I PKN 62/98

Wyrok z dnia 22 kwietnia 1998 r.

I PKN 62/98

Zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r.

w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do

nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 44, poz.

358) nie ma zastosowania w zakresie, w jakim zakładowy układ zbiorowy pracy

reguluje odmiennie, choćby mniej korzystnie dla pracowników, zasady ustala-

nia okresów pracy, od których zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej

oraz zasady jej obliczania.

Przewodniczący SSN; Walerian Sanetra, Sędziowie: SN: Barbara Wagner

(sprawozdawca), SA Alina Krusz-Stankiewicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 1998 r. sprawy z po-

wództwa Aleksandra F. przeciwko Zakładowi Energetycznemu Spółce Akcyjnej w K.

o nagrodę jubileuszową, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego

- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 6 października 1997 r.

[...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz zmienił wyrok Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy w Koszalinie z dnia 21 maja 1997 r. [...] w ten sposób, że powództwo oddalił.

U z a s a d n i e n i e

Aleksander F. wnosił o ustalenie prawa do gratyfikacji jubileuszowej za 45 lat

pracy i zasądzenie z tego tytułu od Zakładu Energetycznego SA w K. na jego rzecz

7.000 zł. Jako podstawę prawną żądania wskazał § 9 zarządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i in-

nych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i

wypłacania (M.P. Nr 44, poz. 358). Podał, że jego zatrudnienie u strony pozwanej

2

ustało 31 grudnia 1996 r. w związku z przejściem na emeryturę. W chwili rozwiązania

stosunku pracy legitymował się stażem pracy wynoszącym 44 lata i 4 dni.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że wobec ure-

gulowania problematyki nagród jubileuszowych w całości w art. art. 35 i 37 zakłado-

wego układu zbiorowego pracy, w sprawie nie mają zastosowania przepisy zarzą-

dzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. Obowiązująca do

31 grudnia 1995 r. zakładowa umowa zbiorowa powoływała się na to zarządzenie w

zakresie zaliczania okresów pracy uprawniających do nagrody jubileuszowej. Prze-

widywała też możliwość uznania całego okresu za przepracowany, jeżeli pracowni-

kowi w chwili przejścia na emeryturę brakowało do pełnego okresu stanowiącego

„krotność” pięciolecia nie więcej niż 6 miesięcy. Już więc w tym czasie § 9 zarządze-

nia nie był stosowany do pracowników strony pozwanej.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Koszalinie wyrokiem z dnia 21 maja 1997 r.,

sygn. akt P 161/97, zasądził na rzecz powoda kwotę 10.508,79 zł z ustawowymi od-

setkami od 1 stycznia 1997 r. nadając orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalno-

ści do kwoty 1.530,67 zł i oddalając wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa pro-

cesowego. Od 1 stycznia 1996 r. u strony pozwanej obowiązuje zakładowy układ

zbiorowy pracy, który w art. 4 ust. 3 odsyła w sprawach nim nie unormowanych do

postanowień ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, przepisów kodeksu pracy

i aktów wykonawczych oraz innych przepisów obowiązujących powszechnie. Art. 37

układu zakładowego przewiduje świadczenie jakim jest nagroda jubileuszowa. Re-

gulacja zawarta w tym postanowieniu jest jednak ramowa i nie stanowi „o innych

szczegółowych kwestiach dotyczących nabycia prawa do nagrody jubileuszowej,

ustalania innych okresów uprawniających do tego świadczenia i zasad jej wypłaty”.

Art. 21 w ust. 2 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy zawiera odesłanie do

przepisów powszechnie obowiązujących, gdy przepisy wewnątrzzakładowe nie

określają szczegółowych zasad ustalania prawa do nagrody jubileuszowej, jej obli-

czania i wypłacania. Przepisy takie można znaleźć w zarządzeniu z 23 grudnia 1989

r. Postanowienia układu nie uległy zmianie po 2 czerwca 1996 r., tj. po wejściu w

życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110). Dlatego też z mocy art. 11 ust. 1 tejże

ustawy zarządzenie w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawnia-

jących do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania zachowało

moc obowiązującą w odniesieniu do pracowników przemysłu energetycznego.

