I PK 143/15

Sygn. akt I PK 143/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 maja 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. W.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w D.

o odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie warunków pracy i płacy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2016 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P.

z dnia 14 listopada 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w P. zmienił wyrok

Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 grudnia 2013 r. (oddalający powództwo) i

zasądził od Spółdzielni Mieszkaniowo-Lokatorskiej w D. na rzecz K. W. 16.000 zł

2

Sąd Odwoławczy uznał za miarodajne ustalenia faktyczne Sądu

Rejonowego. Wynika z nich, że K. W. została zatrudniona w Spółdzielni

Mieszkaniowej „P.” w D. na podstawie umowy o pracę z dnia 1 lipca 1978 r., na

czas nieokreślony, na stanowisku inspektora do spraw społeczno-wychowawczych.

Z dniem 1 listopada 1978 r. powierzono jej obowiązki inspektora do spraw

ekonomicznych. Następnie od dnia 1 lipca 1980 r. obowiązki referenta do spraw

rozliczeń z członkami i najemcami z tytułu opłat eksploatacyjnych. W tym okresie

wykonywała również czynności kasjera. Jeszcze w latach 80-tych zmieniono jej

stanowisko na starszego referenta do spraw rozliczeń z członkami i najemcami z

tytułu opłat eksploatacyjnych. Z dniem 1 stycznia 2007 r. pracodawca powierzył jej

stanowisko głównej księgowej. W okresie od dnia 13 maja 2012 r. do dnia 31

października 2012 r. K. W. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Następnie w

okresie od dnia 2 listopada 2012 r. do dnia 7 listopada 2012 r. przebywała na

urlopie wypoczynkowym udzielonym na żądanie pracownika. Dalej w okresie od

dnia 7 listopada 2012 r. do dnia 8 maja 2013 r. powódka przebywała ponownie na

długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a od dnia 8 maja 2013 r. do dnia 6 lipca 2013 r.

otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne. Do pracy ponownie K. W. stawiła się w

dniu 7 lipca 2013 r.

W okresie nieobecności powódki, w dniu 20 listopada 2012 r. Rada

Nadzorcza Spółdzielni podjęła uchwałę nr 26/2012 wprowadzając Regulamin

Organizacyjny Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w D. W

regulaminie tym określono m.in. wymagania, jakie winna w zakresie wykształcenia

spełniać osoba zatrudniona na stanowisku głównego księgowego i wskazano, iż

powinna ona posiadać wykształcenie wyższe ekonomiczne (licencjat) lub inne

potwierdzone kwalifikacje wymagane na tym stanowisku.

W dniu stawienia się do pracy powódka została wezwana na rozmowę do

prezesa zarządu Spółdzielni M. Z., która poinformowała ją, iż w okresie jej

nieobecności zmianie uległ regulamin organizacyjny spółdzielni m.in. w zakresie

wymaganego od głównego księgowego wykształcenia. Zapytała się K. W. czy w

międzyczasie zmieniło się jej wykształcenie, a następnie czy zamierza je podnieść

do wymaganego zgodnie z nowym regulaminem. Uzyskała odpowiedź, że nie,

ponieważ nie zamierza wracać do pracy w Spółdzielni, gdyż prawdopodobnie

3

będzie dalej chorować i ma plan operacji. W związku z powyższym M. Z. wezwała

kadrową i w jej obecności wręczyła powódce oświadczenie o wypowiedzeniu

warunków pracy i płacy przygotowane w dniu 5 lipca 2013 r. Zgodnie z tym

oświadczeniem okres wypowiedzenia wynosił trzy miesiące i upływał w dniu 31

października 2013 r., a jego przyczyną były zmiany organizacyjne wynikające z

konieczności dostosowania zatrudnienia pracowników na danych stanowiskach

pracy do zmienionych wymogów w zakresie posiadania uprawnień i wykształcenia

określonych w Regulaminie Organizacyjnym Spółdzielni oraz brakiem posiadania

przez powódkę uprawnień i wykształcenia wymaganych od pracownika

zatrudnionego na stanowisku Główny Księgowy przez Regulamin Organizacyjny

Spółdzielni. W związku z powyższym zaproponowano powódce od dnia 1 listopada

2013 r. stanowisko referenta d.s. księgowości - kasjera z wynagrodzeniem

zasadniczym w wysokości 1.897,00 zł brutto miesięcznie plus prawo do innych

świadczeń określonych w regulaminie wynagradzania.

