III KRS 3/03

Wyrok z dnia 10 czerwca 2003 r.

III KRS 3/03

Krajowa Rada Sądownictwa nie powinna rozstrzygać o przeniesieniu sę-

dziego w stan spoczynku bez uzyskania wyjaśnień zainteresowanego sę-

dziego.

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2003 r.

sprawy z odwołania Jacka K. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 18

grudnia 2002 r. w sprawie przeniesienia sędziego w stan spoczynku

u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądow-

nictwa do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą [...] z dnia 18 grudnia 2002 r. Krajowa Rada Sądownictwa na pod-

stawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądow-

nictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082) i art. 73 § 1 w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia

27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.), na wniosek Kolegium Sądu Okręgowego w B. postanowiła przenieść Jacka

Jerzego K. sędziego Sądu Rejonowego w B. w stan spoczynku. Uzasadnienie

uchwały zawiera stwierdzenie, że rozpatrzony wniosek zasługiwał na uwzględnienie,

gdyż dołączono do niego orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 października

2002 r., w którym stwierdzono, że Jacek K. jest trwale niezdolny do pełnienia obo-

wiązków sędziego.

Od powyższej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odwołał się Jacek Jerzy

K., wnosząc o jej uchylenie i oddalenie wniosku Kolegium Sądu Okręgowego w B.,

po przeprowadzeniu dowodów z opinii biegłego lekarza psychiatry oraz akt Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. [...].

2

Odwołujący się zarzucił, że uchwała Krajowej Rady Sądownictwa została

oparta na błędnym orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS. Orzeczenie to, chociaż od-

nosi się do stanu zdrowia psychicznego, zostało wydane przez lekarza internistę bez

konsultacji ze specjalistą z zakresu psychiatrii i zawiera ocenę o trwałej niezdolności

do pracy na stanowisku sędziego, sprzeczną z zaświadczeniami lekarskimi wysta-

wionymi przez specjalistów z zakresu psychologii klinicznej, neurologii i psychiatrii. O

trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego powinien - w stosunku do

odwołującego się - wypowiedzieć się biegły lekarz psychiatra. Ponadto w zespole

okoliczności podlegających rozpatrzeniu nie powinno być pominięte to, że wizytacje

nie stwierdziły w pracy odwołującego się żadnego poważnego uchybienia, a w ciągu

ostatnich trzech lat pracując w sekcji upadłościowo - układowej uzyskiwał systema-

tyczną poprawę sprawności załatwiania spraw do tej sekcji należących.

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym odwołujący się podkreślił, że Krajowa

Rada Sądownictwa nie zapoznała się z okolicznościami, o których mowa w odwoła-

niu gdyż rozstrzygnęła sprawę bez wysłuchania go. Jacek K. uważa, że na skutek

przeprowadzonego leczenia, jego stan zdrowia jest obecnie odpowiedni w stosunku

do zadań należących do sędziego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie z odwołania od

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, z powodu sprzeczności uchwały z prawem,

stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o kasacji (por. art. 13 ust. 2 i

ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). W związku z tym budzi zastrzeżenia

brak w odwołaniu wskazania przepisów prawa, z którymi zaskarżona uchwała - we-

dług odwołującego się - pozostaje w sprzeczności. Wadliwie zostały także w odwoła-

niu określone wnioski, tak co do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy nowych do-

wodów, jak i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem - stosownie do art.

39311

§ 2 k.p.c. - w postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie jest dopuszczalne

powołanie nowych faktów i dowodów, a - stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy o Krajo-

wej Radzie Sądownictwa - Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę, orzeka kasacyjnie

albo odwołanie oddala.

Pomimo wadliwości odwołania Sąd Najwyższy sprawę rozpoznał przyjmując,

że wskazane w odwołaniu okoliczności wyraźnie odnoszą się do zasad postępowa-

3

nia przed Krajową Radą Sądownictwa w sprawach indywidualnych oraz że wnioski

odwołania nie są dla Sądu Najwyższego wiążące. Krajowa Rada Sądownictwa roz-

strzygnęła o przeniesieniu sędziego Jerzego K. w stan spoczynku na podstawie

orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzającego trwałą niezdolność sędziego do

pełnienia obowiązków ze względu na „chorobę lub utratę sił”.

