I PK 9/06

Wyrok z dnia 11 lipca 2006 r.

I PK 9/06

1. Naruszenie podstawowych obowiązków ze stosunku zatrudnienia sta-

nowi negatywną przesłankę przyznania odprawy, o której mowa w art. 12

ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi

podmiotami prawnymi (Dz.U. Nr 26, poz. 306 ze zm.), niezależnie od podstawy

rozwiązania stosunku pracy lub innego stosunku zatrudnienia osoby kierują-

cej.

2. Z art. 221 k.h. nie wynikał zakaz zastrzeżenia w umowie spółki z ogra-

niczoną odpowiedzialnością, że regulamin wynagradzania członków zarządu

będzie ustalany uchwałą wspólników, jednak przepis ten nie stanowił ustawo-

wego oparcia dla takiego regulaminu w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.

3. Stanowisko rady powiatu w kwestii zgłoszonego przez pracodawcę za-

miaru rozwiązania z radnym stosunku pracy (art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5

czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr

142, poz. 1592 ze zm) jest uzależnione od przyczyn, które je uzasadniają tylko w

tym sensie, że w przypadku, gdy przyczyny te wiążą się ze zdarzeniami związa-

nymi z wykonywaniem mandatu, rada ma obowiązek odmówienia zgody; w

przypadkach, w których takiego związku nie ma, wyrażenie zgody lub jej od-

mowa zostały pozostawione jej uznaniu.

Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie: SN Zbigniew Hajn (sprawoz-

dawca), SA Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy z

powództwa Sławomira Z. przeciwko Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych S. Spółce.

z o.o. w M. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie, odprawę pieniężną, na skutek

skargi kasacyjnej powoda i strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 22 czerwca 2005 r. [...]

1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok w punkcie 2 i w tym zakresie umorzył postę-

powanie apelacyjne;

2

2. u c h y l i ł zaskarżony wyrok w punkcie 1, w punkcie 3 w zakresie doty-

czącym żądania wyrównania wynagrodzenia za pracę oraz w punkcie 4 i w tej części

przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Częstochowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego;

3. o d d a l i ł skargę kasacyjną strony pozwanej w pozostałym zakresie.

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy po rozpoznaniu apelacji powoda Sła-

womira Z. oraz apelacji pozwanego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych „S." Spółki

z o.o. w M.: 1) zmienił wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Myszkowie z 15 listo-

pada 2004 r. w punkcie II w części dotyczącej odprawy, w ten sposób, że zasądził od

pozwanego na rzecz powoda 20.100 zł z ustawowymi odsetkami od 12 lipca 2004 r.

tytułem odprawy; 2) oddalił apelację powoda w pozostałym zakresie; 3) oddalił ape-

lację pozwanego i 4) zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu.

W pozwie Sławomir Z. wniósł o przywrócenie do pracy w pozwanym przedsię-

biorstwie w związku z bezprawnym rozwiązaniem z nim umowy o pracę bez zacho-

wania okresu wypowiedzenia. Na rozprawie 12 lipca 2004 r. powód rozszerzył żąda-

nie domagając się zasądzenia 8.253,06 zł tytułem niewypłaconej części wynagro-

dzenia, 20.100 zł tytułem odprawy pieniężnej, należnej zgodnie z § 10 umowy o

pracę oraz 6.700 zł tytułem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie

od powoda kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że na mocy umowy o pracę z 1 stycznia 1998

r., zawartej z zarządem Miasta M. reprezentowanym przez przewodniczącego zarzą-

du Miasta Zbigniewa K., Sławomir Z. zatrudniony został na czas nieokreślony na sta-

nowisku prezesa pozwanego przedsiębiorstwa. Dnia 18 lutego 2000 r. powód z

główną księgową Alicją N. zawarli w imieniu pozwanego z Bankiem Ś. SA w M.

umowę korzystania z systemu Multi Cash. W celu dokonania przelewów wynagro-

dzeń pracowniczych za pomocą tego systemu Sławomir Z. upoważnił 26 lutego 2004

r. Alicję N. do złożenia za niego podpisu elektronicznego przy użyciu przypisanej mu

dyskietki, przekazując tę dyskietkę w jej posiadanie. Rada nadzorcza pozwanego

podjęła 28 lutego 2004 r. uchwałę o odwołaniu powoda z funkcji prezesa zarządu.

