III CZP 80/01

Uchwała z dnia 30 stycznia 2002 r., III CZP 80/01

Sędzia SN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Stanisław Dąbrowski

Sędzia SN Tadeusz Domińczyk

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku wierzyciela Powszechnej Kasy

Oszczędności, Banku Polskiego S.A., IV Oddziału w P. przy uczestnictwie Łukasza

S. o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, po

rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 30 stycznia 2002 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia

prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z

dnia 16 listopada 2001 r.:

„1. Czy czynność bankowa dokonana przez przedstawiciela (pełnomocnika)

banku jest czynnością dokonaną bezpośrednio z bankiem w rozumieniu art.97 ust.

1 Prawa bankowego (Dz.U. z 1997 r., Nr 140, poz. 939 ze zm.),

2. czy sąd odwoławczy po rozpoznaniu zażalenia wierzyciela na postanowienie

sądu pierwszej instancji o oddaleniu jego wniosku o nadaniu bankowemu tytułowi

egzekucyjnemu klauzuli wykonalności – uwzględniając to zażalenie – winien wydać

postanowienie o zmianie zaskarżonego orzeczenia przez nadanie klauzuli

wykonalności, czy też postanowienie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i

przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania ?”

podjął uchwałę:

1. Czynnością bankową dokonywaną „bezpośrednio z bankiem” w

rozumieniu art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe

(Dz.U. Nr 140, poz. 939 ze zm.) jest także czynność dokonana przez

pełnomocnika banku.

2. W razie uwzględnienia zażalenia na postanowienie sądu rejonowego,

oddalające wniosek o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli

wykonalności, sąd drugiej instancji może wydać orzeczenie reformatoryjne.

Uzasadnienie

Powszechna Kasa Oszczędności, Bank Polski S.A., IV Oddział w P. wystąpił z

wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu,

wystawionemu w dniu 3 listopada 2000 r. z powołaniem się na art. 96 ust. 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. Nr 140, poz. 939 ze zm. – dalej

„Pr.bank.”), stwierdzającemu, że Łukasz S. powinien zapłacić wnioskodawcy kwotę

2865,64 zł z odsetkami od dnia 4 listopada 2000 r., z tytułu udzielonego mu w dniu

2 grudnia 1999 r. kredytu gotówkowego, kwotę 502,31 zł z tytułu odsetek za czas

od dnia 12 kwietnia 2000 r. do dnia 3 listopada 2000 r. i kwotę 38,95 zł z tytułu

kosztów, oraz że roszczenie o zapłatę wymienionych kwot jest wymagalne.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2001 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu oddalił

wniosek z tej przyczyny, że umowa o kredyt gotówkowy, z której wynika roszczenie

stwierdzone bankowym tytułem egzekucyjnym, zawarta została przez Łukasza S.

nie bezpośrednio z bankiem, lecz ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością pod

firmą „PKO Towarzystwo Finansowe” z siedzibą w G., powołującą się jedynie na

upoważnienie Banku. Sąd Rejonowy uznał, że nie został spełniony wymóg

dokonania czynności bankowej „bezpośrednio z bankiem”, przewidziany w art. 97

ust. 1 Pr.bank., który jest, zdaniem tego Sądu, przepisem szczególnym w stosunku

do art. 95 k.c.

Przy rozpatrywaniu zażalenia wierzyciela Sąd Okręgowy w Poznaniu powziął

poważne wątpliwości, wobec czego postanowieniem z dnia 16 listopada 2001 r.

przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia dwa zagadnienia prawne

przytoczone na wstępie uchwały. W uzasadnieniu wskazał na wątpliwości

wyłaniające się przy określeniu wzajemnego stosunku przepisów art. 95 k.c. i art.

