III PK 12/05

Wyrok z dnia 5 maja 2005 r.

III PK 12/05

Udzielenie urlopu bezpłatnego na podstawie art. 174 § 1 k.p. po rozwiąza-

niu stosunku pracy jest nieważne.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Herbert Szurgacz, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy z

powództwa Piotra J. przeciwko Urzędowi Miasta K. o odszkodowanie, na skutek ka-

sacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Zamościu z dnia 30 czerwca 2004 r. [...]

o d d a l i ł kasację i zasądził od powoda na rzecz pozwanego 1.200 zł tytu-

łem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Powód Piotr J. wystąpił przeciwko Urzędowi Miasta w K. o odszkodowanie w

kwocie 27.472 zł. z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę wobec

odmowy przywrócenia go do pracy po urlopie bezpłatnym udzielonym w związku z

zawarciem stosunku pracy na podstawie wyboru.

Powód był zatrudniony w pozwanym Urzędzie od dnia 1 września 1995 r. jako

inspektor w wydziale finansowym na podstawie umowy o pracę zawartej na czas

określony. Uchwałą Rady Miasta K. z dnia 28 sierpnia 1995 r. został powołany z

dniem 2 października 1995 r. na Skarbnika Miasta K. z jednoczesnym pełnieniem

funkcji głównego księgowego budżetu Miasta. W 1998 r. powód został wybrany na

Starostę Powiatu K. od dnia 1 stycznia 1999 r. W związku z tym w piśmie z dnia 10

grudnia 1998 r. złożył na ręce Przewodniczącego Rady Miasta K. rezygnację z peł-

nienia funkcji Skarbnika Miasta z dniem 31 grudnia 1998 r. Uchwałą Rady Miasta K.

z dnia 17 grudnia 1998 r. powód - na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8

marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym oraz art. 70 § 2 k.p. w związku z art. 31

2

ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych - został od-

wołany z dniem 31 grudnia 1998 r. ze stanowiska Skarbnika Miasta. Powód pismem

z dnia 31 grudnia 1998 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta K. o udzielenie mu urlopu

bezpłatnego począwszy od 1 stycznia 1999 r. w związku z jego wyborem na Starostę

Powiatu K. W piśmie z dnia 4 stycznia 1999 r. Burmistrz udzielił powodowi urlopu

bezpłatnego od dnia 1 stycznia 1999 r. jednocześnie informując go, że w przypadku

zgłoszenia powrotu do pracy, możliwe będzie jego zatrudnienie jedynie na stanowi-

sku administracyjnym zajmowanym przed powołaniem na Skarbnika Miasta. Po wy-

gaśnięciu mandatu starosty powiatowego powód w dniu 25 listopada 2002 r. zwrócił

się do Burmistrza Miasta K. o dalsze zatrudnienie go w Urzędzie Miasta. Jako pod-

stawę roszczenia wskazał art. 74 k.p. Burmistrz poinformował powoda, że dalsze

jego zatrudnienie w Urzędzie Miasta nie jest możliwe, bowiem został on odwołany ze

stanowiska Skarbnika Miasta w wyniku złożonej rezygnacji. Obecnie zaś nie ma

możliwości powrotu na stanowisko równorzędne. W tak ustalonym stanie faktycznym

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu oddalił powódz-

two.

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu zaskarżo-

nym wyrokiem oddalił apelację powoda. W motywach swego rozstrzygnięcia Sąd

Okręgowy stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępo-

wanie dowodowe i wydał odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, iż

zawarty przez strony w dniu 1 września 1995 r. umowny stosunek pracy został roz-

wiązany przez strony w sposób dorozumiany z dniem 2 października 1995 r., to jest z

datą powołania powoda na stanowisko Skarbnika Miasta K. Ów stosunek pracy z

powołania został z kolei rozwiązany wobec podjęcia, na wniosek powoda, przez

Radę Miasta K. w dniu 17 grudnia 1998 r. uchwały o odwołaniu go z tego stanowiska

z dniem 31 grudnia 1998 r. (art. 70 § 1 i 2 k.p.), a powód nie dochodził żadnych rosz-

czeń w związku z tym odwołaniem. Sąd Okręgowy podzielił pogląd Sądu pierwszej

instancji, iż w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 74 k.p., regulujący prawo

powrotu do pracy u pracodawcy, który udzielił urlopu bezpłatnego w związku z wybo-

rem, gdyż wobec odwołania powoda, powodującego rozwiązanie stosunku pracy,

decyzja o udzieleniu mu urlopu bezpłatnego była bezprzedmiotowa. Nie można bo-

wiem udzielić urlopu bezpłatnego „niepracownikowi”.

Powyższy wyrok powód zaskarżył kasacją, w której zarzucił naruszenie: art.

387 § 1 w związku z art. 368 § 1 pkt 2 i 3 oraz 378 § 1 k.p.c., poprzez całkowite nie-

3

ustosunkowanie się do poszczególnych zarzutów apelacyjnych, w szczególności

przez nieodniesienie się do naruszenia art. 74 k.p.; art. 368 § 1 k.p.c. przez błędne

przyjęcie, że stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest Urząd Miasta w K., podczas,

gdy stroną mogła być tylko Gmina Miejska K.; art. 74 i art. 70 § 2 k.p. w związku z

art. 233 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że w momencie powrotu do pracy u pozwane-

go pracodawcy powód nie miał statusu pracownika, któremu uprzednio udzielono

urlopu bezpłatnego.

