I PKN 54/96

Wyrok z dnia 7 stycznia 1997 r.

I PKN 54/96

1. W sprawie dotyczącej ustalenia istnienia (nieistnienia) stosunku praw-

nego lub prawa, kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu

zaskarżenia (art. 393 pkt 1 KPC)

2. Przepis § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1991 r. w

sprawie urlopów wychowawczych (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r., Nr 76, poz. 454

ze zm.) nie mógł być podstawą "przeniesienia" nauczyciela do pracy w innej

szkole na równorzędne stanowisko

3. Art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U.

Nr 3, poz. 19 ze zm.) dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skierowanie nauczyciela do

pracy w innej szkole następuje ze względu na potrzebę obsady w tej szkole

stanowisk nauczycielskich. Nie dotyczy ten przepis natomiast sytuacji, w której

występuje brak możliwości zatrudnienia nauczyciela w dotychczasowej szkole.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa

Barbary K. przeciwko Szkole Podstawowej Nr 9 w D. i Kuratorium Oświaty w T. o

ustalenie, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 5 września 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

W pozwie z dnia 10 września 1991 r. powódka Barbara K. wniosła o rozstrzyg-

nięcie sprawy nabycia przez nią jako nauczycielkę Szkoły Podstawowej Nr 9 w D.

mianowania z mocy prawa. Żądanie nie było sprecyzowane, jak również nie określono

dokładnie strony pozwanej. Sprawa otrzymała sygnaturę [...], a Sąd Rejonowy-Sąd

Pracy w D. potraktował jako stronę pozwaną Kuratorium Oświaty i Wychowania w T.

oraz Delegaturę tego Kuratorium w D.

Na rozprawie w dniu 10 października 1991 r. [...] adwokat reprezentujący po-

wódkę sprecyzował żądanie formułując jego wnioski jako zmierzające do:

1) "ustalenia, że powódka weszła w stosunek mianowania jako nauczyciel z

dniem 1 października 1988 r. z mocy samego prawa",

2) "ustalenie, że przysługuje jej prawo zatrudnienia na równorzędnym stanowisku

jak poprzednio zajmowane w Szkole Podstawowej Nr 9 w D."

W toku postępowania Sąd wezwał do udziału w sprawie dalszych dwóch poz-

wanych, tj. "Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 9 i Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 2 w

D."

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 1992 r., w sprawie oznaczonej nową sygnaturą [...],

powództwo skierowane przeciwko czterem wyżej wskazanym stronom pozwanym, a

oznaczone jako "o zmianę warunków pracy", zostało oddalone.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka została w dniu 8 września 1987 r. zatrudniona

na podstawie umowy o pracę na czas nie określony jako wychowawca w świetlicy w

Szkole Podstawowej Nr 9 w D. W dniu 29 lipca 1988 r. powódka urodziła dziecko i z

tego tytułu korzystała z urlopu macierzyńskiego, a od 16 grudnia 1988 r. z urlopu

wychowawczego. Sąd przyjął, że od zatrudnienia powódki nie minął okres dwóch lat

niezbędny do nabycia mianowania z mocy prawa.

Sąd Rejonowy stwierdził, że przy powrocie powódki z urlopu wychowawczego

dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty i Wychowania w D. mógł skierować ją do pracy

w świetlicy Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. Warunki pracy powódki nie uległy zmianie, a

powódka pracę tę przyjęła i pełniła swoje obowiązki w nowej Szkole. Zdaniem Sądu

Rejonowego decyzja przeniesienia powódki do pracy w innej Szkole leżała w

kompetencji Dyrektora Delegatury i nie naruszała przepisów rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych. Stanowisko

powierzone powódce w Szkole Podstawowej Nr 2 w D. było bowiem równorzędne do

uprzednio zajmowanego przez powódkę stanowiska wychowawcy świetlicy w Szkole

Podstawowej Nr 9 w D.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 1992 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych Krakowie oddalił rewizję powódki. W uzasadnieniu wyroku Sąd

Wojewódzki w szczególności wywiódł, iż "zarzut rewizji, że powódka nie została za-

trudniona na stanowisku równorzędnym jest chybiony". Sąd Wojewódzki uznał, że

stanowisko wychowawcy w świetlicy w Szkole Podstawowej Nr 2 w D. jest równorzędne

z poprzednio zajmowanym przez powódkę oraz że decyzja dotycząca miejsca

zatrudnienia powódki w związku z brakiem wolnych etatów w Szkole Podstawowej Nr 9

w D. "była w gestii Dyrektora Delegatury".

