III UZP 8/03

Uchwała z dnia 30 lipca 2003 r.

III UZP 8/03

Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk,

Beata Gudowska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniew-

skiego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2003 r. sprawy z wniosku Walerii

W., Andrzeja W., Bożeny W., Tomasza M. i Arkadiusza M. reprezentowanego przez

ojca Zbigniewa M. przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowej Agencji Atomistyki

Biuru Obsługi Roszczeń byłych Pracowników Rud Uranu w J.G. o odszkodowanie,

na skutek zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

postanowieniem z dnia 6 marca 2003 r. [...]

„1. Czy sprawa o jednorazowe odszkodowanie przewidziane w art. 5 a ustawy

z dnia 2.09. 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących

żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach

węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu (Dz.U. 111/537 ze zm.)

stanowi sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych, czy też jest to sprawa o cha-

rakterze cywilnym

2. Czy w sytuacji kiedy uprawniony do jednorazowego odszkodowania zmarł,

należne świadczenie może być dochodzone przez spadkobierców jako podlegające

dziedziczeniu na podstawie art. 922 § 1 kodeksu cywilnego, czy też podlega wyłą-

czeniu ze spadku jako prawo ściśle związane z osobą zmarłego (art. 922 § 2 kodek-

su cywilnego) ?”

p o d j ą ł uchwałę:

1. Sprawa o jednorazowe odszkodowanie przewidziane w art. 5 a ustawy

z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przy-

sługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnia-

nym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu

(Dz.U. Nr 111, poz. 537 ze zm.) jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych

2

2. odmówił udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie.

U z a s a d n i e n i e

Leon W. wystąpił w dniu 14 lutego 2000 r. do Państwowej Agencji Atomistyki

w W. - Biura Obsługi Roszczeń b. Pracowników Zakładów Produkcji Rud Uranu w

J.G. z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie należne mu na podstawie art. 5a

ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysłu-

gujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w ko-

palniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych.

Do wniosku dołączył zaświadczenie Wojskowej Komisji Uzupełnień w J.G. z dnia 4

stycznia 2000 r., potwierdzające pełnienie zastępczej służby wojskowej w jednostce

wojskowej nr 2930 w okresie od dnia 28 marca 1951 r. do dnia 1 listopada 1952 r. i

przymusowe w tym czasie zatrudnienie w zakładach wzbogacania rud uranu. W pi-

śmie z dnia 2 marca 2000 r. Biuro Obsługi roszczeń potwierdziło prawo wnioskodaw-

cy do tego świadczenia, lecz jego wypłatę odroczyło do czasu uzyskania środków

finansowych. Leon W. zmarł zanim doszło do realizacji świadczenia (w dniu 14

marca 2000 r.), zatem o niezrealizowane świadczenie wystąpiła wdowa po nim Wale-

ria W. Biuro odmówiło jej wypłaty, stwierdzając, że ustawa z dnia 2 września 1994 r.

nie przewiduje możliwości przejścia praw majątkowych, przysługujących żołnierzom

zatrudnionym w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu na ich spadko-

bierców, a ponadto, że są to prawa, które zgodnie z art. 922 § 2 KC nie należą do

spadku.

W tej sytuacji Waleria W. i pozostali spadkobiercy Leona W. wystąpili do Sądu

Rejonowego w Jeleniej Górze z pozwem przeciwko Państwowej Agencji Atomistyki w

W. - Biuru Obsługi Roszczeń b. Pracowników Zakładów Produkcji Rud Uranu w J.G.

o zapłatę kwoty 9.510 zł, równej kwocie odszkodowania należnej z ustawy Leonowi

W.