3

Sąd podniósł także „wątek przepisu art. 241

26

KP”. Postanowienia zakładowe-

go układu zbiorowego nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż postano-

wienia układu ponadzakładowego. Fakt zarejestrowania układu zakładowego nie

przesądza jego zgodności z układem ponadzakładowym. Powołując „Nowy Kodeks

Pracy z komentarzem, W-wa 1996, s. 303” Sąd stwierdził, że „Niezależnie od wyniku

postępowania rejestracyjnego, mniej korzystne postanowienia układu zakładowego

pozostają nieważne, a pracownik w przypadku sporu może dochodzić swoich

uprawnień na drodze sądowej powołując się na treść układu ponadzakładowego”.

Zdaniem Sądu regulacja zawarta w art. 37 zakładowego układu zbiorowego pracy

jest mniej korzystna od przewidzianej w art. 21 ust. 2 układu ponadzakładowego.

Rozwiązania prawne przyjęte w obowiązującej do 31 grudnia 1995 r. zakładowej

umowie zbiorowej nie mają w rozpoznawanej sprawie znaczenia, co Sąd podkreślił „

z całą mocą”, skoro umowę tę zastąpił zakładowy układ zbiorowy pracy.

Zakład Energetyczny K. zaskarżył powyższy wyrok apelacją i podnosząc za-

rzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 11 ustawy z

dnia 2 lutego 1996 r., niewłaściwe zastosowanie § 9 zarządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r., art. 241

26

KP i art. 21 ust. 2 ponadzakła-

dowego układu zbiorowego pracy oraz niewyjaśnienia wszystkich okoliczności fak-

tycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - przez zaniechanie ustalenia zgodnej

woli stron układowych co do wykładni art. 37 układu zakładowego, wniósł o jego

zmianę i oddalenie powództwa.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyro-

kiem z dnia 6 października 1997 r. [...] oddalił apelację. Nagrody jubileuszowe nie są

świadczeniem powszechnym, lecz jeżeli „w danym zakładzie przysługują pracowni-

kom takie nagrody, to pracodawca może samodzielnie ustalić zasady ich nabywania

i wypłacania, ale może też skorzystać z przepisów regulujących nagrody jubileuszo-

we tj. z zarządzenia MPiPS z 23.12.1989 r.” Uregulowania zawarte w art. 35 i art. 37

zakładowego układu zbiorowego pracy obowiązującego u strony pozwanej oraz art.

21 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Przemysłu Energetycznego nie

są pełne, wobec czego należy, na podstawie art. 4 ust. 3 układu zakładowego, sto-

sować przepisy kodeksu pracy i aktów wykonawczych do kodeksu. Dotyczy to zasad

obliczania i wypłacania nagród co regulują §§ 7, 8, 9 i 10 zarządzenia. W ocenie

Sądu błędny jest wywód apelującego, iż zasady obliczania i wypłacania nagrody są

tożsame z ustaleniem wysokości nagrody. Bez znaczenia w sprawie jest powoływa-

4

nie poprzednio obowiązującej regulacji. W miejsce mniej korzystnych postanowień

zakładowej umowy zbiorowej znalazłyby zastosowanie przepisy układu ponadzakła-

dowego, a tym samym zarządzenia z dnia 28 grudnia 1989 r. Nadto Sąd wywodził,

że wykładnia postanowień układu powinna być dokonana na piśmie. Pozwany nie

wykazał, by przed sporem strony układowe dokonały wykładni art. 37 tego układu. W

takiej sytuacji organ rozstrzygający spór jest upoważniony do dokonywania wykładni

postanowień układowych przy zastosowaniu reguł interpretacyjnych przyjętych w

wyjaśnianiu innych aktów normatywnych. „Nie ma podstaw, by sięgać do tych dy-

rektyw, które na mocy art. 65 kc powinny być brane pod uwagę w toku wykładni

oświadczeń woli.”

