III RN 5/99

Wyrok z dnia 27 maja 1999 r.

III RN 5/99

Korzystający ze znaku towarowego w zakresie dzierżawy przedsiębiors-

twa nie staje się podmiotem praw z rejestracji znaku towarowego.

Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej

Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1999 r. na rozprawie sprawy z

odwołania Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego „L.” S.A. w G. od decyzji

Urzędu Patentowego w Warszawie z dnia 6 marca 1997 r. [...] o unieważnienie

prawa z rejestracji znaku towarowego C. nr [...] na skutek rewizji nadzwyczajnej Pre-

zesa Urzędu Patentowego [...] od decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Pa-

tentowym RP z dnia 17 lipca 1998 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patento-

wego w Warszawie z dnia 6 marca 1997 r. [...].

U z a s a d n i e n i e

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia 15 listopada 1993 r. dokonał rejestracji

znaku towarowego słowno-graficznego C. dla lodów jadalnych [...] na rzecz Przed-

siębiorstwa Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w Gdańsku. „Chłodnia w C.” Spółka z

o.o. wystąpiła w dniu 16 czerwca 1996 r. z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejes-

tracji wyżej wymienionego znaku towarowego. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono,

że lody pod nazwą C. były produkowane i wprowadzane do obrotu od lat sześćdzie-

siątych przez trzy zakłady zgrupowane w Zjednoczeniu Chłodni Składowych, tj. przez

chłodnie w G., B. i w Z.G. W ocenie wnioskodawcy przedsiębiorstwa wchodzące w

skład Zjednoczenia z chwilą jego likwidacji samodzielnie nabyły prawo do stosowania

znaku C., a zatem rejestracja tego znaku towarowego na rzecz Przedsiębiorstwa

Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w G. stanowiła naruszenie zasad współżycia spo-

2

łecznego, bowiem spowodowała zawłaszczenie przez jeden podmiot znaku stosowa-

nego do czasu rejestracji przez kilka podmiotów.

Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego decyzją z dnia 6 marca 1997 r.

unieważniło prawo z rejestracji znaku towarowego C., powołując jako podstawę rozs-

trzygnięcia art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych

(Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). W ocenie Kolegium Orzekającego znak towarowy C.

należał do Zjednoczenia Chłodni Składowych i stosowany był na równych prawach

przez wchodzące w skład Zjednoczenia trzy przedsiębiorstwa przemysłu chłodnicze-

go w B., G. i Z.G. Wszystkie te przedsiębiorstwa oraz ich następcy prawni są upraw-

nieni do stosowania wyżej wymienionego znaku, zaś rejestracja znaku na rzecz

Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodniczego L. S.A. w G. oznacza odebranie praw in-

nym podmiotom stosującym znak i jako taka jest niezgodna z zasadami współżycia

społecznego.

Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP decyzją z dnia 17 lipca

1998 r. [...] utrzymała w mocy powyższą decyzję, zaskarżoną odwołaniem uprawnio-

nego z rejestracji. Komisja uznała, że po stronie wnioskodawcy – Chłodni w C. – ist-

nieje interes prawny do występowania z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejes-

tracji przedmiotowego znaku towarowego, bowiem interesem prawnym jest działanie

na własną korzyść, jeżeli wywiera to określone skutki w sferze prawnej. W ocenie

Komisji istnieją ustawowe przesłanki do unieważnienia rejestracji znaku towarowego

C., bowiem rejestracja nastąpiła z naruszeniem praw majątkowych osób trzecich, w

danym przypadku Skarbu Państwa. Ponadto udzielenie przez Urząd Patentowy

prawa z rejestracji przedmiotowego znaku towarowego na rzecz Spółki Akcyjnej,

podczas gdy uprawnionym ze zgłoszenia było przedsiębiorstwo państwowe, a prawa

jego pozostawały przy Skarbie Państwa, nastąpiło z naruszeniem obowiązujących

przepisów oraz interesu Skarbu Państwa. Spełnione zostały zatem, zdaniem Komisji,

znamiona przepisu art. 29 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych.

Prezes Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej zaskarżył powyższą

decyzję rewizją nadzwyczajną, w której zarzucił rażące naruszenie art. 8 pkt 2, art.