Postanowieniem z dnia 8 października 2001 r. Sąd Rejonowy stwierdził swą

niewłaściwość i przekazał sprawę Państwowej Agencji Atomistyki w W., uznając, że

do czasu wydania decyzji przez Agencję, działającą jako organ rentowy w rozumie-

niu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie-

czeń Społecznych, droga sądowa jest niedopuszczalna. W ocenie Sądu Rejonowe-

go, przepisy art. 5a w związku z art. 8 ustawy z dnia 2 września 1994 r. obligowały

3

Agencję do wydania decyzji, od której - zgodnie z art. 118 ust. 7 ustawy o emerytu-

rach i rentach, przysługiwały środki odwoławcze, o których mowa w art. 4779

§ 1 i 2

KPC, czyli odwołanie do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych

(art. 4778

KPC).

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy - traktując

pisma Agencji z dnia 24 września 2000 r. i z dnia 28 listopada 2000 r. jako jej decyzje

- wyrokiem z dnia 12 lutego 2002 r. dokonał ich zmiany i przyznał Walerii W. jednora-

zowe odszkodowanie w kwocie 9.510 zł oraz oddalił odwołanie wobec pozostałych

wnioskodawców. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął przepis art. 136 ust 1

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, nakazujący wypłatę

świadczeń niezrealizowanych wobec zgonu uprawnionego członkom jego rodziny.

Przesłanką zastosowania tego przepisu był art. 8 ustawy z dnia 2 września 1994 r.,

zgodnie z którym w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio

przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

W apelacji Państwowa Agencja Atomistyki zarzuciła naruszenie art. 5a ust. 1

pkt 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. przez jego błędną wykładnię, wyrażając po-

gląd, że sporne odszkodowanie nie jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego,

lecz ma charakter „swoistego odszkodowania socjalnego”, należnego zatrudnianym

przymusowo żołnierzom w wysokości zależnej od stopnia ich niezdolności do pracy,

zatem nie może przysługiwać wdowie po uprawnionym do niego żołnierzu.

Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu powziął istotną wątpli-

wość co do charakteru sprawy o jednorazowe odszkodowanie przewidziane w art. 5a

ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysłu-

gujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w ko-

palniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych i

postanowieniem z dnia 6 marca 2003 r. zwrócił się o jej rozstrzygnięcie przez Sąd

Najwyższy. Sąd drugiej instancji rozważał, czy jest to sprawa z zakresu ubezpieczeń

społecznych, czy też sprawa o charakterze cywilnym sensu stricto, podnosząc, że

zgodnie z art. 476 § 2 KPC sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych jest tylko

sprawa, od której wniesiono odwołanie od decyzji organu rentowego w kwestiach

wyczerpująco wymienionych w pkt 1-5 tego artykułu lub innych świadczeń w spra-

wach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdy tymcza-

sem jednorazowe odszkodowanie przewidziane w art. 5a ustawy z dnia 2 września

1994 r. przyznaje i realizuje Biuro Roszczeń Byłych Pracowników Zakładów Produk-

4

cji Rud Uranu Państwowej Agencji Atomistyki w K. Jest to wprawdzie komórka orga-

nizacyjna urzędu administracji rządowej, jednak nie wydaje decyzji, lecz wypowiada

się o prawie do świadczenia w pismach niezawierających pouczenia o środkach

prawnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, ustawodawca ukształtował prawo podmio-

towe do jednorazowego odszkodowania z art. 5a ustawy jako wierzytelność o cha-

rakterze cywilnoprawnym, z możliwością jego dochodzenia w procesie cywilnym.

Uznał, że odesłanie do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(obecnie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS), zawarte

w art. 8 tej ustawy, odnosi się głównie do zasad postępowania w sprawach o realiza-

cję tego prawa, do kwestii wyłącznie drugorzędnych i technicznych i nie determinuje

charakteru tego świadczenia jako ubezpieczeniowego.

Dla Sądu przedstawiającego zagadnienie prawne określenie charakteru sporu

miało znaczenie drugorzędne w sytuacji, w której nie toczył go uprawniony wniosko-

dawca, lecz jego następcy. Negując jednak ubezpieczeniowy charakter świadczenia,

Sąd wykluczył możliwość wypłaty odszkodowania wdowie przy zastosowaniu art. 136

ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, a skłaniał się

ku zastosowaniu do zgłoszonych przez nią roszczeń przepisów art. 922 i nast. KC.

