I PKN 132/99

Wyrok z dnia 1 lipca 1999 r.

I PKN 132/99

Wydawanie zarządzeń z tytułu sprawowanej funkcji przewodniczącego

wydziału przez sędziego sądu niższej instancji, który nie uczestniczył w wyda-

niu zaskarżonego wyroku, nie powoduje jego wyłączenia z mocy samej ustawy

od udziału w rozpoznaniu sprawy w wyższej instancji (art. 48 § 1 pkt 5 KPC).

Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra-

wozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 1999 r. sprawy z powództwa

Marii W. przeciwko Specjalistycznemu Psychiatrycznemu Zespołowi Opieki Zdrowot-

nej w Ł. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, na skutek kasa-

cji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Łodzi z dnia 6 listopada 1998 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z

dnia 6 listopada 1998 r. oddalił apelację powódki Marii W. od wyroku Sądu Rejono-

wego-Sądu Pracy w Łodzi z dnia 18 czerwca 1997 r. [...], oddalającego jej powódz-

two o przywrócenie do pracy w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki

Zdrowotnej w Ł.

W sprawie tej ustalono, że powódka była zatrudniona u strony pozwanej od 1

maja 1978 r., a od 1 lutego 1980 r. pełniła obowiązki kierownika poradni odwykowej.

W okresie przed wypowiedzeniem umowy o pracę powódka wielokrotnie spóźniała

się do pracy, samowolnie opuszczała miejsce pracy, niejednokrotnie zamiast 8 go-

dzin pracowała od 1. do 3. godzin dziennie, samowolnie ustalała przerwy w pracy.

Podczas zwolnienia lekarskiego, z którego korzystała od 30 października 1995 r. do

19 stycznia 1996 r., nie przerwała zatrudnienia w prywatnej spółce „L.S.” w Ł., co

2

było przyczyną pozbawienia jej przez ZUS prawa do zasiłku chorobowego za ten

okres. Ponadto powódka dokonywała niezgodnych z rzeczywistością wpisów w do-

kumentach medycznych, a także polecała innym pracownikom dokonywanie takich

fikcyjnych wpisów. Nadto zastraszała pracowników, grożąc im zwolnieniami z pracy i

likwidacją kierowanej przez siebie placówki, z czego wynikały ich interwencyjne

skargi do dyrekcji ZOZ o zapewnienie właściwej atmosfery w miejscu pracy.

Okolicznościami wskazanymi jako przyczyny wypowiedzenia powódce umowy

o pracę w dniu 22 stycznia 1996 r. były: nierealizowanie poleceń służbowych, naru-

szanie dyscypliny pracy - samowolne opuszczanie miejsca pracy, niewłaściwa orga-

nizacja pracy własnej i zespołu, stwarzanie podziału i konfliktów wśród pracowników

poradni, niewłaściwe wykorzystywanie przydatności zawodowej niektórych podleg-

łych pracowników, błędy w polityce kadrowej, dezinformowanie pracowników o dzia-

łaniach restrukturyzacyjnych.

Oddalając powództwo, Sąd pierwszej instancji uznał, że pozwany pracodawca

zachował wymagania formalne dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, które było

uzasadnione udowodnionymi faktami wielokrotnego naruszania dyscypliny pracy. Za

potwierdzone wynikami postępowania dowodowego przyczyny wypowiedzenia po-

wódce umowy o pracę Sąd ten uznał: spóźnianie się do pracy i wcześniejsze opusz-

czanie miejsca pracy, wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego ce-

lem - przez świadczenie pracy w tym okresie na rzecz prywatnej spółki medycznej,

wprowadzanie złej atmosfery w kierowanej przez powódkę placówce medycznej,

zastraszanie podwładnych oraz dokonywanie fikcyjnych wpisów w historiach chorób

pacjentów. Te okoliczności stanowiły ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków

pracowniczych i mogły uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Zastosowanie wypowiedzenia umowy o pracę było korzystne dla powódki.

Sąd drugiej instancji jednoznacznie podzielił stanowisko Sądu Rejonowego -

uzupełniająco wskazując, że potwierdzony wynikami postępowania dowodowego

konflikt personalny między powódką a jej przełożonymi nie mógł zniweczyć zasadno-

ści udowodnionych powódce zarzutów ciężkiego naruszenia podstawowych obo-

wiązków pracowniczych.