29 i art. 30 ustawy o znakach towarowych oraz art. 6-8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 138

KPA w związku z art. 37 ustawy o znakach towarowych oraz art. 65 KC i wniósł o

uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Patentowego i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Urzędowi Patentowemu, działają-

cemu w trybie postępowania spornego.

3

W ocenie Prezesa Urzędu Patentowego RP wnioskodawca nie wykazał inte-

resu prawnego. Działanie, którego głowną cechą, jest osiągnięcie własnej korzyści,

jest zasadniczo interesem czysto faktycznym, nawet jeśli wywołuje skutki w sferze

prawnej. Interes wnioskodawcy jest interesem faktycznym o zabarwieniu handlowym,

a jego istotą jest zamierzenie zwiększenia dochodu w wyniku wykorzystania renomy

jaką ma znak towarowy C. Wnioskodawca stosunkowo niedawno podjął działalność

gospodarczą i w sposób naturalny dąży do likwidacji wszelkich ograniczeń w tej

działalności, jakimi są prawa do znaków towarów udzielonych na rzecz innych pod-

miotów oraz do uzyskania przywilejów w stosunku do innych podmiotów działających

na rynku. Interes taki w ocenie wnoszącego rewizję nadzwyczajną nie może być

uznany za interes prawny w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy.

Prezes Urzędu Patentowego RP jest zdania, że zaskarżona decyzja, wbrew

dyspozycji przepisu art. 8 pkt 2 ustawy, nie precyzuje jakiegokolwiek prawa osoby

trzeciej, które mogłoby być naruszone w wyniku rejestracji znaku towarowego C. Po-

wołanie się Komisji Odwoławczej na bliżej nieokreślone „naruszenie obowiązujących

przepisów” i naruszenie „interesu Skarbu Państwa” nie uzasadnia zastosowania w

sprawie powyższego przepisu ustawy. Decyzja ta opiera się na błędnym założeniu,

że w dacie rejestracji znaku towarowego C., tj. w dniu 15 listopada 1993 r., Przedsię-

biorstwo Przemysłu Chłodniczego L. SA nie było uprawnione z tytułu zgłoszenia

znaku towarowego C., bowiem zgłoszenie to zostało dokonane przez Przedsiębiors-

two Przemysłu Chłodniczego w G., zaś prawa do tego zgłoszenia nie przeszły na L.

SA. W ocenie Prezesa Urzędu Patentowego RP przejście wszystkich praw i obo-

wiązków likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego na Spółkę, w tym także

prawa do zgłoszenia znaku towarowego C., wynika z § 3 zdanie ostatnie umowy no-

tarialnej z dnia 3 marca 1993 r. oraz z § 3 pkt 1 zarządzenia nr 129/92 Wojewody G.

z dnia 16 listopada 1992 r. w sprawie likwidacji Przedsiębiorstwa Przemysłu Chłodni-

czego w G. W świetle tych dokumentów nie ma wątpliwości, że prawa do zgłoszenia

znaku towarowego C. przeniesione zostały ze zgłaszającego przedsiębiorstwa pańs-

twowego na Spółkę jeszcze przed wydaniem decyzji o zarejestrowaniu tego znaku,

zaś Przedsiębiorstwo uległo likwidacji jeszcze przed tą datą. W konsekwencji należy

przyjąć, twierdzi Prezes Urzędu Patentowego RP, że w dacie rejestracji znaku

Spółka była jedynym uprawnionym podmiotem, na rzecz którego Urząd Patentowy

mógł i powinien dokonać rejestracji znaku C. Przyjęcie poglądu Komisji Odwoławczej

przy Urzędzie Patentowym RP, że w dacie rejestracji zgłoszenia uprawnionym z re-

4

jestracji był Skarb Państwa, oznacza, iż rejestracja znaku C. nie mogła być dokonana

na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, ponieważ przedsiębiorstwo państwowe, które do-

konało zgłoszenia, nie istniało jako podmiot prawny, natomiast nie mogła być doko-

nana rejestracja na rzecz Skarbu Państwa, gdyż nie jest on przedsiębiorstwem w

rozumieniu art. 6 ustawy. Gdyby nawet zaakceptować stanowisko Komisji, że w da-

cie dokonania rejestracji prawo ze zgłoszenia przysługiwało Skarbowi Państwa, to

jedynym uprawnionym do nabycia tej rejestracji w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa

był także L. SA.

