III RN 30/96

Wyrok z dnia 26 listopada 1996 r.

III RN 30/96

Sprawa odwołania notariusza na podstawie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14

lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 22, poz. 91) podlega rozpatrzeniu w

trybie postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym nie stosuje się

przepisów rozdziału 6 Prawa o notariacie.

Przewodniczący SSN: Janusz Łętowski, Sędzia SN: Adam Józefowicz, Sędzia

NSA: Jerzy Sulimierski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1996 r. sprawy z wniosku

Ministra Sprawiedliwości przeciwko Janowi S. o odwołanie w trybie art. 16 § 3 Prawa o

notariacie na skutek rewizji nadzwyczajnej Krajowej Rady Notarialnej w W. od wyroku

Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w K. z dnia 14 lutego 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia

Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Notarialnej w K.

U z a s a d n i e n i e

Minister Sprawiedliwości w związku z dwukrotnie ujemną oceną pracy notariusza

Jana S. prowadzącego kancelarię notarialną w Z., dokonaną w wyniku kolejnych

wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora do spraw notariatu sędziego Sądu

Apelacyjnego w Katowicach, na podstawie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. -

Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 22, poz. 91) pismem z dnia 9 stycznia 1996 r. wniósł do

Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej w K. o Arozpatrzenie przedmiotowej sprawy@ .

Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w K. wyrokiem z dnia 14 lutego 1996 r. [...] w

sprawie z wniosku Ministra Sprawiedliwości orzekł o Auniewinnieniu obwinionego Jana

S.@. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Dyscyplinarny podał, że przeprowadził rozprawę

w wyznaczonym terminie, przesłuchał Aobwinionego@ notariusza, zapoznał się z

protokołami sędziego Sądu Apelacyjnego w K. Romana P., protokółami notariuszy

wizytatorów Tadeusza M., Bronisława R., Stanisława S. oraz Aleksandry L. z wizytacji

przeprowadzonej w dniach 21 i 22 listopada 1993 r. W wyniku przeprowadzenia tego

postępowania Sąd Dyscyplinarny doszedł do wniosku, iż uchybienia i usterki zawarte w

protokołach powizytacyjnych wizytatora do spraw notariatu, sędziego Sądu Apela-

cyjnego w K., nie mogły stanowić podstawy do ujemnej oceny pracy notariusza Jana S.

Zdaniem tego Sądu w omawianych protokołach brak jest stwierdzenia istotnych

merytorycznych ustaleń o takim ciężarze gatunkowym, który uzasadniałby ujemną

ocenę. Nie zawierają one bowiem stwierdzenia, iż obwiniony notariusz dokonywał

czynności sprzecznych z prawem, wadliwie obliczał podatki i opłaty, wynagrodzenie

notarialne albo postawą swą naruszał prawo w sposób uzasadniający pociągnięcie go

do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Skoro wiec - zdaniem Sądu Dyscyplinarnego -

Minister Sprawiedliwości opiera swój wniosek Ao wszczęcie postępowania

dyscyplinarnego w stosunku do notariusza Jana S.@ na treści protokołów wizytatora do

spraw notariatu, sędziego Sądu Apelacyjnego w K. Romana P. z wizytacji przepro-

wadzonej w dniach 23, 25, 28 i 29 marca 1994 r. oraz 28 - 31 marca 1995 r., zaś

czterech innych wizytatorów notarialnych pozytywnie oceniło pracę tego notariusza, a

zebrany materiał nie daje podstaw do wystawienia temuż notariuszowi ujemnej oceny

jego pracy - wydane w sprawie orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego jest zasadne.

Krajowa Rada Notarialna na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991

r. - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 22, poz. 91) wniosła do Sądu Najwyższego w dniu 28

sierpnia 1996 r. rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Sądu Dyscyplinarnego

Izby Notarialnej w K., z zarzutem obrazy przepisów prawa procesowego przez

wszczęcie postępowania dyscyplinarnego bez stosownego wniosku. Podnosząc ten

zarzut Krajowa Rada Notarialna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna od zaskarżonego orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby

Notarialnej w K. jest uzasadniona. Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie

(Dz. U. Nr 22, poz. 91 ze zm.) przewiduje w art. 16 obligatoryjne odwołanie notariusza

w przypadkach określonych w § 1 (między innymi gdy został pozbawiony prawa do

prowadzenia kancelarii orzeczeniem sądu dyscyplinarnego) oraz fakultatywne, w

sytuacji określonej w § 3. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 16 § 3 ustawy

AMinister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny

w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu

notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po

rozpatrzeniu tej sprawy przez właściwy sąd dyscyplinarny na wniosek Ministra

Sprawiedliwości. @Treść przepisu art. 16 § 3 może budzić wątpliwości interpretacyjne

co do trybu i formy rozpatrzenia wymienionej sprawy przez właściwy sąd dyscyplinarny.

