II UKN 74/00

Wyrok z dnia 28 listopada 2000 r.

II UKN 74/00

Wyłączenie biegłego po rozpoczęciu przez niego czynności może nastą-

pić tylko na żądanie strony (art. 281 KPC), także z przyczyn uzasadniających

wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy (art. 48 KPC).

Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kry-

styna Bednarczyk, Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2000 r. sprawy z wniosku

Zbigniewa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o

rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z

dnia 26 października 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 1999 r. [...] od-

dalił apelację Zbigniewa P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Koszalinie z dnia 27 października 1998 r. [...], oddalającego

odwołanie apelującego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S.

z dnia 30 października 1997 r., odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności

do pracy.

Sąd ustalił, że wnioskodawca, u którego rozpoznano zaburzenia krzepnięcia

krwi na tle niedoborów części zespołu protrąbiny jest zdolny do pracy (opinia z dnia 5

stycznia 1998 r. biegłych lekarzy internisty i chirurga, opinia Kierownika III Kliniki

Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w G. sporządzona po hospitalizacji

wnioskodawcy w okresie od 16 czerwca do 8 lipca 1998 r., opinia Kliniki Chorób We-

wnętrznych, Endokrynologii i Zaburzeń Hemostazy Akademii Medycznej w G. wyda-

na po ponownej hospitalizacji ubezpieczonego od 26 lipca do 6 sierpnia 1999 r.).

Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra-

2

cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), niezdolność do pracy jest jed-

nym z warunków nabycia prawa do renty z tego tytułu. Ubezpieczony go nie spełnia.

Zbigniew P. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy naru-

szenie przepisów postępowania „ poprzez rażąco wadliwą – w świetle dyrektyw pły-

nących z art. 233 § 1 Kpc w zw. z art. 3931

pkt 2 Kpc - ocenę dowodów” oraz uchy-

bienie „treści art. 281 Kpc w zw. z art. 48 Kpc poprzez oparcie wyroku na opinii bie-

głego, który ex lege podlegał wyłączeniu”, a także naruszenie prawa materialnego

poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 1 ustawy o z.e.p. i

§ 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w

sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postę-

powania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekają-

cych o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 100, poz. 627), wniósł o uchylenie zas-

karżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego roz-

poznania, z orzeczeniem o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu kasacji skarżący podał, że od 2 stycznia 1997 r. został zare-

jestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. Wykonywał zawód

ślusarza mechanika pracując fizycznie. Sąd nie wyjaśnił, czy przy rozpoznanym

schorzeniu może wykonywać tę pracę. Pełnomocnik ubezpieczonego, podważając

rzetelność i moc dowodową ponownej opinii lekarskiej sporządzonej przez biegłą

Eugenię C. w sierpniu 1999 r., wywodził, że jeżeli „ta sama osoba przed rokiem

stwierdzała, że Zbigniew P. nie wymaga leczenia, a później okazało się, że leczenia

wymagał, narażałaby swój autorytet stwierdzając jakiekolwiek schorzenie u powoda.

(...) Bezstronność biegłego może być zagrożona przez świadomość błędnej diagno-

zy, czy pominięcie wskazania potrzebnej terapii”. Jest to, zdaniem skarżącego, przy-

czyna osłabiająca zaufanie do biegłego i obiektywizmu opinii prof. dr hab. Eugenii C.

Jako biegła powinna ona być wyłączona (tak jak sędzia) ex lege.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pełnomocnik Zbigniewa P. zakwestionował moc dowodową ponownej opinii

prof. dr hab. E. C., wydanej po hospitalizacji skarżącego w okresie od 26 lipca do 6

sierpnia 1999 r., sugerując, że opinia ta nie oddaje rzeczywistej oceny stanu zdrowia

badanego, albowiem biegła, ze względów prestiżowych, podtrzymała swoje stanowi-

sko wyrażone uprzednio w opinii z lipca 1998 r. Jego zdaniem biegła ta podlegała

3

wyłączeniu ex lege. Pogląd ten nie jest trafny. Według art. 281 KPC do ukończenia

czynności biegłego strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można

żądać wyłączenia sędziego. Złożenie wniosku po rozpoczęciu przez biegłego czyn-

ności zobowiązuje stronę do uprawdopodobnienia, że przyczyna wyłączenia pows-

tała później lub że przedtem nie była znana. Z powołanego przepisu wynika, że wy-

