I PK 512/03

Wyrok z dnia 15 kwietnia 2004 r.

I PK 512/03

1. Świadczenia przewidziane regulaminem wydanym na podstawie art. 4

ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jed-

nolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) przysługują pracownikom

objętym zamiarem zwolnienia z pracy z uwagi na restrukturyzację zatrudnienia,

a nie zwolnionym z przyczyn niedotyczących pracodawcy.

2. Ugoda sądowa, w której strony zmieniły jedynie tryb rozwiązania

umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika na porozumienie stron,

nie przekreśla przyczyn, które zadecydowały o rozwiązaniu przez pracodawcę

stosunku pracy.

Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sę-

dziowie SN: Katarzyna Gonera, Zbigniew Hajn.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2004 r.

sprawy z powództwa Adama C. przeciwko Bankowi [...] SA w K. o odprawę i odszko-

dowanie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu z dnia 28 maja 2003 r. [...]

1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w punkcie I (pierwszym) w ten sposób, że

oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Tarnobrzegu z

dnia 14 marca 2003 r. [...],

2. z a s ą d z i ł od powoda Adama C. na rzecz Banku [...] SA w K. kwotę 700

zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 14 marca 2003 r. oddalił po-

wództwo Adama C. skierowane przeciwko Bankowi [...] SA w K. w części dotyczącej

zapłaty kwoty 25.680 zł tytułem odszkodowania, umorzył natomiast postępowanie w

2

części dotyczącej kwoty 14.000 zł tytułem odszkodowania za wydanie niewłaściwego

świadectwa pracy.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był zatrudniony od dnia 1 grudnia

1998 r. w Banku [...] SA w W. - w Filii tego Banku w S.W., a od dnia 1 stycznia 2002

r. został pracownikiem Banku [...] SA w K. na podstawie art. 231

k.p. Zarządzeniem z

dnia 16 kwietnia 2002 r. prezes tego Banku, po uzgodnieniu z zespołem negocjacyj-

nym i organizacjami związkowymi, wprowadził w życie regulamin określający zasady

postępowania i obowiązki pracodawcy wobec pracowników w związku z przeprowa-

dzanym procesem restrukturyzacji zatrudnienia w latach 2002-2003 i koniecznością

zwalniania pracowników. Regulamin ten określał między innymi zasady zwalniania

pracowników oraz obowiązki pracodawcy, w tym także zasady przyznawania świad-

czeń z tytułu zwolnień, odszkodowań z uwagi na utratę pracy oraz terminy ich wypłat.

Pismem z dnia 31 lipca 2002 r. pozwany pracodawca rozwiązał z powodem umowę o

pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Zarzucił mu brak nadzoru nad rachunkami

oszczędnościowo-rozliczeniowymi, doprowadzenie do powiększenia salda debeto-

wego na rachunku jednego z klientów i niezastrzeżenie w odpowiednim czasie kart

płatniczych. W dniu 7 sierpnia 2002 r. pracodawca wystawił świadectwo pracy, w

którym podał zastosowany tryb rozwiązania umowy o pracę i które przesłał powo-

dowi pocztą następnego dnia. Świadectwo to powód otrzymał w dniu 12 sierpnia

2002 r. i odesłał je w dniu 14 sierpnia 2002 r. Po otrzymaniu pisma o rozwiązaniu

umowy o pracę powód wystąpił do Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z pozwem o

przywrócenie do pracy lub o rozwiązanie umowy o pracę w innym trybie. W dniu 10

października 2002 r. w sprawie [...] strony zawarły ugodę, mocą której zmieniły tryb

rozwiązania umowy o pracę - z trybu zastosowanego przez pracodawcę na porozu-

mienie stron, a także datę ustania stosunku pracy - z 31 lipca 2002 r. na 2 sierpnia

2002 r. Strona pozwana zobowiązała się ponadto zmienić świadectwo pracy. W dniu

25 października 2002 r. powód otrzymał pocztą świadectwo pracy (wysłane przez

stronę pozwaną trzy dni wcześniej), a w dniu 8 listopada 2002 r. wezwał pracodawcę

do zapłaty odszkodowania w kwocie 14.000 zł oraz odprawy w wysokości sześcio-

miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Wyjaśnił, że wskutek otrzymania świadectwa

pracy po upływie terminu siedmiodniowego określonego w ugodzie stracił pracę w

firmie P. Witolda B. w T., natomiast odprawa pieniężna przysługuje mu na podstawie

regulaminu określającego zasady postępowania i obowiązki pracodawcy wobec

pracowników zwalnianych w związku z prowadzonym w pozwanym Banku procesem

3

restrukturyzacji zatrudnienia w latach 2002-2003 na podstawie zarządzenia [...] z

dnia 16 kwietnia 2002 r.