Wątpliwości te wiążą się przede wszystkim z usytuowaniem sądu dyscyplinarnego,

powołanego do orzekania w sprawach dyscyplinarnych(art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14

lutego 1991 r. - Prawo o notariacie). Wątpliwe też jest powierzenie z mocy ustawy temu

organowi Arozpatrzenia@ sprawy w trybie art. 16 § 3, skoro inny organ samorządowy

wykonując swoje uprawnienia z tytułu nadzoru nad notariuszami (izba notarialna) jest

władny w oparciu o art. 35 ust. 1 wydać stosowną opinię w przypadku odwołania

notariusza.

Zważyć jednak należy, że odwołanie notariusza w trybie art. 16 § 3 ustawy,

aczkolwiek uzależnione od warunku Arozpatrzenia@ takiej sprawy przez właściwy sąd

dyscyplinarny, nie jest konsekwencją wszczętego postępowania dyscyplinarnego, (ani

też orzeczenia wydanego w takim postępowaniu), przewidzianego przepisami rozdziału

6 ustawy, prowadzonego wyłącznie za przewinienia zawodowe albo uchybienia

powadze lub godności zawodu (art.50). Do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego

Minister Sprawiedliwości jest uprawniony na innej podstawie poprzez złożenie

stosownego wniosku, właściwego dla tego postępowania, po wstępnym wyjaśnieniu

okoliczności koniecznych do ustalenia czynu zarzucanego obwinionemu oraz po

złożeniu przez obwinionego wyjaśnień (art. 58), a w wypadku orzeczenia przez sąd

dyscyplinarny kary pozbawienia prawa prowadzenia kancelarii(art.51 § 1 pkt 4) ma

obowiązek jego odwołania (art. 16 § 1 pkt 4).

Określone w rozdziale 6 ustawy zasady i reguły postępowania dyscyplinarnego

prowadzą również do wniosku, że niedopuszczalne jest rozszerzenie postępowania

dyscyplinarnego na postępowanie nie mające takiego charakteru , np. jak w niniejszej

sprawie - odwołania notariusza wyłącznie w związku uzyskaniem przez niego dwóch

ujemnych ocen w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora

samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości, a więc w oparciu

o ogólną ocenę, prowadzoną najwyraźniej pod kątem przydatności do zawodu, nie zaś

w aspekcie dopuszczenia się czynów objętych dyspozycją wyżej cytowanego art. 50

ustawy. W ocenie składu orzekającego Sądu Najwyższego analiza stanu prawnego w

omawianym zakresie powinna prowadzić do konkluzji, iż Arozpatrywanie@ sprawy

odwołania notariusza w trybie art. 16 § 3 ustawy przez właściwy sąd dyscyplinarny na

wniosek Ministra Sprawiedliwości nie jest postępowaniem dyscyplinarnym, lecz

szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego będą miały odpowiednie

zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. O ile zaś w tym

trybie powołany przepis prawa uzależnia wydanie przez Ministra Sprawiedliwości

decyzji o odwołaniu notariusza od Arozpatrzenia sprawy@ przez właściwy sąd dyscyp-

linarny, a więc od zajęcia stanowiska przez inny organ w rozumieniu art. 106 § 5 KPA,

właściwy sąd dyscyplinarny powinien zająć w tej sprawie stanowisko w formie posta-

nowienia(przychylając się lub sprzeciwiając się odwołaniu notariusza), na które - w myśl

powołanej powyżej normy prawnej - służyłoby stronie zażalenie. Dodać należy, że brak

jest w świetle powołanej ustawy podstaw do weryfikacji przez sąd dyscyplinarny

ujemnej oceny notariusza dokonanej przez właściwy organ Ministra Sprawiedliwości.

ARozpatrzenie sprawy@ w trybie art. 16 § 3 ustawy uzasadnia jedynie wyrażenie

stanowiska tego organu w przedmiocie ewentualnego odwołania notariusza na tle

zebranego materiału i ujawnionych w tym postępowaniu okoliczności sprawy.

Skoro Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w K. w oparciu o wniosek Ministra

Sprawiedliwości, złożony na podstawie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. -

Prawo o notariacie, prowadził w przedmiocie odwołania notariusza postępowanie

dyscyplinarne bez stosownego wniosku o wszczęcie takiego postępowania i wydał

wyrok o Auniewinnieniu obwinionego Jana S.@ bez uzasadnionych podstaw z art. 50

tejże ustawy, to zaskarżone orzeczenie wydane zostało z obrazą art. 16 § 3 cyt. ustawy

z dnia 14 lutego 1991 r.- Prawo o notariacie.

Z tych względów rewizję nadzwyczajną od zaskarżonego orzeczenia wydanego

na podstawie ustawy szczególnej (prawo o notariacie) przez organ pozasądowy nale-

żało uwzględnić i orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 4 ustawy z dnia

29 czerwca 1995 r. o zmianie Kodeksu postępowania karnego, ustawy o ustroju sądów

wojskowych, ustawy o opłatach w sprawach karnych, ustawy o postępowaniu w

sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 89, poz. 443).

========================================