Zakład Energetyczny K. SA zaskarżył powyższy wyrok kasacją. Wskazując

jako jej podstawy naruszenie prawa materialnego, a to art. 11 ustawy z dnia 2 lutego

1996 r. o zmianie ustawy kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw, art. 79 KP i

§ 9 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. - przez

niewłaściwą wykładnię a art. 241

26

KP oraz art. 21 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy

dla Pracowników Przemysłu Energetycznego - przez niewłaściwe zastosowanie, oraz

naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 217 § 2 KPC w zw. z art. 391 KPC

przez niedopuszczenie dowodu z przesłuchania stron układu na fakty sporne między

stronami mające dla sprawy istotne znaczenie, wniósł o uchylenie wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Od 1 stycznia 1996 r. w Zakładzie

Energetycznym K. SA w K. obowiązuje zakładowy układ zbiorowy pracy, który zawie-

ra całościową regulację w zakresie nagród jubileuszowych. Zdaniem skarżącego Sąd

błędnie zinterpretował art. 11 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. przyjmując, iż za-

rządzenie obowiązuje w każdym przypadku do czasu zawarcia nowego układu po 2

czerwca 1996 r. „Objęcie pracowników układem” nie dotyczy sytuacji polegającej

wyłącznie na zawarciu układu w przyszłości. Interpretacja art. 37 zakładowego

układu zbiorowego nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami układu po-

nadzakładowego. Zgodnie z delegacją zawartą w art. 21 ust. 2 Układu Zbiorowego

Pracy dla Pracowników Przemysłu Energetycznego, Zakład Energetyczny K. wpro-

wadził świadczenie w postaci nagrody jubileuszowej. Układ ponadzakładowy nie

przewiduje tego rodzaju świadczenia i nie reguluje go. Zawiera jedynie odesłanie do

powszechnie obowiązujących przepisów w sytuacji „ jeżeli zakładowa umowa zbio-

rowa nie określi zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do

nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania”. Art. 35 i 37 układu

5

zakładowego regulują przesłanki nabycia prawa do nagrody jubileuszowej odmiennie

niż czynią to §§ 7 i 9 zarządzenia. Nadto, art. 57 ust. 2 zakładowego układu zbioro-

wego pracy zawiera postanowienie, że interpretacja układu i protokołów dodatko-

wych należy do stron. Odmawiając przesłuchania stron układowych w celu ustalenia

treści układu przez nie zawartego Sąd naruszył art. 217 § 2 KPC.

W odpowiedzi na kasację Aleksander F. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie

od strony pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości

stawki minimalnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Gratyfikacja jubileuszowa jest fakultatywnym dodatkowym składnikiem wyna-

grodzenia za pracę, należnym z tytułu wieloletniej, najczęściej nieprzerwanej i nie-

nagannej, pracy w jednej branży. Regulacja wynagradzania pracowników poza tzw.

sferą budżetową, w tym także określenie składników wynagrodzenia i zasad naby-

wania do nich prawa oraz ustalania wysokości, należy do materii układowej (art. 77

1

KP, art.240 § 1 pkt 1 i § 3 KP), regulaminowej (art. 77

2

KP) oraz umownej (art.29 § 1

pkt 2 KP). Historycznie rzecz traktując gratyfikacja jubileuszowa była zawsze instytu-

cją układową (branżową). Jest nią także obecnie. Proces ujednolicania regulacji

prawnej nagrody jubileuszowej zapoczątkowało zarządzenie Nr 100 Prezesa Rady

Ministrów z dnia 17 czerwca 1959 r. w sprawie zasad ustalania okresów pracy i ciąg-

łości pracy uprawniających do nagród za wieloletnią pracę (gratyfikacji jubileuszo-

wych, M.P. Nr 58, poz. 282), którego przepisy, choć za zgodą Prezesa Rady Minis-

trów, dopuszczały jednak stosowanie odmiennych, branżowych reguł w tym zakresie

( § 6). Zasady pierwszeństwa regulacji układowej, a więc i dyferencjacji branżowej

prawa do nagrody jubileuszowej, nie podważyły późniejsze przepisy uchwały Nr 138

Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i in-

nych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i

wypłacania (MP Nr 35, poz. 132). Uchylenie art. 79 KP i przepisów płacowych wyda-

nych na jego podstawie było wyrazem rysującej się od 1984 r. trwale tendencji do

decentralizacji regulacji prawnej wynagradzania za pracę. Przy wykładni przepisów o

gratyfikacji jubileuszowej ten historyczny aspekt normatywny powinien być brany pod

uwagę.