97 ust. 1 Pr.bank., ze względu na podkreślenie przez ustawodawcę w drugim z

wymienionych przepisów, że chodzi o osobę, która dokonywała czynności bankowej

„bezpośrednio z bankiem”. Wyjaśnienie tych wątpliwości jest, zdaniem Sądu

Okręgowego, niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ umowę o kredyt

gotówkowy zawarła z Łukaszem S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pod

firmą „PKO Towarzystwo Finansowe" z siedzibą w G., która – na podstawie

łączącej ją z Powszechną Kasą Oszczędności, Bankiem Polskim S.A. umowy o

współpracy oraz udzielonego jej pełnomocnictwa szczególnego – była upoważniona

do zawierania w imieniu i na rzecz Banku umów o kredyt gotówkowy do kwoty 5000

zł oraz umów o kredyt na zakup towarów i usług do kwoty 10 000 zł. Spółka „PKO

Towarzystwo Finansowe” była zatem przedstawicielem banku w rozumieniu art. 95

k.c., a według tego przepisu, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w

granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla

reprezentowanego. Wątpliwości wywołują jednak poglądy prezentowane w

doktrynie, według których przepisów art. 96-98 Pr.bank. nie należy interpretować

rozszerzająco, ponieważ mają one charakter szczególny.

W uzasadnieniu drugiego z przedstawionych zagadnień Sąd Okręgowy wskazał

na niejednolitą praktykę sądów drugiej instancji, które, uwzględniając zażalenie na

postanowienie oddalające wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu

tytułowi egzekucyjnemu, często uchylają zaskarżone postanowienie i przekazują

sprawę sądowi rejonowemu „do ponownego rozpoznania” lub „celem nadania

klauzuli wykonalności”. Przyczyną wątpliwości co do dopuszczalności wydania

orzeczenia reformatoryjnego są, zdaniem Sądu Okręgowego, regulacje wynikające

z przepisów art. 781 § 1, art. 758 i 782 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawicielstwo jest instytucją prawa cywilnego, dzięki której przedstawiciel

swoim zachowaniem może wywołać skutki prawne bezpośrednio w sferze prawnej

reprezentowanego. W razie dokonania czynności prawnej przez przedstawiciela,

przedstawiciel składa własne oświadczenie woli, z tym że czyni to w imieniu

reprezentowanego i z bezpośrednimi skutkami dla reprezentowanego. Aby

działanie przedstawiciela osiągnęło zamierzony rezultat, a więc wywołało

bezpośredni skutek między reprezentowanymi a osobą trzecią, przedstawiciel musi

mieć stosowne umocowanie, którego źródłem mogą być albo oświadczenie woli

reprezentowanego (pełnomocnictwo), albo inne zdarzenia prawne niż czynność

prawna reprezentowanego (przedstawicielstwo ustawowe; por. art. 95 § 2 i art. 96

k.c.). Umocowanie to w zasadzie dotyczyć może każdej czynności prawnej, chyba

że ma ona charakter ściśle osobisty.

Zgodnie z art. 95 § 1 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych

albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności

prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela

w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla

reprezentowanego (art. 95 § 2 k.c.). Zakaz dokonania czynności prawnej przez

przedstawiciela może wyjątkowo wynikać z wyraźnego przepisu ustawy.

Przykładem takim jest art. 944 § 2 k.c., zgodnie z którym testamentu nie można

sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela, lub art. 73 k.r.o. stanowiący, że

przedstawiciel ustawowy ojca nie mającego pełnej zdolności do czynności

prawnych nie może w jego imieniu dziecka uznać. Poza przypadkami wyraźnie

wskazanymi w ustawie, niedopuszczalność dokonania czynności prawnej przez

przedstawiciela może wynikać jedynie z „właściwości” czynności prawnej, to znaczy

z jej ściśle osobistego charakteru.

Nie powinno budzić wątpliwości, że takiego charakteru nie mają czynności

bankowe, polegające na udzielaniu kredytów lub pożyczek pieniężnych (por. art. 5,

69 i 78 Pr.bank.), które – jak trafnie zauważył Sąd Okręgowy – są czynnościami

cywilnoprawnymi. Zaliczenie przez ustawodawcę określonych czynności prawnych

do kategorii czynności bankowych w rozumieniu art. 5 Pr.bank. ma znaczenie m.in.

dla oceny dopuszczalności korzystania z przywileju ustawowego banku, jakim jest

uprawnienie do wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych. Uprawnienie to

obejmuje nie tylko tzw. podstawowe czynności bankowe wymienione w art. 5 ust. 1

Pr.bank., lecz także czynności wskazane w art. 5 ust. 2, jeżeli są one wykonywane

przez banki (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 1999 r., III CZP 14/99,

OSP 2000, nr 3, poz. 41).