Według Prezesa Urzędu Patentowego RP błędne jest stanowisko Komisji Od-

woławczej, że umowa notarialna z dnia 3 marca 1993 r. jest umową oddania przed-

siębiorstwa do odpłatnego używania w rozumieniu ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o

prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298), przy czym odda-

nie w odpłatne korzystanie dotyczy wszystkich składników majątkowych przedsię-

biorstwa. Analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że faktycznie strony zawarły

umowę mieszaną, w której zostały zawarte elementy umowy o oddanie do odpłatne-

go korzystania, umowy sprzedaży z odroczonym terminem zapłaty oraz umowy

przenoszącej prawa i obowiązki w dacie zawarcia umowy. W ocenie wnoszącego

rewizję nadzwyczajną w dacie zawarcia umowy notarialnej według zgodnego zamia-

ru stron przeszły na Spółkę L. „wszelkie pozostałe prawa i obowiązki przedsiębiors-

twa państwowego”, w tym prawa do zgłoszenia znaku towarowego C.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej co do rażącego naruszenia zaskarżo-

ną decyzją przepisu art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towa-

rowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) stanowiącego, że z wnioskiem o uznanie prawa

z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również o unieważnienie prawa z re-

jestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny.

Przepisy ustawy nie zawierają legalnej definicji pojęcia „interes prawny”. W związku z

tym wymaga rozważenia, czy przepisy ustawy dają podstawę do przyjęcia swoistego

rozumienia interesu prawnego dla potrzeb postępowania w sprawie unieważnienia

prawa z rejestracji znaku towarowego, czy też należy temu pojęciu nadawać znacze-

nie określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Za przyjęciem

stanowiska, że interesem prawnym w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy jest interes

5

prawny, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego prze-

mawiają reguły wykładni systemowej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 37 ustawy do

postępowania przed Urzędem Patentowym w sprawach znaków towarowych stosuje

się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy

stanowią inaczej, co oznacza, iż mają tu zastosowanie wszystkie te przepisy Kodek-

su, które nie dotyczą zagadnień odmiennie uregulowanych w przepisach ustawy.

Należy ponadto podkreślić, że przepis art. 37 ustawy odsyłając do przepisów Kodek-

su postępowania administracyjnego nie nakazuje odpowiedniego stosowania tych

przepisów, co wymaga przyjęcia, że Urząd Patentowy w postępowaniu w sprawach

znaków towarowych jest obowiązany do ścisłego przestrzegania przepisów Kodeksu

postępowania administracyjnego w sytuacjach, które nie zostały odmiennie uregulo-

wane w przepisach ustawy o znakach towarowych. De lege lata brak jest zatem

przesłanek prawnych do przyjęcia, że znaczenie pojęcia „interes prawny”, o którym

mowa w art. 30 ust. 1 ustawy, powinno być ustalane w inny sposób niż `przez odes-

łanie do przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Interes prawny, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy w związku z art. 28

Kodeksu postępowania administracyjnego, jest interesem opartym na przepisie

prawa materialnego ( ustawy o znakach towarowych) i jest interesem indywidualnym.

Oznacza to, iż z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego

może wystąpić tylko taki podmiot, który wskaże, że rejestracja znaku towarowego

narusza jego prawa (uprawnienia) przyznane mu przepisami ustawowymi, a nadto że

nie jest dopuszczalne wszczynanie postępowania w sprawie o unieważnienie prawa

z rejestracji znaku towarowego celem ochrony interesu prawnego osób trzecich; w

każdym bowiem przypadku wnioskodawca musi uzasadnić istnienie w sprawie włas-

nego interesu prawnego, nie zaś nawet skądinąd uzasadnionego interesu prawnego

innych podmiotów. W doktrynie prawa znaków towarowych oraz w piśmiennictwie i

orzecznictwie z zakresu postępowania administracyjnego nie budzi ponadto wątpli-

wości teza, że przepisy ustawy o znakach towarowych i przepisy Kodeksu postępo-

wania administracyjnego nie chronią interesów faktycznych, które nie mają oparcia w

przepisach prawa ustawowego.