Pismem z dnia 8 lipca 2013 r. powódka poinformowała zarząd spółdzielni, iż

nie zgadza się z przyczynami wypowiedzenia warunków pracy i płacy, a propozycja

zawarta w tym oświadczeniu jest dla niej rażąco niekorzystna i krzywdząca. W

związku z powyższym wniosła o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem

stron z dniem 24 sierpnia 2013 r. w trybie art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy. Tego

samego dnia strony zawarły porozumienie w przedmiocie ustalenia wcześniejszego

terminu rozwiązania umowy o pracę w związku z odmową przyjęcia przez powódkę

nowych warunków pracy i płacy i ustaliły termin rozwiązania umowy o pracę na

dzień 24 sierpnia 2013 r. zaznaczając jednocześnie, iż porozumienie to nie zmienia

trybu rozwiązania umowy o pracę, a jego podstawą prawną jest art. 36 § 6 k.p. zw.

z art. 42 § 2 k.p.

K. W. posiada wykształcenie średnie ekonomiczne - technik ekonomista. Nie

posiada wykształcenia wyższego. W okresie zatrudnienia u pozwanej od 13 lipca

1996 r. do dnia 22 czerwca 1997 r. uczestniczyła w kursie Samodzielnych

Księgowych - Bilansistów zorganizowanym przez Stowarzyszenie Księgowych w

Polsce - Oddział Okręgowy w W. i ukończyła go z wynikiem ogólnym bardzo

dobrym.

4

W ocenie Sądu Rejonowego powództwo o zasądzenie odszkodowania za

nieuzasadnione wypowiedzenie warunków pracy i płacy nie zasługiwało na

uwzględnienie, gdyż podana w nim przyczyna była rzeczywista i usprawiedliwiona.

Sąd Okręgowy uznał apelacje powódki za uzasadnioną. W jego ocenie Sąd

pierwszej instancji dokonał niewłaściwej subsumpcji w zakresie oceny zasadności

przyczyn dokonanego wypowiedzenia zmieniającego. Podkreślił, że ustalenia

faktyczne wymagają uzupełnienia. Wskazał na liczne kursy ukończone przez

powódkę (szczegółowo wymienił je w uzasadnieniu wyroku).

Odnosząc się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, Sąd drugiej instancji

wskazał, że odpowiednie stosowanie art. 45 § 1 k.p. do wypowiedzenia

zmieniającego polega na ocenie zasadności nie tylko w odniesieniu do samego

wypowiedzenia umowy, ale także wobec drugiego elementu tej czynności prawnej

czyli w stosunku do oferty nowych warunków umowy. Zasadność wypowiedzenia w

ujęciu art. 45 § 1 k.p. podlega ocenie w okolicznościach każdej indywidualnej

sprawy. W orzecznictwie wypracowano wprawdzie pewne kryteria oceny, jednakże

nie mają one charakteru skodyfikowanego zbioru. Sąd Okręgowy podkreślił, że

wypowiedzenie umowy o pracę stanowi zwykły sposób jej rozwiązania. Przyczyna

wypowiedzenia nie musi w związku z tym mieć szczególnej wagi czy nadzwyczajnej

doniosłości. Nie oznacza to jednak przyzwolenia na arbitralne, dowolne i

nieuzasadnione lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wypowiedzenie

