka, otrzymał zadanie

przygotowania warunków ekonomicznych i ram prawnych do połączenia się T. ze

spółką P. Jednocześnie Dział […] opracowywał restrukturyzację spółek zależnych

przynoszących straty. Celem nadrzędnym było planowanie i realizacja prac nad

własnym systemem on-line uniezależniającym stronę pozwaną od amerykańskiego

operatora. W tych okolicznościach została zawarta z powódką umowa o zakazie

konkurencji datowana na 4 lipca 2005 r., którą w imieniu zarządu podpisali prezes

M. R. oraz członek zarządu F. Z. Jeden egzemplarz umowy otrzymała powódka,

zaś drugi nie został dołączony do jej akt osobowych, lecz umieszczony w kasie

pancernej znajdującej się w gabinecie prezesa zarządu. W dniu 26 stycznia 2006 r.

M. R. został odwołany z funkcji prezesa zarządu, a klucze do gabinetu oraz do

szafy pancernej zostawił w sekretariacie Działu […]. Na podstawie przesłuchania

M. R. i F. Z. w charakterze świadków Sąd Okręgowy ustalił, że podpisali oni z

powódką umowę o zakazie konkurencji. Z treści § 2 tej umowy wynikało, że przez

okres 12 miesięcy od ustania stosunku pracy pracodawca zobowiązał się wypłacać

powódce comiesięczne odszkodowanie w wysokości równej 1/12 sumy

otrzymanych w okresie 12 miesięcy poprzedzających ustanie stosunku pracy

miesięcznych wynagrodzeń, o których mowa w umowie o pracę. Strona pozwana

nie wywiązała się z tego obowiązku.

Biorąc to pod uwagę, Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo w

całości.

Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę na skutek apelacji strony pozwanej,

wyrokiem z 26 września 2014 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 156.087 zł z ustawowymi

odsetkami od 24 maja 2008 r. do dnia zapłaty, a także kwotę 9.106 zł tytułem

3

zwrotu kosztów procesu, oddalając apelację w pozostałej części i zasądzając od

strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

W pierwszej kolejności Sąd odwoławczy wskazał na niezasadność zarzutów

apelacyjnych strony pozwanej odnośnie do nieskuteczności prawnej umowy o

zakazie konkurencji z dnia 4 lipca 2005 r. Sąd ten podniósł, że umowa zawiera

niezbędne elementy umowy w znaczeniu prawa cywilnego, tzn. oświadczenia woli

obu stron, formę pisemną i podpisy obu stron stosunku pracy. Do składania

oświadczeń woli za spółkę wymagane było współdziałanie dwóch członków

zarządu lub jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Umowa o zakazie

konkurencji została podpisana przez dwóch członków zarządu, a z jej treści wynika,

że zobowiązanie wypłacania odszkodowania przyjęła na siebie spółka jako

pracodawca. W ocenie Sądu drugiej instancji, nie ma podstaw do kwestionowania

tego zobowiązania strony pozwanej tylko z tego względu, że egzemplarz umowy

nie został dołączony do akt osobowych powódki, skoro zostało ustalone, że

egzemplarz ten istniał, tyle tylko, że znajdował się w kasie pancernej w gabinecie

prezesa zarządu. Powódka od 1 sierpnia 2004 r. pełniła obowiązki dyrektora […], a

z zakresu obowiązków na tym stanowisku nie wynika, aby bezpośrednio zajmowała

się obsługą prawną spółki. O potrzebie zawarcia umowy o zakazie konkurencji po

ustaniu stosunku pracy decyduje pracodawca. Błąd pracodawcy co do tego, że

pracownik miał dostęp do szczególnie ważnych informacji nie stanowi podstawy do

uchylenia się od skutków prawnych umowy o zakazie konkurencji, co ma

zastosowanie do sytuacji, gdy pracodawca uznaje, że z uwagi na rodzaj

obowiązków i dostępu do istotnych informacji zawód radcy prawnego nie jest

wystarczającym zabezpieczeniem jego interesów. W konsekwencji Sąd Apelacyjny

uznał za niezasadne wszystkie zarzuty strony pozwanej odnoszące się do zasady

jej odpowiedzialności.