łączenie biegłego po jego wyznaczeniu następuje jedynie na wniosek strony. W

kontekście regulacji zawartej w art. 278 § 1 i 279 KPC jest to logiczne. Skoro bowiem

wezwanie biegłego w celu zasięgnięcia jego opinii następuje po wysłuchaniu wnio-

sków stron, ewentualne prawne przeszkody do wyznaczenia konkretnej osoby w tej

roli powinny być ujawnione na tym etapie postępowania.

Przyjąć należy, że żądanie wyłączenia biegłego mogą uzasadniać zarówno

przyczyny wyłączenia sędziego „z mocy samej ustawy” (art. 48 KPC), jak i na wnio-

sek strony (art. 49 KPC). Prof. dr hab. Eugenia C. nie była stroną w sprawie i nie po-

zostawała z żadną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziały-

wałby na jej prawa lub obowiązki (art. 48 § 1 pkt 1 KPC). Nie była małżonką, krewną

lub powinowatą w linii prostej, krewną boczną do czwartego stopnia bądź powino-

watą boczną do drugiego stopnia strony (art. 48 § 1 pkt 2 KPC). Nie była związana

ze stroną z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 48 § 1 pkt 3 KPC). Nie była

pełnomocnikiem ani radcą prawnym jednej ze stron (art. 48 § 1 pkt 4 KPC). Nie brała

udziału w wydawaniu zaskarżonego wyroku i nie występowała w sprawie jako proku-

rator (art. 48 § 1 pkt 5 KPC). Nie zachodziła zatem żadna z okoliczności uzasadnia-

jącej jej wyłączenie z mocy prawa. Nie łączył biegłej ani z organem rentowym (ze

względów oczywistych), ani ze Zbigniewem P. żaden stosunek osobisty tego rodzaju,

że mógłby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności (art. 49 KPC). Poza wszyst-

kim, skarżący nie żądał wyłączenia Eugenii C. jako biegłego. Zgłoszenie wniosku tej

treści w kasacji jest spóźnione.

Zarzut naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 KPC wskutek błędnej oceny dowo-

dów jest bezzasadny. Nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia,

że wysokiej klasy specjalista, uczony, kierownik katedry wyższej uczelni medycznej

świadomie ukrywa rzeczywisty stan zdrowia pacjenta w celu obrony swojego autory-

tetu zawodowego. Opinia prof. dr hab. Eugenii C. nie jest odosobniona. Żaden z le-

karzy nie stwierdził niezdolności Zbigniewa P. do pracy. Żaden nie zaprzeczył rozpo-

znanym u niego schorzeniom. Przy tym, zdolności ubezpieczonego do pracy dowo-

dzi pośrednio zarejestrowanie go jako bezrobotnego. Zgodnie z legalną definicją,

4

bezrobotnym jest bowiem osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w pełnym

wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrud-

nieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211

ze zm.).

Zarzut naruszenia art. 25 ustawy o z.e.p. w związku z § 5 rozporządzenia Mi-

nistra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu

niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i spo-

sobu działania zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności jest bezzasad-

ny. Przepis ten dotyczy składania wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepeł-

nosprawności. Niepełnosprawność skarżącego i jej stopień nie stanowiły przedmiotu

sporu. Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekał o jego zdolności

do pracy na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów ren-

towych (Dz.U. Nr 99, poz. 612), nie zaś powołanego w kasacji rozporządzenia Mini-

stra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Postępowanie kasacyjne nie potwierdziło zasadności zarzutu naruszenia

przepisów proceduralnych. Należy wobec tego przyjąć, że ustalenia stanowiące fak-

tyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku są niewadliwe.

Skoro Zbigniew P. jest zdolny do pracy - nie spełnia przewidzianego w art. 32 pkt 1

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro-

dzin warunku koniecznego do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312

KPC,

orzekł jak w sentencji.

========================================