6

Do dnia 2 czerwca 1996 r., tj. do dnia wejścia w życie nowelizującej kodeks

pracy ustawy z dnia 2 lutego 1996 r., przy ustalaniu okresów pracy oraz innych

okresów, od których zależało nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz przy ob-

liczaniu i wypłacaniu tej nagrody przysługującej pracownikowi na podstawie układu

zbiorowego pracy, jeżeli postanowienia układu nie zawierały odmiennych zasad w

tym zakresie, stosowało się przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z

dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów upraw-

niających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania. Warun-

kiem dopuszczalności stosowania przepisów zarządzenia było w pierwszej kolejności

to, by nagroda przysługiwała pracownikowi na mocy postanowienia układu. Samo

zarządzenie nie stanowiło podstawy prawnej kreującej prawo do tego świadczenia.

Trudno zatem przypisywać mu cechę „powszechności” w znaczeniu przyjętym w od-

niesieniu do aktów normatywnych obowiązujących bezwzględnie wobec wszystkich

zatrudnionych w ramach stosunku pracy i ich pracodawców. Po drugie, zarządzenie

miało zastosowanie do ustalania stażu zatrudnienia warunkującego nabycie prawa

do nagrody, do jej obliczania i wypłacania. Wobec tego mogło być stosowane tylko w

części - takiej, w jakiej układ nie normował tych spraw (np. jedynie co do zasad obli-

czania gratyfikacji). Po trzecie, przepisy zarządzenia należało stosować wtedy, gdy

brak było we wskazanym zakresie odmiennej regulacji układowej. Każda regulacja

układowa odmienna od zawartej w zarządzeniu wyłączała stosowanie tego aktu.

Także mniej korzystna dla pracownika. Zasada uprzywilejowania nie miała tu bowiem

zastosowania, gdyż przepisy zarządzenia nie kształtowały powszechnie treści prawa

do gratyfikacji jubileuszowej. Skoro można było w ogóle zrezygnować z wpro-

wadzenia tego składnika wynagrodzenia, to tym bardziej można było uregulować go

„odmiennie”.

Aleksander F. wniósł pozew o ustalenie prawa do gratyfikacji jubileuszowej i

jej wypłatę w dniu 12 marca 1997 r. powołując jako podstawę prawną swojego żąda-

nia § 9 zarządzenia w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawnia-

jących do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania.

Zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. wy-

dane zostało na podstawie art. 79 KP, który to przepis utracił moc obowiązującą z

dniem 2 czerwca 1996 r. Jednak zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 lutego 1996

r. „Obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy przepisy określające zasady wyna-

gradzania za pracę oraz przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, wy-

7

dane na podstawie art. 79 Kodeksu pracy, zachowują moc do czasu objęcia pracow-

ników, których te przepisy dotyczą i w zakresie przedmiotu w nich unormowanego -

postanowieniami układu zbiorowego pracy lub innymi przepisami prawa pracy”.

Przepisy zarządzenia mogą być więc nadal stosowane, jednak tylko do tych pracow-

ników, do których były stosowane przed 2 czerwca 1996 r. i tylko w takim zakresie w

jakim stosowane były do tej daty. Utrata mocy obowiązującej zarządzenia wymaga w

takich razach „ objęcia” pracowników postanowieniami układu zbiorowego pracy.

Przez „objęcie pracowników postanowieniami układu zbiorowego pracy” należy ro-

zumieć zawarcie po 2 czerwca 1996 r. układu zbiorowego pracy po raz pierwszy lub

nowego układu albo dokonanie zmiany układu dotychczasowego. „Objęcie” musi

jednak prowadzić do zmiany stanu prawnego istniejącego uprzednio. Przy utrzyma-

niu gratyfikacji jubileuszowej, konieczne jest wobec tego wyraźne wyłączenie możli-

wości stosowania zarządzenia - w całości lub części - bądź wprowadzenie odmien-

nego unormowania materii stanowiącej przedmiot jego regulacji. W przeciwnym razie

zarządzenie będzie obowiązywało do tych samych pracowników i w tym samym za-

kresie nadal. W odniesieniu do pracowników, do których przepisy zarządzenia Minis-

tra Pracy i Polityki Socjalnej nie miały zastosowania przed nowelizacją kodeksu

pracy, akt ten po 2 czerwca 1996 r. nie może być, oczywiście, stosowany. Art. 11 ust.

1 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. tej grupy zatrudnionych bowiem nie dotyczy.