Sąd Rejonowy uznał, że obydwa roszczenia powoda są bezzasadne. Wpraw-

dzie strona pozwana wysłała mu świadectwo pracy z pięciodniowym opóźnieniem,

ale okoliczność ta nie miała wpływu na powstanie szkody wskutek niepodjęcia pracy

w firmie P., ponieważ powód był wówczas niezdolny do pracy i w czasie od 25 lipca

2002 r. do 25 stycznia 2003 r. korzystał nieprzerwanie z zasiłku chorobowego, pobie-

rając z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych najpierw 2.200 zł, potem 2.700 zł. Poza

tym oferta pracy we wskazanej firmie nie określała terminu podjęcia zatrudnienia.

Gdy chodzi o odprawę pieniężną, Sąd Rejonowy stwierdził, że ustanie stosunku

pracy powoda nie miało nic wspólnego z procesem restrukturyzacji zatrudnienia.

Przyczyną zwolnienia było ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowni-

czych, zaś zawierając ugodę, strony nie wprowadziły żadnych postanowień, poza

zmianą sposobu rozwiązania stosunku pracy. Tak więc § 11 regulaminu przewidują-

cy, że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem, który wyrazi

wolę rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron oraz że warunkiem

rozwiązania umowy o pracę jest ponadto wyrażenie zgody przez pracodawcę, nie

miał zastosowania w istniejącym w sprawie stanie faktycznym. Przede wszystkim

stosunek pracy został rozwiązany z woli pracodawcy, natomiast zawarcie ugody są-

dowej, zmieniającej tryb rozwiązania stosunku pracy, nie oznacza „dobrowolnego

rozwiązania umowy o pracę na wniosek pracownika”. Dlatego też Sąd Rejonowy od-

dalił powództwo o zapłatę odprawy pieniężnej oraz świadczenia odszkodowawczego

i umorzył postępowanie w części dotyczącej odszkodowania za niewydanie w termi-

nie świadectwa pracy, gdyż powód cofnął pozew w tej części.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu, na sku-

tek apelacji powoda, wyrokiem z dnia 28 maja 2003 r. zmienił wyrok Sądu pierwszej

instancji w części oddalającej powództwo w ten sposób, że zasądził od strony poz-

wanej na rzecz powoda kwotę 27.175,02 zł tytułem odprawy, oddalił apelację w po-

zostałej części i nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu stronie pozwanej kosztów

postępowania za drugą instancję.

Sąd Okręgowy uznał, że oddalenie roszczenia powoda nastąpiło z narusze-

niem postanowień regulaminu z dnia 16 kwietnia 2002 r. wprowadzającego prawo do

świadczeń dla pracowników zwalnianych z pracy w związku z restrukturyzacją za-

trudnienia. Zgodnie z § 11 tego regulaminu, gdy dojdzie do „dobrowolnego rozwiąza-

4

nia umowy o pracę na wniosek pracownika”, pracownikowi temu przysługują wszyst-

kie świadczenia odszkodowawcze przewidziane w regulaminie, z wyjątkiem świad-

czenia pieniężnego na szkolenie umożliwiające uzyskanie nowego zatrudnienia. Gdy

chodzi o powoda, są to: 1. odprawa pieniężna w wysokości dwumiesięcznego wyna-

grodzenia za pracę przysługująca każdemu pracownikowi zwalnianemu z pracy na

podstawie regulaminu, uzależniona od stażu pracy (§ 4 regulaminu) oraz 2. świad-

czenie odszkodowawcze przysługujące pracownikom, z którymi umowy o pracę zo-

stały rozwiązane z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Zdaniem Sądu Okręgowe-

go, § 11 regulaminu przyznał prawo do świadczeń tym pracownikom, „którzy sami

zgłoszą się do rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron, w oderwaniu od

przyczyn podjęcia takiej decyzji”. Przepis ten abstrahuje bowiem od przyczyn rozwią-

