I UK 286/06

Wyrok z dnia 12 kwietnia 2007 r.

I UK 286/06

Sędziemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdro-

wiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje jednora-

zowe odszkodowanie określone w art. 94a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), nie przy-

sługuje natomiast renta z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Katarzyna Gonera, Teresa Flemming-Kulesza.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia

2007 r. sprawy z odwołania Heleny W.-R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-

łecznych-Oddziałowi w K. o rentę z tytułu choroby zawodowej, na skutek skargi ka-

sacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 marca

2006 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

W dniu 11 kwietnia 2002 r. Helena W.-R. wystąpiła do organu rentowego o

przyznanie jej renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z dnia 25 kwietnia 2002 r. ZUS Od-

dział w K. odmówił skierowania ubezpieczonej na badania lekarskie do Lekarza

Orzecznika ZUS celem ustalenia niezdolności do pracy w związku z chorobą zawo-

dową. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy stwierdził, że od wynagro-

dzeń sędziów i prokuratorów od dnia 1 stycznia 1998 r. nie są odprowadzane składki

na ubezpieczenie społeczne, a ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887) w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 12

wyłącza prokuratorów (a także sędziów) z obowiązkowego ubezpieczenia wypadko-

wego. Sędziom i prokuratorom przysługują jedynie te świadczenia z ustawy wypad-

2

kowej, które są wypłacane przez pracodawcę. Brak jest natomiast podstaw prawnych

dla roszczeń sędziego o rentę inwalidzką z tytułu niezdolności do pracy związanej z

chorobą zawodową.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krakowie zmienił powyższą decyzję ZUS w ten sposób, że przyznał

Helenie W.-R. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozostającej

w związku z chorobą zawodową od dnia 15 marca 2004 r. na okres trzech lat, a w

pozostałym zakresie odwołanie oddalił.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że Helena W.-R. (urodzona 5 kwietnia 1937 r.)

od dnia 1 lipca 1960 r. do dnia 4 kwietnia 2002 r. pracowała na stanowisku sędziego

sądu powszechnego. W dniu 14 kwietnia 1999 r. uzyskała prawo do emerytury, której

wypłata została zawieszona na jej wniosek. Na podstawie opinii biegłego otolaryn-

gologa z dnia 15 kwietnia 2004 r. Sąd uznał ubezpieczoną za częściowo niezdolną

do pracy w związku z chorobą zawodową na okres trzech lat, od daty badania i z

tego powodu na podstawie art. 94a § 3 i art. 94b § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) oraz art. 4

ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypad-

ków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) w związku z

art. 6 ust. 1 tej ustawy rozstrzygnął o przyznaniu odwołującej się renty w okresie

ustalonej jej niezdolności do pracy.

Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy za-

skarżając go w części orzekającej o prawie ubezpieczonej do renty z tytułu częścio-

wej niezdolności do pracy związanej z chorobą zawodową od dnia 15 marca 2004 r.

na okres trzech lat. ZUS zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na

błędnej wykładni art. 94b § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych oraz niezastosowanie art. 100 § 6 powołanej wyżej ustawy. W ocenie

organu rentowego Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że z art. 94b § 8 u. s. p.

wynika, że sędziom przysługuje uprawnienie do renty z tytułu choroby zawodowej na

podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym

z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Gdyby taka była wola ustawo-

dawcy, to wymieniłby to prawo wprost w ustawie Prawo o ustroju sądów powszech-

nych. Tymczasem chodzi wyłącznie o odpowiednie stosowanie proceduralnych prze-

pisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Według organu rentowego ustawodawca

wyłączył sędziów z powszechnego systemu ubezpieczenia, gdyż przyznał im także w

3

przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub wieku, prawo do uposażenia

wielokrotnie wyższego niż emerytura z powszechnego systemu ubezpieczenia. Na

podstawie art. 100 § 6 u. s. p. w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spo-

czynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wy-

płaca się wyłącznie uposażenie (z zastrzeżeniem § 7).

Wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krakowie uwzględniając apelację organu rentowego na podstawie

art. 386 § 1 k. p. c. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że postępowanie sądowe w sprawach z zakresu

ubezpieczenia społecznego ma charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest pra-

widłowość i legalność zaskarżonej odwołaniem decyzji organu rentowego, ocenianej

w dacie jej wydania. Badanie legalności decyzji jest możliwe tylko przy uwzględnieniu

stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili jej wydawania. Postępowanie

dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym i weryfikującym ustale-

nia dokonane przez organ rentowy. Dowód z biegłych sądowych nie zastępuje wy-

maganego w postępowaniu przed organem rentowym badania lekarza orzecznika

ZUS, lecz służy ocenie wydanego przez niego orzeczenia o zdolności ubezpieczone-

go do pracy lub jej braku. Późniejsza zmiana stanu zdrowia ubezpieczonego nie

może stanowić podstawy do uznania decyzji organu rentowego za wadliwą i jej

zmiany. Zmiana decyzji wskutek spełnienia warunków nabycia prawa do renty w cza-

sie postępowania odwoławczego prowadziłaby do zmiany charakteru postępowania

rentowego z administracyjno - sądowego na wyłącznie sądowy. Sąd nie może zastę-

pować organu rentowego. Według Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji roz-

