III CSK 361/06

Sygn. akt III CSK 361/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Hubert Wrzeszcz

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z powództwa Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej

w M.

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia – M. Oddziałowi Wojewódzkiemu o

zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 19 stycznia 2007 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 października 2005 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej - Szpital w M. - wniósł o

zasądzenie od Narodowego Funduszu Zdrowia – M. Oddziału Wojewódzkiego

(następcy prawnego Regionalnej M. Kasy Chorych) kwoty 3 210 055 zł z

ustawowymi odsetkami, stanowiącej równowartość części kosztów podwyżki

wynagrodzeń poniesionych w latach 2001 i 2002 na podstawie art. 4a ustawy z

dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu

przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.

U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm. – dalej: „ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r.”),

wprowadzonego ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o

negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u

przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki

zdrowotnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 45).

Sąd Okręgowy wyrokiem z 28 lutego 2005 r. oddalił powództwo. W ocenie

Sądu Okręgowego, powództwo to nie miało oparcia w przepisach prawa

powołanych przez stronę powodową.

Apelacja strony powodowej została oddalona przez Sąd Apelacyjny

wyrokiem z 28 października 2005 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu

Okręgowego o nieistnieniu podstaw do zastosowania w sprawie art. 3571

k.c.

W ocenie Sądu Apelacyjnego na uwzględnienie powództwa nie pozwalał również

art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.

W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuciła naruszenie: - art. 4a ust. 1

i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.; - art. 3571

w związku z art. 354 k.c.; - art. 65

k.c.; - art. 233 §1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie wyłoniła się kontrowersja co do możliwości dochodzenia

przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej od kas chorych, a później

od ich następcy prawnego, Narodowego Funduszu Zdrowia, kwot niezbędnych do

pokrycia kosztów realizacji obowiązku przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia

16 grudnia 1994 r. W szczególności powstała rozbieżność orzecznictwa

3

w odniesieniu do kwestii możliwości oparcia roszczeń samodzielnych publicznych

zakładów opieki zdrowotnej wobec kas chorych (Narodowego Funduszu Zdrowia)

o zwrot wspomnianych kwot na art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. W wyroku

z dnia 24 września 2003 r., I CK 143/03 (OSNC 2004, nr 11, poz. 179), Sąd

Najwyższy, rozstrzygając tę kwestię, udzielił odpowiedzi negatywnej, natomiast

w wyroku z dnia 17 marca 2005 r., III CK 405/04 (OSNC 2006, nr 2, poz. 36) –

odpowiedzi pozytywnej.

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 marca

2006 r., III CZP 130/05 (OSNC 2006, nr 11, poz. 177), powyższa rozbieżność

orzecznictwa została rozstrzygnięta na rzecz stanowiska uznającego art. 4a ustawy

z dnia 16 grudnia 1994 r. za podstawę roszczeń samodzielnych publicznych

zakładów opieki zdrowotnej względem kas chorych (Narodowego Funduszu

Zdrowia) o zapłatę kwot niezbędnych do pokrycia kosztów realizacji obowiązku

nałożonego przez wymieniony przepis.

Zapatrywanie wyrażone w powołanej uchwale stanowiło konsekwencję

przyjętej w praktyce wykładni, dostrzegającej w art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia

1994 r. podstawę roszczeń pracowników zatrudnionych w samodzielnych

publicznych zakładach opieki zdrowotnej o podwyższenie przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia za pracę o kwotę nie niższą niż 203 zł w przeliczeniu

na pełny wymiar czasu pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2004

r., II PZP 4/04, OSNP 2004, nr 19, poz. 326, i uchwała składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r., I PZP 8/04, OSNP 2005, nr 8, poz.

105), oraz uznania przepisu art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. przez Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r., K 43/01 (OTK-A 2002, nr 7, poz.

96), za zgodny z art. 2, 7 i 32 Konstytucji, o tyle tylko, o ile jest on „rozumiany jako

tworzący współodpowiedzialność systemu finansów publicznych za jego

wykonanie” (por. art. 188 pkt 1 i art. 190 ust. 1 Konstytucji).

Uznanie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. za zgodny z Konstytucją

o tyle tylko, o ile jest on rozumiany "jako tworzący współodpowiedzialność systemu

finansów publicznych za jego wykonanie", oraz brak odrębnej regulacji ustawowej

normującej sposób finansowania podwyżek wynagrodzeń przewidzianych w art. 4a

4

ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r., nakazują dostrzegać w tym przepisie również

podstawę dla roszczeń samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej

wobec kas chorych, a później Narodowego Funduszu Zdrowia - jako właściwych

podmiotów systemu finansów publicznych - o pokrycie kosztów podwyżek

wynagrodzeń pracowników w zakresie, w którym w danych okolicznościach nie

można było wymagać sfinansowania tych podwyżek przez wspomniane zakłady

z własnych środków. Bez przysługiwania samodzielnym publicznym zakładom

opieki zdrowotnej takich roszczeń współodpowiedzialność systemu finansów

publicznych, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, pozostałaby

deklaracją bez pokrycia. Nie przysługiwanie wymienionych roszczeń samodzielnym

publicznych zakładom opieki zdrowotnej zagrażałby pośrednio także interesom

pacjentów, wartości nie mniej godnej ochrony niż interesy pracownicze.

Uwzględniając, że czynność prawna zgodnie z art. 56 k.c. wywołuje nie tylko

skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, zawarte przez

samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej z kasami chorych na lata 2001

i 2002 umowy o udzielanie ubezpieczonym świadczeń zdrowotnych uzasadniały

również, stosownie do art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. w związku z art. 56

k.c., roszczenia o zapłatę kwot niezbędnych do pokrycia kosztów związanych

z realizacją obowiązku podwyżki wynagrodzeń pracowniczych w zakresie, w którym

w danych okolicznościach nie można było wymagać sfinansowania tych kosztów

przez samodzielne zakłady opieki zdrowotnej z własnych środków.

Z przedstawionych przyczyn za trafny zatem należało uznać zarzut

naruszenia art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. Wobec zasadności tego

zarzutu, bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie pozostałych przytoczonych przez

stronę powodową podstaw kasacyjnych.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815

§ 1 k.p.c.).

jc