W pozwie z dnia 10 kwietnia 1995 r. skierowanym przeciwko Szkole Podsta-

wowej Nr 9 w D. i Kuratorium Oświaty w T. powódka wniosła o:

"1) zbadanie zasadności mojego przeniesienia do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D.

po ukończonym urlopie wychowawczym we wrześniu 1991 r. mimo posiadania przeze

mnie umowy o pracę na czas nie określony w Szkole Podstawowej Nr 9 w D.,

2) ustalenie, że od 7 września 1987 r. Szkoła Podstawowa Nr 9 była i nadal

pozostaje moim zakładem pracy".

Powódka wywiodła, że Karta Nauczyciela nie zawiera przepisu umożliwiającego

przeniesienie nauczyciela nie mianowanego bez jego zgody do innej szkoły. Według

powódki art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela dopuszcza możliwość przeniesienia do innej

szkoły nauczyciela mianowanego bez jego zgody, ale z prawem powrotu po trzech

latach. Powódka twierdziła, że wobec niedopuszczenia jej do pracy w Szkole

Podstawowej Nr 2 w D., "trudno uznać za dobrowolną jej zgodę na tymczasową pracę

w Szkole Podstawowej Nr 2 w D."

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 1995 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Dębicy odrzucił pozew. Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie o ustalenie, że Szkoła

Podstawowa Nr 9 w D. jest miejscem pracy powódki, zostało już prawomocnie roz-

poznane jako jedno z roszczeń objętych prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 13

kwietnia 1992 r.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, postano-

wieniem z dnia 3 sierpnia 1995 r. [...] uchylił wyżej omówione postanowienie z dnia 18

kwietnia 1995 r. i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Dębicy.

Sąd Wojewódzki uznał, że przedmiotem uprzedniego rozstrzygnięcia była kwestia, czy

po powrocie powódki z urlopu wychowawczego Dyrektor Delegatury Zamiejscowej

Kuratorium był władny do skierowania powódki do pracy na stanowisku równorzędnym

w innej szkole w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca

1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych. Uznał, że "obecne roszczenie powódki jest

podobne, ale nie tożsame". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powódka w rozpatrywanej

aktualnie sprawie uważa, że po przepracowaniu okresu trzech lat w Szkole

Podstawowej Nr 2 w D. jej miejscem zatrudnienia jest nadal Szkoła Podstawowa Nr 9 w

D. i domaga się ustalenia w tym zakresie, wskazując jako podstawę prawną swego

roszczenia art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela. Równocześnie Sąd Wojewódzki wskazał,

że "zażaleniem nie zostało objęte roszczenie powódki zawarte w pkt 1 pozwu, jako że w

tym zakresie nie rozstrzygał Sąd I instancji, a jest to odrębne żądanie (które również

może być poddane rygorom z art. 199 KPC)".

Na rozprawie w dniu 30 listopada 1995 r. [...] powódka sprecyzowała żądanie

zawarte w pkt 1 pozwu wnosząc o "ustalenie zasadności przeniesienia powódki we

wrześniu 1991 r. po urlopie wychowawczym do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D."

Wyrokiem z dnia 30 listopada 1995 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Dębicy

odrzucił pozew "w części obejmującej żądanie ustalenia zasadności przeniesienia

powódki do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. po urlopie wychowawczym" i oddalił po-

wództwo w pozostałej części.

Poza wyżej wskazanymi już okolicznościami faktycznymi Sąd Rejonowy ustalił,

że pismem z dnia 21 sierpnia 1991 r. Kuratorium Oświaty i Wychowania w T.