Argumentował w konsekwencji, że uprawnienie do jednorazowego odszkodowania

jest ściśle związane z osobą , która wykonywała przymusowo pracę, ma rekompen-

sować doznane przez nią krzywdę moralną i cierpienia fizyczne, więc - zgodnie z art.

922 § 2 KC - nie należy do spadku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i innych upraw-

nieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo za-

trudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach

budowalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622) wydana została - jak

wskazuje jej preambuła - w celu zadośćuczynienia szczególnemu rodzajowi represji.

Przewidziano w niej różnorodne uprawnienia i świadczenia finansowane ze środków

budżetowych. Początkowo, jako jedyne świadczenie pieniężne, ustanawiała dodatek

do emerytury lub renty. Dodatek ten, zgodnie z art. 3 ustawy o świadczeniu pienięż-

nym w pierwotnym brzmieniu (Dz.U. z 1994 r. Nr 111, poz. 537), przysługiwał obok

świadczeń z ubezpieczenia społecznego i był przyznawany oraz wypłacany przez

5

organ właściwy w sprawach emerytur i rent. Poza tym świadczeniem żołnierze za-

stępczej służby wojskowej, przymusowo zatrudniani w miejscach wskazanych w ty-

tule ustawy, nabywali prawo do emerytury przy stażu pracy skróconym o okres tego

przymusowego zatrudnienia (art. 6 ustawy), ci zaś, którzy zostali zaliczeni do jednej z

grup inwalidztwa w związku z tym zatrudnieniem, wskutek zranień, kontuzji bądź in-

nych obrażeń lub chorób, uzyskiwali świadczenia pieniężne i inne uprawnienia prze-

widziane w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i

wojskowych oraz ich rodzin (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze

zm.).

Rodzaj przewidzianych w ustawie świadczeń i wypłacanie ich równolegle ze

świadczeniami z ubezpieczenia społecznego implikowały odpowiednie stosowanie

do nich przepisów ustawy u dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra-

cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), do których odsyłał art. 8 ustawy

w kwestiach nieuregulowanych, a więc w zasadzie wszystkich, poza prawem do

świadczeń i warunkami jego nabycia.

Z dniem 1 stycznia 2000 r., ustawą z dnia 10 września 1999 r. o zmianie

ustawy o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby

wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakła-

dach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. Nr 80, poz. 902), dokonano zasad-

niczej nowelizacji ustawy z dnia 2 września 1994 r., zmieniając także jej tytuł oraz

treść preambuły. Świadczenia z tej ustawy zostały wplecione w system zabezpiecze-

nia społecznego kombatantów i osób represjonowanych, także przez to, że dodatki

do emerytur i rent zastąpiono samoistnymi świadczeniami pieniężnymi, wypłacanymi

niezależnie od uprawnień emerytalno-rentowych. Jednocześnie przewidziano zbieg

prawa do tych świadczeń z prawem do dodatku kombatanckiego i świadczenia przy-

sługującego w wysokości tego dodatku określonych w przepisach o kombatantach

oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojenne-

go, do dodatku określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników a

także do dodatku za tajne nauczanie przysługującego na podstawie odrębnych prze-

pisów, bądź do świadczenia pieniężnego określonego w przepisach o osobach de-

portowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III

Rzeszę i ZSRR (nowe brzmienie art. 1 ust. 4 ustawy). W art. 5a ustawy dla żołnierzy

przymusowo zatrudnianych w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu

przewidziano jednorazowe odszkodowanie w wysokości odpowiedniej do stopnia

6

orzeczonego na stałe inwalidztwa (przy braku inwalidztwa - w kwocie 9.510 zł). Fi-

nansowaniem, zarówno świadczenia pieniężnego, jak jednorazowego odszkodowa-

nia oraz kosztów obsługi, obciążono budżet państwa, a ustalanie prawa do świad-

czenia pieniężnego powierzono organom emerytalno-rentowym, także wobec osób

nie mających ustalonego prawa do emerytury lub renty, z tym że przyznanie i wy-

płatę jednorazowego odszkodowania miało realizować Biuro Roszczeń Byłych Pra-

cowników Zakładu Produkcji Rud Uranu Państwowej Agencji Atomistyki w K. (art. 5a

ust. 3 ustawy).

