II PK 135/06

Wyrok z dnia 9 stycznia 2007 r.

II PK 135/06

1. Udział we wcześniejszych etapach postępowania w sprawie sędziego,

który nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, nie uzasadnia wyłą-

czenia tego sędziego od orzekania z mocy samej ustawy (art. 48 § 1 pkt 5

k.p.c.), ale mógłby usprawiedliwiać wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na

wniosek strony w trybie art. 49 k.p.c.

2. Powiatowego państwowego inspektora sanitarnego może odwołać or-

gan, który go powołał (art. 70 § 1 k.p.), co nie wymaga podania przyczyny od-

wołania, albo główny inspektor sanitarny w trybie art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 14

marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r.

Nr 122, poz. 851 ze zm.), co wymaga wydania pisemnej decyzji administracyj-

nej, która powinna być uzasadniona okolicznościami określonymi w tym prze-

pisie.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn,

Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia

2007 r. sprawy z powództwa Marka S. przeciwko Powiatowej Stacji Sanitarno-Epi-

demiologicznej w J.G. o odszkodowanie, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wy-

roku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Jeleniej Górze z

dnia 29 grudnia 2005 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Jeleniej Górze wyro-

kiem z dnia 29 grudnia 2005 r. oddalił apelację powoda Marka S. od wyroku Sądu

Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 13 października 2005 r. w sprawie przeciwko

Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w J.G. o odszkodowanie, a także za-

2

sądził od powoda na rzecz pozwanej koszty zastępstwa procesowego w instancji

odwoławczej w kwocie 60 zł.

W sprawie tej ustalono, że z dniem 5 lutego 1999 r. powód powołany został

przez Prezydenta Miasta J.G., działającego w porozumieniu ze Starostą Powiatu J.

oraz D. Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w W., na stanowisko Powiatowego

Inspektora Sanitarnego w J.G. Od dnia 16 kwietnia 2002 r. do dnia 2 maja 2002 r.

powód posiadał zwolnienie lekarskie, którego jednak nie przedłożył w kadrach, a o

jego posiadaniu poinformował wyłącznie kadrową w dniu 20 kwietnia 2002 r. W okre-

sie od dnia 16 kwietnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2002 r. powód przychodził co-

dziennie do pracy i wykonywał swoje obowiązki, między innymi dekretował pocztę,

podpisywał dokumenty: czeki, dokumenty księgowe, druki statystyczne i faktury. W

dniu 30 kwietnia 2002 r. około godziny 900

pracownice działu kadr Wojewódzkiej Sta-

cji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. - Krystyna S. i Anna B. doręczyły powodowi w

jego gabinecie pismo Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W., odwołujące go z

dniem 29 kwietnia 2002 r. ze stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sa-

nitarnego w J.G. Odwołanie to było równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy

po upływie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upływał z dniem 31 lipca

2002 r. Po zapoznaniu się z treścią tego pisma, powód odmówił jego przyjęcia. Po-

wód nie poinformował pracownic pozwanej, że przebywa na zwolnieniu lekarskim.

Druk zwolnienia lekarskiego z dnia 16 kwietnia 2002 r. złożył w kadrach dopiero po

wyjeździe pracownic, które doręczyły mu odwołanie, kiedy przebywał nadal na tere-

nie zakładu pracy do godziny 1400

.

W toku całego postępowania powód występował początkowo z żądaniem

uznania odwołania za bezskuteczne, następnie za nieważne, modyfikując ostatecz-

nie żądanie domagając się zasądzenia na jego rzecz odszkodowania na podstawie

art. 471

k.p. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze oddalił powództwo o odszkodowanie

wyrokiem z dnia 20 października 2003 r., który został uchylony przez Sąd Okręgowy

w Jeleniej Górze wyrokiem z dnia 4 lutego 2004 r. Przekazując sprawę do ponowne-

go rozpoznania Sąd Okręgowy zaakceptował w zasadniczym zakresie motywy roz-

strzygnięcia przyjęte przez Sąd Rejonowy, zalecając jedynie wezwanie do udziału w

sprawie w charakterze strony pozwanej pracodawcy powoda oraz rozważenie możli-

wości wydania orzeczenia w granicach wyznaczonych obowiązującym wówczas

przepisem art. 4771

§1 k.p.c. w oparciu o podstawy materialnoprawne wynikające z

przepisów art. 72 § 1 i 2 k.p. w związku z art. 49 k.p.

