I PKN 70/99

Wyrok z dnia 21 maja 1999 r.

I PKN 70/99

Obowiązek zachowania formy pisemnej dotyczy tylko zawiadomienia

pracownika o udzieleniu kary porządkowej, a nie jej nałożenia.

Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Józef Iwulski, Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 1999 r. sprawy z powództwa

Zbigniewa H. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w Ż. o uchylenie kary nagany, na

skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Bielsku Białej z dnia 30 czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zbigniew H. w pozwie skierowanym przeciwko Urzędowi Miejskiemu w Ż.

wniósł o uchylenie kary nagany. W uzasadnieniu pozwu podniósł, iż kara nagany

została mu udzielona w wyniku odmowy wykonania polecenia, które jego zdaniem

nie dotyczyło pracy i było sprzeczne z zakresem czynności określonym w umowie o

pracę, a także prowadziłoby do wykonania czynności sprzecznych z prawem.

Pozwany Urząd Miejski wniósł o oddalenie powództwa podkreślając, że wyda-

nie polecenia służbowego, co prawda przekraczało zakres obowiązków powoda, ale

przepisy (art. 16) ustawy o pracownikach samorządowych uzasadniały jego wydanie.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Żywcu oddalił

powództwo.

Sąd Rejonowy ustalił, iż powód był zatrudniony u strony pozwanej na

stanowisku inspektora – pełnomocnika do spraw mienia komunalnego, a od dnia 1

kwietnia 1996 r. został ustalony dla niego nowy zakres czynności na stanowisku in-

spektora do spraw zamówień publicznych. Ponadto w październiku 1996 r. powód

ukończył szkolenie metodyczno-dydaktyczne dla pracowników bhp, a w grudniu tego

2

samego roku podstawowy kurs dotyczący zamówień publicznych.

Sąd ustalił dodatkowo, że powód w 1997 r. nadzorował pracę pracowników

zatrudnionych przez pozwanego w ramach prac publicznych. Dnia 9 września 1997 r.

zastępca burmistrza miasta Ż. wydał powodowi na piśmie polecenie, aby ten zorga-

nizował i nadzorował pracę pracowników robót publicznych, bowiem pracownik, do

którego zakresu czynności należało to zajęcie, przedłużył urlop wypoczynkowy.

Zgodnie z ustaleniami Sądu, powód odmówił wykonania powyższego polecenia, pod-

nosząc, iż przekracza zakres obowiązków inspektora do spraw przetargów oraz że

praca, którą miałby zorganizować i nadzorować, naruszałaby przepisy bhp i przepisy

prawa budowlanego.

Dnia 1 października 1997 r. powód otrzymał karę nagany, a wniesiony przez

niego sprzeciw został odrzucony przez burmistrza miasta Ż. jako bezzasadny.

Wnioskując z powyższego materiału dowodowego Sąd Rejonowy uznał, iż

powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, podstawowe znaczenie

w tej sprawie ma podporządkowanie pracownika pracodawcy. Jako podstawę

prawną takiego poglądu Sąd Rejonowy przyjął treść art. 16 ustawy z dnia 22 marca

1990 r. o pracownikach samorządowych, który stwierdza, że do obowiązków pra-

cownika samorządowego należy sumienne i staranne wypełnianie poleceń przełożo-

nych, zaś podstawą do pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności porządkowej

jest bezprawne naruszenie przez pracownika porządku i dyscypliny pracy oraz wina

pracownika. W opinii Sądu pierwszej instancji obie te przesłanki zostały spełnione.

Dodatkowo, jak podkreślił Sąd Rejonowy, polecenie skierowane do powoda doty-

czyło nadzorowania wykonania prostych, nieskomplikowanych prac budowlanych,

jakie powód w przeszłości sam wykonywał.

Sąd pierwszej instancji podkreślił również, iż działanie pracodawcy, w przy-

padku powierzenia obowiązków pracownika przebywającego na urlopie innemu pra-

cownikowi, było w pełni uzasadnione i oparte na prawidłowej podstawie prawnej –

art. 42 § 4 KP. Ponadto, zdaniem Sądu Rejonowego, niewykonanie przez powoda

polecenia służbowego musi być zakwalifikowane jako naruszenie ustalonego po-

rządku, o którym mowa w art. 108 § 1 KP (tak podano w uzasadnieniu wyroku) i

może stanowić podstawę nałożenia kary porządkowej.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej, wy-

rokiem z dnia 30 czerwca 1998 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił

nałożoną na powoda w dniu 1 października 1997 r. karę nagany.

