I PKN 389/99

Wyrok z dnia 7 grudnia 1999 r.

I PKN 389/99

Zasądzenie odszkodowania w miejsce żądanego przez pracownika przy-

wrócenia do pracy na dotychczasowe stanowisko pracy (zajmowane przed

wadliwie dokonanym wypowiedzeniem zmieniającym) nie powoduje rozwiąza-

nia umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia, lecz kontynuowanie za-

trudnienia na zmienionych warunkach, chyba że pracownik w terminie wskaza-

nym w art. 42 § 3 KP odmówił przyjęcia zaproponowanych przez pracodawcę

warunków pracy.

Przewodniczący: SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef

Iwulski, Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 1999 r. sprawy z powództwa

Edwarda K. przeciwko Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Spółce z ograni-

czoną odpowiedzialnością w L.W. o ustalenie i wynagrodzenie, na skutek kasacji

strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Olsztynie z dnia 9 marca 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie wyrokiem z

dnia 9 marca 1999 r. [...] oddalił apelację Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji

Spółka z o.o. w L.W. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Kętrzynie z dnia 18

września 1998 r. [...], ustalającego, że stronę apelującą i powoda Edwarda K. łączy

umowa o pracę z dnia 1 sierpnia 1981 r. oraz zasądzającego od tegoż Przedsiębiors-

twa na rzecz powoda kwotę 5.585, 04 zł tytułem wynagrodzenia za czas niewykony-

wania pracy.

W dniu 30 października 1997 r. strona pozwana wypowiedziała powodowi do-

tychczasowe stanowisko pracy maszynisty stacji uzdatniania wody, proponując od 2

2

lutego 1998 r. zatrudnienie w charakterze montera – konserwatora sieci wodno - ka-

nalizacyjnej. Powód wniósł odwołanie od wypowiedzenia, żądając przywrócenia do

pracy na poprzednich warunkach. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kętrzynie, ustaliwszy,

że wypowiedzenie zostało dokonane z naruszeniem przepisów, wyrokiem z dnia 19

czerwca 1998 r. [...] oddalił powództwo Edwarda K. o przywrócenie do pracy na po-

przednich warunkach i zasądził na jego rzecz od Przedsiębiorstwa Wodociągów i

Kanalizacji odszkodowanie.

Z dniem 1 listopada 1997 r. powód został przeniesiony do pracy w grupie kon-

serwatorów wodno – kanalizacyjnych. Pismem z dnia 11 grudnia 1997 r. Edward K.

zarzucił pozwanemu, że powierzając mu wykonywanie pracy na innym niż wynikają-

ce z umowy o pracę stanowisku pracy naruszył regulamin pracy, a ponadto jego wy-

nagrodzenie uległo zmniejszeniu i w związku z powstałą sytuacją będzie on zmuszo-

ny wystąpić do sądu o unieważnienie wypowiedzenia, zwrot utraconych zarobków i

odszkodowanie, zaznaczając, że na ustosunkowanie się pracodawcy do kwestiono-

wanych „decyzji” oczekuje do 31 grudnia 1997 r. W dniu 30 stycznia 1998 r. strona

pozwana, wobec odmowy przyjęcia „nowych” warunków zatrudnienia i ustania w

związku z tym stosunku pracy, wezwała Edwarda K. do złożenia podania o przyjęcie

do pracy. Powód poinformował pracodawcę, że jego pismo z dnia 11 grudnia 1997 r.

nie zawierało odmowy zatrudnienia na zmienionych warunkach. W dniu 2 lutego

1998 r. Spółka wydała powodowi świadectwo pracy stwierdzając, że stosunek pracy

rozwiązał się w dniu 31 stycznia 1998 r. W dniach 2, 3 i 4 lutego 1998 r. powód stawił

się do pracy, jednak w dniu 5 lutego strona pozwana odmówiła dopuszczenia go do

jej wykonywania.