Trafne natomiast, zdaniem Sądu odwoławczego, okazały się zarzuty

dotyczące wysokości odszkodowania oraz sposobu zasądzenia odsetek

ustawowych. Przy obliczaniu wysokości odszkodowania powinny być bowiem brane

pod uwagę wszystkie wypłaty mające charakter wynagrodzenia w okresie od maja

2006 r. do kwietnia 2007 r., co daje łącznie kwotę 156.508,70 zł. Natomiast z uwagi

4

na to, że strona pozwana jako podmiot prawny nie miała świadomości zawarcia z

powódką umowy o zakazie konkurencji, albowiem nie została ona dołączona do jej

akt osobowych, zaś powódka pierwsze wezwanie do zapłaty kwoty obejmującej

całość odszkodowania wystosowała 23 maja 2008 r., odsetki ustawowe winny być

zasądzone od tej daty, a nie od terminów wymagalności poszczególnych rat

odszkodowania.

Strona pozwana wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego,

zarzucając naruszenie:

1. art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p.:

 przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące dokonaniem błędnej

wykładni umowy o pracę zawartej z powódką z dnia 1 sierpnia 2002 r., częściowo

zmienionej aneksem z dnia 31 lipca 2004 r. i stwierdzeniem, że z umowy tej nie

wynika, aby powódka bezpośrednio zajmowała się obsługą prawną pozwanego,

podczas gdy z prawidłowej wykładni, uwzględniającej ujawniony w preambule do

umowy cel i przyczynę jej zawarcia, wynika, że powódka była zatrudniona w

związku z wykonywanym przez nią zawodem radcy prawnego, posiadanymi

kwalifikacjami zawodowymi, a także w celu świadczenia pomocy prawnej na rzecz

pozwanego;

 przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące dokonaniem błędnej

wykładni umowy o pracę z dnia 1 sierpnia 2002 r., częściowo zmienionej aneksem

z dnia 31 lipca 2004 r. i stwierdzeniem, że z umowy tej nie wynika, aby powódka

bezpośrednio zajmowała się obsługą prawną pozwanego, podczas gdy z

prawidłowej wykładni tej umowy, uwzględniającej wszystkie jej postanowienia,

a także postanowienia aneksu – w szczególności § 1 ust. 2 pkt 1, 8 i 10 tego

aneksu – wynika, że powódka była zatrudniona w związku z wykonywanym przez

nią zawodem radcy prawnego, posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi, a także w

celu świadczenia pomocy prawnej na rzecz pozwanego;

 przez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie przy zastosowaniu

reguł interpretacyjnych, wynikających z tego przepisu, oczywiście błędnej wykładni

§ 2 umowy o zakazie konkurencji w związku z § 4 umowy o pracę i przyjęcie, że

„określenie w umowie o zakazie konkurencji podstawy naliczenia odszkodowania w

postaci sumy otrzymanych miesięcznych wynagrodzeń z odwołaniem do umowy o

5

pracę nie jest jednoznaczne, jako że umowa o pracę wskazuje premie i nagrody

wypłacane w konkretnym miesiącu”, podczas gdy określające wysokość

odszkodowania postanowienie umowy o zakazie konkurencji („miesięczne

wynagrodzenie, o którym mowa w umowie o pracę”) nie budzi jakichkolwiek

wątpliwości interpretacyjnych, albowiem z jego brzmienia wynika wprost, że

podstawą do określenia wysokości odszkodowania jest wynagrodzenie, o którym

mowa w § 4 ust. 1 umowy o pracę;

2. art. 1011

§ 1 i 1012

§ 1 k.p. w związku z art. 3 ust. 3, art. 4 i art. 5

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r.,

poz. 637 ze zm.), przez ich błędną wykładnię i uznanie, że zawarcie umowy o

zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z wykonującym zawód radcą

prawnym, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w związku z wykonywanym

przez niego zawodem oraz kwalifikacjami, nie jest sprzeczne z zasadami

wykonywania zawodu radcy prawnego i celem zawarcia tego rodzaju umowy,

którym to celem jest ochrona pracodawcy przed ujawnieniem przez pracownika

szczególnie ważnych informacji, do których pracownik miał dostęp w trakcie trwania

stosunku pracy, w sytuacji, gdy zatrudniony na podstawie umowy o pracę radca

prawny jest obowiązany dochować tajemnicy zawodowej, zaś obowiązek ten nie

może zostać ograniczony w czasie, jest nieodpłatny, jak również radca prawny z

takiego obowiązku nie może zostać zwolniony;

3. art. 378 § 1 k.p.c., przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji,

tj. zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., przez przekroczenie granic swobodnej oceny

dowodów, polegające na nieuwzględnieniu zeznań powódki, zgodnie z którymi

przez cały okres wykonywania pracy u pozwanego miała uprawnienia radcy

prawnego, a co za tym idzie, była z tytułu wykonywanego zawodu zobowiązana do

zachowania tajemnicy zawodowej, co w konsekwencji doprowadziło Sąd drugiej

instancji do błędnego stwierdzenia, że powódka nie zajmowała się bezpośrednio

obsługą prawną spółki.