Stosownie do art. 96 Pr.bank., na podstawie ksiąg banków lub innych

dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych, banki mogą

wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne. Wystawiony przez bank tytuł egzekucyjny

powinien zawierać dane – określane w doktrynie jako wymogi formalne – w tym

oznaczenie czynności bankowej, z której wynikają dochodzone roszczenia, oraz

wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia. Zgodnie z art. 97 ust. 1

Pr.bank., bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą egzekucji prowadzonej

według przepisów kodeksu postępowania cywilnego po nadaniu mu przez sąd

klauzuli wykonalności wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem

dokonywała czynności bankowej albo jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia

wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne

oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika

bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia.

Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że przepisy o

bankowym tytule egzekucyjnym mają charakter wyjątkowy, ponieważ stanowią

odstępstwo od ogólnych zasad dochodzenia roszczeń w sądowym postępowaniu

rozpoznawczym. Dlatego powinny być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco

(por. np. uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1995 r., II CRN

165/94, OSNC 1995, nr 6, poz. 101 i postanowienia z dnia 26 sierpnia 1999 r.,

III CA 4/99, OSNC 2000, nr 3, poz. 53).

Nie jest to jednak dostateczny argument na rzecz tezy, że art. 97 ust. 1 Pr.bank.

– ze względu na zawarte w jego treści podkreślenie, iż chodzi o czynność dokonaną

„bezpośrednio z bankiem” – jest w stosunku do art. 95 § 1 k.c. przepisem

szczególnym. Stosunek tego rodzaju może wchodzić w grę jedynie jako jedna z

postaci tzw. zbiegu norm prawnych, czyli sytuacji, w której ten sam stan faktyczny

można podciągnąć pod więcej niż jeden przepis prawa. Jeżeli co najmniej dwie

normy w swych hipotezach zawierają wszystkie elementy stanu faktycznego, o

który chodzi, za przepis szczególny uznaje się tę normę, której hipoteza jest

węższa. Innymi słowy, spośród stanów faktycznych objętych przez lex genralis, lex

specialis stosuje się tylko do tych, które odpowiadają jego hipotezie (por.

uzasadnienie uchwały składu całej Izby Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia

1960 r., 1 CO 45/59, OSN 1961, nr 1, poz. 1). Porównanie przepisów art. 95 § 1 k.c.

i art. 97 ust. 1 Pr.bank. prowadzi do wniosku, że nie zachodzi w tym wypadku zbieg

norm, o którym wyżej mowa. Pierwszy z wymienionych przepisów normuje

zagadnienia materialnoprawne natury ogólnej, nie obejmując swą treścią

problematyki ustawowego przywileju banku, polegającego na uprawnieniu do

wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych. Drugi z kolei, normuje

problematykę prawnoprocesową związaną z wystawianiem bankowych tytułów

egzekucyjnych. Porównywane przepisy odnoszą się zatem do stosunków leżących

w różnych płaszczyznach.

Jak była już o tym mowa, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w

granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla

reprezentowanego. Zawarcie przez pełnomocnika banku w imieniu banku umowy

kredytu lub pożyczki pieniężnej z osobą trzecią oznacza, że stroną tej umowy jest

od chwili jej zawarcia bank; w konsekwencji wiąże ona bank i osobę trzecią. W

takim wypadku można mówić o dokonaniu przez osobę trzecią czynności bankowej

z bankiem.

Pozostaje do rozważenia kwestia, jakie znaczenie ma zawarte w treści art. 97

ust. 1 Pr.bank. podkreślenie, że chodzi o osobę, która „bezpośrednio” z bankiem

dokonywała czynności bankowej. Poszukując odpowiedzi na postawione pytanie,

trzeba przypomnieć, że przepisy art. 96-97 Pr.bank. stanowią nowe ujęcie

postanowień art. 53 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. –

Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.). Artykuł 53 ust.

2 tej ustawy stanowił, że wyciągi z ksiąg banków oraz inne dokumenty związane z

dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzające zobowiązania na rzecz tych

banków i zaopatrzone w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są

wymagalne, mają moc tytułów wykonawczych, bez potrzeby uzyskiwania dla nich

sądowych klauzul wykonalności. Pod rządem przytoczonego przepisu w

orzecznictwie przyjmowano, że wyciągi z ksiąg banków oraz inne dokumenty

związane z dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzające zobowiązania na

rzecz tych banków i zaopatrzone w oświadczenie, że oparte na nich roszczenia są

wymagalne, mają moc tytułów wykonawczych także wówczas, gdy dotyczą

wierzytelności nabytej przez bank na podstawie umowy przelewu (art. 509 § 1 k.c.),

chyba że z wierzytelnością tą były związane zastrzeżenia co do sposobu i drogi jej

dochodzenia lub egzekwowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 marca

1992 r., III CZP 20/92, OSNCP 1992, nr 10, poz.185).