Układ Zbiorowy Pracy dla Pracowników Przemysłu Energetycznego, zawarty

13 maja 1993 r. a zarejestrowany 7 lipca 1993 r., w art. 21 ust. 1 pkt 2 stanowi, że

zakładowa umowa zbiorowa może wprowadzić „nagrodę jubileuszową, określając jej

wysokość oraz zasady ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do

tej nagrody, a także zasady jej obliczania i wypłacania”. Jeżeli układ zakładowy

przewiduje to świadczenie, lecz nie określa zasad ustalania okresów pracy i innych

okresów uprawniających do gratyfikacji, zasad jej obliczania i wypłaty - stosuje się

powszechnie obowiązujące w tym zakresie przepisy.

Zakład Energetyczny K. SA zakładowym układem zbiorowym pracy, obowią-

zującym od 1 stycznia 1996 r., wprowadził nagrodę jubileuszową (art. 35 ust. 1 lit. b) i

w art. 37 uregulował zasady nabywania do niej prawa (ust. 1 i ust. 3) oraz sposób

obliczania (ust. 2). Nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikowi po przepraco-

waniu 20 lat. Do zakładowego stażu pracy warunkującego nabycie prawa do gratyfi-

kacji wlicza się okresy zatrudnienia w innych zakładach pracy. Prawo do kolejnych

nagród przysługuje po każdym następnym pięcioletnim okresie zatrudnienia. Nagro-

8

dę oblicza się według wzoru podanego w ust. 2 art. 37. W kontekście przytoczonych

postanowień nie może budzić zastrzeżeń teza, iż układ zbiorowy obowiązujący u

strony pozwanej zawiera pozytywną regulację dotyczącą ustalania okresów, od któ-

rych zależy nabycie prawa do gratyfikacji jubileuszowej i obliczania jej wysokości,

zatem mieszczącą się w zakresie przedmiotowym regulacji „powszechnej”. Układ nie

reguluje pozytywnie zasad wypłaty gratyfikacji. Nie musi to być jednak równoznaczne

z brakiem unormowania w tym zakresie. Pracownik nabywa prawo do nagrody jubi-

leuszowej, jak do każdej innej premii, z dniem spełnienia wszystkich układowych

przesłanek. W tym też dniu powstaje roszczenie o jej wypłatę. Tę ogólną regułę wy-

konywania zobowiązań może zmienić układ wskazując inny termin wypłaty gratyfika-

cji (np. dzień święta branżowego).

Fakt, że układ zbiorowy pracy reguluje w ogóle kwestie związane z nabyciem

prawa do gratyfikacji jubileuszowej, jej obliczaniem i wypłatą nie przesądza czy re-

gulacji tej można przypisać cechę „zasadniczości”. Rozważenia wymaga wobec tego

problem jaki stopień szczegółowości regulacji określonej materii decyduje o zasadni-

czym (lub nie) jej charakterze. Zdaniem Sądu Najwyższego, jeżeli na podstawie

układowego unormowania możliwe jest określenie czy i komu przysługuje świadcze-

nie, w jakiej wysokości i kiedy, to jest to regulacja zasadnicza.

Bez wątpienia obowiązująca u strony pozwanej układowa regulacja nagrody

jubileuszowej jest mniej szczegółowa od regulacji zawartej w zarządzeniu z dnia 23

grudnia 1989 r. Materię unormowaną w art. 37 ust. 1 układu (ustalenie okresów

pracy uprawniających do nagrody) regulują § § 2, 3, 4, 5, 6, 7 ust. 1, 9 zarządzenia.

Regulacje te są odmienne. Regulacji układowej należy, zgodnie z § 1 zarządzenia,

przyznać pierwszeństwo. Przedmiot regulacji art. 37 ust. 2 układu - sposób oblicze-

nia nagrody - unormowany jest w § 8 zarządzenia. Także odmiennie. Zasady wypłaty

gratyfikacji określają §§ 7 ust.2, 9 i 10 zarządzenia. Podzielając pogląd orzekających

w sprawie Sądów, że zakładowy układ zbiorowy dla pracowników Zakładów Energe-

tycznych K. SA w K. nie reguluje zasad wypłaty gratyfikacji jubileuszowej, znalazłyby

zastosowanie - na podstawie art. 4 ust. 3 tegoż układu - tylko dotyczące tej materii

§§ 7 ust. 2 i 10 zarządzenia.