zania stosunku pracy. Błędny jest zatem pogląd Sądu Rejonowego, przyjmujący, że

świadczenia pieniężne określone w regulaminie należą się tylko tym pracownikom,

co do których bezpośrednią przyczyną rozwiązania umowy o pracę była redukcja

zatrudnienia dokonywana w formie zwolnień grupowych. Zawarcie przez strony

ugody zmieniającej sposób rozwiązania stosunku pracy nakazuje traktować po-

przednie rozwiązanie (w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) jako nieistniejące. Z protokołu

rozprawy z dnia 10 października 2002 r., w sprawie IV P 376/02 zakończonej zawar-

ciem ugody, „wynika w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości, że do rozwią-

zania umowy o pracę za porozumieniem stron doszło z inicjatywy i na wniosek po-

woda i na taki sposób rozwiązania umowy o pracę pozwany wyraził zgodę”. Stosow-

nie zatem do wyliczeń strony pozwanej powodowi należy się odprawa w wysokości

dwumiesięcznego wynagrodzenia za pracę, obliczona jak ekwiwalent pieniężny za

urlop wypoczynkowy (4.529,17 zł x 2) oraz odszkodowanie w wysokości czteromie-

sięcznego wynagrodzenia za pracę (4.529,14 zł x 4), razem 27.175 zł. Z tego

względu Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w części oddalającej po-

wództwo o te świadczenia i zasądził od strony pozwanej wymienioną kwotę (art. 386

§ 1 k.p.c.). Jest ona wprawdzie wyższa od żądanej w pozwie (25.680 zł), lecz Sąd

Okręgowy uznał to za dopuszczalne na podstawie art. 4771

§ 1 k.p.c. Oddalił nato-

miast apelację co do odszkodowania za niewydanie w terminie świadectwa pracy,

gdyż uznał, że powodowi nie przysługuje roszczenie z tytułu wydania z opóźnieniem

świadectwa pracy, skoro nie mógł podjąć pracy ze względu na stan zdrowia, a nie ze

względu na brak świadectwa pracy (art. 385 k.p.c.).

5

Od powyższego wyroku w części zasądzającej kwotę 27.175,02 zł strona poz-

wana złożyła kasację opartą na obu podstawach przewidzianych w art. 3931

k.p.c.

Zarzuciła w niej naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni i niewła-

ściwego zastosowania art. 65 § 1 i art. 917 k.c., art. 4 i art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia

28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosun-

ków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr

112, poz. 980 ze zm.) oraz § 11 wydanego na podstawie tej ustawy regulaminu z

dnia 16 kwietnia 2002 r. przez przyjęcie, że zamiarem pozwanego Banku, wyrażo-

nym w ugodzie sądowej, było przyznanie powodowi świadczeń przewidzianych w

regulaminie, ponadto, że powodowi w ogóle przysługiwały świadczenia określone w

regulaminie oraz w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. Zarzut naruszenia przepisów

postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy dotyczy art. 232 oraz

art. 233 k.p.c. i wynika z nieprzeprowadzenia przez Sąd Okręgowy jakichkolwiek do-

wodów co do istnienia okoliczności wyłączających prawo powoda do odprawy pie-

niężnej z ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., zwłaszcza co do przyczyn, które dopro-

wadziły do rozwiązania z powodem stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

Strona pozwana podniosła zwłaszcza to, że regulamin z dnia 16 kwietnia 2002

r. został wydany na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach rozwią-

zywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, co sprawia, że jest

nie tylko źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p., ale wymaga tłumaczenia

z punktu widzenia celu, dla którego został wydany, a było nim umożliwienie egzy-

stencji w okresie poszukiwania pracy pracownikom zwolnionym z pracy z przyczyn

leżących po stronie pracodawcy, takich jak restrukturyzacja zatrudnienia i reorgani-

zacja. Sąd Okręgowy nie rozważył w ogóle sprawy w tym aspekcie, a poza tym błęd-

nie przyjął, że gdy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę w drodze porozumienia

stron, to z punktu widzenia prawa do różnych świadczeń jest obojętne, z jakich przy-

czyn strony rozwiązały umowę o pracę w tym trybie. Powód nie złożył wniosku o

rozwiązanie z nim umowy o pracę w trybie przewidzianym w regulaminie, a przy za-

warciu ugody w sprawie o przywrócenie do pracy [...] nie wyraził intencji uzyskania