Delegatura Zamiejscowa w D. zaproponowało powódce pracę po zakończeniu urlopu

wychowawczego od dnia 1 września 1991 r. na stanowisku równorzędnym do zaj-

mowanego dotychczas, tj. stanowisku wychowawcy w świetlicy szkolnej przy Filii Szkoły

Podstawowej Nr 2 w D. Poinformowano powódkę, że odmowa z jej strony zostanie

potraktowana jako oświadczenie o nieprzyjęciu warunków pracy, a tym samym

rozwiązaniu umowy o pracę. W piśmie z dnia 3 września 1991 r. powódka oświadczyła,

że do czasu rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd podejmie pracę w Szkole

Podstawowej Nr 2 w D. W Szkole tej świadczyła pracę i w dniu 15 czerwca 1994 r.

decyzją Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. stwierdzono nabycie przez nią mia-

nowania z mocy prawa. Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 3 stycznia 1995 r.

powódkę uznano za winną niepodjęcia obowiązków służbowych, za co ukarano ją karą

zwolnienia z pracy. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Odwoławczą

Komisję Dyscyplinarną i Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. stwierdził, że z dniem

30 marca 1995 r. stosunek pracy powódki na stanowisku wychowawcy w świetlicy tej

Szkoły wygasł.

Sąd Rejonowy uznał, że w części obejmującej żądanie ustalenia zasadności

przeniesienia powódki po urlopie wychowawczym we wrześniu 1991 r. do Szkoły Pods-

tawowej Nr 2 w D., pozew należało odrzucić na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 KPC, gdyż

sprawa o to samo roszczenie została już prawomocnie osądzona.

W zakresie roszczenia o ustalenie, że Szkoła Podstawowa Nr 9 w D. jest zakła-

dem pracy powódki, Sąd Rejonowy stwierdził, że nie może być zastosowany przepis

art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis ten nie był bowiem podstawą przeniesienia

powódki, a więc nie może być podstawą jej powrotu. Zdaniem Sądu Rejonowego

powódka została przeniesiona do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. na podstawie

rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie urlopów wychowawczych, a przeniesienie to

było "prawidłowe i prawnie skuteczne". Zakładem pracy powódki od września 1991 r.

była więc Szkoła Podstawowa Nr 2 w D., w której stosunek pracy powódki wygasł. Sąd

Rejonowy przyjął, że "umowa co do nowego zakładu pracy została zmieniona przez

zamiar obu stron, tj. Kuratorium Oświaty i Wychowania w T. Delegaturę Zamiejscową w

D., które zaproponowało powódce nowe warunki pracy, a z drugiej strony przez

powódkę, która wyraziła na nie zgodę". Zdaniem Sądu Rejonowego "zgoda ta była

początkowo warunkowa ... ale po wyroku w sprawie [...] podtrzymana poprzez fakty

dokonane (art. 65 § 2 i 60 KC w zw. 300 KP)". Sąd Rejonowy podkreślił, że "powódka

po ogłoszeniu niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia sądowego podjęła w dalszym

ciągu i nadal później świadczyła pracę w SP nr 2". Fakt ten wskazuje, zdaniem Sądu

Rejonowego, że "powódka wyraziła wówczas zgodę w sposób dorozumiany na

zatrudnienie jej w Szkole P. nr 2".

Wyrokiem z dnia 5 września 1996 r. [...] rewizja powódki została oddalona przez

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. Sąd Wojewódzki

podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji wywiódł w

szczególności, że nie jest trafne powoływanie się powódki na treść art. 19 ust. 1 ustawy

z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, gdyż przepis ten nie był podstawą

przeniesienia powódki do pracy w Szkole Podstawowej Nr 2 w D. Sąd Wojewódzki

przyjął, że "powódka ostatecznie wyraziła zgodę na warunki zaproponowane jej przez

Kuratorium Oświaty i Wychowania w T. ... i podjęła pracę w Szkole Podstawowej Nr 2 w

D. Początkowo miało to być do czasu zakończenia sprawy sądowej, ale potem po jej

zakończeniu nadal świadczyła pracę w tej szkole". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego

"doszło zatem do przekształcenia istniejącego stosunku pracy w odniesieniu do

jednego elementu, tj. miejsca wykonywania pracy przez powódkę".

