III PO 7/06

Wyrok z dnia 6 grudnia 2006 r.

III PO 7/06

Decyzja Prokuratora Generalnego o braku zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia nie musi mieć uzasadnie-

nia w przyczynach uniemożliwiających dalsze pełnienie służby.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący), Sędziowie SN:

Zbigniew Hajn, Herbert Szurgacz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy

z odwołania Jana R. od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 3 sierpnia 2006 r.

[...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska pro-

kuratora po ukończeniu 65 roku życia,

o d d a l i ł odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Jan R. pismem z dnia 31 maja 2006 r. zwrócił się z prośbą o wyrażenie zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia do dnia

31 grudnia 2007 r. podnosząc, że w prokuraturze przepracował 44 lata, kolejny rok

pracy uzmysłowił mu, iż dotrwał do końca, zaś zmuszenie do wcześniejszego odej-

ścia odczuje jako zaliczenie go do osób nieprzydatnych z powodu wieku, gdy tym-

czasem jest fizycznie i psychicznie pełnosprawny.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w T. zaopiniował negatywnie prośbę zainte-

resowanego wskazując, iż z treści wniosku nie wynikają żadne szczególne okolicz-

ności uzasadniające pozytywną opinię. Kolegium Prokuratury Okręgowej w T. zaopi-

niowało negatywnie wniosek Jana R. Prokurator Apelacyjnej w R. także nie przychylił

się do wniosku zainteresowanego.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2006 r. Prokurator Generalny, działając na podsta-

wie art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca

2

1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 206) nie wyraził

zgody na dalsze zajmowanie przez Jana R. stanowiska prokuratora po dniu 31 grud-

nia 2006 r., po ukończeniu 65 roku życia. Zdaniem Prokuratora Generalnego brak

jest podstaw do uznania, że zainteresowany jest pracownikiem nieodzownym dla

prokuratury, bowiem z treści pism przedstawionych przez Prokuratora Apelacyjnego

w R. oraz Prokuratora Okręgowego w T. nie wynika, aby wnioskodawca wyróżniał się

szczególnymi umiejętnościami, które przemawiałyby za dalszym przedłużeniem jego

zatrudnienia. Przy podejmowaniu decyzji Prokurator Generalny uwzględnił negatyw-

ne stanowisko wyrażone w tej sprawie przez Kolegium Prokuratury Okręgowej w T.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Jan R. Zarzucił obrazę art. 7 i 107 § 3

k.p.a., poprzez niejasne i nieprecyzyjne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a w

szczególności użycie sformułowania, iż wnioskodawca nie wyróżniał się szczegól-

nymi umiejętnościami, które przemawiałyby za dalszym przedłużeniem jego zatrud-

nienia, w następstwie czego ograniczono jego prawo do obrony swojego stanowiska

oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu do interesu społecznego i słusznego

interesu obywatela. Zarzucił także obrazę art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej w związku z art. 62a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuratu-

rze i art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszech-

nych wyrażającą się w tym, że wszyscy powinni być równi wobec prawa, a przejście

w stan spoczynku przed ukończeniem 70 roku życia winno być podyktowane poważ-

nymi przeszkodami bądź po stronie wnioskodawcy, bądź po stronie interesu służby.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekaza-

nie wniosku o przedłużenie okresu pełnienia stanowiska prokuratora do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący, powołując podstawy prawne odwołania, na pierwszym miejscu

wskazał na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mia-

nowicie art. 7 oraz art. 107 § 3 tego Kodeksu. Tymczasem zaskarżona odwołaniem

decyzja o odwołaniu nie ma charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu tego

kodeksu. W szczególności przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

(Dz.U. 2002 r. Nr 21, poz. 206 ze zm.) nie zawierają odesłania w sprawach w niej

nieuregulowanych do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale do

3

wymienionych w niej przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju są-

dów powszechnych, a w dalszej kolejności do przepisów ustawy z dnia 16 września

1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, a w sprawach w tej ustawie nieure-

gulowanych do przepisów Kodeksu pracy (art. 62a ust. 1 oraz 118 ustawy o proku-

raturze).

Zgodnie z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1 Prawa

o ustroju sądów powszechnych, prokurator przechodzi w stan spoczynku z dniem

ukończenia 65 roku życia, chyba że Prokurator Generalny na wniosek prokuratora,

po zasięgnięciu opinii właściwych prokuratorów przełożonych, wyrazi zgodę na dal-

sze zajmowanie stanowiska, nie dłużej niż do ukończenia przez prokuratora 70 roku

życia. Odwołanie od decyzji Prokuratora Generalnego wnosi się za pośrednictwem

tego organu do Sądu Najwyższego. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym sto-

suje się odpowiednio przepisy o kasacji, tak jak w analogicznych sprawach dotyczą-

cych odwołań sędziów od decyzji Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie niewy-

rażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego (wyrok Sądu Najwyższe-

go z dnia 27 marca 2002 r., III KRS 2/02, OSNAPiUS 2002 nr 21, poz. 535).

Dokonując wykładni art. art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art.

69 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych Sąd Najwyższy podkreślał, iż jako re-

gułę należy traktować przejście prokuratora w stan spoczynku z dniem ukończenia

przez niego 65 roku życia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002 r.