od pracodawcy jakichkolwiek świadczeń. Doszło więc jedynie do zmiany zastosowa-

nego przez pracodawcę trybu rozwiązania umowy o pracę na tryb inny - uzgodniony

przez strony. Zdaniem strony pozwanej, żaden przepis prawa nie zobowiązywał jej

do zawarcia porozumienia przewidzianego w § 11 regulaminu. Stanowisko pracy

powoda nie podlegało bowiem redukcji i pozostało nadal, i gdyby nie naruszenie

6

przez powoda obowiązków pracowniczych, pracodawca nie byłby zainteresowany

zwolnieniem go z pracy. Paragraf 4 regulaminu pozwala przyznać odprawę pieniężną

tylko pracownikom „zwalnianym na podstawie regulaminu” i odsyła do ustawy z dnia

28 grudnia 1989 r., natomiast § 5 tego regulaminu ustala, że dodatkowe świadczenia

odszkodowawcze będą wypłacane tylko tym pracownikom, z którymi umowy o pracę

zostaną rozwiązane w trybie porozumienia stron z przyczyn leżących po stronie

zakładu pracy. Z § 10 i § 11 regulaminu wynika, że pracodawca powinien zapropo-

nować pracownikowi wskazany sposób rozwiązania umowy, ale dopuszcza również

inicjatywę pracownika. Jeżeli więc doszłoby do „dobrowolnego rozwiązania umowy o

pracę na mocy porozumienia stron”, pracownik ma prawo otrzymywać świadczenia,

lecz „na zasadach i w wysokości określonych w regulaminie”, co oznacza, że u pod-

stawy wypłaty świadczeń musi leżeć przyczyna po stronie pracodawcy w postaci

restrukturyzacji zatrudnienia i reorganizacji.

Przytaczając powyższe zarzuty i argumenty strona pozwana wniosła o uchyle-

nie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania albo o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 14 marca 2003 r. i zasądzenie

na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 39315

k.p.c. stanowi, że jeżeli podstawa naruszenia prawa mate-

rialnego jest uzasadniona, a kasacji nie oparto także na podstawie naruszenia prze-

pisów postępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasadniona, Sąd Najwyższy

może zmienić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego oraz w piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że przepis ten stanowi

wyjątek od zasady ustanowionej w art. 39313

k.p.c., według której konsekwencją

uwzględnienia skargi kasacyjnej jest uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekaza-

nie sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Wprowadzenie

owego wyjątku zostało podyktowane względem na przyśpieszenie postępowania i

zmniejszenie jego kosztów, lecz dopuszczalność jego zastosowania została ograni-

czona do sytuacji, gdy sprawa dojrzała do wydania wyroku merytorycznego, tj. do

rozstrzygnięcia o żądaniu pozwu. Jest to możliwe wtedy, gdy wydaniu zaskarżonego

wyroku nie towarzyszyło naruszenie istotnych przepisów postępowania lub gdy

7

strona skarżąca nie powołała się w kasacji na takie naruszenie, poprzestając na za-

rzucie naruszenia prawa materialnego.

W ocenie Sądu Najwyższego, w rozpoznawanej sprawie powstały wystarcza-

jące przesłanki do zastosowania art. 39315

k.p.c., gdyż podstawa kasacji w postaci

naruszenia prawa materialnego jest usprawiedliwiona, natomiast zarzut naruszenia

przepisów postępowania okazał się nieuzasadniony. Zgodnie więc z art. 39315

k.p.c.

nie było przeszkód do wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia co do istoty sprawy.

Z uzasadnienia kasacji wynika, że tezę o naruszeniu art. 232 i art. 233 k.p.c.

strona pozwana wysunęła dlatego, że Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda od-

prawę pieniężną bez sprawdzenia i ustalenia, czy po jego stronie nie występują oko-

liczności wyłączające prawo do odprawy, podczas gdy regulamin w § 4 wyraźnie na-

kazuje uwzględniać przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Postanawia bowiem,

że pracodawca wypłaci każdemu pracownikowi zwalnianemu na podstawie regula-

minu odprawę pieniężną „na warunkach określonych w ustawie”. Ponieważ jednak -

jak trafnie uznał Sąd pierwszej instancji - powodowi nie przysługuje odprawa ze

względu na brak przyczyny rozwiązania stosunku pracy określonej w regulaminie,

przeprowadzanie dowodów co do okoliczności, czy wystąpiły po jego stronie prze-

słanki wyłączające prawo do odprawy (np. prowadzenie działalności gospodarczej na

własny rachunek), było zbędne.