Od tego wyroku kasację złożyła powódka, zarzucając naruszenie prawa mate-

rialnego, a mianowicie przepisów art. 3 KP, art. 11 i 19 Karty Nauczyciela oraz § 17

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wycho-

wawczych, a także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 199 § 1 pkt 2 KPC Powódka

wniosła o "zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie w całości roszczenia",

ewentualnie o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania. Powódka wywodzi w kasacji w szczególności, iż "przy

wydaniu ... wyroków naruszono prawo materialne, przez błędne przyjęcie, że praco-

dawcą powódki była Szkoła Podstawowa Nr 2 w D., a nie Szkoła Podstawowa Nr 9 w

D." Według poglądów wyrażonych w kasacji powódka, która miała umowę o pracę na

czas nie określony ze Szkołą Podstawową Nr 9 w D., miała też prawo powrócić do tej

pracy po urlopie wychowawczym. Brak jest natomiast podstaw do uznania, że powódkę

łączyła umowa o pracę ze Szkołą Podstawową Nr 2 w D. Co do zaskarżenia orzeczeń

w zakresie odrzucenia pozwu, kasacja ogranicza się do stwierdzenia, że "w sprawie nie

zachodziły przesłanki z art. 199 § 1 pkt 2 KPC, gdyż sprecyzowane żądania w nowym

stanie faktycznym nie były przedmiotem postępowania sądowego w innej sprawie".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia,

gdyż warunek określony w przepisie art. 393 § 1 pkt 1 KPC (w brzmieniu sformuło-

wanym ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego,

rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępo-

waniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 43, poz. 189)

dotyczy wyłącznie powództw o świadczenie, a więc nie odnosi się do powództwa o

ustalenie, które było przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

W zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 199 § 1 pkt 2 KPC odnoszącego się

do rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia pozwu co do roszczenia o "ustalenia

zasadności przeniesienia powódki do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. po urlopie

wychowawczym" kasacja zawiera wyjątkowo lakoniczne uzasadnienie, graniczące

wręcz z jego brakiem. Zarzut ten sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że "sprecyzo-

wane żądanie w nowym stanie faktycznym nie było przedmiotem postępowania są-

dowego w innej sprawie". Kasacja odwołuje się przy tym do postanowienia Sądu

Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 1995 r. . Wskazane postanowienie nie

może mieć jednak większego znaczenia dla rozpoznania istoty tego zarzutu. Postano-

wienie to bowiem jedynie uchyliło wcześniejsze postanowienie Sądu Rejonowego

odrzucające pozew w całości. Przede wszystkim jednak z treści uzasadnienia oma-

wianego postanowienia Sądu Wojewódzkiego wynika, że nie odnosiło się ono do żą-

dania sformułowanego w punkcie pierwszym pozwu, dotyczącego "zasadności prze-

niesienia" powódki.

Rozpoznanie zarzutu kasacyjnego musi się więc sprowadzić do analizy przed-

miotowego i podmiotowego zakresu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i w sprawie

zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 13 kwietnia 1992 r. [...], od

którego rewizję powódki oddalił Sąd Wojewódzki Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca

1992 r. [...]. W obu tych sprawach zachodziła tożsamość podmiotowa, gdyż powództwa

były także skierowane przeciwko Szkole Podstawowej Nr 9 w D. (w pierwszej sprawie

oznaczonej jako Dyrektor tej Szkoły) oraz Kuratorium Oświaty w T. Pewne wątpliwości

budzi natomiast ocena przedmiotowego zakresu żądania w obu sprawach, gdyż

powództwa były sformułowane jako żądanie ustalenia i to bardzo nieprecyzyjnie, a

nadto zostały oddalone, co zawsze powoduje trudności w ocenie zakresu powagi

rzeczy osądzonej. W pierwszej sprawie żądanie zostało sformułowane jako zmierzające

do "ustalenia, że powódce przysługuje prawo zatrudnienia na równorzędnym

stanowisku jak poprzednio zajmowane w Szkole Podstawowej Nr 9 w D.". W drugiej

sprawie natomiast dotyczyło "zbadania zasadności przeniesienia powódki do Szkoły

Podstawowej Nr 2 w D. po ukończonym urlopie wychowawczym we wrześniu 1991 r.