3

Kolejny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 29 lipca 2004 r. oddalający powódz-

two o odszkodowanie został ponownie uchylony do ponownego rozpoznania wyro-

kiem Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2005 r. z zaleceniem przeprowadzenia po-

stępowania dowodowego. Wyrok ten nie zawierał już wskazań co do zastosowania

art. 4771

§ 1 k.p.c. z uwagi na zmianę tego przepisu z dniem 5 lutego 2005 r. na

mocy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywil-

nego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz.1804).

Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację od kolejnego wyroku Sądu pierwszej in-

stancji z dnia 13 października 2005 r., zaakceptował i przyjął za własne ustalenia

faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy, uznał za bezsporny fakt, że stosunek

pracy z powodem został nawiązany w drodze powołania, jak i to, że w dniu 30 kwiet-

nia 2002 r. powodowi wręczono decyzję o odwołaniu go z zajmowanego stanowiska,

czego skutkiem miało być rozwiązanie stosunku pracy z upływem okresu wypowie-

dzenia (art. 70 § 2 k.p.). Niezależnie od zapatrywań powoda co do braku uprawnień

podmiotu dokonującego odwołania, jak też co do momentu rozpoczęcia biegu wypo-

wiedzenia przewidzianego w art. 72 § 1 zdanie pierwsze k.p., Sąd Okręgowy stwier-

dził, że roszczenie powoda o odszkodowanie jest pozbawione podstaw materialno-

prawnych, ponieważ treść art. 69 k.p., w wersji obowiązującej w dacie odwołania po-

woda ze stanowiska (w dniu 30 kwietnia 2002 r.), nie pozwalała na wystąpienie z

roszczeniem o uznanie odwołania za bezskuteczne, przywrócenie do pracy i odszko-

dowanie przewidziane w razie wypowiedzenia stosunku pracy z powołania. Możli-

wość taka pojawiła się dopiero z dniem 1 stycznia 2004 r., tj. wraz z wejściem w ży-

cie zmiany art. 69 k.p. polegającej na uchyleniu punktu 2b tego przepisu dokonanej

ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz zmianie

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 213, poz. 2081). Powód pomimo istnienia takiej

możliwości, a także korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, w żadnym

stadium postępowania nie zgłosił roszczenia o ustalenie istnienia stosunku pracy. W

tej sytuacji Sąd Okręgowy stwierdził, że brak było podstaw do przeprowadzenia

oceny ważności i skuteczności oświadczenia o odwołaniu powoda, jak i do badania,

czy oświadczenie to zostało złożone przez organ do tego uprawniony. Tylko w razie

wyraźnego żądania ustalenia istnienia stosunku pracy zachodziłyby bowiem podsta-

wy do oceny, przeprowadzonej w oparciu o stan prawny istniejący na dzień odwoła-

nia powoda, czy w świetle norm art. 11 ust. 4 i 7 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o

Państwowej Inspekcji Sanitarnej (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze

4

zm., powoływanej dalej jako ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub ustawa),

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. był organem uprawnionym do

dokonania odwołania powoda ze stanowiska. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, iż

nawet gdyby w wyniku przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że odwołania doko-

nał właściwy organ, to stwierdzenie takie nie tylko nie pozwalałaby na ustalenie ist-

nienia stosunku pracy, ale również czyniłoby niedopuszczalnym żądanie ustalenia

nieważności takiej decyzji. Zaś stwierdzenie odzwierciedlające ocenę powoda, że

odwołania dokonał organ do tego nieuprawniony, mogłoby usprawiedliwiać co najwy-

żej wyłącznie powództwo o ustalenie, a nie o odszkodowanie.