3

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki uznał, iż rozstrzygnięcie Sądu Rejo-

nowego naruszyło dyspozycję art. 112 KP. Sąd drugiej instancji po przeanalizowaniu

treści art. 112 KP doszedł do przekonania, iż zdanie drugie zakreśla wyraźnie grani-

ce czasowe – 14 dni od dnia dowiedzenia się przez pracodawcę o naruszeniu po-

rządku pracy lub dyscypliny, do zastosowania kary porządkowej. W rozpatrywanej

sprawie, jak podkreślił Sąd Wojewódzki, pracodawca dowiedział się o okolicznoś-

ciach uprawniających do zastosowania kary porządkowej w dniu udzielenia przez

powoda pisemnej odmowy wykonania polecenia służbowego, tj. w dniu 9 września

1997 r. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nałożenie na powoda kary nagany w

dniu 1 października 1997 r., nastąpiło z przekroczeniem terminu określonego w prze-

pisie art. 112 KP.

Powyższy wyrok strona pozwana zaskarżyła kasacją, w której wniosła o

uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w całości i przekazanie sprawy do ponowne-

go rozpoznania. W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie prawa material-

nego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a w szczególno-

ści art. 109 § 1 KP w związku z art. 112 KP. W uzasadnieniu kasacji skarżący pod-

niósł, iż dnia 10 września 1997 r. strona pozwana w obecności świadków udzieliła

powodowi ustnej kary nagany, której jedynie potwierdzenie stanowiło pismo z dnia 1

października 1997 r.

W odpowiedzi na kasację powód wniósł o oddalenie kasacji. W uzasadnieniu

zauważył, iż co prawda w Kodeksie pracy brak jest regulacji dotyczącej formy, w ja-

kiej powinna być udzielona kara nagany, jednak, jak wynika z poglądu panującego w

doktrynie, wskazane jest wymierzenie kary porządkowej w formie pisemnej dla wyka-

zania terminów z art. 109 § 1 KP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest uzasadniona.

Przytoczenie, jako podstawy kasacji, jedynie zarzutu naruszenia przepisów

prawa materialnego ma ten skutek, że zasadność kasacji może być oceniana w od-

niesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który nie został zakwestiono-

wany przez podniesienie odpowiedniego zarzutu.

Z art. 109 § 1 KP wynika, że kara nie może być zastosowana po upływie 2

tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego, a z § 2

4

tego przepisu, że kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pra-

cownika. Zgodnie z art. 110 KP pracodawca zawiadamia na piśmie pracownika o

zastosowanej karze, a pracownik – w myśl art. 112 § 1 KP – może wnieść sprzeciw

w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia o ukaraniu. W świetle przytoczonych regulacji

należy przyjąć, że obowiązek zachowania pisemnej formy dotyczy tylko zawiadomie-

nia o udzieleniu kary, a nie samego nałożenia, a termin czternastodniowy od dowie-

dzenia się przez pracodawcę o naruszeniu obowiązku pracowniczego, jest zachowa-

ny, jeżeli przed jego upływem kara zostanie nałożona w dowolnej formie. Dowolność

formy i oderwanie nałożenia kary od zawiadomienia o tym, nie oznacza, że nałożenie

kary może dokonać się bez dostatecznie jednoznacznego uzewnętrznienia woli pra-

codawcy. Nałożenie kary jest czynnością formalną, nie może być wątpliwości co do

jej dokonania przez pracodawcę, podobnie, jak w świetle art. 109 § 1 KP, nie może

być wątpliwości co do jego daty, a szczególnie zachowania dwutygodniowego termi-

nu. Sąd pierwszej instancji ustalił, (a Sąd Wojewódzki przejął to ustalenie), że kara

została nałożona 1 października 1997 r., czyli po upływie dłuższego czasu niż dwa

tygodnie od dowiedzenia się o naruszeniu obowiązków przez powoda. Ustalenie to

nie zostało zakwestionowane. Powoływanie się w kasacji na fakt nałożenia kary w

dniu wysłuchania powoda w obecności świadków jest bezprzedmiotowe, skoro nie

twierdzi się, że ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego

wyroku są wynikiem błędów w stosowaniu przepisów prawa procesowego (dotyczą-

cych dokonywania ustaleń faktycznych i postępowania dowodowego).

Sąd Wojewódzki błędnie powołał przepis art. 112 KP, jako podstawę swego

rozstrzygnięcia, termin dwutygodniowy na zastosowanie kary wynika nie z tego prze-

pisu, lecz z art. 109 § 1 KP. Ten błąd uzasadnienia nie ma jednak wpływu na ocenę

kasacji, jako podlegającej oddaleniu (art. 39312

KPC).

========================================