umowy o pracę. Kierując się tymi wskazaniami Sąd drugiej instancji zauważył, że w

wypowiedzeniu warunków pracy i płacy pracodawca wskazał na zmiany

organizacyjne wynikające z konieczności dostosowania zatrudnienia pracowników

na danych stanowiskach pracy do zmienionych wymogów w zakresie posiadania

uprawnień i wykształcenia. W kontekście przyczyny wypowiedzenia Sąd Okręgowy

zauważył, że w Regulaminie Organizacyjnym dla stanowiska Głównego

Księgowego przewidziano wymóg posiadania wykształcenia wyższego

ekonomicznego (licencjat) lub „inne potwierdzone kwalifikacje wymagane na tym

stanowisku”. Argumentował, że wprawdzie powódka nie posiada wykształcenia

wyższego, a jedynie kierunkowe techniczne, to jednak nie można przyjąć, iż nie

posiadała ona również „innych potwierdzonych kwalifikacji wymaganych na tym

stanowisku”. Jak wynika z ustaleń Sądu Rejonowego powódka w 1997 r. ukończyła

5

roczny kurs Samodzielnych Księgowych - Bilansistów zorganizowanym przez

Stowarzyszenie Księgowych w Polsce Oddział Okręgowy w W. z wynikiem

ogólnym, bardzo dobrym. W postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy, stosownie

do uprawnień wynikających z art. 382 k.p.c., uzupełnił te ustalenia o kolejne

kwalifikacje zdobywane przez powódkę sukcesywnie, niemalże co roku, począwszy

od 2006 r., w zakresie zagadnień księgowych, które niewątpliwie poszerzały jej

umiejętności, kompetencje na stanowisku Głównego Księgowego. Sąd odwoławczy

zwrócił tez uwagę, że powódka miała w pracy na tym stanowisku 7 letnie

doświadczenie. Pracodawca nie miał zastrzeżeń do pracy powódki na tym

stanowisku, co pozwala na przyjęcie, że prawidłowo realizowała ona swoje

zadania. Była pracownikiem tej spółdzielni od 1 listopada 1978 r. przez około 35 lat,

od początku związanym z komórką ekonomiczną. W obliczu tych danych Sąd

zwrócił uwagę, że zastosowana w Regulaminie Organizacyjnym alternatywa

rozłączna „lub” oznacza, że Główny Księgowy winien legitymować się albo

wykształceniem wyższym ekonomicznym (licencjat), albo posiadać inne

potwierdzone kwalifikacje wymagane na stanowisku Głównego Księgowego. W

ocenie Sądu Okręgowego powódka z uwagi na odbyte liczne kursy, potwierdzone

zaświadczeniami kwalifikacyjnymi i dyplomami ukończenia wymienionych w nich

szkoleń, jak również 7-letni staż pracy na stanowisku Głównej Księgowej, miała

wymagane kwalifikacje do pracy na stanowisku Głównej Księgowej, zgodnie ze

zmienionym w tym zakresie Regulaminem Organizacyjnym Spółdzielni, czego Sąd

Rejonowy badając zasadność przyczyny dokonanego powódce wypowiedzenia

zmieniającego nie wziął pod uwagę. Mając na względzie przedstawione racje Sąd

drugiej instancji zmienił zaskarżony wyrok i zasądził na rzecz powódki

odszkodowanie.