Równocześnie Sąd ten podtrzymał w całości wcześniejszą ocenę prawną, wy-

rażoną w swoim wyroku z dnia 4 lutego 2004 r., że w świetle art. 11 ust. 3 powołanej

ustawy w związku z art. 70 § 1 k.p. organem uprawnionym do odwołania powoda z

zajmowanego stanowiska był państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uprawniony

do powoływania go na to stanowisko. Przeszkodą w powyższej ocenie nie mogły być

powoływane przez powoda przepisy art. 11 ust. 4 , 5 i 7 tej ustawy. W ocenie Sądu,

przepisy dotyczące między innymi zastępców państwowych powiatowych inspekto-

rów sanitarnych (art. 11 ust. 4 ustawy) odnoszą się jedynie do tej grupy pracowniczej

i nie ma podstaw, aby odnosić je do sytuacji pracowniczej powoda. Natomiast ka-

dencyjność państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych (art. 11 ust. 5) nie

eliminuje możliwości ich odwołania w każdym czasie w trybie określonym w art. 70 §

1 k.p. Unormowanie art. 11 ust. 7 ustawy odzwierciedla jedynie uprawnienie Główne-

go Inspektora Sanitarnego jako centralnego organu administracji rządowej (art. 7 ust.

2 i art. 8 ust. 1 ustawy), związane z jego zadaniami koordynującymi i nadzorczymi w

stosunku do państwowych inspektorów sanitarnych (art. 10 ust. 3 ustawy). O roli

Głównego Inspektora Sanitarnego jako organu administracji publicznej przesądza w

tym wypadku nie tylko jego usytuowanie ustrojowe wynikające z przytoczonych wyżej

przepisów, ale również fakt, że o odwołaniu państwowego wojewódzkiego, powiato-

wego lub granicznego inspektora sanitarnego orzeka on w formie decyzji administra-

cyjnej (art. 11 ust. 7 in fine ustawy). Decyzja ta, zważywszy na jej administracyjny

charakter, nie wywołuje przy tym bezpośrednich skutków w sferze stosunków pra-

cowniczych inspektorów sanitarnych. Wynika ona z ich podporządkowania służbo-

wego oraz uprawnień organu, któremu podlegają oni administracyjnie i dotyczy tylko

tej sfery stosunków. W konsekwencji decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego o

odwołaniu właściwego państwowego inspektora sanitarnego z pełnionej funkcji przez

5

wskazany organ administracji (art. 12 ust. 1 ustawy), może stanowić dopiero podsta-

wę podjęcia przez pracodawcę decyzji w sferze stosunku pracowniczego prowadzą-

cej do jego rozwiązania przez odwołanie, przez podmiot, którym jest organ upraw-

niony do powołania (nawiązania stosunku pracy). W konsekwencji Sąd drugiej in-

stancji podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, uznając, iż art. 11 wskazanej ustawy -

odnośnie do rozwiązywania stosunków pracy z państwowymi powiatowymi inspekto-

rami sanitarnymi - nie jest unormowaniem wyłącznym, pozbawiającym możliwości

odpowiedniego stosowanie przepisów Kodeksu pracy (art. 5), regulujących zasady

rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska.

W tym kontekście Sąd Okręgowy uznał za właściwe ustalenia Sądu Rejono-

wego dotyczące rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia, zważywszy na unormo-

wanie art. 72 § 1 k.p. Potencjalne naruszenie tego przepisu nie wywołuje skutków w

sferze oceny dopuszczalności i skuteczności dokonanego odwołania, a ponadto nie

zmienia faktu, że powodowi nie przysługiwało roszczenie odszkodowawcze z uwagi

na wyłączenie takiej możliwości na podstawie art. 69 pkt 2b k.p. Sąd Okręgowy w

całości zaakceptował ustalenia Sądu Rejonowego, iż w dniu wręczenia powodowi

oświadczenia o odwołaniu przebywał on w miejscu pracy w celu świadczenia pracy.

Nie było podstaw do uznania, że pomimo posiadania zwolnienia lekarskiego od dnia

16 kwietnia 2002 r., codzienne stawiennictwo powoda w miejscu pracy po tej dacie,

także w dniu 30 kwietnia 2002 r., było wywołane innymi celami, aniżeli wykonywa-

niem pracy. Szczególnie w sytuacji, gdy powód o fakcie posiadanego zwolnienia nie

powiadomił swoich przełożonych, a jedynie ustnie kadrową, będącą jego podwładną.