Przechodząc do drugiej postawy kasacji należy przede wszystkim podkreślić,

że „regulamin określający zasady postępowania i obowiązki pracodawcy wobec pra-

cowników Banku [...] SA w związku z prowadzonym procesem restrukturyzacji za-

trudnienia w latach 2002-2003” został wydany na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Ma zatem oparcie w usta-

wie. Okoliczność ta sprawia, że stosownie do art. 9 § 1 k.p., stanowi on źródło prawa

pracy, czyli jest aktem o charakterze normatywnym. Drugą konsekwencją oparcia

regulaminu na tej ustawie jest, że przewidziane w nim świadczenia przysługują tylko

pracownikom objętym zamiarem zwolnienia z pracy z uwagi na restrukturyzację za-

trudnienia w pozwanym Banku.

Z § 1 ust. 2 regulaminu wyraźnie wynika, że określa on „zasady postępowania

w sprawach zwolnień grupowych” oraz „obowiązki pracodawcy wobec pracowników

objętych restrukturyzacją zatrudnienia”. Już te postanowienia świadczą o zawężeniu

przedmiotu regulacji regulaminowej do takich sytuacji, w których jest możliwe stoso-

8

wanie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o tzw. zwolnieniach grupowych. Dalsze zaś

postanowienia regulaminu rozwijają powyższe założenie i wprowadzają postanowie-

nia szczegółowe. I tak, § 4 tego regulaminu przewiduje „na warunkach określonych w

ustawie” wypłacenie każdemu pracownikowi zwalnianemu z pracy na podstawie re-

gulaminu „odprawy pieniężnej w wysokości uzależnionej od stażu pracy”, natomiast §

5 - „dodatkowe świadczenie odszkodowawcze” za rozwiązanie umowy o pracę „z

przyczyn dotyczących pracodawcy (zakładu pracy) na podstawie art. 1 ustawy w try-

bie porozumienia stron”. Lektura tych ostatnich postanowień (§ 4 i § 5) uzasadnia

wniosek, że warunkiem przyznania wymienionych świadczeń nie jest jakikolwiek tryb

zwolnienia pracownika z pracy i jakiekolwiek przyczyny. Przeciwnie, warunkiem

prawa do odprawy pieniężnej jest zwolnienie z pracy z powodu zmniejszenia zatrud-

nienia spowodowanego procesem restrukturyzacji, zaś warunkiem prawa do świad-

czenia odszkodowawczego - przyczyny leżące po stronie pracodawcy, a ponadto

rozwiązanie umowy o pracę „w trybie porozumienia stron”.

Trafny jest pogląd strony pozwanej, że powyższych zasad nie zmienia § 11

regulaminu. W przepisie tym została przewidziana możliwość wyjścia pracownika z

inicjatywą rozwiązania umowy o pracę, przejawiająca się „w wyrażeniu woli rozwią-

zania umowy o pracę na mocy porozumienia stron”, ale otrzymanie świadczeń okre-

ślonych w regulaminie zostało uzależnione od zgody pracodawcy na wskazany spo-

sób rozwiązania umowy, nazwanej „zgodą pracodawcy na dobrowolne rozwiązanie

umowy o pracę na wniosek pracownika”. Słusznie poza tym zauważyła strona po-

zwana, że zastosowanie wymienionego sposobu rozwiązania stosunku pracy nie

wyłącza zasady, iż pracownik może otrzymać świadczenia tylko „na zasadach i w

wysokości określonych w regulaminie”. W podsumowaniu dotychczasowych rozwa-

żań należy zatem stwierdzić, że prawo do odprawy pieniężnej zostało uzależnione od

przyczyny rozwiązania umowy o pracę w postaci restrukturyzacji zatrudnienia powo-

dującej utratę stanowiska pracy przez pracownika, zaś prawo do świadczenia od-

szkodowawczego - od przyczyny rozwiązania umowy o pracę i - łącznie - od sposobu

rozwiązania umowy w drodze porozumienia stron.

Sąd Okręgowy niesłusznie przyjął, że powód jest uprawniony do otrzymania

obydwu tych świadczeń. Błędne znaczenie przypisał bowiem faktowi zawarcia w

sprawie [...] ugody, która doprowadziła do zmiany zastosowanego przez pracodawcę

sposobu rozwiązania stosunku pracy. Nietrafnie również ocenił zachowanie praco-

dawcy podczas postępowania w sprawie o przywrócenie powoda do pracy, polegają-

9

ce na przyjęciu jego propozycji, by ugodowo zakończyć spór. Gdyby bowiem podzie-

lić koncepcję Sądu Okręgowego, to należałoby uznać za dopuszczalne przyznawa-

nie świadczeń zastrzeżonych w regulaminie dla pracowników zwalnianych z określo-

nych przyczyn i w określonym trybie - również pracownikom zwalnianym na zasa-

dach niezgodnych z regulaminem, na przykład w trybie art. 52 § 1 k.p., co nastąpiło

w odniesieniu do powoda.