Skargę kasacyjną wywiódł pozwany. Zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w

całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na:

- niewłaściwym zastosowaniu art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. i w

konsekwencji wadliwą wykładnię treści § 12 pkt 2a Regulaminu Organizacyjnego

pozwanej Spółdzielni skutkującą uznaniem przez Sąd Okręgowy, że powódka

posiadała „inne potwierdzone kwalifikacje wymagane na stanowisku Głównego

6

Księgowego”, przewidziane Regulaminem Organizacyjnym, potwierdzone

zaświadczeniami i dyplomami z ukończonych szkoleń,

- błędnej wykładni art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 42 § 1 k.p., w szczególności

zwrotu zawartego w przepisie art. 45 § 1 k.p. „wypowiedzenie umowy o pracę

zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione” i w konsekwencji przyjęciu, że

przyczyna wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy była

nieuzasadniona, gdyż powódka posiadała inne potwierdzone kwalifikacje

wymagane na stanowisku Głównego Księgowego, o których mowa w § 12 pkt 2a

Regulaminu Organizacyjnego,

- niewłaściwym zastosowaniu art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 42 § 1 k.p. i

uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy wypowiedzenie powódce

warunków pracy i płacy było nieuzasadnione.

Kierując się zgłoszonymi podstawami pracodawca domagał się uchylenia i

zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości albo

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest trafna.

Rozważania należy poprzedzić dwoma spostrzeżeniami. Po pierwsze,

pozwany nie oparł środka odwoławczego na podstawach naruszenia przepisów

postępowania. Oznacza to, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sądy

rozpoznawcze są wiążące dla Sądu Najwyższego. Rozstrzygniecie zależy zatem

od rozumienia przepisów prawa materialnego. Po drugie, słabą strona skargi

kasacyjnej jest to, że pracodawca wprawdzie zarzucił wadliwe zinterpretowanie

przez Sąd Okręgowy zwrotu „inne potwierdzone kwalifikacje wymagane na

stanowisku głównego księgowego”, jednak nie przedstawił własnego objaśnienia

tego określenia. Brak ten jest znaczący, jeśli weźmie się pod uwagę, że

wspominane określenie w ocenie Sądu drugiej instancji wyznaczało oś sporu - w

przypadku nie spełnienia sformalizowanych w regulaminie organizacyjnym

kwalifikacji możliwe było rozważanie zasadności wypowiedzenia, w przeciwnym

7

razie, co przyjął Sąd drugiej instancji, czynność zatrudniającego okazała się

wadliwa.

Przedstawione powyżej dwie kwestie rzutują na ocenę podstaw skargi

kasacyjnej. Stanowisko zaprezentowane przez Sąd Okręgowy nie uwzględniło

jednak istotnego pytania. Chodzi o charakter prawny postanowienia regulaminu

organizacyjnego określającego poziom wykształcenia (kwalifikacji) na określonym

stanowisku. Rację ma pozwany, że nie dostrzega w regulaminie organizacyjnym

właściwości normatywnych. Zapatrywanie to wpisuje się w ugruntowany pogląd

orzeczniczy. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2008 r., III PK 17/08,

OSNP 2010 nr 1-2, poz. 12 stwierdzono, że w art. 9 k.p. nie ma mowy o

regulaminach organizacyjnych pracodawców jako autonomicznych źródłach prawa

pracy. Dodano również, że przepis ten nie może zaś być interpretowany

rozszerzająco, zawiera bowiem definicje prawa pracy. Regulamin organizacyjny nie

stanowi zatem źródła prawa pracy i nie może być utożsamiany z regulaminem

wynagradzania, czy też nie może być traktowany jako pojęcie zbiorcze dla

wszystkich regulaminów, w tym także wymienionych w art. 9 k.p. Regulamin

organizacyjny odgrywa istotne znaczenie w organizacji struktury i

odpowiedzialności pracodawcy. Ustalany jest zwykle na podstawie statutu

jednostki, nie ma zatem przymiotu źródła prawa pracy.