Sąd Okręgowy dodatkowo uznał, że ze względu na zmianę z dniem 5 lutego

2005 r. przepisu art. 4771

§ 1 k.p.c., wprowadzoną ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o

zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. Nr 172, poz.1804), która wyeliminowała możliwość orzekania przez sąd z

urzędu o roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez pracownika także

wówczas, gdy nie były one objęte jego żądaniem, rozważania Sądu Rejonowego o

zasadności ewentualnych roszczeń powoda opartych na art. 72 § 1 i 4 k.p. były bez-

przedmiotowe wobec braku ze strony powoda żądania w tym zakresie. Natomiast

zgłoszone przez powoda w apelacji żądanie uznania, że jego stosunek pracy istniał

do dnia 30 kwietnia 2003 r. i z tego tytułu ma on uzasadnione roszczenie o zapłatę

wynagrodzenia za okres wypowiedzenia można w ocenie Sądu co najwyżej potrak-

tować jako nowe roszczenie, które jednakże było niedopuszczalne w postępowaniu

6

apelacyjnym. Sąd podkreślił przy tym niekonsekwencję w stanowisku powoda, który

podnosząc zarzut naruszenia art. 72 § 1 k.p., nie dostrzegł, że istota jego argumen-

tacji sprowadza się do twierdzenia, iż do jego odwołania znajdowały zastosowanie

wyłącznie przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie zaś przepisy art.

70 k.p. Idąc tym nieprawidłowym tokiem rozumowania należałoby przyjąć, że art. 72

k.p. nie znajdował zastosowania w sprawie, gdyż kwestie związane z odwołaniem i

rozwiązaniem stosunku pracy z powodem regulują jedynie przepisy ustawy o Pań-

stwowej Inspekcji Sanitarnej.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik powoda powołał się na naruszenie przepi-

sów postępowania, a w szczególności art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. przez udział w składzie

Sądu drugiej instancji sędziego, który wcześniej brał udział w wydaniu orzeczenia w

tej samej sprawie w składzie Sądu pierwszej instancji, powodujące zgodnie z dyspo-

zycją art. 379 pkt 4 k.p.c. - nieważność postępowania i stanowiące równocześnie

obrazę art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zarzucił także

naruszenie prawa materialnego: 1) art. 70 § 1 k.p., przez jego bezpodstawne zasto-

sowanie jako normy prawnej mającej stanowić podstawę prawną decyzji Państwo-

wego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o odwołaniu powoda ze stanowiska

Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z uwagi na treść art. 11 ustawy

o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, 2) art. 49 k.p., przez jego niezastosowanie pomi-

mo istnienia przesłanek w pełni uzasadniających zasądzenie na rzecz skarżącego

wynagrodzenia za okres wypowiedzenia stosunku pracy. Jako okoliczność uzasad-

niającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na zarzut nie-

ważności postępowania, a w razie niepodzielenia tego zarzutu, na występujące w

sprawie istotne zagadnienie prawne dotyczące realizacji prawa strony do rozstrzy-

gnięcia sprawy przez sąd charakteryzujący się przymiotem bezstronności, co zagwa-

rantowane jest wprost w Konstytucji. Natomiast na płaszczyźnie merytorycznej skargi

występuje istotne zagadnienie dotyczące stosunku przepisów ustawy o Państwowej

Inspekcji Sanitarnej w wersji obowiązującej w dniu 30 kwietnia 2002 r., a w szczegól-

ności jej art. 11, do przepisów Kodeksu pracy, przy uwzględnieniu jego art. 5 w

odniesieniu „do zagadnienia możliwości odwołania Państwowego Powiatowego In-

spektora Sanitarnego z zajmowanego stanowiska”.