W zmienionym stanie prawnym podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd drugiej instancji ma wyjaśnienie

charakteru normy prawnej ujętej w art. 5a. Powstaje pytanie, czy przepis ten przyna-

leży do prawa zabezpieczenia społecznego, czy też jest przepisem prawa prywatne-

go (cywilnego), normującym stosunki prawne między równorzędnymi podmiotami.

Oceniając tę kwestię, należy zaznaczyć, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze

utrwalone jest stanowisko, że prawo zabezpieczenia społecznego - choć często

zmieniane i dostosowywane doraźnie do rozmaitych celów społecznych i politycz-

nych - stanowi jednolity i spójny system norm, wyodrębnionych nie tylko ze względu

na przedmiot regulacji, lecz także ze względu na jej metodę. W praktyce legislacyjnej

przestrzegana jest również zasada, że akty prawne regulujące stosunki z dziedziny

prawa zabezpieczenia społecznego nie obejmują norm z innych dziedzin, w szcze-

gólności z dziedziny prawa cywilnego. W tej sytuacji omawiany przepis, przewidujący

prawo do jednorazowego odszkodowania, ulokowany w akcie prawnym należącym,

co oczywiste, do systemu prawa zabezpieczenia społecznego, nie może być - ze

względów systemowych - uważany, jak sugeruje to Sąd Apelacyjny, za przepis

prawa cywilnego, nawet przy uwzględnieniu „swoistości” przewidzianego w nim od-

szkodowania.

Bardzo istotny jest również fakt, że przepis art. 5a ustawy z dnia 2 września

1994 r. ukształtował stosunek zobowiązaniowy Państwa wobec żołnierzy zastępczej

służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w zakładach wzbogacania rud uranu

metodą władczą zarówno w formie materialnej, kształtując sytuację prawną podmio-

tów uprawnionych bez ich udziału, jak i w formalnej, bezpośrednio na podstawie de-

cyzji jednego z podmiotów tego stosunku.

W sposób jednoznaczny potwierdza to ocenę tego stosunku jako stosunku

publicznoprawnego. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w dziedzinie zabezpieczenia

7

społecznego odszkodowanie, będące ze swej natury instytucją prawa cywilnego (por.

art. 415 i nast. KC), ukształtowane jest jako świadczenie publiczne, w związku z

czym poszukiwanie tylko z powodu używania przez prawodawcę nazwy „odszkodo-

wanie” (art. 5a ust. 1 ustawy) jakichkolwiek odniesień do prawa prywatnego, w tym

do przepisów o spadkach, nie może być uznane za uzasadnione.

Rozstrzygając zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny, nie

wolno - rzecz jasna - pomija unormowań zawartych w prawie procesowym. W tym

zakresie należy przypomnieć, że - zgodnie z art. 1 KPC - sprawy z zakresu zabez-

pieczenia społecznego są sprawami cywilnymi tylko w znaczeniu formalnym (proce-

sowym), a nie materialnym. Są to sprawy administracyjne, załatwiane w drodze de-

cyzji administracyjnej, które ustawodawca poddał kontroli sądów powszechnych -

sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, w procesie cywilnym.