Uznając powyższy pogląd za prawidłowy, konieczne jest zdefiniowanie

charakteru prawnego regulaminu organizacyjnego wydanego przez pracodawcę. W

ocenie Sądu Najwyższego stanowi on rodzaj czynności prawnej pozwanej

Spółdzielni oddziałującej w sferze prawa pracy (K.W. Baran, Z problematyki źródeł

prawa pracy, Studia z zakresu prawa pracy i polityki społecznej 2010, s. 15). Nie

znaczy to bynajmniej, że przesłanie wyrażone w regulaminie organizacyjnym,

mające co do zasady charakter generalnej intencji (skierowanej do większej lub

mniejszej grupy zatrudnionych), może być postrzegane jako oświadczenie woli,

złożone w indywidualnej umowie o pracę. Istotne jest przy tym pytanie, jak się ma

deklaracja pracodawcy, zawarta w § 12 pkt 2a regulaminu organizacyjnego do

sytuacji prawnej powódki, a przede wszystkim do zmiennej kształtującej

dopuszczalność wypowiedzenia jej warunków pracy i płacy (zasadności lub

niezasadności wypowiedzenia warunków pracy i płacy, o których mowa w art. 45 §

8

1 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p.). Inaczej rzecz ujmując, konieczne jest

określenie, czy postanowienie regulaminu organizacyjnego (określające

oczekiwany poziom wykształcenia i kwalifikacji pracownika) modyfikuje i wyznacza

normatywną miarę dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę.

Posługując się analogią trzeba wskazać na mechanizm kolizyjny zawarty w

art. 9 § 2 k.p. Skoro postanowienia układów zbiorowych pracy i porozumień

zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla

pracowników niż przepisy kodeksu pracy, to trudno założyć, że postanowienia

regulaminu organizacyjnego, nie mającego statusu źródła prawa pracy, mogą

modyfikować na niekorzyść zatrudnionego normy kodeksowe. Oznacza to tyle, że

bez względu na sposób zinterpretowania § 12 ust 2a regulaminu organizacyjnego

nie stanowi on samoistnej podstawy rozstrzygnięcia, gdyż tą jest art. 45 § 1 k.p. w

związku z art. 42 § 1 k.p. W rezultacie podstawa skargi kasacyjnej odwołująca się

do niewłaściwego zastosowaniu art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. traci na

znaczeniu. Wyjaśnienie co kryje się pod pojęciem „inne potwierdzone kwalifikacje

wymagane na stanowisku głównego księgowego” ma jedynie znaczenie przy

weryfikacji intencji pracodawcy, który z jednej strony, w sposób generalny

zakomunikował swoje oczekiwania względem pracowników (wskazując na rodzaj

nieodzownych kwalifikacji), a z drugiej, dokonał indywidualnej oceny i stwierdził, że

powódka nie spełnia stawianych wymogów. Z pozycji art. 45 § 1 k.p.c. w związku z

art. 42 § 1 k.p.c. efekt tego wnioskowania nie przekłada się w sposób pewny na

stwierdzenie zasadności lub niezasadności wypowiedzenia. Nawet przyjęcie, że

powódka nie spełnia warunku z § 12 ust 2a regulaminu organizacyjnego, nie

prowadzi do uznania prawidłowości wypowiedzenia jej warunków pracy i płacy.

Zrozumienie tej zależności nie jest możliwe bez uwzględnienia kilku kolejnych

uwag.

Otwarta, a zarazem niedookreślona, płaszczyzna ocenna, zawarta w art. 45

§ 1 k.p., ma na celu zrównoważenie przeciwstawnych interesów stron stosunku

pracy. Oczywiste jest, że pracodawca ma prawo dobierać pracowników dających

gwarancję spełnienia realizowanych przez niego celów. Nie jest jednak tak, że

uprawnienie to w każdym przypadku uchyla postulat trwałości zatrudnienia

pracowniczego. O ile można się zgodzić z twierdzeniem, że negatywna ocena

9

pracownika, który wskutek niedostatecznego przygotowania zawodowego i

praktycznego nie potwierdził zakładanej przez zatrudniającego przydatności do

pełnienia funkcji kierowniczej, uzasadnia wypowiedzenie warunków pracy i płacy

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1998 r., I PKN 502/97, OSNP 1999 nr