W kasacji powódki podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego - art.

45 KP - „ przez odmowę uznania wypowiedzenia za bezskuteczne w sytuacji, gdy

wszystkie zarzuty stawiane powódce były ogólnikowe i nie poparte dowodami”. Skar-

żąca zarzuciła także nieważność postępowania (art. 48 § 1 pkt 5 KPC w związku z

3

art. 379 pkt 4 KPC), argumentując, że w składzie orzekającym w drugiej instancji brał

udział sędzia Z., który był przewodniczącym „wydziału Sądu Rejonowego i w toku

pierwszej instancji uczestniczył w następujących czynnościach ujawnionych na kar-

tach 161, 236, 234, 139, 242, 233”. Taki zakres zaangażowania tego sędziego po-

wodował jego wyłączenie z mocy ustawy. Nadto, uzasadnienie wyroku Sądu pierw-

szej instancji nie zostało sporządzone i podpisane przez przewodniczącego, ale

przez jednego z ławników. Na rozprawie kasacyjnej jeden z pełnomocników powódki

podniósł zarzut nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie możności obrony

jej praw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Najdalej idące zarzuty nieważności postępowania, które Sąd Najwyższy bierze

pod rozwagę z urzędu, zostały oparte na twierdzeniach o błędach w sporządzeniu i

podpisaniu uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji przez jednego z ławników,

na pozbawieniu powódki możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 KPC) oraz na na-

ruszeniu art. 48 § 1 pkt 5 KPC w związku z art. 379 pkt 4 KPC. Postępowanie kasa-

cyjne zmierza do zweryfikowania podlegającego zaskarżeniu kasacją orzeczenia

sądu drugiej instancji (art. 392 § 1 KPC). Dlatego pierwszy z zarzutów dotyczący

nieważności postępowania przez Sąd pierwszej instancji mógłby być brany pod roz-

wagę przez Sąd Najwyższy tylko w razie połączenia go z zarzutem naruszenia przez

Sąd drugiej instancji art. 386 § 2 KPC, który - w razie stwierdzenia nieważności pos-

tępowania przed sądem pierwszej instancji - zobowiązuje sąd drugiej instancji do

uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym

nieważnością i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący takiego

zarzutu nie postawił, dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie sygnalizuje, że

argumentacja skarżącego w tym zakresie była oczywiście chybiona, albowiem sen-

tencja wyroku Sądu pierwszej instancji została podpisana przez cały skład orzekają-

cy. Natomiast uzasadnienie wyroku w sprawie rozpoznawanej z udziałem ławników

podpisuje tylko przewodniczący (art. 330 § 2 KPC). Wydane - z uwagi na długotrwałą

chorobę przewodniczącego składu orzekającego - na podstawie § 96 regulaminu

wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych - przez przewodniczącego wy-

działu zarządzenie sporządzenia uzasadnienia tego wyroku przez jednego z ławni-

ków uczestniczących w orzekaniu, z pomocą wyznaczonego sędziego, które zostało

4

podpisane przez tego ławnika, nie naruszało w ocenie Sądu Najwyższego dyspozycji

art. 330 § 2 KPC.

Dalej skarżący twierdził, że tego rodzaju zarządzenia regulaminowe wydawa-

ne przez przewodniczącego wydziału Sądu pierwszej instancji stanowiły jego udział

w rozpoznaniu sprawy przez ten Sąd, przez co podlegał on wyłączeniu z mocy prawa

z orzekania w drugiej instancji. Wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy normuje

art. 48 § 1 KPC, a zarzut skarżącej opiera się na dyspozycji zawartej w pkt 5 tego

przepisu, odnoszącej się do sędziego, który w niższej instancji brał udział w wydaniu

zaskarżonego orzeczenia. Powołana norma wyłącza od rozpoznania sprawy w wyż-

szej instancji sędziego, który w sądzie niższej instancji wydawał zaskarżone orze-

czenie, przez co należy rozumieć udział sędziego w podejmowaniu decyzji zawartych

w zaskarżonym orzeczeniu. Takiego charakteru nie miały zarządzenia wydawane na

podstawie regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych z tytułu

sprawowanej funkcji przewodniczącego wydziału sądu pierwszej instancji, na które -

przez odesłanie do konkretnych stronic akt procesowych - wskazywała skarżąca.