Wbrew odmiennemu twierdzeniu obu Sądów § 9 zarządzenia dotyczy nie tylko

i nawet nie przede wszystkim zasad wypłaty nagrody jubileuszowej. Reguluje głównie

nabycie prawa do tego świadczenia, wprowadzając odstępstwo od reguły nabycia

prawa do gratyfikacji po upływie pełnych lat zatrudnienia. Zawarta w § 9 zarządzenia

9

regulacja odnosząca się do wypłaty nagrody jest wyłącznie konsekwencją

wcześniejszego ustalenia na jego podstawie prawa do tego świadczenia. Ponieważ

zakładowy układ zbiorowy pracy nie przewiduje możliwości nabycia prawa do nagro-

dy przez pracownika, który nie przepracował pełnego, uprawniającego do niej

okresu, bezprzedmiotowa jest regulacja wypłaty świadczenia w takich razach.

W konkluzji należy stwierdzić, że skoro art. 37 układu zbiorowego pracy Za-

kładu Energetycznego K. SA reguluje odmiennie, choć mniej korzystnie dla pracow-

ników, zasady ustalania okresu pracy od którego zależy nabycie prawa do gratyfika-

cji jubileuszowej oraz zasady jej obliczania, to w tym zakresie, zgodnie z § 1 zarzą-

dzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. i art. 4 ust. 3

układu, przepisy tego zarządzenia nie mają zastosowania. Przy braku pozytywnej

regulacji układowej zasad wypłaty gratyfikacji znajdą - ewentualnie -zastosowanie

dotyczące tej materii przepisy zarządzenia. Jednak tylko te z nich, które dotyczą wy-

płaty nagród, do których pracownicy nabyli prawo na podstawie postanowień układu.

Sąd Najwyższy podziela pogląd strony skarżącej, że określona w art. 241

26

§ 1

KP relacja między postanowieniami zakładowego i ponadzakładowego układu

zbiorowego pracy nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Układ Zbiorowy

Pracy dla Pracowników Przemysłu Energetycznego zawarty w dniu 13 maja 1993 r.

nie przewiduje bowiem gratyfikacji jubileuszowej jako świadczenia należnego

wszystkim pracownikom zatrudnionym w tej branży, pozostawiając możliwość jej

wprowadzenia poszczególnym zakładom pracy. Odesłanie do zarządzenia z dnia 23

grudnia 1989 r. w razie braku zakładowej regulacji sposobu ustalania okresu zatrud-

nienia warunkującego nabycie prawa do nagrody, zasad jej obliczania i wypłaty nie

wyklucza regulacji odmiennej niż przewidziana w tym zarządzeniu. Nie jest więc

żadną regulacją, która podlegałaby ocenie w aspekcie jej korzystności dla pracow-

nika. Art. 21 ust. 1 pkt 2 zdanie 2 układu ponadzakładowego jest zbędnym powtó-

rzeniem § 1 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r.

Znaczenie prawne miałby tylko wtedy, gdyby wprowadzał nagrodę jubileuszową jako

powszechne świadczenie branżowe.

Sąd Najwyższy zważył nadto:

Nie jest trafny kasacyjny zarzut naruszenia przez Sąd II instancji art. 217 § 2

KPC. Treść postanowień układu zbiorowego pracy nie należy do stanu faktycznego

sprawy; nie może być przeto, zgodnie z art. 227 KPC, przedmiotem postępowania

dowodowego. Prawdą jest, że według art. 241

6

KP treść postanowień układu wyjaś-

10

niają strony. Układ zbiorowy pracy nie jest jednak, na co wskazuje treść art. 9 § 1

KP, umową zobowiązaniową prawa prywatnego. Do wykładni jego postanowień nie

mają zatem zastosowania ani wprost, ani odpowiednio ani nawet przez analogię

przepisy kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli, w tym także art. 65 KC. Norma-

tywny charakter układu zbiorowego pracy sprawia, że jego postanowienia podlegają

wykładni wedle reguł obowiązujących przy interpretacji przepisów prawa. Wyjaśnie-

nie przez strony postanowień układowych stanowi sui generis wykładnię autentycz-

ną.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393

15

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================