Opierając skargę na takich zarzutach, strona pozwana wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

6

Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony pozwanej

kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawową kwestią, która wymagała rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a

którą Sąd odwoławczy potraktował niezwykle pobieżnie, było stwierdzenie, czy

można skutecznie zawrzeć umowę o zakazie konkurencji z pracownikiem

wykonującym zawód radcy prawnego, świadczącym obsługę prawną pracodawcy.

Przepisy Kodeksu pracy dopuszczają możliwość zawarcia pomiędzy

pracodawcą a pracownikiem umowy o zakazie podejmowania działalności

konkurencyjnej wobec pracodawcy w trakcie zatrudnienia (art. 1011

k.p.) i po

rozwiązaniu stosunku pracy (art. 1012

k.p.). Przepisy te służą zarówno ochronie

interesów pracodawcy, jak i ochronie pracowników przed takim ukształtowaniem

umowy, które prowadziłoby do obiektywnie nieuzasadnionego ograniczenia

wolności podejmowania zatrudnienia. Zakaz konkurencji stanowi umowne

ograniczenie wolności pracy, a przepisy dopuszczające taką ingerencję w sferę

wolności limitują jednocześnie jej zakres do działalności konkurencyjnej lub

zatrudnienia konkurencyjnego. Ponieważ dotyczą one ograniczeń jednej z

podstawowych wolności, nie powinny być interpretowane rozszerzająco,

a dokonywane przy ich stosowaniu oceny powinny być oparte na obiektywnych

kryteriach. Ograniczenie pracownika w wykonywaniu pracy w ramach zakazu

konkurencji powinno być tak skonstruowane i interpretowane, by wolność pracy,

mająca dla pracownika fundamentalne znaczenie, nie była limitowana ponad

rzeczywistą potrzebę.

Zgodnie z art. 1011

§ 1 k.p., w zakresie określonym w odrębnej umowie,

pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani

też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz

podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji). Natomiast w myśl

art. 1012

§ 1 k.p., przepis art. 1011

§ 1 stosuje się odpowiednio, gdy pracodawca i

pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie

7

mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji

po ustaniu stosunku pracy. Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku

pracy ma więc charakter przyczynowy, zawiera się ją dlatego, że pracownik ma

dostęp do szczególnie ważnych informacji, a ich ujawnienie mogłoby narazić

pracodawcę na szkodę. Inaczej rzecz ujmując, celem tej umowy jest wyłączenie

możliwości praktycznego wykorzystania wiedzy i umiejętności uzyskanych w toku

zatrudnienia u danego pracodawcy w samodzielnej działalności konkurencyjnej

oraz przy wykonywaniu pracy na rzecz podmiotów, które taką działalność

prowadzą, bowiem mogłoby to prowadzić do wystąpienia szkody po stronie

pracodawcy.

Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego w rozumieniu

art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz

zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych - sprawującego

stosownie do art. 17 ust. 1 Konstytucji pieczę nad należytym wykonywaniem tego

zawodu w interesie publicznym - określa ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach

prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 507 ze zm. - dalej: „u.r.p.”). Według

art. 3 ust. 2-5 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym od 15 września 1997 r., radca

prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz

zasad etyki radcy prawnego (ust. 2) i jest obowiązany zachować w tajemnicy

wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej (ust. 3);

obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego nie może być

ograniczony w czasie (ust. 4); nie można też radcy prawnego zwolnić z obowiązku

zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając

pomocy prawnej lub prowadząc sprawę (ust. 5).

Obowiązku zachowania przez radcę prawnego w tajemnicy informacji

uzyskanych w związku z udzielaniem pomocy prawnej dotyczą także w szerokim

zakresie zasady etyki radcy prawnego (reguły sformalizowanej deontologii

zawodowej), stanowione przez samorząd radcowski.

W art. 57 pkt 7 u.r.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 września

1997 r. przyznana została Krajowemu Zjazdowi Radców Prawnych - organowi

samorządu radców prawnych - kompetencja do uchwalania, w ramach

sprawowanej przez ten samorząd zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP pieczy

8

nad należytym wykonywaniem zawodu radcy prawnego, zasad etyki radców

prawnych. Działając na podstawie art. 57 pkt 7 u.r.p., VIII Krajowy Zjazd Radców

Prawnych uchwałą z dnia 10 listopada 2007 r. nr 5/2007, która weszła w życie 1

stycznia 2008 r., uchwalił Kodeks etyki radcy prawnego (jednolity tekst tego

Kodeksu uwzględniający zmiany wprowadzone 6 listopada 2010 r. ogłoszony został

uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia 2010 r.,

nr 8/VIII/2010).