W odpowiedzi na kasację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie

na jej rzecz od powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisa-

nych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna. Nietrafny jest zarzut skarżącego, iż Sąd Okręgowy

nie ustosunkował się do poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a w szczególności

nie odniósł się do naruszenia art. 74 k.p. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyż-

szego wynika, iż w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia pierwszoinstancyjnego,

sporządzonego zgodnie z wymaganiami art. 328 § 2 k.p.c., spotyka się z pełną ak-

ceptacją sądu drugiej instancji, to wystarczy, że da on temu wyraz w treści uzasad-

nienia swego orzeczenia, bez powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych i

wnioskowań prawniczych zawartych w motywach zaskarżonego orzeczenia (por.

wyrok z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 776). W

przedmiotowej sprawie Sąd drugiej instancji na wstępie swego uzasadniania stwier-

dził, iż w pełni podziela zarówno ustalenia faktyczne jak i wnioskowania prawnicze

zawarte w motywach wyroku Sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie Sądu Rejono-

wego, wnikliwe i wyczerpujące, odnosi się zaś do wszystkich kwestii podniesionych

w apelacji.

Niezasadny jest także (zwłaszcza w ramach naruszenia art. 368 § 1 k.p.c.,

który w ogóle nie dotyczy stron procesu) zarzut skarżącego, iż Sąd błędnie przyjął, iż

stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest Urząd Miasta w K., podczas gdy, zdaniem

skarżącego, stroną mogła być tylko Gmina Miejska K., ewentualnie Burmistrz Miasta

K. Z ustaleń poczynionych przez Sądy, popartych analizą akt osobowych powoda

wynika, iż zarówno wówczas, gdy powód był zatrudniony jako inspektor finansowy,

jak i wtedy, gdy był Skarbnikiem Miasta K., pracodawcą jego był Urząd Miasta K.

4

Urząd Miasta K. został wskazany jako pozwany także w pozwie przez samego po-

woda. Legitymacja bierna Urzędu Miasta K. w przedmiotowej sprawie wynika rów-

nież, z przepisu art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedno-

lity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.).

Sąd Najwyższy nie podziela także kasacyjnych zarzutów naruszenia prawa

materialnego. Sądy obu instancji słusznie przyjęły, iż powód zatrudniony u pozwane-

go od dnia 2 października 1995 r. na podstawie powołania został skutecznie odwoła-

ny z tego stanowiska na mocy uchwały Rady Miasta K. z dnia 17 grudnia 1998 r., w

której wyraźnie wskazano, iż jedną z podstaw odwołania był art. 70 § 1 k.p. Według

tego przepisu, pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym

czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze stanowiska przez or-

gan, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów

szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony. Skoro powód nie

odwołał się od tej czynności do sądu, to w jej wyniku przestał być pracownikiem

pozwanego Urzędu.

Skutku tego nie może podważyć okoliczność, iż Burmistrz Miasta K. już po

odwołaniu powoda i po ustaniu stosunku pracy udzielił mu urlopu bezpłatnego w

związku z wyborem na stanowisko Starosty Powiatu K. Czynność ta jako sprzeczna

z ustawą była bowiem na mocy art. 58 k.c. nieważna. Sprzeczne z ustawą jest bo-

wiem udzielenie urlopu bezpłatnego „niepracownikowi” (art. 74 w związku art. 174 §

1 k.p.). Należy także zaznaczyć, że urlopu bezpłatnego „udzielił” powodowi organ do

tego nieuprawniony. Udzielenie urlopu bezpłatnego jest bowiem czynnością prowa-

dzącą do czasowego zawieszenia stosunku pracy. O tym zaś w odniesieniu do

skarbnika miasta mogła, w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gmin-

nym, decydować wyłącznie Rada Miasta K. Wniosek co do nieważności udzielenia

powodowi urlopu bezpłatnego nie może być podważony również w drodze wykładni

oświadczeń woli (art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Niekonsekwentne oświad-

czenia woli powoda zawarte w piśmie z dnia 10 grudnia 1998 r. dotyczącym jego re-

zygnacji z funkcji Skarbnika Miasta K. i w piśmie z dnia 31 grudnia 1998 r. zawierają-

cym wniosek o udzielenie urlopu skierowane były do różnych organów. Od różnych

organów pochodziły także odpowiadające im oświadczenia woli skierowane do po-

woda. Uchwałę o odwołaniu powoda podjęła Rada Miasta K. - urlopu bezpłatnego

udzielił mu zaś Burmistrz Miasta K. W takiej sytuacji trudno ustalić inny zamiar stron

wynikający z ogółu okoliczności składanych oświadczeń woli niż taki jaki opierał się

5

na ich dosłownym brzmieniu. Stąd zasadne było przyjęcie, iż skuteczna była czyn-

ność odwołania powoda, nieskuteczna zaś (nieważna) - czynność udzielenia mu

urlopu bezpłatnego.

Z tych względów na podstawie art. 39312

i 98 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.

========================================