3

Ponieważ powód był członkiem Rady Powiatu w M., pozwany zwrócił się do tej Rady

o wyrażenie zgody na wypowiedzenie mu umowy o pracę. Uchwałą z 26 marca 2004

r. Rada nie wyraziła zgody na rozwiązanie umowy o pracę z powodem. Pomimo to

powód otrzymał pismo o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez zachowania okresu

wypowiedzenia w trybie dyscyplinarnym, ze względu na ciężkie naruszenie obowiąz-

ków pracowniczych, polegające na nienależytym zabezpieczeniu i udostępnieniu

osobom trzecim nośnika (dokumentu) elektronicznego oraz danych niezbędnych do

złożenia podpisu elektronicznego, co spowodowało użycie go przez osobę nieupo-

ważnioną do wypłaty środków finansowych z konta Spółki. Pismo to powód otrzymał

29 marca 2004 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powód wywodził swoje żądania przywróce-

nia do pracy, wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, odprawy pieniężnej i

zindeksowanego wynagrodzenia z umowy o pracę zawartej 1 stycznia 1998 r.

Umowę tę uznać należy za zgodną z prawem i w pełni skuteczną. Odnośnie do żą-

dania przywrócenia do pracy Sąd Rejonowy stwierdził, że skoro powód w momencie

rozwiązania stosunku pracy był radnym, to zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5

czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 142,

poz. 1592 ze zm.), rozwiązanie z nim stosunku pracy wymagało uprzedniej zgody

Rady Powiatu, której był członkiem. Zgody takiej pracodawca nie uzyskał. W tej sy-

tuacji rozwiązanie z powodem umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem art. 22 ust. 2

wymienionej wyżej ustawy. Jednocześnie Sąd uznał, że przywrócenie powoda do

pracy byłoby niecelowe, ponieważ jego zatrudnienie było ściśle związane z funkcją

prezesa zarządu pozwanej Spółki, a po odwołaniu powoda powołany został nowy

zarząd i prezes. Ponadto powód naruszył swoje podstawowe obowiązki pracownicze

udzielając pisemnego upoważnienia Alicji N. do dokonania przelewu w systemie

Multi Cash i przekazując jej dyskietkę z hasłem dostępu. Z regulaminu korzystania z

tego systemu wynikało, że dyskietka ma charakter dokumentu poufnego, powinna

być przechowywana w sposób właściwy dla dokumentów poufnych i wykorzystywana

wyłącznie przez osoby uprawnione. To właśnie powód podpisał umowę korzystania z

systemu. Znany mu był regulamin, który zobowiązywał użytkowników do zachowania

zasad poufności przy przechowywaniu kodu PIN, kodu podpisu elektronicznego i

hasła systemu. W tej sytuacji wyrażenie przez powoda zgody na posłużenie się jego

podpisem było niedopuszczalne. W stosunku do pracownika na stanowisku kierowni-

czym, jakie zajmował powód, wymaga się szczególnej staranności i odpowiedzialno-

4

ści, a także stosuje się ostrzejsze kryteria oceny pracy. Dlatego Sąd uznał, że powód

dopuścił się naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.

Powyższa okoliczność ma także bezpośredni związek ze zgłoszonym w toku

postępowania żądaniem zasądzenia odprawy pieniężnej. Zgodnie z § 10 umowy o

pracę, w przypadku rozwiązania umowy powód uzyskał prawo do odprawy pieniężnej

w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia, obejmującego wszystkie przysługujące

mu dodatki. Powód z racji zajmowanego stanowiska podlega jednak również ustawie

z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami

prawnymi (Dz.U. Nr 26, poz. 306 ze zm.). Przepis artykułu 12 tej ustawy przyznaje

takim osobom prawo do odprawy w wysokości nie wyższej niż trzykrotność wynagro-

dzenia miesięcznego jedynie w razie odwołania ze stanowiska lub rozwiązania

umowy o pracę, z innych przyczyn niż naruszenie podstawowych obowiązków ze

stosunku zatrudnienia. Z tego względu Sąd, przyjmując, że powód dopuścił się takie-

go naruszenia, uznał, że nie nabył on prawa do odprawy pieniężnej.

Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. nie pozbawia jednak powoda prawa do zindek-

sowanego wynagrodzenia dochodzonego za okres od lipca 2001 r. do grudnia 2003

r. Jest to wynagrodzenie miesięczne, przeliczane w okresach półrocznych. Zgodnie z

regulaminem wynagradzania członków zarządu pozwanego, stanowiącym załącznik

do uchwały zgromadzenia wspólników tej spółki z 22 września 2000 r., wskaźnik

wzrostu wynagrodzenia prezesa zarządu ustala się w wysokości 4,2 średniej płacy w

spółce, liczonej bez wynagrodzeń członków zarządu. Wynagrodzenia członków za-

rządu są w świetle regulaminu przeliczane w okresach półrocznych, na dzień 30

czerwca i 31 grudnia każdego roku, po obliczeniu za ten okres wysokości średniej

płacy w Spółce. Zdaniem Sądu, wymieniony regulamin jest regulaminem w rozumie-

niu art. 772

k.p. i stanowi źródło uprawnień członków zarządu, a więc i powoda. Re-

gulamin ten został uchwalony na podstawie § 30 ust. 1 pkt 15 umowy spółki, zgodnie

z którym określenie zasad wynagradzania członków zarządu wymaga uchwały zgro-

madzenia wspólników. W tej sytuacji upoważniony organ pozwanego pracodawcy

określił nowe zasady wynagradzania członków zarządu. Ponieważ były one korzyst-

niejsze dla pracowników, pracodawca nie był zobowiązany do dokonania wypowie-

dzenia dotychczasowych warunków płacy.

Wobec powyższego Sąd Rejonowy wyrokiem z 15 listopada 2004 r.: (I) zasą-

dził od pozwanego na rzecz powoda: (1) 20.100 zł tytułem odszkodowania za nie-

zgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę oraz (2) 7.275 zł, tytułem zindekso-

5

wanego wynagrodzenia za pracę; (II) w pozostałym zakresie oddalił powództwo; (III)

wyrokowi w pkt I. 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 6.000 zł; (IV)

zniósł koszty procesu między stronami.

Apelacje od powyższego wyroku wniosły obie strony.

Powód zaskarżył wyrok w odniesieniu do punktów II oraz IV zarzucając mu

naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9 § 1 k.p., przez

przyjęcie, że umowa o korzystanie z systemu MultiCash stanowi źródło obowiązków

powoda wobec pracodawcy, a w konsekwencji, że jest źródłem prawa pracy; art. 12

ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi pod-

miotami prawnymi, przez przyjęcie, że zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę

przyznania powodowi odprawy pieniężnej w wysokości trzymiesięcznego wynagro-

dzenia. Apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie w tym

zakresie zgodnie z żądaniem powoda.

Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego co do punktu l, podpunktu 1 i 2

oraz punktu IV.

Sąd Okręgowy uznał apelację pozwanego za bezzasadną, a apelację powoda

za uzasadnioną jedynie w zakresie roszczenia o odprawę. Odnośnie do zawartego w

apelacji strony pozwanej wniosku, aby Sąd Okręgowy przedstawił Trybunałowi Kon-

stytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności art. 22 pkt 2 ustawy z 5 czerwca

1998 r. o samorządzie powiatowym z art. 32 ust. 1 i art. 45 pkt 1 Konstytucji i art. 6

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do jego

uwzględnienia. Zarzuty pozwanego dotyczą stosowania prawa przez Radę Powiatu i

nie uzasadniają przyjęcia naruszenia zasady równości i prawa do sądu. Ponadto Sąd

Okręgowy wskazał, że w myśl art. 8 Konstytucji, sąd, który dostrzeże kolizję ustawy z