Orzeczeniem z dnia 16 maja 1995 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 53

ust. 2, w zakresie, w jakim nadaje moc tytułów wykonawczych bez potrzeby

uzyskiwania sądowych klauzul wykonalności dokumentom w tym przepisie

wymienionym, w odniesieniu do roszczeń banku wynikających z wierzytelności

nabytych przezeń na podstawie czynności prawnych z dotychczasowym

wierzycielem, nie będącym bankiem, z pominięciem zgody dłużnika na

egzekwowanie należności w trybie przewidzianym w powyższym przepisie, jest

niezgodny z zasadą demokratycznego państwa prawnego, ustanowioną przez art. 1

przepisów konstytucyjnych, utrzymanych w mocy na podstawie art. 77 ustawy

konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między

władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie

terytorialnym (Dz.U. Nr 84, poz. 426 ze zm.; por. orzeczenie Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 16 maja 1995 r., K. 12/93, OTK 1995, nr 1, poz. 14). W

wykonaniu powołanego orzeczenia Prezes Trybunału Konstytucyjnego,

obwieszczeniem z dnia 3 stycznia 1996 r. (Dz.U. Nr 1, poz. 61), ogłosił utratę mocy

obowiązującej art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. – Prawo bankowe

(jedn. tekst: Dz.U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359 ze zm.) w zakresie, w jakim nadaje on

moc tytułów wykonawczych bez potrzeby uzyskiwania sądowych klauzul

wykonalności dokumentom w tym przepisie wymienionym, w odniesieniu do

roszczeń banku wynikających z wierzytelności nabytych przezeń na podstawie

czynności prawnych z dotychczasowym wierzycielem nie będącym bankiem, z

pominięciem zgody dłużnika na egzekwowanie należności w trybie przewidzianym

w powyższym przepisie.

Wykładnia historyczna pozwala tłumaczyć zawarte w treści art. 97 ust. 1 Pr.bank.

sformułowanie „bezpośrednio z bankiem” w ten sposób, że ustawodawcy chodziło o

sprecyzowanie zakresu bankowego tytułu egzekucyjnego, wskazujące w sposób

wyraźny na eliminację roszczeń banku wynikających z wierzytelności nabytych

przez bank na podstawie umowy przelewu (art. 509 § 1 k.c.) zawartej z

dotychczasowym wierzycielem nie będącym bankiem, a nie o wyłączenie

dopuszczalności dokonywania przez bank czynności bankowych przez

przedstawiciela. Ustanowienie zakazu, o którym mowa w art. 95 § 1 k.c.,

wymagałoby wyraźnej regulacji ustawowej zbliżonej do treści art. 944 § 2 k.c. czy

art. 73 k.r.o. Dlatego należy przyjąć, że czynnością bankową dokonywaną

„bezpośrednio z bankiem” w rozumieniu art. 97 ust. 1 Pr.bank. jest także czynność

dokonana przez pełnomocnika banku. Pogląd o dopuszczalności zawierania umów

kredytowych w imieniu banku przez pośredników, legitymujących się

pełnomocnictwem banku, wyrażony został również w doktrynie.

Drugie z przedstawionych zagadnień prawnych dotyczy treści orzeczenia sądu

drugiej instancji w sytuacji, gdy sąd ten uwzględnia zażalenie na postanowienie

sądu rejonowego oddalające wniosek wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności.

Uwzględnienie zażalenia w takim wypadku oznacza stwierdzenie wadliwości

zaskarżonego postanowienia oraz eliminację zawartego w nim błędnego

rozstrzygnięcia. Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą sposobu, w jaki to

następuje – czy wyłącznie przez uchylenie zaskarżonego postanowienia, czy także

przez jego zmianę, przy czym źródłem tych wątpliwości są regulacje zawarte w

przepisach art. 781 § 1, art. 758 i 782 k.p.c.