Należy podzielić zapatrywanie strony pozwanej, że z punktu widzenia posta-

nowień regulaminu oraz art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych za-

sadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy umowna zmiana zastoso-

wanego trybu rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika na

rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia stron nie przekreśla przyczyn,

które zadecydowały o rozwiązaniu przez pracodawcę stosunku pracy, a tym bardziej

wtedy, gdy w ugodzie zawartej podczas obowiązywania regulaminu strony nie za-

warły żadnych postanowień co do świadczeń w nim przewidzianych, które miałyby

przysługiwać pracownikowi.

Na aprobatę zasługuje także pogląd strony pozwanej, w myśl którego zmiana

sposobu rozwiązania umowy dokonana przez strony oznacza tylko „zwykłe (kodek-

sowe) rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron”, które nie może być

utożsamiane z rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie § 11 regulaminu. Roz-

wiązanie umowy z powodem nastąpiło bowiem w dniu 31 lipca 2002 r. wskutek

oświadczenia pracodawcy, z uwagi na przypisane powodowi ciężkie naruszenie pod-

stawowych obowiązków pracowniczych. Sąd Okręgowy nietrafnie więc uznał, że po-

wód spełnił warunek z § 11 regulaminu, a to dlatego, że w sprawie o przywrócenie do

pracy wystąpił z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia

stron. Sąd Okręgowy pominął bowiem to, że w dniu złożenia wniosku (prośby) powód

nie był już pracownikiem strony pozwanej, gdyż jego stosunek pracy ustał ponad 2

miesiące wcześniej. Ponadto strona pozwana wyraziła zgodę na zmianę sposobu

rozwiązania umowy o pracę na prośbę powoda, ale powyższego oświadczenia nie

można poczytywać za tego rodzaju wyrażenie zgody, jakiego wymaga § 11 regula-

minu. W tej kwestii trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, zbieżne z zapa-

trywaniem strony pozwanej, że § 11 regulaminu nie miał zastosowania do powoda,

gdyż po pierwsze - do rozwiązania stosunku pracy nie doszło z jego woli, a po wtóre

- stanowisko powoda (kierownik Filii pozwanego Banku w S.W.) nie było objęte pro-

cesem restrukturyzacji i do tej pory istnieje.

10

Reasumując, należało stwierdzić, że inicjatywa powoda zmierzająca do zawar-

cia ugody nie stanowiła wniosku o rozwiązanie umowy o pracę w trybie przewidzia-

nym w § 11 regulaminu, gdyż umowa łącząca go z pracodawcą była już rozwiązana,

a co więcej - została rozwiązana z innych przyczyn niż te, które dopuszcza regula-

min. Tymczasem prawo powoda do świadczeń należało oceniać zgodnie z zasadami

regulaminu, to znaczy uzależnić je od tego, czy stanowisko powoda zostało objęte

restrukturyzacją zatrudnienia i czy rozwiązanie jego stosunku pracy nastąpiło z przy-

czyn ustalonych w regulaminie określającym zasady postępowania i obowiązki pra-

codawcy wobec pracowników w związku z przeprowadzanym procesem restruktury-

zacji zatrudnienia w latach 2002-2003 i koniecznością zwalniania pracowników,

wprowadzonym w życie zarządzeniem Prezesa pozwanego Banku z dnia 16 kwietnia

2002 r. Na to pytanie trafnej odpowiedzi udzielił Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu w

uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2003 r.

W świetle przedstawionych rozważań Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony

wyrok naruszył wskazane w kasacji przepisy prawa materialnego w wyniku błędnej

ich wykładni, zwłaszcza art. 9 § 1 k.p. oraz §§ 1,4,5 i 11 regulaminu, wskutek czego

doszło do zasądzenia na rzecz powoda kwoty 27.175,02 zł tytułem odprawy pienięż-

nej i świadczenia odszkodowawczego.

Skoro więc kasacja okazała się zasadna, Sąd Najwyższy uwzględnił ją w spo-

sób przewidziany w art. 39315

k.p.c.

========================================