2, poz. 49), o tyle można mieć wątpliwości, czy ta kwalifikacja dopuszczalna jest

wyłącznie ze względu na wtórne wprowadzenie przez pracodawcę wymogu

posiadania określonych kwalifikacji, jeśli pracownik przez wiele lat bez zarzutu

wykonywał swoje obowiązki, a w chwili zatrudnienia (powierzenia stanowiska)

wymogu tego rodzaju mu nie stawiano. Konstrukcja wypowiedzenia zmieniającego

powiązana została z wypowiedzeniem definitywnym, dlatego należy ja postrzegać

jako instrument umożliwiający pracodawcą osiągnięcie celów związanych z

prowadzona działalnością. Posiadanie formalnych kwalifikacji (w § 12 ust. 2a

regulaminu organizacyjnego mowa jest o wykształceniu wyższym lub

potwierdzonych kwalifikacjach) jest w tym względzie zawodnym probierzem.

Widoczne jest to szczególnie w sytuacji, gdy pracownik od wielu lat zajmował dane

stanowisko, a pracodawca nie miał zastrzeżeń do jego pracy. W takiej sytuacji

problematyczne staje się twierdzenie, że wypowiedzenie warunków pracy i płacy

było uzasadnione.

Wydaje się, że do tego wątku nawiązywał Sąd drugiej instancji, gdy

podkreślał ustawiczne podnoszenie przez powódkę kwalifikacji (w tym zakresie

imponująca jest ilość kursów specjalistycznych ukończonych przez pracownicę),

brak zastrzeżeń do jej pracy, długotrwały okres zatrudnienia, w tym na stanowisku

głównej księgowej. W rezultacie, powołując się na zindywidualizowany wymiar

ocenny wpisany w art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p.c., Sąd ten miał prawo

twierdzić, że działanie pozwanego było nieuzasadnione. Z tej perspektywy,

rozważania Sądu drugiej instancji na tle § 12 ust. 2a regulaminu organizacyjnego

miały charakter pomocniczy, potwierdzający jedynie, że nawet według probierza

kryteriów podnoszonych przez pracodawcę dokonane względem powódki

wypowiedzenie warunków pracy i płacy nie było prawidłowe.

Przedstawione argumenty upewniają, że podstawa skargi kasacyjnej

odnosząca się do art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p., a w rezultacie do § 12 pkt 2a

10

regulaminu organizacyjnego nie jest w niniejszej sprawie nośna (nie pozwala

skutecznie zakwestionować zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia).

Istnieje też inny powód uniemożliwiający uwzględnienie omawianej podstawy

skargi kasacyjnej. Przepis art. 65 § 1 k.c. przewiduje regułę, zgodnie z którą

oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na

okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz

ustalone zwyczaje. Pomijając, że skarżący nie podjął rozważań w obrębie tak

nakreślonej dyrektywy interpretacyjnej, trzeba przede wszystkim wskazać na jej

powiązanie z ustaleniami faktycznymi sprawy. Odtworzenie zamiaru, dążenia, czy

też celu w jakim działała strona składając oświadczenie woli należy do questiones

facti. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego wyroku (art. 39813

§ 2 k.p.c.). Dlatego w orzecznictwie przyjmuje się,

że przy zarzucie naruszenia art. 65 § 1 i § 2 k.c. obowiązkiem Sądu Najwyższego

jest prześledzenie, czy Sąd drugiej instancji dochodząc do istotnej dla sprawy

konkluzji stosował się do zawartych w tych przepisach reguł preferencji. Wyłącznie

w takim kontekście możliwa jest ingerencja wywołana skargą kasacyjną. Funkcją

Sądu Najwyższego nie jest bowiem ustalanie treści oświadczenia woli, gdyż należy

to do sfery faktów (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1996 r., II UKN

9/96, OSNAPiUS 1997 nr 11, poz. 201; z dnia 9 lipca 2014 r., I PK 15/14, LEX nr

1511810; z dnia 28 października 2014 r., I PK 58/14, LEX nr 1541250). Analizując

przekaz Sądu Okręgowego nie można mieć zastrzeżeń do wyjaśnienia określenia

„inne potwierdzone kwalifikacje wymagane na tym stanowisku”, jeśli za punkt

odniesienia weźmie się okoliczności sprawy, zasady współżycia społecznego, czy

też ustalone zwyczaje.

