II UK 93/06

Wyrok z dnia 23 listopada 2006 r.

II UK 93/06

Przyczyny wyłączenia sędziego wymienionej w art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. nie

stanowi uczestniczenie sędziego w postępowaniu przed sądem niższej instan-

cji, jeżeli nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew

Hajn, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopa-

da 2006 r. sprawy z odwołania Grażyny W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddziałowi w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek skargi

kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 paź-

dziernika 2005 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 7 października 2005 r. [...] Sąd Apelacyjny we Wrocławiu od-

dalił apelację wnioskodawczyni Grażyny W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy, oddalającego jej odwołanie od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. w sprawie o rentę z tytułu nie-

zdolności do pracy, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji poczynione na

podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii

biegłych lekarzy specjalistów endokrynologa i kardiologa, według których wniosko-

dawczyni, pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy z powodu

schorzeń kardiologicznych i endokrynologicznych, obecnie nie spełnia przesłanek dla

przyznania renty określonych w art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu-

rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r.

Nr 39, poz. 353 ze zm.).

2

W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił

naruszenie przepisów postępowania - art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., „poprzez wydanie za-

skarżonego orzeczenia w składzie, w którym uczestniczyła sędzia wyłączona od

udziału w rozprawie z mocy prawa, gdyż brała udział w wydawaniu zaskarżonego

orzeczenia w instancji niższej co mogło mieć wpływ na wynik postępowania i skut-

kuje nieważnością postępowania”, art. 49 w związku z art. 281 k.p.c., „poprzez orze-

kanie na podstawie opinii biegłego, który podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie,

co mogło mieć wpływ na wynik postępowania”, naruszenie prawa materialnego - art.

12 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, „poprzez ich niezastosowanie w sy-

tuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powódka nadal jest nie-

zdolna do pracy” i wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim nie po-

dzielając zarzutu nieważności postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 50

k.p.c. wniosek o wyłączenie sędziego z przyczyn wskazanych w art. 49 k.p.c. należy

zgłosić w sądzie, w którym sprawa się toczy, przed przystąpieniem do rozprawy. Po

przystąpieniu do rozprawy strona powinna uprawdopodobnić nie tylko przyczyny wy-

łączenia lecz również, że „przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała

jej się znana”. Oznacza to, że strona, która brała udział w rozprawie (rozprawach)

wiedząc, że w składzie orzekającym uczestniczy sędzia, którego bezstronność mogła

budzić jej wątpliwości z przyczyn wskazanych w art. 49 k.p.c., po zamknięciu rozpra-

wy i wydaniu orzeczenia traci prawo złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Usto-

sunkowując się do argumentów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy wska-

zać, że bezwzględne przyczyny wyłączenia sędziego wymienione enumeratywnie w

art. 48 k.p.c. nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Skoro zatem przyczyną

taką jest tylko udział sędziego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w niższej instan-

cji, to nie stanowi jej ani udział sędziego w wydaniu orzeczenia w wyższej instancji,

ani też jego udział w postępowaniu przed sądem niższej instancji niezakończonym

orzeczeniem. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy (art. 48 § 1 pkt. 5 k.p.c.), odnosi

się tylko do sędziego, który brał udział w wydawaniu orzeczenia i nie obejmuje sytu-

3

acji, w których sędzia brał udział tylko w części postępowania rozpoznawczego, w

tym także w postępowaniu dowodowym. Sam fakt udziału sędziego w prowadzeniu

postępowania dowodowego przed sądem niższej instancji nie oznacza też, że za-

chodzą przyczyny jego wyłączenia na podstawie art. 49 k.p.c. i nie stwarza domnie-

mania, że pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi sto-

sunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronno-

ści. Powinność uprawdopodobnienia istnienia takiego stosunku spoczywa na stronie

zgłaszającej wniosek o wyłączenie sędziego. Wskazane w skardze kasacyjnej naru-

szenie przepisów art. 48 i 49 k.p.c. nie mogło zatem prowadzić do nieważności po-

stępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), nie stanowiło także uchybienia procesowego uza-

sadniającego zarzut obrazy przepisów postępowania, które mogło wpłynąć na wynik

sprawy.

Odnosząc się do drugiego z postawionych zarzutów - naruszenia art. 49 w

związku z art. 281 k.p.c. „poprzez orzekanie na podstawie opinii biegłego, który pod-

legał wyłączeniu od udziału w sprawie, co mogło mieć wpływ na wynik postępowa-

nia”, należy przypomnieć, że według art. 281 k.p.c. do ukończenia czynności biegłe-

go strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia

sędziego. Złożenie wniosku po rozpoczęciu przez biegłego czynności zobowiązuje

stronę do uprawdopodobnienia, że przyczyna wyłączenia powstała później lub że

przedtem nie była znana. Z powołanego przepisu wynika, że wyłączenie biegłego po

jego wyznaczeniu następuje jedynie na wniosek strony. W kontekście regulacji za-

wartej w art. 278 § 1 i 279 k.p.c. jest to uzasadnione. Skoro bowiem wezwanie bie-

głego w celu zasięgnięcia jego opinii następuje po wysłuchaniu wniosków stron,

ewentualne prawne przeszkody do wyznaczenia konkretnej osoby w tej roli powinny

być ujawnione na tym etapie postępowania. Przyjąć należy, że żądanie wyłączenia

biegłego mogą uzasadniać zarówno przyczyny uzasadniające wyłączenia sędziego

„z mocy samej ustawy” (art. 48 k.p.c.), jak i na wniosek strony (art. 49 k.p.c.). W roz-

patrywanej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności uzasadniających wyłączenie

biegłego lekarza kardiologa Ewy S. z mocy prawa. Wnioskodawczyni, wbrew twier-

dzeniom skargi kasacyjnej, nie żądała w piśmie z dnia 24 kwietnia 2003 r. [...] wyłą-

czenia Ewy S. jako biegłej. Wskazane w skardze kasacyjnej orzeczenie Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, (OTK-A 2004 nr 7, poz. 67) nie

znajduje w tej sytuacji zastosowania. W tych warunkach, biorąc pod uwagę przebieg

4

postępowania przed Sądem, brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że w oce-

nianej sprawie zachodzi nieważność postępowania.

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasa-

cyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw i jest związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to, że wią-

żące jest zwłaszcza, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, ustalenie, że wniosko-

dawczyni zachowała zdolność do pracy. W tych warunkach nie spełniła ona prze-

słanki niezdolności do pracy, warunkującej przyznanie dochodzonego świadczenia

określonej w art. 12 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz-

nych.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

========================================