Według Sądu Najwyższego, wydawanie w toku postępowania regulaminowych za-

rządzeń organizacyjnych przez przewodniczącego wydziału, który nie uczestniczył w

podejmowaniu rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonym orzeczeniu, nie powoduje

wyłączenia tego sędziego z mocy samej ustawy (art. 48 § 1 pkt 5 in principio KPC)

od udziału w rozpoznawaniu tej sprawy w wyższej instancji. Postawiony z tego po-

wodu przez skarżącą zarzut nieważności postępowania przed Sądem drugiej ins-

tancji okazał się bezpodstawny (art. 379 pkt 4 KPC). Wreszcie, oczywiście chybiony

był zarzut pozbawienia powódki możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 KPC), skoro

w postępowaniu apelacyjnym korzystała ona z pomocy prawnej ustanowionego w

sprawie adwokata.

Dalsze proceduralne zarzuty skarżącej formułowane jako „rażące uchybienia

procesowe, które doprowadziły do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności

faktyczny i mogły mieć wpływ na wynik sprawy”, nie zostały prawidłowo wykazane

przez konieczne podanie konkretnych przepisów prawa procesowego, które miał na-

ruszyć Sąd drugiej instancji. Poza postawionymi Sądowi drugiej instancji, chybionymi

zarzutami obrazy art. 48 § 1 pkt 5 w związku z art. 379 pkt 4 KPC, skarżąca

wskazała jedynie na art. 168 KPC, utrzymując, że powódka nie składała w trybie tego

przepisu wniosku o uzupełnienie protokołu rozpraw przed Sądem pierwszej instancji,

„bo nie było o co protokołu uzupełniać”. Tymczasem postępowanie kasacyjne jest

5

ograniczone do prawidłowo wskazanych podstaw kasacyjnych, które mogą obejmo-

wać wyłącznie naruszenie przepisów przez Sąd drugiej instancji. Skoro skarżący nie

wskazał naruszenia innych, poza art. 48 § 1 pkt 5 w związku z art. 379 pkt 4 KPC,

przepisów prawa procesowego przez ten Sąd, to jego dalsze kasacyjne zarzuty pro-

ceduralne należało uznać za nieistniejące. W szczególności nieskuteczne było za-

rzucenie naruszenia konkretnych przepisów postępowania w piśmie procesowym z

dnia 17 czerwca 1999 r. „uzupełniającym kasację”, które wpłynęło po upływie terminu

do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 3934

KPC), przeto nie mogło być traktowane

jako nowe uzasadnienie proceduralnych podstaw kasacyjnych w rozumieniu art.

39311

zdanie drugie KPC.

Według utrwalonej judykatury, przy braku prawidłowego wskazania kasacyj-

nych zarzutów uchybienia konkretnym przepisom prawa procesowego, Sąd Najwyż-

szy jest związany ustaleniami faktycznymi zawartymi w zaskarżonym wyroku (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr

22, poz. 436). Miarodajne ustalenia faktyczne w rozpoznawanej sprawie potwierdziły

wielokrotne naruszenie przez powódkę jej podstawowych obowiązków pracowni-

czych w sposób, który uprawniał pozwanego pracodawcę do zastosowania surow-

szego reżimu rozwiązania umowy o pracę. Rzeczywiste, konkretne i udowodnione

fakty nieprzestrzegania obowiązującego powódkę czasu pracy w postaci spóźniania

się do pracy, samowolnego wcześniejszego jej kończenia i opuszczania miejsca

pracy, dokonywania fikcyjnych wpisów w historiach chorób pacjentów czy świadcze-

nia czynności lekarskich w prywatnej spółce w okresie korzystania ze zwolnienia le-

karskiego jednoznacznie dyskwalifikowały powódkę do kontynuowania zatrudnienia u

pozwanego i przesądziły o oczywistej zasadności wypowiedzenia jej umowy o pracę

(art. 45 KP). W takich okolicznościach sprawy, Sąd drugiej instancji trafnie wskazał,

że konflikt personalny pracownika z jego przełożonym nie mógł zniweczyć ani prze-

ważyć potwierdzonych zarzutów ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków

pracowniczych, prowadzących do wypowiedzenia umowy o pracę przez pozwanego

pracodawcę, który nie skorzystał z możliwości natychmiastowego zwolnienia po-

wódki w trybie art. 52 § 1 pkt 1 KP.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

39312

KPC.

========================================