Rozważając to zagadnienie, trzeba zauważyć, że określenie właściwości sądu

dokonane w art. 781 § 1 k.p.c. dotyczy sądu, od którego pochodzi tytuł

egzekucyjny, czyli sądu, który w procesie lub w postępowaniu nieprocesowym

wydał tytuł egzekucyjny nadający się do wykonania w drodze egzekucji sądowej.

W sprawie, w której wyłoniło się przedstawione zagadnienie prawne, chodzi

natomiast o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu, a

więc tytułowi nie pochodzącemu od sądu. Właściwość sądu określa w tym wypadku

art. 781 § 2 k.p.c., zgodnie z którym klauzulę wykonalności innym tytułom nadaje

sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika, a jeżeli tej właściwości nie można

ustalić – sąd rejonowy, w którego okręgu ma być wszczęta egzekucja. Zawarte w

tym przepisie unormowanie wyłącza stosowanie w postępowaniu o nadanie klauzuli

wykonalności przepisów o właściwości przemiennej lub wyłącznej z części

pierwszej kodeksu postępowania cywilnego (por. art. 31-42 k.p.c.). Drugi z

wskazanych przez Sąd Okręgowy przepisów stanowi, że sprawy egzekucyjne

należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach

komorników (art. 758 k.p.c.). Trzeci z kolei, że klauzulę wykonalności nadaje sąd

jednoosobowo na wniosek wierzyciela (art. 782 k.p.c.).

Wzajemny stosunek przepisów art. 758 i 781 k.p.c. był już przedmiotem

rozważań Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu uchwały z dnia 5 stycznia

1999 r., III CZP 54/98 (OSNC 1999, nr 6, poz. 105) wyjaśnił, że przepis art. 781

k.p.c., określający sąd właściwy do nadania klauzuli wykonalności, jest przepisem

szczególnym w odniesieniu do art. 758 k.p.c. Skład orzekający Sądu Najwyższego

podziela to stanowisko oraz argumentację przytoczoną dla jego uzasadnienia.

Sąd Rejonowy rozstrzyga wniosek o nadanie klauzuli wykonalności

postanowieniem. Dotyczy to także sytuacji określonej w art. 783 § 2 k.p.c., w której

klauzulę umieszcza się na wypisie orzeczenia; treść postanowienia zawarta jest

wówczas w klauzuli. Rozstrzygając wniosek, o którym mowa w art. 781 § 2 k.p.c.,

sąd rejonowy wydaje oddzielne postanowienie. Stosownie do art. 795 k.p.c., na

postanowienie sądu rejonowego co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje

zażalenie. Dotyczy ono zarówno postanowień o nadaniu klauzuli wykonalności, jak i

postanowień odmawiających jej nadania. Na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. do

zażalenia na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności stosuje się

przepisy odnoszące się do zażalenia w procesie, czyli art. 395-397 k.p.c. Zgodnie z

art. 397 § 2 k.p.c., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się

odpowiednio przepisy o postępowaniu apelacyjnym. Należy zatem przyjąć, że sąd

drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy art. 386 § 1 w związku z art. 397 §

2 oraz art. 13 § 2 k.p.c., może wydać orzeczenie reformatoryjne. Odmienne

rozstrzygnięcie tego zagadnienia byłoby uzasadnione tylko wtedy, gdyby

ustawodawca w sposób odrębny uregulował uprawnienia sądu drugiej instancji w

postępowaniu zażaleniowym na postanowienie co do nadania klauzuli

wykonalności.

Za stosowaniem w tym wypadku ogólnych reguł obowiązujących w postępowaniu

zażaleniowym przemawia dodatkowo przepis art. 7811

k.p.c., zgodnie z którym

wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później

jednak niż w terminie trzech dni od dnia jego złożenia. Podobnie art. 97 ust. 3

Pr.bank. stanowi, że wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności, o której mowa

w ust. 1, sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie trzech dni

od dnia jego złożenia. Wprawdzie trzydniowy termin przewidziany w powołanych

przepisach jest terminem instrukcyjnym, niemniej jego wprowadzenie jest

niewątpliwie wyrazem dążenia ustawodawcy do usprawnienia postępowania

klauzulowego. Temu samemu celowi służy możliwość wydania przez sąd drugiej

instancji orzeczenia reformatoryjnego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 w związku z

art. 397 § 2 oraz art. 13 § 2 k.p.c. rozstrzygnął przedstawione zagadnienia prawne

jak w uchwale.