Należy także pamiętać, że przepis art. 5a ustawy z dnia 2 września 1994 r.

zawiera normę kompetencyjną dla organu administracji państwowej, agencji spra-

wującej nadzór nad bezpieczeństwem jądrowym, w zakresie przyznawania świad-

czeń z zabezpieczenia społecznego, mimo że nie jest on organem rentowym. Nie

ulega przy tym wątpliwości, że decyzja Agencji w przedmiocie ustalenia prawa do

jednorazowego odszkodowania jest decyzją administracyjną, w której organ upraw-

niony jest do władczego rozstrzygania o tym, jakie prawa służą obywatelowi lub jakie

obowiązki na nim ciążą, a jej wydanie następuje w trybie regulowanym przez przepi-

sy o postępowaniu administracyjnym (por. także stenogram posiedzenia Sejmowej

Komisji Polityki Społecznej w dniu 7 lipca 1999 r. nad sprawozdaniem podkomisji

nadzwyczajnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o dodatku i uprawnie-

niach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrud-

nianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach rud uranu, druk nr 526 -

Biuletyn 1773/III).

W postępowaniu przed Agencją, zgodnie z art. 180 KPA, stosuje się przepisy

kodeksu postępowania administracyjnego wówczas, gdy przepisy dotyczące spraw z

zakresu ubezpieczeń społecznych nie ustalają odmiennych zasad postępowania,

przy czym przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych - w rozumieniu tego

kodeksu - uważa się między innymi sprawy wynikające z przepisów o ubezpiecze-

niach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimen-

tacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłaca-

nych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenie społeczne. Z kolei, zgodnie z

8

art. 476 § 2 KPC, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się

sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, co korespon-

duje z art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń spo-

łecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grud-

nia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr

162, poz. 1118 ze zm.), w myśl których od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do

właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu po-

stępowania cywilnego.

Pojęcie „sprawa z zakresu ubezpieczenia społecznego” ma jednak szersze

znaczenie niż może to wynikać z brzmienia art. 476 § 2 KPC, zwłaszcza po zmia-

nach dokonanych przez art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektó-

rych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku

z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) - oraz przez art. 223

ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytal-

nych (Dz.U. Nr 139, poz. 934 ze zm.). Dotyczy to także nie wymienionych w Kodek-

sie postępowania cywilnego sporów na tle art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 6,

poz. 56 ze zm.). W piśmiennictwie prawniczym trafnie zatem zauważono, że ustawo-

dawca coraz częściej arbitralnie, bo w oderwaniu od art. 476 §2 i 3 oraz art. 4778

KPC, decyduje o charakterze spraw, kwalifikując je wprost albo pośrednio jako

sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji należy przyjąć, że

sprawą z zakresu ubezpieczenia społecznego może być także sprawa wszczęta od-

wołaniem od innych organów niż organy rentowe sensu stricto, zwłaszcza gdy jest to

sprawa, w której stroną jest ubezpieczony, określony w art. 476 § 5 ust. 2 lit. d KPC,

jako osoba ubiegająca się o odszkodowanie przysługujące w razie choroby pozosta-

jącej w związku ze służbą wojskową, a więc zgłaszająca roszczenie z zakresu za-

bezpieczenia społecznego (por. art. 476 § 2 pkt 5 KPC). Sprawy te rozpoznawane są

przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych przy zastosowaniu przepisów przewi-

dzianych w dziale III tytułu VII Kodeksu postępowania cywilnego.

W tym stanie rzeczy uzasadniony jest wniosek, że sprawa o jednorazowe od-

szkodowanie przewidziane w art. 5a ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadcze-

niach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby

wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakła-

dach wydobywania rud uranu (Dz.U. Nr 111, poz. 537 ze zm.) jest sprawą z zakresu

9

ubezpieczeń społecznych. Rozpoznając taką sprawę, sąd stosuje przepisy prawa

zabezpieczenia społecznego, a na podstawie art. 8 ustawy z dnia 2 września 1994 r.

- przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych w kwestiach w niej nieuregulowanych, co otwiera człon-

kom rodziny uprawnionego, wymienionym w art. 136 ust. 1 tej ustawy, drogę do uzy-

skania świadczeń niezrealizowanych przez uprawnionego.

Z tych przyczyn podjęto uchwałę jak na wstępie.

========================================