mimo posiadania umowy o pracę na czas nie określony w Szkole Podstawowej Nr 9 w

D." Występują więc pewne różnice w treści żądań pozwów i ich rzeczywista ocena musi

wynikać z porównania twierdzeń i ustaleń w zakresie stanu faktycznego stanowiącego

podstawę żądań i rozstrzygnięć. Zgodnie bowiem z przepisem art. 366 KPC wyrok

prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą

sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W tym zakresie należy stwierdzić, że dla obu

zgłoszonych żądań podstawę rozstrzygnięcia stanowił ten sam stan faktyczny, a różnice

w sformułowaniu roszczeń mają charakter jedynie językowy, gdyż w istocie zmierzały

one do tego samego celu. Było nim zakwestionowanie przez powódkę "przeniesienia

jej" do Szkoły Podstawowej Nr 2 w D. i ocena tej czynności. Należy wobec tego uznać,

że w obu przypadkach przedmiotem rozstrzygnięcia było to samo roszczenie, a w

szczególności przedmiotem pierwszego z wyroków było rozstrzygnięcie co do prawnej

oceny wskazanego stanu faktycznego. Ostatecznie więc w zaskarżonym orzeczeniu

Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że w zakresie tego roszczenia występowała

negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, co zgodnie z art.

199 § 1 pkt 2 KPC prowadziło do orzeczenia o odrzuceniu pozwu w tym zakresie.

Podkreślenia wymaga, że przy rozpoznaniu niniejszej kasacji Sąd Najwyższy nie jest

uprawniony do oceny merytorycznej prawidłowości rozstrzygnięcia w pierwszej z

omawianych spraw, gdyż również Sąd Najwyższy jest związany powagą rzeczy

osądzonej tego rozstrzygnięcia.

W zakresie drugiego z zarzutów kasacyjnych należy stwierdzić, że słusznie

kasacja wywodzi, iż pracodawcą (zakładem pracy) powódki przed wrześniem 1991 r.

była Szkoła Podstawowa Nr 9 w D. W tym zakresie wejście w życie ustawy z dnia 7

września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425 ze zm.) i dokonana tą

ustawą zmiana ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3,

poz. 19 ze zm.) nie miała większego znaczenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3

czerwca 1988 r., II URN 102/88 (OSNCP 1991 z. 1 poz. 7) wyjaśnił, że błędna jest

interpretacja art. 11 Karty Nauczyciela zmierzająca do traktowania wszystkich nauczy-

cieli zatrudnionych w szkołach jako pracowników kuratorium oświaty i wychowania.

Pogląd ten należy podzielić i wobec tego trzeba stwierdzić, że "przeniesienie" powódki

do innej Szkoły (innego zakładu pracy) nie mogło być dokonane w oparciu o przepis §

17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów

wychowawczych (jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r., Nr 76, poz. 454 ze zm.), gdyż dotyczył

on tylko zatrudnienia na równorzędnym stanowisku w tym samym zakładzie pracy, a nie

zmiany pracodawcy.

Stan faktyczny sprawy został przez Sądy obu instancji w tym zakresie oceniony

w sposób nieprecyzyjny, wręcz enigmatyczny. Sąd Rejonowy przyjął, że umowa co do

nowego zakładu pracy została zmieniona przez zamiar obu stron. Zdaniem Sądu

Rejonowego "zgoda ta była początkowo warunkowa ... ale po wyroku [...] poprzez fakty

dokonane (art. 65 § 2 i 60 KC w zw. 300 KP)". Sąd Wojewódzki natomiast uznał, że

"powódka ostatecznie wyraziła zgodę na warunki zaproponowane jej przez Kuratorium

Oświaty i Wychowania w T. ... i podjęła pracę w Szkole Podstawowej Nr 2 w D.

Początkowo miało to być do czasu zakończenia sprawy sądowej, ale potem po jej

zakończeniu nadal świadczyła pracę w tej szkole". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego

"doszło zatem do przekształcenia istniejącego stosunku pracy w odniesieniu do

jednego elementu, tj. miejsca wykonywania pracy przez powódkę". Oceny te należy

sprowadzić do przyjęcia, iż w omawianym stanie faktycznym doszło w rzeczywistości do

zmiany pracodawcy (zakładu pracy) powódki w drodze tzw. porozumienia zakładów

pracy, czyli umowy trójstronnej między dwoma pracodawcami (Szkoła Podstawowa Nr

9 i Szkoła Podstawowa Nr 2 w D.) i powódką przy współdziałaniu Kuratorium Oświaty