III AO 16/02, niepublikowany; z dnia 16 września 2004 r., III PO 60/04, OSNP 2005

nr 8, poz. 16; postanowienie z dnia 6 czerwca 2003 , III AO 25/02, OSNP 2004 nr 13,

poz. 236). Możliwość dalszego pozostawania na stanowisku prokuratora powinna

być traktowana jako wyjątek uzasadniony szczególnymi okolicznościami mającymi

oparcie w interesie służby lub leżącymi po stronie prokuratora. Możliwość ta jest jed-

nak uzależniona od wyrażenia zgody przez Prokuratora Generalnego, do którego

należy wyważenie tych okoliczności. Prokurator, wnioskujący o uzyskanie zgody, nie

ma roszczenia o przedłużenie stosunku służbowego, ale w odwołaniu może podwa-

żać legalność lub zasadność motywów, które doprowadziły do podjęcia tej decyzji.

Sąd Najwyższy dokonuje oceny legalności i zasadności (słuszności) decyzji w grani-

cach zarzutów odwołania i ich uzasadnienia.

W uzasadnieniu podstaw (zarzutów) odwołania skarżący zarzuca ogólniko-

wość użytego w decyzji o odwołaniu sformułowania o niewyróżnianiu się przez wnio-

skodawcę szczególnymi umiejętnościami, których istnienie przemawiałoby za kolej-

4

nym przedłużeniem zatrudnienia. W świetle scharakteryzowanej wcześniej regulacji,

według której regułę stanowi przechodzenie prokuratora w stan spoczynku w wieku

65 lat, a przedłużenie zatrudnienia stanowi odstępstwo od tej zasady, zdeterminowa-

ne interesem służby, podniesiony przez skarżącego zarzut jest nieuzasadniony. W

obowiązującym stanie prawnym nie jest też uzasadniony zarzut, że decyzja o odmo-

wie powinna znajdować uzasadnienie w przyczynach (negatywnych) leżących po

stronie skarżącego, uniemożliwiających jego dalsze zatrudnienie. Przyjęcie takiego

stanowiska oznaczałoby w istocie odwrócenie wynikającej z ustawy o prokuraturze

zasady przechodzenia w stan spoczynku z ukończeniem 65 roku życia.

Zdaniem skarżącego obowiązująca regulacja prawna przechodzenia prokura-

torów w stan spoczynku jest sprzeczna z art. 32 Konstytucji. Sprzeczności tej skar-

żący upatruje w tym, iż wbrew zasadzie równości wobec prawa, art. 62a ust. 2

ustawy o prokuraturze różnicuje wiek przechodzenia w stan spoczynku w zależności

od zajmowanego stanowiska. W myśl powołanego przepisu prokuratorzy Prokuratury

Krajowej przechodzą w stan spoczynku z dniem ukończenia siedemdziesiątego roku

życia. Stanowisko skarżącego nie jest trafne. Trybunał Konstytucyjny wielokrotne

wypowiadał się na temat zasady równości wobec prawa. Za utrwalone i aktualne na-

leży uznać stanowisko, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie oznacza

bezwzględnej równości, „równość" nie jest synonimem "identyczności", nie polega na

jednakowym traktowaniu wszystkich, czy przyznawaniu każdemu tego samego. Nie-

równe traktowanie nie musi oznaczać dyskryminacji czy uprzywilejowania, a w kon-

sekwencji niezgodności z art. 32 Konstytucji. Istotne jest kryterium, na podstawie któ-

rego dokonano zróżnicowania. Powinno ono być odpowiednio przekonujące, tj. mieć

charakter istotny i racjonalnie uzasadniony (por. orzeczenie z dnia 23 października

1995 r. K. 4/95, OTK 1995 cz. II, s. 93, z dnia 12 maja 1998 r. U 17/97, OTK 1998 nr

3, poz. 34). Zdaniem Sądu Najwyższego, zajmowanie wysokiego stanowiska w sys-

temie organizacyjnym prokuratury stanowi takie istotne i racjonalnie uzasadnione

kryterium różnicowania uprawnień w zakresie wieku przechodzenia prokuratorów w

stan spoczynku. Z zajmowaniem w prokuraturze stanowisk prokuratora prokuratury

okręgowej, apelacyjnej czy też prokuratora Prokuratury Krajowej wiąże się nie tylko

zróżnicowanie zakresu zadań ale również zwiększenie wymagań kwalifikacyjnych

stawianych prawidłowej realizacji zadań wymienionych jednostek. Nabyte kwalifika-

cje w porównaniu ze zmianą charakteru realizowanych zadań, szczególnie w przy-

padku prokuratorów Prokuratury Krajowej, stanowią racjonalnie uzasadnioną pod-

5

stawę do podwyższenia przez ustawodawcę wieku przechodzenia w stan spoczynku

prokuratorów Prokuratury Krajowej.

Upatrywanie naruszenia art. 32 Konstytucji w tym, że obowiązujące unormo-

wanie nie uwzględnia zasad „weryfikacji” przewidzianych art. 70 § 1 Prawa o ustroju

sądów powszechnych jest nietrafne, ponieważ przepis ten dotyczy przejścia w stan

spoczynku przed ukończeniem 65 roku życia. Jeżeli natomiast zastrzeżenia

odwołującego się rozumieć w ten sposób, że jedynie okoliczności wymienione w art.

70 (uznanie sędziego za trwale niezdolnego do służby z powodu choroby lub utraty

sił) może uzasadniać odmowę przedłużenia służby, to oznaczałoby to, po pierwsze,

odwrócenie obowiązującej zasady przechodzenia w stan spoczynku z osiągnięciem

65 roku życia (z możliwością przedłużenia zatrudnienia, służby) i po drugie, oparcie

przechodzenia prokuratorów w stan spoczynku na zasadach odmiennych od przewi-

dzianych obowiązującym prawem, co w sumie można traktować jedynie jako postulat

de lege ferenda, a nie w kategoriach sprzeczności obowiązującej regulacji z art. 32

Konstytucji.

========================================