W ocenie skarżącego fakt, że jeden z sędziów uczestniczących w rozpoznaniu

sprawy w składzie Sądu drugiej instancji wcześniej orzekał w tej sprawie występując

w składzie Sądu pierwszej instancji stanowi naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., a tym

7

samym zgodnie z art. 379 pkt 4 k.p.c. powoduje to nieważność postępowania. Sę-

dzia, który dokonał już wcześniej oceny sprawy wskutek uczestniczenia w wydaniu

orzeczenia w składzie sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego czy orzeczenie to

jest bezpośrednio przedmiotem rozpoznania przez sąd drugiej instancji w tym mo-

mencie, czy też było ono rozpoznawane wcześniej i zostało uchylone z przekaza-

niem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, traci w sprawie

przymiot bezstronności i tym samym wyłączony zostaje z możliwości orzekania w

składzie sądu drugiej instancji. Jednocześnie stanowi to podważenie zasady bez-

stronności sądu, a więc narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

gwarantujący prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuza-

sadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Skarżący twierdził, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sa-

nitarnego dla Województwa D. z dnia 29 kwietnia 2002 r. o odwołaniu go ze stanowi-

ska pochodziła od organu nieuprawnionego do podjęcia takiej decyzji i tym samym

nie wywołała skutków prawnych. Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej In-

spekcji Sanitarnej jest niewątpliwie unormowaniem szczególnym w stosunku do Ko-

deksu pracy (art. 5 k.p.) Zdaniem skarżącego, konstrukcja art. 11 tej ustawy jest

czytelna i jednoznaczna. W odniesieniu do państwowych inspektorów sanitarnych

ustawodawca w art. 11 ust. 3 stwierdza jednoznacznie, jaki organ jest upoważniony

do powołania na to stanowisko, a w ust. 5 i 6 ustala, że są oni powoływani na okres 5

lat (kadencyjność), przewidując przy tym możliwość odwołania państwowego in-

spektora sanitarnego w każdym czasie przez uprawniony do tego organ, tryb odwo-

łania i przesłanki warunkujące podjęcie takiej decyzji. Skoro w odniesieniu do za-

stępców państwowego inspektora sanitarnego ustawodawca mówi o uprawnieniu do

powołania i odwołania, a w odniesieniu do państwowych inspektorów sanitarnych

jedynie o uprawieniu do powołania, zawierając dalej przepis o kadencyjności pań-

stwowych inspektorów sanitarnych i szczególnym trybie ich odwołania, to oczywisty,

w ocenie skarżącego, jest wniosek, że ustawodawca wyłączył możliwość odwołania

państwowego inspektora sanitarnego przez organ go powołujący na zasadach ogól-

nych wynikających z Kodeksu pracy. Odmienne stanowisko Sądów obu instancji sta-

nowi obrazę prawa wskutek bezpodstawnego zastosowania w rozpoznawanej spra-

wie art. 70 k.p. Ponadto, zdaniem skarżącego, stanowisko prezentowane przez Sądy

obu instancji oznaczało konieczność uznania art. 11 ustawy o Państwowej Inspekcji

Sanitarnej za „dziwny twór prawny, a samego ustawodawcę za postępującego niera-

8

cjonalnie”. Skoro bowiem oczywiste miałoby być, że państwowego inspektora sani-

tarnego może w każdym czasie odwołać organ, który go powołał na to stanowisko, to

niecelowe byłoby w treści art. 11 ust. 2 i 4 ustawy ustanawiać regułę o powołaniu i

odwołaniu. Kolejna wątpliwość wynikałaby z różnic między ust. 2 i 4 odnoszących się

do zastępców państwowych inspektorów sanitarnych, w których mówi się o uprawie-

niu do powołania i odwołania, oraz ust. 1 i 3 art. 11, odnoszących się do państwo-

wych inspektorów sanitarnych, w których mówi się jedynie o uprawnieniu do powoła-

nia. Rodziłoby to pytanie o przyczyny zróżnicowania tych przepisów, na które przy

takim stanowisku nie sposób byłoby racjonalnie odpowiedzieć. Zdaniem skarżącego,

prawidłowa wykładnia art. 11 ustawy powinna prowadzić do przyjęcia, iż ustawodaw-

ca w sposób jednoznaczny wyłączył możliwość odwołania państwowego inspektora

sanitarnego przez organ, który go powołał, zastrzegając taką kompetencję jedynie

dla Głównego Inspektora Sanitarnego i dodatkowo warunkując to zaistnieniem okre-

ślonych przesłanek i zachowaniem określonego trybu odwołania. Stanowiska tego

nie podważa fakt, iż w art. 11 ust. 7 ustawy nie zawarto sformułowania, że wyłącznie

Główny Inspektor Sanitarny może odwołać ze stanowiska państwowego inspektora

sanitarnego.