Z przeprowadzonych wcześniej rozważań wynika również, że nie ma racji

pozwany, gdy zarzuca Sądowi drugiej instancji błędną wykładnię art. 45 § 1 k.p. w

zw. z art. 42 § 1 k.p. polegającą na przyjęciu, iż przyczyna wypowiedzenia

zmieniającego warunki pracy i płacy była nieuzasadniona, gdyż powódka posiadała

inne potwierdzone kwalifikacje wymagane na stanowisku Głównego Księgowego, o

których mowa w § 12 pkt 2a) Regulaminu Organizacyjnego. Trzeba wiedzieć, że

błędna wykładnia polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu,

co oznacza, że nie może się ona kojarzyć wyłącznie z niepożądanym przez stronę

11

przyjęciem określonej kwestii mającej swoje źródło w sferze faktów. Inaczej rzecz

ujmując nie dochodzi do błędnej wykładni prawa, jeśli Sąd rozumie sens przekazu

normatywnego, a jedynie wadliwie postrzega rzeczywistość, przez co w procesie

subsumpcji podciąga nieprawidłowy stan faktyczny pod abstrakcyjny wzorzec

zawarty w normie prawnej. W takim przypadku można co najwyżej mówić o

niewłaściwym zastosowaniu przepisu, na co skarżący się nie powołał. Na gruncie

rozpoznawanej sprawy nie doszło zresztą i do tego rodzaju uchybienia.

Indywidualizm klasyfikacyjny wpisany w art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 §

1 k.p. trudny jest do przełamania w postępowaniu wywołanym skarga kasacyjną.

Sąd Najwyższy przede wszystkim w ramach nadzoru kontroluje zgodność z

prawem rozstrzygnięć, nie powinien rozpoznawać sprawy. Zależność ta jest

widoczna w sytuacji, gdy przesłanka prawa materialnego została przez

ustawodawcę nakreślona w sposób ogólny i niedookreślony (w rozpoznawanej

sprawie zasadność roszczeń powódki zależy od przesądzenia, czy dokonane

wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy było nieuzasadnione), a Sąd

drugiej instancji przedstawia i wartościuje istotne racje przemawiające za danym

kierunkiem rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy trudno twierdzić, że wymagania

stawiane przez pracodawcę, a polegające na posiadaniu przez powódkę

określonych w § 12 ust. 2a regulaminu organizacyjnego kwalifikacji, powinny mieć

pierwszeństwo przed racjami związanymi z osobą zatrudnioną. Przekonujące jest

stanowisko Sądu drugiej instancji, akcentujące staż (zakładowy i stanowiskowy)

powódki, jej kwalifikacje, potwierdzone licznymi zaświadczeniami o ukończonych

kursach tematycznych, czy też brak zastrzeżeń do jej dotychczasowej pracy na

stanowisku głównej księgowej. Ważąc wskazane argumenty Sąd drugiej instancji

miał prawo twierdzić, że wręczone pracownicy wypowiedzenie warunków pracy i

płacy nie odpowiadało prawu, a Sąd Najwyższy nie widzi podstaw aby kwalifikację

tę utożsamić z niewłaściwym zastosowaniem art. 45 § 1 k.p. w zw. z art. 42 § 1 k.p.

Dlatego również ta podstawa skargi kasacyjnej okazała się nietrafna.

Kierując się przedstawioną argumentacją na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzeczono jak w sentencji.

kc

12