Prawidłowe jest w tej sytuacji stanowisko Prezesa Urzędu Patentowego, że

wnioskodawca („Chłodnia w C.” Sp. z o.o.) nie wykazał istnienia interesu prawnego

uzasadniającego wszczęcie na jego wniosek postępowania w sprawie unieważnienia

prawa z rejestracji znaku towarowego „C.” i że interes wnioskodawcy jest interesem

6

faktycznym „o zabarwieniu handlowym.” Wnioskodawca w postępowaniu przed orga-

nami patentowymi uzasadniał swój interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z

rejestracji tego znaku tym, że jest następcą prawnym Zakładu - Chłodnia w C. Przed-

siębiorstwo Przemysłu Chłodniczego w B., który w ocenie wnioskodawcy był jednym

ze współuprawnionym do znaku powszechnie znanego „C.” W związku z tym należy

stwierdzić, że nie uzasadnia tego stanowiska umowa dzierżawy z dnia 9 marca 1995

r. zawarta między Przedsiębiorstwem Przemysłu Chłodniczego w likwidacji w B. a

„Chłodnią w C.” Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, ani też sporządzony w

dniu 20 maja 1996 r. aneks nr 3, którym dodano do tej umowy § 16a w brzmieniu ”Na

czas obowiązywania niniejszej umowy wydzierżawiający użycza dzierżawcy praw

przyszłych jakie mógłby wydzierżawiający nabyć mając interes prawny określony w

ustawie o znakach towarowych z dnia 31 stycznia 1985 r. (Dz.U. Nr 5, poz. 7 ze zm.).

Dotyczy to wszystkich wyrobów produkowanych przez wydzierżawiającego w dacie

zawarcia umowy, w tym w szczególności powszechnie znanego znaku towarowego

nie zarejestrowanego w Urzędzie Patentowym obejmującego nazwę „Lody C.” i

określoną grafikę”. W ocenie Sądu Najwyższego zawarcie umowy dzierżawy przed-

siębiorstwa nie czyni dzierżawcy następcą prawnym wydzierżawiającego w zakresie

korzystania z prawa do znaku towarowego, zwłaszcza wówczas, gdy wydzierżawia-

jący, jak w niniejszej sprawie, nie był uprawniony z rejestracji znaku towarowego.

W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że brak jest następstwa

prawnego pod tytułem ogólnym między zlikwidowanym w trybie art. 37 ustawy z dnia

13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298)

przedsiębiorstwem państwowym a spółką przejmującą do odpłatnego korzystania

mienie tego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1

KC, bowiem takim następcą jest

Skarb Państwa, który w umowie o oddaniu tej części mienia określa, jakie prawo

przenosi lub ustanawia na rzeczach wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa. Dla

oceny zatem, kiedy i jakie prawa, w tym prawa do znaku towarowego „C.”, nabyła

Spółka „L.” powstała w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 37 ustawy, decy-

dujące znaczenie ma wykładnia treści umowy notarialnej z dnia 3 marca 1993 r., przy

dokonywaniu której należy uwzględniać regułę interpretacyjną, że podstawowym ce-

lem prywatyzacji jest zachowanie przedsiębiorstwa jako pewnej całości organizacyj-

no-majątkowej, zaś spółki pracownicze, co trafnie podkreślił wnoszący rewizję nadz-

wyczajną Prezes Urzędu Patentowego RP, w założeniu mają przejąć wszelkie skład-

niki majątkowe i prawa likwidowanego przedsiębiorstwa państwowego. Ze wskaza-

7

nych w rewizji nadzwyczajnej postanowień tej umowy wynika, że wolą stron było

przejście wszelkich praw i obowiązków z likwidowanego przedsiębiorstwa (uprawnio-

nego ze zgłoszenia znaku towarowego do rejestracji) na Spółkę najpóźniej w dacie

zawarcia umowy, jeżeli natomiast dla przejścia niektórych składników mienia lub

praw była przewidywana data późniejsza, to była ona przez strony określana w

umowie. Wśród praw, które według zgodnego zamiaru stron miały przejść na Spółkę

w dacie zawarcia umowy jest także prawo do zgłoszenia znaku towarowego „C.”, a

zatem w dniu wydania decyzji o rejestracji tego znaku towarowego uprawnienia z

jego zgłoszenia nie pozostawały przy Skarbie Państwa, gdyż uprawnionym ze zgło-

szenia było Przedsiębiorstwo Przemysłu Chłodniczego „L.” SA.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================