Konstytucją, nie musi pytać Trybunału Konstytucyjnego, lecz może samoistnie ją roz-

strzygnąć w procesie pomijając normy niezgodne z ustawą zasadniczą. Co do za-

rzutu, że Sąd Rejonowy nie zawiesił postępowania w sprawie z uwagi na toczące się

postępowanie przed sądem administracyjnym, podważające legalność uchwały rady

powiatu o objęciu powoda ochroną przed rozwiązaniem umowy o pracę, to w ocenie

Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że kwestionowanie

uchwały nie uzasadnia zawieszenia procesu pracownika. Sąd pracy ma prawo sa-

moistnie ocenić legalność takiej uchwały.

Następnie Sąd Okręgowy stwierdził, między innymi, że zawarta z powodem

umowa o pracę wskazywała w § 3, że będzie on otrzymywał wynagrodzenie płatne w

6

sposób i na zasadach określonych w uchwale zgromadzenia wspólników w sprawie

ustalania zasad wynagradzania dla członków zarządu, które zgodnie ze stanem z

dnia zawarcia tej umowy obejmowało stałe wynagrodzenie zasadnicze, premię re-

gulaminową, nagrodę jubileuszową i odprawę emerytalno-rentową na zasadach

określonych w regulaminie wynagradzania Spółki. Również akt założycielski Spółki

stanowił, że określenie zasad wynagradzania członków zarządu wymaga uchwały

zgromadzenia wspólników. Uchwałą zgromadzenia wspólników z 22 września 2000

r. wprowadzono regulamin wynagradzania członków zarządu pozwanej Spółki. Regu-

lamin ten przewidywał nowy sposób wynagradzania członków zarządu, przewidując

mechanizm waloryzacyjny ich wynagrodzeń. W ocenie Sądu Okręgowego nie stano-

wi on jednak regulaminu wynagradzania w rozumieniu art. 772

k.p., jak przyjął Sąd

pierwszej instancji. Zarzuty apelującego wskazujące, że nie jest to regulamin w ro-

zumieniu art. 772

k.p. są słuszne. Zgodnie z art. 772

§ 5 w związku z art. 24126

§ 2

k.p. regulamin wynagradzania nie może określać zasad wynagradzania osób zarzą-

dzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy. Powód jako prezes zarządu był

osobą zarządzającą zakładem pracy. W konsekwencji uchwała zgromadzenia wspól-

ników w przedmiocie zasad wynagradzania członków zarządu nie jest regulaminem

wynagradzania w rozumieniu art. 772

k.p. Nie oznacza to jednak, że nie stanowi ona

źródła prawa pracy dla powoda. Uchwała ta ma bowiem umocowanie w akcie zało-

życielskim pozwanej Spółki (§ 30 ust. 1 pkt 30) i jako zastrzeżona w umowie spółki

jest regulaminem opartym na ustawie w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. Zastrzeżenie w tym

zakresie kompetencji zgromadzeniu wspólników było dopuszczalne w świetle obo-

wiązującego w dacie zawierania umowy spółki art. 221 k.h., a obecnie jest dopusz-

czalne na podstawie art. 228 k.s.h. Tak więc zmiana uchwały na korzystniejszą dla

pracownika uzasadnia jego żądanie wypłaty wynagrodzenia wynikającego z tej

umowy. W efekcie apelacja strony pozwanej, jako nieuzasadniona podlegała odda-

leniu.

Odnosząc się do apelacji powoda Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej

instancji błędnie uznał, że niezgodność rozwiązania umowy o pracę z powodem z

powodu wad formalnych, przy istnieniu uzasadnionej przyczyny merytorycznej, do-

zwala w świetle art. 12 ustawy z 3 marca 2000 r. na pozbawienie powoda prawa do

odprawy. Sąd, uznając rozwiązanie umowy o pracę z powodem za niezgodne z pra-

wem, tworzy fikcję prawną innego sposobu ustania zatrudnienia powoda (za wypo-

wiedzeniem). Dlatego art. 12 powołanej ustawy nie dozwala na interpretację, że z

7

powodem rozwiązano umowę o pracę w związku z naruszeniem obowiązków pra-

cowniczych. Z tych względów Sąd uwzględnił roszczenie powoda w tej części. Jed-

nocześnie Sąd Okręgowy stwierdził, że oddalił apelację powoda w części dotyczącej

rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji zasądzającego na rzecz powoda odszkodo-

wanie zamiast przywrócenia do pracy, ponieważ podziela jego rozważania o niece-

lowości przywrócenia powoda do pracy. Ponadto Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, że

rozwiązanie umowy o pracę z powodem dotknięte było wadą formalną, albowiem

nastąpiło z naruszeniem przepisów o ochronie członków rady powiatu, zbędna stała

się analiza zarzutów apelacji opartych na kwestionowaniu merytorycznej przyczyny

rozwiązania umowy o pracę z powodem.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyły obie strony.

W skardze kasacyjnej powoda jego pełnomocnik zaskarżył powyższy wyrok w

części dotyczącej oddalenia apelacji strony powodowej (pkt 2 wyroku), zarzucając

naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 45 § 2 oraz 3 w

związku z art. 56 § 2 k.p., przez ich niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i wydanie przez Sąd Najwyższy wyroku orzekającego

co do istoty sprawy, tj. o przywróceniu powoda do pracy na poprzednich warunkach

oraz o wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy lub o uchylenie tego wyroku

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Częstochowie, a także zasądzenie od strony pozwanej na rzecz po-

woda zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa proce-

sowego.

Pozwany w skardze kasacyjnej zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w punkcie

1, 3 i 4. Pełnomocnik pozwanego zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa material-

nego, tj.: a) art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym w związku z art. 52 § 1

pkt. 1 k.p., przez błędną wykładnię i wyrażenie poglądu, że sam fakt nieuzyskania

zgody rady powiatu był wystarczającą podstawą do uwzględnienia powództwa o od-

szkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę i odprawę pie-

niężną, podczas gdy Sąd był zobowiązany do zbadania podstawy zwolnienia celem

ustalenia czy przyczyny zwolnienia mieszczą się w szczególnej ochronie jaką z mocy

ustawy rada powiatu winna udzielić radnemu, który traci zatrudnienie w związku z

wykonywaniem mandatu radnego; b) art. 12 ustawy z dnia 3 marca 2000 roku o wy-

nagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, przez błędną wy-

kładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie; c) art. 8 k.p., przez jego nieza-

8

stosowanie, podczas gdy żądanie powoda przyznania mu odprawy było sprzeczne z

zasadami współżycia społecznego i ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem

tego prawa; d) art. 9 § 1 k.p., przez błędną wykładnię. Ponadto skarżący podniósł

zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wy-

nik sprawy, a mianowicie: art. 328 § 2 w związku z art. 233 § 1, 382 i 177 § 1 pkt 3

oraz 391 § 1 k.p.c., przez poddanie analizie i ocenie jedynie części materiału i usta-

leń Sądu dokonanych w postępowaniu w pierwszej instancji i pominięcie istotnych

dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i dowodów, szczególnie dotyczących naru-

szenia obowiązków pracowniczych przez powoda i w konsekwencji niezamieszcze-

nie w uzasadnieniu niezbędnych wyjaśnień podstawy faktycznej wyroku. Skarżący

wskazał również, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił podniesionego w apelacji zarzutu

niezawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. do czasu rozpo-

znania skargi pozwanego na uchwałę Rady Powiatu w M. z 26 marca 2004 r. w

sprawie niewyrażenia zgody na rozwiązanie umowy o pracę z powodem. Tymcza-

sem legalność tej uchwały miała kluczowe znaczenie dla oceny zgodności z prawem

wypowiedzenia umowy o pracę i oceny zasadności obrony skarżącego.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w

zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego,

ewentualnie o uchylenie tego wyroku i zmianę orzeczenia przez oddalenie apelacji

powoda w całości, przez zmianę wyroku Sądu Rejonowego i oddalenie powództwa

co do 20.100 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy

o pracę i oddalenie powództwa co do kwoty 7.275,06 zł wraz z ustawowymi odset-

kami od 12 lipca 2004 r. tytułem zindeksowanego wynagrodzenia, a ponadto zmianę

orzeczenia przez zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów wynagrodze-

nia radcy prawnego za postępowanie przed Sądem Rejonowym oraz w postępowa-

niu apelacyjnym. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów wynagrodzenia radcy

prawnego za postępowanie kasacyjne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda dotyczy punktu 2 zaskarżonego wyroku. W tej czę-