(rozwiązanie jednego stosunku pracy w wyniku porozumienia stron - art. 30 § 1 pkt 1

KP w związku z art. 98 ust. 1 Karty Nauczyciela - i nawiązanie drugiego). Taką ocenę

należy uznać za prawidłową. Faktycznie zgoda powódki na zmianę "miejsca pracy" była

początkowo warunkowa, a następnie wyrażona w sytuacji potocznie określanej jako

przymusowa. Nie był to jednak przymus w rozumieniu przepisów o wadach oświadczeń

woli (art. 82 KC w związku z art. 300 KP). Nie stanowiło bowiem takiego przymusu

poinformowanie powódki o braku możliwości dalszego zatrudnienia w Szkole

Podstawowej Nr 9 w D. i konieczność ewentualnego rozwiązania tego stosunku pracy.

Wola powódki podjęcia zatrudnienia w Szkole Podstawowej Nr 2 została ostatecznie

przejawiona w sposób na tyle wyraźny, aby uznać ją za skutecznie złożone

oświadczenie woli. Powódka przecież przez ponad trzy lata wykonywała obowiązki

pracownicze w Szkole Podstawowej Nr 2 w D. i tam ostatecznie uzyskała mianowanie z

mocy prawa. Doszło więc przez różnego rodzaju oświadczenia stron oraz przez tzw.

fakty konkludentne do zawarcia tego rodzaju umowy, w wyniku której nastąpiło

rozwiązanie stosunku pracy ze Szkołą Podstawową Nr 9 i nawiązanie stosunku pracy

ze Szkołą Podstawową Nr 2 w D. Wobec tego słusznie Sądy obu instancji uznały, że

nie łączy powódki ze Szkołą Podstawową Nr 9 w D. stosunek pracy, co skutkowało

oddalenie powództwa w zakresie żądania ustalenia w tym przedmiocie.

Podstawą roszczenia powódki (pomijając już, że nie powinno to być roszczenie o

ustalenie) nie mógł być także przepis art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela. Co do wykładni

tego przepisu w orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje wyraźna rozbieżność. W

uzasadnieniach uchwał z dnia 14 stycznia 1983 r., III PZP 64/82 (OSNCP 1983 z. 8

poz. 109); z dnia 24 marca 1983 r., III PZP 8/83 (OSNCP 1983 z. 9 poz. 130); z dnia 16

października 1993 r., I PZP 38/93 (OSNCP 1994 z. 3 poz. 64) i z dnia 19 stycznia 1994

r., I PZP 41/93 (nie publikowana) wyrażono pogląd, że zastosowanie art. 19 ust. 1 Karty

Nauczyciela nie powoduje rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy, a jedynie

czasową zmianę treści tego stosunku prawnego. Natomiast w uchwale z dnia 18

stycznia 1996 r., I PZP 37/95, (OSNAPiUS 1996 nr 18 poz. 262), przyjęto, że

skierowanie mianowanego nauczyciela do pracy w innej placówce na podstawie art. 19

ust. 1 Karty Nauczyciela powoduje ustanie dotychczasowego i nawiązanie nowego

stosunku pracy na czas nie określony w placówce, do której został skierowany. Po

upływie okresu skierowania nauczycielowi przysługuje w terminie określonym w art. 264

§ 3 KP prawo powrotu na uprzednie stanowisko w szkole, w której był zatrudniony

przed skierowaniem. Jednakże przepis art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie został

względem powódki zastosowany, zarówno formalnie jak i faktycznie. Istotne dla tej

oceny jest nie tyle to, że powódka nie była nauczycielem mianowanym, ile to, że nie

były spełnione przesłanki działania tego przepisu. Wymaga on bowiem, aby

przeniesienie nauczyciela następowało ze względu na potrzeby szkoły do której ma być

przeniesiony, a nie braku możliwości zatrudnienia w dotychczasowej szkole. Skoro więc

przepis art. 19 ust. 1 Karty Nauczyciela nie był względem powódki zastosowany, to

słusznie Sądy obu instancji oceniły, że nie może też być on podstawą "roszczenia o

powrót" do poprzedniej (dotychczasowej) szkoły.

Ostatecznie więc, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżony wyrok

odpowiada prawu, co skutkuje oddalenie kasacji na podstawie art. 393

12

KPC.

========================================