Ponadto skarżący do dnia 9 stycznia 2003 r. przebywał nieprzerwanie na

zwolnieniu lekarskim, a zatem bieg okresu wypowiedzenia stosunku pracy mógł się

skutecznie rozpocząć dopiero po zakończeniu tego zwolnienia. W konsekwencji sto-

sunek pracy skarżącego trwał do dnia 30 kwietnia 2003 r., a zatem uzasadnione jest

roszczenie o wypłatę wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 49 k.p.). Skarżący

w dniu 30 kwietnia 2002 r. przyszedł do zakładu pracy nie w celu świadczenia pracy,

a jedynie po to, żeby przedłożyć zwolnienie lekarskie, co nie zostało skutecznie pod-

ważone w toku postępowania dowodowego. W związku z tym nawet przy uznaniu, że

pismo Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 kwietnia

2002 r. wywoływało określone w nim skutki prawne w postaci odwołania skarżącego

ze stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J.G. oraz sta-

nowiło wypowiedzenie stosunku pracy, to zgodnie z art. 72 § 1 k.p. odwołanie nastą-

piło w okresie usprawiedliwionej nieobecności skarżącego w pracy, a w związku z

tym bieg wypowiedzenia stosunku pracy rozpoczął się po upływie okresu zwolnienia

lekarskiego, na którym przebywał on do dnia 9 stycznia 2003 r. W tym stanie rzeczy

skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponow-

nego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze.

9

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione. Najdalej idący

zarzut nieważności postępowania, który Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z

urzędu (art. 39813

§ 1 in fine k.p.c.), był nietrafny zważywszy na to, że sprawa była

przedmiotem trzykrotnego orzekania przez Sądy: Rejonowy oraz Okręgowy w Jele-

niej Górze. Wprawdzie istotnie sędzia I.L. przewodniczył składowi orzekającemu

Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze jako ówczesny sędzia tego Sądu Rejonowego,

który wyrokował w dniu 29 lipca 2004 r. [...], a także orzekał później w składzie Sądu

Okręgowego w Jeleniej Górze, który wydał zaskarżony skargą kasacyjną wyrok w

dniu 29 grudnia 2005 r., tyle że był to wyrok oddalający apelację powoda od innego

wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 13 października 2005 r. [...], w którego wyda-

niu nie brał udziału sędzia I.L. Natomiast sędzia ten brał udział w wydaniu wcześniej-

szego wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 29 lipca 2004 r., który był uchylony do

ponownego rozpoznania wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2005 r. [...], ze

względu na to, że Sąd pierwszej instancji oparł się na dowodach, których „w żaden

sposób nie przeprowadził, a nawet w jakiejkolwiek formie nie dopuścił”, co wymagało

ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz poddania ocenie

prawnej dokonanych ustaleń faktycznych (art. 386 § 6 k.p.c.). Następnie sprawa była

przedmiotem kolejnego ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Jeleniej Gó-

rze, w którego składzie sędzia I.L. nie brał już udziału (wyrok był wydany przez skład

ławniczy, któremu z przewodniczył sędzia Sądu Rejonowego R.S. w dniu 13 paź-

dziernika 2005 r. [...]). Apelację powoda od tego kolejnego wyroku Sądu pierwszej

instancji rozpoznał Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 grudnia 2005 r. [...], zaskarżo-

nym rozpoznawaną skargą kasacyjn;i w składzie tego Sądu brał udział sędzia I.L. już

jako sędzia tego Sądu Okręgowego. Z przedstawionej złożonej chronologii przebiegu

postępowania w rozpoznawanej sprawie wynika jednoznacznie, że udział sędziego

I.L. w wydaniu wyroku Sądu drugiej instancji z dnia 29 grudnia 2005 r. nie dotyczył

sprawy, w której w niższej instancji brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzecze-

nia w rozumieniu art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c., ponieważ

apelacją został zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 13

października 2005 r., a składowi tego Sądu przewodniczył inny sędzia (R.S.). Wyłą-

czenie sędziego z mocy ustawy od orzekania w sprawach, w których w instancji niż-