ści wyroku Sąd Okręgowy „oddalił apelację powoda w pozostałym zakresie”, a zatem

w zakresie dotyczącym żądania przywrócenia powoda do pracy i zapłaty wynagro-

9

dzenia za czas pozostawania bez pracy, co Sąd potwierdził w uzasadnieniu wyroku,

wskazując, że „oddalił apelację powoda w części dotyczącej rozstrzygnięcia sądu I

instancji zasądzającego na rzecz powoda odszkodowanie zamiast przywrócenia do

pracy”. Tymczasem to rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie zostało zaskarżo-

ne w apelacji powoda, a tym samym wyrok Sądu Rejonowego uprawomocnił się w

tym zakresie. Tym samym Sąd Okręgowy orzekł w sprawie objętej powagą rzeczy

osądzonej. Postępowanie apelacyjne w tej części było zatem nieważne (art. 379 pkt

3 in fine k.p.c.), a orzeczenie niedopuszczalne, co - na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. -

prowadzi do umorzenia postępowania apelacyjnego, orzeczonego w punkcie 1 niniej-

szego wyroku. Wobec powyższego skarga kasacyjna powoda nie mogła zostać

uwzględniona.

Częściowo uzasadniona okazała się natomiast skarga kasacyjna pozwanego.

W szczególności w skardze tej trafnie zarzucono naruszenie art. 12 ustawy z dnia 3

marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi.

Zgodnie z tym przepisem w razie odwołania ze stanowiska lub rozwiązania umowy o

pracę albo umowy cywilnoprawnej będącej podstawą zatrudnienia przez podmiot

zatrudniający, z innych przyczyn niż naruszenie podstawowych obowiązków ze sto-

sunku zatrudnienia, osobom określonym w art. 2 może być przyznana odprawa w

wysokości nie wyższej niż trzykrotność wynagrodzenia miesięcznego. Z literalnego

brzmienia tego przepisu wynika, że naruszenie podstawowych obowiązków ze sto-

sunku zatrudnienia stanowi negatywną przesłankę przyznania odprawy niezależnie

od podstawy rozwiązania stosunku pracy lub innego stosunku zatrudnienia osoby

kierującej. Nie ma zatem znaczenia, czy rozwiązanie umowy o pracę z powodem

nastąpiło bez wypowiedzenia, czy za wypowiedzeniem. Istotne dla przysługiwania

prawa do odprawy jest jedynie ustalenie, że rozwiązanie umowy nastąpiło z innych

przyczyn niż wskazane naruszenie podstawowych obowiązków. Z tego względu Sąd

Okręgowy niesłusznie wywiódł, że skoro uznanie rozwiązania umowy o pracę z po-

wodem za niezgodne z prawem stworzyło fikcję prawną innego sposobu ustania za-

trudnienia powoda (za wypowiedzeniem), to art. 12 ustawy o wynagradzaniu osób

kierujących nie dozwala na interpretację, że z powodem rozwiązano umowę o pracę

w związku z naruszeniem obowiązków pracowniczych, a w związku z tym zbędna

stała się analiza zarzutów apelacji opartych na kwestionowaniu merytorycznej przy-

czyny rozwiązania umowy o pracę z powodem. Przeciwnie, prawidłowe zastosowa-

nie art. 12 powołanej wyżej ustawy i rozstrzygnięcie o prawie powoda do rozpatrywa-

10

nej odprawy wymaga rozważenia, czy przyczyną rozwiązania z nim umowy o pracę

było naruszenie jego podstawowych obowiązków ze stosunku pracy. Z tego względu

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym.

Zasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 9 § 1 k.p. Przepis ten sta-

nowi, że: „ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to

przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określa-

jące prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów

zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów

i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.” Warunkiem uzna-

nia regulaminu za akt zawierający przepisy prawa pracy jest zatem jego oparcie na

ustawie. Zdaniem Sądu Okręgowego regulamin wynagradzania członków zarządu,

stanowiący załącznik do uchwały zgromadzenia wspólników spółki z 22 września

2000 r., ma oparcie ustawowe w art. 221 k.h. Zgodnie z tym artykułem: „uchwały

wspólników oprócz innych spraw, wymienionych w dziale niniejszym lub w umowie

spółki, wymagają: 1) rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania, bilansu oraz ra-

chunku zysków i strat za rok ubiegły i kwitowanie władz spółki z wykonania przez nie

obowiązków; 2) wszelkie postanowienia, dotyczące roszczeń o naprawienie szkody,

wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru; 3) zby-

cie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa oraz ustanowienie na nim prawa użytkowa-

nia; 4) nabycie i zbycie nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej; 5)

zwrot dopłat.” Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, z jakich elementów treści tego unormowa-

nia wywiódł powyższy wniosek. Unormowanie to określało (podobnie jak obecnie

obowiązujący art. 228 k.s.h) zakres spraw należących do wyłącznej kompetencji

zgromadzenia wspólników. Zgodnie z ustaloną wykładnią regulacja ta nie przeszka-

dzała zastrzeżeniu w umowie spółki, że również inne sprawy będą wymagały

uchwały wspólników. Nie można jednak stąd wyprowadzać wniosku, że art. 221 k.h.

stanowił ustawowe oparcie dla wydania aktu zawierającego przepisy prawa pracy w

rozumieniu art. 9 § 1 k.p. Bez względu bowiem na kontrowersje dotyczące zawartego

w art. 9 § 1 k.p., pojęcia oparcia na ustawie, należy przyjąć, że istnienie takiego

oparcia musi wynikać z pozytywnego stwierdzenia ustawy dopuszczającego ustano-

wienie (zawarcie) aktu prawnego. Oparcia takiego nie można natomiast wyprowa-

dzać z faktu, że przepis ustawy nie zabrania ustanowienia (zawarcia) takiego aktu. Z

tego względu z faktu, że art. 221 k.h. nie przeszkadzał w zastrzeżeniu przez umowę

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, iż regulamin wynagradzania członków

11

zarządu będzie ustalany uchwałą wspólników, nie wynika, że może on być uznany za

ustawowe oparcie dla ustanowienia takiego regulaminu w rozumieniu art. 9 § 1 k.p.

Nie można natomiast wykluczyć, że podstawą roszczenia powoda o wyrówna-

nie wynagrodzenia do poziomu wynikającego z regulaminu ustalonego uchwałą

zgromadzenia wspólników z 22 września 2000 r. jest umowa o pracę wiążąca go z

pozwanym. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa ta wskazywała w § 3, że powód będzie

otrzymywał wynagrodzenie płatne w sposób i na zasadach określonych w uchwale

zgromadzenia wspólników w sprawie ustalania zasad wynagradzania dla członków

zarządu. Zgodnie ze stanem z dnia zawarcia tej umowy obejmowało ono stałe wyna-

grodzenie zasadnicze, premię regulaminową, nagrodę jubileuszową i odprawę eme-

rytalno-rentową na zasadach określonych w regulaminie wynagradzania Spółki. Sąd

nie zbadał jednak, czy powyższa umowa odwołuje się do brzmienia regulaminu z

daty jej zawarcia, czy do każdorazowej (także po zmianach) treści regulaminu. Roz-

strzygnięcie tej kwestii wymaga wykładni rozważanej umowy o pracę w świetle art.

65 k.c. w związku z art. 300 k.p. Z tych powodów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony

wyrok w punkcie 3 w zakresie dotyczącym żądania wyrównania wynagrodzenia za

pracę.