W ocenie Sądu, powód nie złożył oświadczenia woli o odmowie przyjęcia za-

proponowanych warunków pracy i płacy. Pismo z dnia 11 grudnia 1997 r. nie ma ta-

kiego charakteru. Wniesienie odwołania od wypowiedzenia nie jest równoznaczne z

odmową przyjęcia nowych warunków zatrudnienia. Wyrok Sądu Rejonowego-Sądu

Pracy w Kętrzynie wydany w sprawie [...], rozstrzygał o zasadności i zgodności z

prawem wypowiedzenia zmieniającego. Przedmiotem postępowania w sprawie [...]

jest ustalenie, że między stronami procesowymi trwa stosunek pracy. Ponieważ po-

wód był gotów do świadczenia pracy a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących

pracodawcy, za czas niewykonywania pracy przysługuje mu na podstawie art. 81 § 1

KP wynagrodzenie.

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji zaskarżyło ten wyrok kasacją.

3

Wskazując jako jej podstawy: naruszenie prawa materialnego, a to: art. 81 § 1 KP,

art. 65 § 1 KC w związku z art. 300 KP i art. 61 KC w związku z art. 300 KP „poprzez

przywiązanie nadmiernej wagi do zachowania powoda po złożeniu oświadczenia o

nie przyjęciu nowych warunków oraz brak uwzględnienia stanowiska pozwanego”

oraz naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 365 § 1 i 366 KPC „po-

przez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Kętrzynie z

dnia 19 czerwca 1998 r. w sprawie [...] oddalającego roszczenie powoda o przywró-

cenie do pracy”, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania wraz z orze-

czeniem o kosztach postępowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki, zna-

czenie wyroku uznającego wprawdzie wypowiedzenie zmieniające za niezgodne z

prawem, ale zasądzającego w miejsce przywrócenia do pracy na poprzednich wa-

runkach odszkodowanie jest równoznaczne z ustaleniem, że po 31 stycznia 1998 r.

strony nie pozostają w stosunku pracy. Ograniczenie rozstrzygnięcia w sprawie [...]

jedynie do odmowy przywrócenia powoda na poprzednie warunki pracy jest bezza-

sadne, a postępowanie toczone w sprawie [...] stanowi naruszenie zasady „ne bis in

idem” oraz godzi w powagę rzeczy osądzonej. Ewentualne przyjęcie, że stosunek

pracy między stronami procesowymi trwał po 31 stycznia 1998 r., uzasadnia zasą-

dzenie wynagrodzenia za gotowość do pracy najwyżej za 4 dni lutego 1998 r. W

przeciwnym razie sytuacja pracowników zatrudnionych u strony pozwanej byłaby

gorsza od sytuacji powoda, który nie świadcząc pracy otrzymywałby za nią zapłatę.

Zdaniem skarżącego, pismo Edwarda K. z dnia 11 grudnia 1997 r. zawiera wyraźną

odmowę przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Tak bowiem należy rozumieć

zwrot, iż „nie zgadza się z zaistniałą sytuacją”. Pismo to zawierało także informację,

że będzie dochodził przed sądem swoich praw i zostało złożone na dwa dni przed

upływem połowy okresu wypowiedzenia, tj. przed datą wyznaczającą termin do zło-

żenia odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Sąd błędnie nadał mu

inne znaczenie, przywiązując nadmierną wagę do późniejszych zachowań powoda.

Odwołanie oświadczenia woli złożonego przez powoda wymagało zgody strony poz-

wanej, która takiej zgody nie wyraziła.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 366 KPC prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko

4

co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W

takim też zakresie, zgodnie z art. 365 § 1 KPC, wiąże nie tylko strony i sąd, który go

wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe.