10

szej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.), ma i

powinno zapobiegać możności ponownej samokontroli „własnego” orzeczenia, tyle

że przepis ten wyklucza sędziego z udziału w orzekaniu w sprawie, w której w niższej

instancji sędzia ten brał udział w wydaniu konkretnego orzeczenia, tj. orzeczenia na-

stępnie zaskarżonego apelacją. Oznaczało to, że w sytuacji gdy sędzia I.L. brał

wprawdzie udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w rozpoznaniu sprawy, w

której wydany wyrok został następnie uchylony do ponownego rozpoznania w celu

przeprowadzenia postępowania dowodowego, ale następnie sędzia ten nie uczestni-

czył już w wydaniu kolejnego wyroku przez Sąd pierwszej instancji, to nie miał moż-

liwości wpływu na treść wydanego w sprawie orzeczenia, które zostało zaskarżone

apelacją rozpatrywaną przez Sąd Okręgowy z udziałem tego sędziego.

W analizowanym zakresie skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy uznał, że jedno-

znacznie imperatywnie określona przyczyna wyłączenia sędziego z mocy ustawy od

orzekania w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżo-

nego orzeczenia (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.), nie dawała podstawy do dokonywania wy-

kładni rozszerzającej tej konkretnej okoliczności wyłączenia sędziego od orzekania z

mocy ustawy. Równocześnie wątpliwości lub zastrzeżenia co do bezstronności sę-

dziego I.L. w kolejnym postępowaniu apelacyjnym i wydaniu zaskarżonego skargą

kasacyjną wyroku - skarżący, który osobiście brał udział w rozprawie apelacyjnej,

mógł sformułować we wniosku o wyłączenie tego sędziego w trybie art. 49 k.p.c., tyle

że w postępowaniu apelacyjnym powód takiego wniosku nie składał, a ponadto za-

rzut naruszenia tego przepisu nie był objęty podstawami skargi kasacyjnej. Osta-

tecznie Sąd Najwyższy uznał, że udział we wcześniejszych etapach postępowania w

sprawie sędziego, który nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, nie

uzasadnia wyłączenia sędziego od orzekania z mocy samej ustawy (art. 48 § 1 pkt 5

k.p.c.), ale może wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności i usprawiedliwiać

wyłączenie tego sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony na podstawie art.

49 k.p.c.

Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 70 § 1 k.p. oparty nabłędnym

twierdzeniu, że ustawodawca upoważnił wyłącznie Głównego Inspektora Sanitarnego

do odwoływania państwowych inspektorów sanitarnych (art. 11 ust. 7 ustawy o Pań-

stwowej Inspekcji Sanitarnej) i jest to „zamknięte” ustawowe uregulowanie, które wy-

łączyło możliwość odwołania państwowego powiatowego inspektora pracy przez or-

gan go powołujący na podstawie art. 70 § 1 k.p. Tymczasem zawarte w art. 11 ust. 7

11

ustawy upoważnienie Głównego Inspektora Sanitarnego do odwoływania w każdym

czasie wojewódzkiego, powiatowego lub portowego inspektora sanitarnego ma cha-

rakter szczególny, gdyż następuje, jeżeli przemawia za tym interes służby, a w

szczególności, jeżeli działalność tego inspektora lub podległej mu jednostki może

zagrozić prawidłowemu wykonywaniu zadań Inspekcji Sanitarnej, a zwłaszcza naru-

szyć bezpieczeństwo sanitarne na terenie właściwości danej jednostki. Ponadto od-

wołanie w tym szczególnym trybie następuje w drodze decyzji administracyjnej i wy-

maga szczegółowego uzasadnienia na piśmie (zdanie drugie art. 11 ust. 5 ustawy).