Problem, który w granicach odwołania podlegał rozpoznaniu przez Sąd Naj-

wyższy, wiąże się z tym, że Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała zgodnie z po-

wyższym orzeczeniem lekarza, chociaż nie dysponowała danymi umożliwiającymi

krytyczną ocenę tego orzeczenia. Wprawdzie Krajowa Rada Sądownictwa oparła się

także na wniosku Kolegium Sądu Okręgowego w Bydgoszczy o przeniesienie sę-

dziego Jerzego K. w stan spoczynku, jednakże również ten wniosek nie zawiera nic

więcej poza powołaniem się na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Z kolei to orze-

czenie ogranicza się do powtórzenia formuły ustawowej - „z powodu choroby lub

utraty sił” (por. art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych), co nie zapewniało

możliwości jego oceny. Na przedstawionym wyżej tle, nie mogą nie mieć przekony-

wającego znaczenia zarzuty odwołującego się, który wskazał na okoliczności, które

mogły i powinny być rozpatrzone przez Krajową Radę Sądownictwa. Krajowa Rada

Sądownictwa pozbawiając się - nie wiadomo z jakich przyczyn - wyjaśnień zaintere-

sowanego sędziego i nie ustalając okoliczności dotyczących stanu zdrowia sędziego,

nie rozstrzygnęła sprawy według swej konstytucyjnie określonej kompetencji i odpo-

wiedzialności.

Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na sposób rozpoznania sprawy przez

Krajową Radę Sądownictwa, potrzebne jest przypomnienie przepisów, których za-

skarżona uchwała nie uwzględniła, co najmniej w budzącym zastrzeżenia stopniu.

Zasadnicze znaczenie mają przepisy Konstytucji RP, które z jednej strony określają

nieusuwalność sędziego jako gwarancję ustrojowej zasady niezależnego wymiaru

sprawiedliwości (por. art. 180 i art. 175), a z drugiej, ustanawiają Krajową Radę Są-

downictwa jako szczególny konstytucyjny organ, który stoi na straży niezależności

sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1). Nie odpowiada konstytucyjnie okre-

ślonej roli Krajowej Rady Sądownictwa taki sposób rozstrzygania przez nią o prze-

niesieniu sędziego w stan spoczynku, który polegałby na prostym potwierdzeniu nie-

weryfikowanego orzeczenia lekarskiego. O tym bowiem, czy sędzia podlega przenie-

sieniu w stan spoczynku decyduje nie lekarz, ale Krajowa Rada Sądownictwa, która

powinna mieć możliwość krytycznej oceny orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.

4

W rozpatrywanym przypadku Krajowa Rada Sądownictwa, nie skorzystała -

chociaż powinna była skorzystać - z konkretnych instytucji własnej procedury okre-

ślonej przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22

grudnia 2001 r. w sprawie szczególnego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa

oraz postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 152, poz. 1725). Z punktu widzenia stanu

faktycznego sprawy, istotne są przepisy § 20 ust. 1 i ust. 3 tego rozporządzenia, we-

dług których w sprawach indywidualnych Rada podejmuje uchwałę po wszechstron-

nym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie udostępnionej doku-

mentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania. Gdyby przedstawione materiały

sprawy nie były wystarczające, Rada może zażądać ich uzupełnienia. Zwrócić także

trzeba uwagę na § 25 powołanego rozporządzenia Prezydenta RP, określający nie-

zbędne elementy rozpatrywanego przez Krajową Radę Sądownictwa wniosku w

przedmiocie przeniesienia sędziego w stan spoczynku. Wniosek taki powinien zawie-

rać uzasadnienie oraz dowody potwierdzające okoliczności stanowiące podstawę

przeniesienia sędziego w stan spoczynku, w szczególności - oprócz orzeczenia leka-

rza orzecznika - zaświadczenia lekarskie i orzeczenia dotyczące stanu zdrowia sę-

dziego.

Krajowa Rada Sądownictwa pomijając obowiązek uzyskania wyjaśnień zainte-

resowanego sędziego i nie mając żadnych - poza orzeczeniem lekarza orzecznika -

danych o stanie zdrowia sędziego pozbawiła się możliwości oceny okoliczności,

które sędzia Jacek K. mógł przedstawić dopiero w postępowaniu przed Sądem Naj-

wyższym, że - na skutek przeprowadzonego leczenia - jego stan zdrowia jest odpo-

wiedni do zadań sędziego, gdyż pewne objawy chorobowe, które były źródłem po-

stępowania przed lekarzem orzecznikiem, już ustąpiły bez trwałych następstw.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że odwołanie ma usprawiedli-

wioną podstawę i orzekł w myśl art. 13 ust. 5 i ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Są-

downictwa.

========================================