Bezpodstawny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 ustawy z

dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Przepis ten stanowi, że „rozwią-

zanie z radnym stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady powiatu, której radny

jest członkiem. Rada powiatu odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z rad-

nym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykony-

waniem przez radnego mandatu”. Wbrew twierdzeniu skarżącego z przepisu tego

wynika, że pracodawca nie może rozwiązać z radnym stosunku pracy bez uzyskania

zgody rady powiatu wyrażonej w postaci uchwały, a złożenie pracownikowi oświad-

czenia woli zmierzającego do rozwiązania łączącego strony stosunku prawnego bez

zgody rady stanowi czynność dokonaną z naruszeniem prawa. Stanowisko rady po-

wiatu w kwestii zgłoszonego przez pracodawcę zamiaru rozwiązania z radnym sto-

sunku pracy jest uzależnione od przyczyn, które je uzasadniają tylko w tym sensie,

że w przypadku, gdy przyczyny te wiążą się ze zdarzeniami związanymi z wykony-

waniem mandatu rada ma obowiązek odmówienia zgody. Natomiast w przypadkach,

w których takiego związku nie ma wyrażenie zgody lub jej odmowa zostały pozosta-

wione jej uznaniu. Wskazanego przepisu nie można interpretować w taki sposób, że

rada musi wyrazić zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli pracodaw-

12

ca nie stawia mu zarzutów związanych z wykonywaniem mandatu radnego (zob. wy-

rok NSA w Lublinie z 12 października 1990 r., SA/Lu 663/90, ONSA 1990 nr 4, poz. 6

z aprobującymi glosami: B. Zawadzkiej i W. Masewicza, OSP 1992 nr 1, poz. 23;

także Z. Góral: Prawo pracy w samorządzie terytorialnym, Warszawa 1999, s. 233).

Należy wskazać, że powyższy wniosek wynika w oczywisty sposób z literalnej wy-

kładni rozważanego przepisu, wobec czego nie może on być podważony argumen-

tami celowościowymi. Prowadziłoby to bowiem do zakwestionowania jasno wyrażo-

nej woli ustawodawcy. Wobec tego należy uznać, że oddalenie przez Sąd Okręgowy

apelacji pozwanego w tym zakresie było uzasadnione.

W związku z powyższym bezprzedmiotowy jest również zarzut naruszenia art.

52 § 1 pkt 1 k.p. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 177 § 1

pkt 3 k.p.c. Przepis ten daje sądowi możliwość zawieszenia postępowania w sytuacji,

gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji pu-

blicznej. Zawieszenie postępowania jest w takim przypadku fakultatywne, co nie

oznacza wszakże pozostawienia tej kwestii dowolnemu uznaniu, lecz nakłada na sąd

obowiązek rozważenia wszystkich okoliczności i wydania decyzji w danej sytuacji

celowej (wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2002 r., II CKN 826/00, LEX nr

146172). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zawieszenie postępowania nie

było jednak celowe, ponieważ wynik postępowania przed sądem administracyjnym w

sprawie legalności uchwały Rady Powiatu w M. z 26 marca 2004 r. nie mógł mieć

wpływu na rozstrzygnięcie sądowe w niniejszej sprawie. Jak wyżej wskazano, zgod-

nie z art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, pracodawca nie może roz-

wiązać z radnym stosunku pracy bez uzyskania wyrażonej w postaci uchwały zgody

rady powiatu, a ewentualne złożenie pracownikowi oświadczenia woli zmierzającego

do rozwiązania łączącego strony stosunku prawnego bez takiej zgody stanowi czyn-

ność dokonaną z naruszeniem prawa. W świetle tego przepisu nie ma zatem zna-

czenia, czy brak zgody jest wyraźny, czy wynika z milczenia rady. Nawet więc, gdyby

ostatecznie sąd administracyjny uznał nielegalność uchwały wyrażającej wyraźnie

brak zgody, to nie wynikałoby z tego, że rada zgody udzieliła. Z tych względów za-

wieszenie postępowania nie było celowe, co przesądza o bezpodstawności rozwa-

żanego zarzutu. W rezultacie skargę kasacyjną pozwanego w zakresie dotyczącym

rozstrzygnięcia o odszkodowaniu za bezprawne rozwiązanie z powodem stosunku

pracy należało oddalić.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

13

========================================