Warto podkreślić, że to szczególne unormowanie prawne było wprowadzone do

ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dniem 1 stycznia 1999 r. i obowiązywało

niezależnie oraz równocześnie z regulacjami przewidującymi kompetencję woje-

wódzkiego inspektora sanitarnego do odwoływania państwowego powiatowego in-

spektora sanitarnego. Wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2002 r. kadencyjności po-

woływania państwowych inspektorów sanitarnych na okres 5 lat nie wyłączyło okre-

ślonej w art. 70 § 1 k.p. kompetencji państwowego inspektora sanitarnego wyższego

stopnia (wojewódzkiego) do odwoływania w każdym czasie państwowego powiato-

wego inspektora sanitarnego, który został powołany terminowo na zajmowane sta-

nowisko na podstawie przepisów szczególnych (art. 11 ust. 5 ustawy o Państwowej

Inspekcji Sanitarnej), a który stosownie do art. 70 § 1 k.p. może być odwołany w każ-

dym czasie przez organ powołujący. Wojewódzki, powiatowy i portowy inspektor sa-

nitarny może być ponadto odwołany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w

szczególnym trybie pisemnej decyzji administracyjnej, uzasadnionej względami okre-

ślonymi w art. 11 ust. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Z zestawienia

tych regulacji prawnych wynika zatem niezależność obu tych podstaw prawnych, jak i

podmiotów uprawnionych do odwoływania państwowego powiatowego inspektora

sanitarnego ze stanowiska, którego dokonuje albo organ, który go powołał (art. 70 §

1 k.p.), co nie wymaga wskazania przyczyn odwołania (por. uchwałę Sądu Najwyż-

szego z dnia 10 stycznia 2007 r., III PZP 6/06, dotychczas niepublikowaną), bądź

Główny Inspektor Sanitarny w trybie art. 11 ust. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Sa-

nitarnej, co wymaga wydania pisemnej decyzji administracyjnej, która powinna być

uzasadniona okolicznościami określonymi w art. 11 ust. 7 tej ustawy. Natomiast kon-

cepcja skarżącego o wyłącznej kompetencji Głównego Inspektora Sanitarnego do

odwoływania ze stanowiska państwowego powiatowego inspektora sanitarnego ze

stanowiska byłaby uprawniona tylko wówczas, gdyby była ustanowiona jako wyłącz-

12

na, tj. zakazująca (wyłączająca) stosowanie art. 70 § 1 k.p. do stosunków pracy pań-

stwowych powiatowych inspektorów sanitarnych, co nie wynika z art. 11 ust. 7

ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W konsekwencji Sądy obu instancji pra-

widłowo przyjęły, że skuteczne było odwołanie powoda ze stanowiska powiatowego

inspektora sanitarnego przez organ powołujący w trybie art. 70 § 1 k.p., które było

równoznaczne z wypowiedzeniem stosunku pracy (art. 70 § 2 k.p.).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w sytuacji w której skarżący sku-

tecznie nie podważył ustalenia Sądów obu instancji, że w dacie odwołania ze stano-

wiska powód wprawdzie dysponował zaświadczeniem lekarskim o niezdolności do

pracy, a - według wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych stanowiących pod-

stawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813

§ 2 k.p.c.) - powód w tym dniu świadczył

pracę i przeto nie korzystał z usprawiedliwionej nieobecności w pracy, nie mógł on

skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia art. 72 § 1 k.p., którego nadto nie

powołano w skardze kasacyjnej jako wyraźnej podstawy kasacyjnej. Twierdzenie

kasacyjne, jakoby powód „w dniu 30.04.2002 r. przyszedł do zakładu pracy nie w

celu świadczenia pracy, a jedynie aby przedłożyć zwolnienie lekarskie” nie mogło być

zweryfikowane z braku właściwych proceduralnych zarzutów skargi kasacyjnej

(skarga ich nie powołała). W konsekwencji tych miarodajnych ustaleń Sądów obu

instancji oczywiście chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 49 k.p., ponieważ

skarżący w żaden sposób nie wykazał, jakoby pozwany pracodawca zastosował

krótszy niż wymagany okres wypowiedzenia stosunku pracy powoda, a ponadto w

postępowaniu kasacyjnym nie ma podstaw do rozpoznania tego roszczenia, które

według niepodważonego w skardze kasacyjnej ustalenia Sądu drugiej instancji było

nowym roszczeniem, z którym powód nie mógł wystąpić już w postępowaniu apela-

cyjnym (art. 383 zdanie pierwsze k.p.c.) .

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował w zgodzie z art. 39814

k.p.c.

========================================