Zgodnie z art. 12 tego Kodeksu, istota zawodu radcy prawnego polega na

tym, że uzyskuje on od klienta w zaufaniu informacje, których klient nie ujawniłby

nikomu; radca prawny jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o

czym dowiedział się w związku z wykonywaniem czynności zawodowych;

obowiązek zachowania w tajemnicy obejmuje wszystkie uzyskane przez radcę

prawnego informacje, niezależnie od ich formy lub sposobu ich utrwalania;

obowiązek zachowania w tajemnicy zawodowej obejmuje nie tylko zakaz

ujawnienia informacji, lecz także skorzystania z nich w interesie własnym lub osoby

trzeciej. W myśl art. 22 ust. 2 tego Kodeksu, radca prawny ma też obowiązek

powstrzymać się od występowania na rzecz nowego klienta, jeżeli występuje ryzyko

naruszenia zobowiązania do poufności wobec poprzedniego klienta lub jeśli

posiadana przez niego wiedza o sprawach poprzedniego klienta dałaby nowemu

klientowi nieuzasadnioną przewagę, w szczególności gdy wiedza posiadana przez

radcę prawnego w sprawach innego klienta mogłaby dać jakiekolwiek korzyści

nowemu klientowi (podobne postanowienia zawiera Kodeks etyki radców prawnych,

który wszedł w życie 1 lipca 2015 r. - por. art. 16, 16, 17, 26, 28, 29).

Tak ukształtowany, jak wyżej przedstawiono, obowiązek zachowania

tajemnicy przez radcę prawnego jest - podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku

z dnia 22 listopada 2004 r., SK 64/03 - nierozerwalnie związany ze statusem

zawodu radcy prawnego: jego przynależnością do wyróżnionej w art. 17 ust. 1

Konstytucji RP kategorii zawodów zaufania publicznego. Obowiązek ten został

ustanowiony w interesie klientów radców prawnych, a nie samych radców. Klienci

przekazują radcy informacje dotyczące ich ważnych dóbr i interesów. Musi temu

towarzyszyć zachowanie poufności. Zachowania poufności wymaga przede

wszystkich ochrona tych dóbr i interesów. Zachowanie poufności jest nieodzowne

9

także do prawidłowego wykonania zleconej usługi. Warunkiem prawidłowego

udzielenia pomocy prawnej klientowi jest uzyskanie od niego wszystkich

potrzebnych posiadanych przez niego informacji. Klient nie powinien

powstrzymywać się przed ich przekazaniem z obawy niezachowania ich w

tajemnicy.

Obowiązek zachowania tajemnicy przez radcę prawnego ma jednak

znaczenie wykraczające także poza stosunek zachodzący pomiędzy radcą a

klientem. Prawidłowe wykonywanie zawodu radcy prawnego leży w interesie nie

tylko klientów, ale i samorządu radcowskiego oraz wymiaru sprawiedliwości.

Obowiązek zachowania tajemnicy przez radcę prawnego obwarowany jest

różnorakimi sankcjami prawnymi. W szczególności radca prawny ponosi

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną klientowi wskutek ujawnienia uzyskanych

od niego informacji. Do radcy prawnego w związku z naruszeniem przez niego

tajemnicy zawodowej może mieć też zastosowanie art. 266 § 1 k.k.

Doniosłość obowiązku zachowania tajemnicy przez radcę prawnego

podkreśla art. 27 u.r.p., w kształcie obowiązującym od 15 września 1997 r. Zawarta

w nim rota ślubowania składanego przez radcę prawnego brzmi: „Ślubuję

uroczyście w wykonywaniu zawodu radcy prawnego przyczyniać się do ochrony i

umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązki zawodowe

wypełniać sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować tajemnicę

zawodową, postępować godnie i uczciwie, kierując się zasadami etyki radcy

prawnego i sprawiedliwości”.

Powódka była zatem - jak zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej -

zobowiązana do zachowania w tajemnicy wszystkich uzyskanych w związku z

wykonywaniem obsługi prawnej pozwanej spółki poufnych informacji, których

ujawnienie mogłoby narazić tę spółkę na jakąkolwiek szkodę już na podstawie

przytoczonych przepisów normujących zasady wykonywania zawodu radcy

prawnego oraz zasad etyki radcy prawnego. Choć z tych przepisów i zasad nie

wynikał zakaz świadczenia przez powódkę obsługi prawnej, ani wykonywania usług

innego rodzaju dozwolonych dla radców prawnych na rzecz innych podmiotów po

zakończeniu obsługi pozwanej spółki, to jednak te przepisy i zasady zobowiązywały

ją w relacjach zawodowych z innymi podmiotami do bezwzględnego,

10

nieograniczonego w czasie przestrzegania obowiązku zachowania w tajemnicy

wszystkich uzyskanych w związku z obsługą spółki poufnych informacji, których

ujawnienie mogłoby ją narazić na jakąkolwiek szkodę.