Przedmiotem rozpoznania w sprawie [...] i rozstrzygnięcia zawartego w wyroku

z dnia 19 czerwca 1998 r. było żądanie Edwarda K. przywrócenia do pracy na sta-

nowisku zajmowanym przed wypowiedzeniem zmieniającym i powierzeniem mu

pracy w grupie konserwatorów wodno – kanalizacyjnych. W postępowaniu tym Sąd

ustalił, że wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy i płacy zostało dokona-

ne z naruszeniem przepisów, ale przywrócenie powoda na poprzednie stanowisko

pracy byłoby niecelowe i na podstawie art. 45 § 2 KP orzekł, w miejsce żądanego

przez powoda przywrócenia do pracy, odszkodowanie. Wyrok nie rozstrzyga o trwa-

niu stosunku pracy „ w ogóle”, ale o trwaniu stosunku pracy na zmienionych warun-

kach. Innymi słowy, rozstrzyga o tym, że stosunek pracy po upływie okresu wypo-

wiedzenia, tj. po 31 stycznia 1998 r. będzie kontynuowany na zmienionych warun-

kach. Po tej dacie Edward K. będzie nadal zatrudniony w pozwanej Spółce, jednak

na stanowisku montera – konserwatora sieci wodno – kanalizacyjnej.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest żądanie ustalenia, że sto-

sunek pracy między stronami procesowymi trwa na zmienionych już warunkach. A

zatem, trafnie przyjął Sąd drugiej instancji, że w sprawach [...] nie zachodzi ani iden-

tyczność przedmiotu rozstrzygnięcia ani podstaw sporu. Zarzut naruszenia art. 365 §

1 KPC i art. 366 KPC nie jest przeto uzasadniony.

Zgodnie z art. 65 § 1 KC, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego

wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia

społecznego oraz ustalone zwyczaje. Okoliczności złożenia przez powoda pisma z

dnia 11 grudnia 1997 r. wskazują na jego sprzeciw co do sposobu i trybu powierze-

nia wykonywania pracy w grupie konserwatorów. Wyznaczenie adresatowi pisma

terminu do ustosunkowania się do poczynionych zarzutów, zapowiedź wystąpienia

do sądu z roszczeniami płacowymi, nie wskazują na zamiar rozwiązania stosunku

pracy. Sąd dokonując interpretacji pisma z dnia 11 grudnia 1997 r. zwrócił uwagę na

odmienną jego treść w porównaniu z pismami złożonymi przez innych pracowników.

Uwzględnił późniejsze zachowania powoda, a zwłaszcza informację złożoną

pracodawcy, że pismo nie stanowiło odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i

jego obecność w pracy po 31 stycznia 1998 r. W tych okolicznościach trafnie wyłożył,

że zamiarem powoda nie było rozwiązanie stosunku pracy. Odmowa przyjęcia

5

zaproponowanych warunków musi być wyraźna. Skoro powód nie złożył oświadcze-

nia woli tej treści, zgoda strony pozwanej na odwołanie nie istniejącego oświadczenia

woli była, oczywiście, bezprzedmiotowa.

Z art. 81 § 1 KP wynika prawo pracownika do wynagrodzenia za cały czas

gotowości do pracy. Rację ma Sąd, że błędne przyjęcie przez pracodawcę, iż stosu-

nek pracy łączący go z pracownikiem ustał, nie rodzi dla niego konsekwencji finan-

sowych przewidzianych w art. 47 KP, lecz w powołanym art. 81 § 1 KP. Argument

jakoby sytuacja powoda była przez to uprzywilejowana w porównaniu z sytuacją pra-

cowników pozostających w zatrudnieniu jest o tyle chybiony, że do takiej sytuacji do-

prowadziła strona pozwana przez bezprawne niedopuszczenie Edwarda K. do pracy

i uniemożliwienie mu wykonywania obowiązków. Wynagrodzenie należne na podsta-

wie art. 81 § 1 KP przysługuje za cały czas trwania przeszkody w świadczeniu pracy.

Nie jest ono odszkodowaniem, lecz wynagrodzeniem gwarancyjnym.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================