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta z powódką

jako osobą wykonującą obsługę prawną strony pozwanej pozbawiona byłaby zatem

swojej causae, skoro brak możliwości wykorzystania przez nią jakichkolwiek

informacji uzyskanych podczas zatrudnienia u strony pozwanej wynikał już z

przepisów normujących zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz z

zasad etyki radcy prawnego. Niedopełnienie tych obowiązków obwarowane zostało

przy tym różnorodnymi sankcjami nie tylko na gruncie prawa cywilnego (art. 471

k.c. – odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewykonaniem lub nienależytym

wykonaniem zobowiązania), ale też w obszarze odpowiedzialności dyscyplinarnej,

a nawet karnej, wobec czego umowa o zakazie konkurencji nie mogła służyć

lepszemu zabezpieczeniu interesów strony pozwanej w tym kontekście.

Brak lub wadliwość causae dla czynności prawnych kauzalnych powoduje

ich bezwzględną nieważność (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

W przypadku czynności obligatoryjnych kauzalnych, z nieprawidłową causae,

świadczenie osoby zobowiązanej nie może być skutecznie dochodzone na gruncie

przepisów o wykonaniu zobowiązań.

W powyższym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione, ale

kwestia nieważności umowy o zakazie konkurencji zawartej z powódką nie może

być przez Sąd Najwyższy definitywnie rozstrzygnięta z uwagi na brak

dostatecznych ustaleń odnośnie do charakteru obowiązków powódki w okresie, gdy

umowę tę zawierała ze stroną pozwaną. Stąd też w aktualnym stanie sprawy nie

można było uznać, że kwestia ważności (skuteczności) umowy o zakazie

konkurencji zawartej z radcą prawnym stanowi zagadnienie prawne występujące w

tej sprawie w rozumieniu art. 39811

§ 1 k.p.c., co miałoby uzasadniać rozpoznanie

skargi kasacyjnej na rozprawie.

Brak causae w umowie o zakazie konkurencji dotyczy jedynie pracownika

będącego radcą prawnym i w ramach swoich obowiązków pracowniczych

wykonującego obsługę prawną pracodawcy, a nie osoby, która będąc radcą

prawnym, zajmuje stanowisko niezwiązane z obsługą prawną podmiotu

11

zatrudniającego. Bliżej nieuzasadnione stanowisko Sądu Apelacyjnego o tym, że z

zakresu obowiązków powódki na stanowisku dyrektora […] nie wynika, aby

bezpośrednio zajmowała się obsługą prawną spółki, nie poddaje się kontroli

kasacyjnej, albowiem nie zostało wyjaśnione, jakie konkretnie obowiązki

spoczywały na powódce i dlaczego nie dotyczyły obsługi prawnej strony pozwanej

przez osobę zatrudnioną na stanowisku radcy prawnego, przy uwzględnieniu

zarówno treści umowy o pracę, zakresu obowiązków, jak i zeznań samej powódki

co do powierzonych jej u strony pozwanej zadań. Czyni to uzasadnionymi zarzuty

skargi kasacyjnej odnoszące się zarówno do naruszenia art. 65 k.c. w związku z

art. 300 k.p. (niemożliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego do

niewyjaśnionego lub niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego), jak i do

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., przez nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia

przez Sąd pierwszej instancji art. 233 k.p.c. odnośnie do oceny zeznań samej

powódki o charakterze jej zatrudnienia u strony pozwanej.

Biorąc pod uwagę brak możliwości stwierdzenia, czy umowa o zakazie

konkurencji zawarta między stronami jest umową ważną, za przedwczesne Sąd

Najwyższy uznał zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie do wysokości odszkodowania

za przestrzeganie zakazu konkurencji. Kwestia wysokości odszkodowania będzie

bowiem miała znaczenie tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, że umowa o

zakazie konkurencji została zawarta z powódką, która nie zajmowała stanowiska

związanego z obsługą prawną strony pozwanej, a to, jak już powiedziano, w chwili

obecnej nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815

§ 1 k.p.c. i art. 39821

w związku z art. 108 § 2 k.p.c.).

kc