poznając odwołanie ubezpieczonej wskazaną wyżej zasadę naruszył. Jeżeli bowiem

wniosek ubezpieczonej o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z

chorobą zawodową został złożony w dniu 11 kwietnia 2002 r. (pod rządami ustawy z

dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób za-

wodowych oraz obowiązującej od dnia 1 października 2001 r. ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych), to zaskarżona decyzja organu ren-

towego z dnia 25 kwietnia 2002 r. powinna być oceniona według stanu faktycznego i

prawnego na datę jej wydania. Tymczasem Sąd pierwszej instancji orzekał według

stanu zdrowia ubezpieczonej ustalonego później (od dnia 15 marca 2004 r.) i na

podstawie obowiązującej później ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpie-

czeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz art. 94a

4

i 94b u.s.p. wprowadzonych przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o

zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o prokuraturze,

ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr

228, poz. 2256) zmieniającej u. s. p. z dniem 14 stycznia 2004 r.

Niezależnie od stwierdzenia wyżej wskazanej wadliwości wyroku Sądu pierw-

szej instancji, Sąd drugiej instancji ustalił, że sędziemu w stanie spoczynku nie przy-

sługuje prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy związanej z chorobą zawodo-

wą. Wynika to zarówno z poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 20 czerwca 1985

r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 1994 Nr 7, poz. 25 ze zm.) jak i z

obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych. Począwszy bowiem od dnia 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów

ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 124, poz. 782) od wy-

nagrodzeń sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie społeczne - art.

781

§ 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Pod rządami nowej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych, regulacja taka znajduje się w jej art. 91 § 9. Ustawodawca realizując

przepisy konstytucyjne (art. 180 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP) w art. 100 § 1 - 3

u.s.p. z 27 lipca 2001 r. zagwarantował sędziom w stanie spoczynku prawo do upo-

sażenia, którego uzyskanie wyłącza możliwość ubiegania się o prawo do emerytury

lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu pracy na stanowisku sę-

dziego (art. 100 § 5 u. s. p.). Na podstawie art. 100 § 6 tej ustawy w razie zbiegu

tych uprawnień wypłaca się wyłącznie uposażenie. Jakkolwiek w art. 6 ust. 1 pkt 1

oraz art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.) nie wyłączono sędziów wprost z obo-

wiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, jak również wypadkowego

(tak jak to uczyniono w odniesieniu do prokuratorów), to nie budzi wątpliwości, że

także i ta grupa zawodowa nie podlega wspomnianym ubezpieczeniom.

Katalog świadczeń określonych w art. 94 u. s. p. spowodowanych chorobą nie

wymieniał uprawnień sędziów do uzyskania jednorazowych świadczeń w sytuacji

wystąpienia zdarzeń uregulowanych ustawą wypadkową. Powstała więc luka

prawna, która została wypełniona art. 94a i 94b u. s. p. (art. 1 pkt 24 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy...). Znowelizowana regulacja wprowadza

możliwość uzyskania przez sędziego, który na skutek wypadku przy pracy lub cho-

5

roby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jednora-

zowego odszkodowania. Także z uzasadnienia projektu powyższej nowelizacji wyni-

ka, że ustawodawca nie przewidywał dla sędziów pozostałych świadczeń z tytułu

wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługujących pracownikom (ubezpie-

czonym), gdyż w ich miejsce sędziemu przysługują odpowiednio: wynagrodzenie,

płatny urlop dla poratowania zdrowia, uposażenie w stanie spoczynku, uposażenie

rodzinne.

Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni art. 94b § 8 u.s.p. przez zasto-

sowanie wobec sędziów przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wy-

padków przy pracy i chorób zawodowych w zakresie prawa do renty.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego skarżąca

wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponow-

nego rozpoznania. Skarga kasacyjna zawiera dwie podstawy. W ramach podstawy

dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca zarzuciła niewłaści-

wą interpretację przepisów art. 94a § 3 oraz art. 94b § 8 oraz art. 100 § 5 i § 6 u.s.p.

w kontekście przepisów art. 1, art. 2, art. 3, art. 24 ust. 2a, art. 25 a ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodo-

wych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) oraz przepisów art. 2, art. 6, art. 16,

art. 17, art. 18, art. 25 oraz art. 26b ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpie-

czeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr

199, poz. 1673 ze zm.). Skarżąca podniosła, że w czasie wydania decyzji przez or-

gan rentowy (25 kwietnia 2002 r.) problem świadczeń dla sędziów z tytułu chorób

zawodowych i wypadków przy pracy nie był uregulowany w u. s. p. Kwestię tę pod-

niesiono dopiero w u. s. p. po jej zmianie obowiązującej od 14 stycznia 2004 r. Do tej

pory do sędziów zastosowanie miały przepisy zawarte w ustawie z dnia 12 czerwca

1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych odno-

szące się do ogółu pracowników i stosowanie tej ustawy nie budziło wątpliwości do

dnia 1 stycznia 1998 r., gdyż składki od wynagrodzeń sędziów były odprowadzane

do ZUS. Od 1 stycznia 1998 r. do 1 stycznia 2003 r. nadal obowiązywała, również w

stosunku do sędziów, ustawa wypadkowa z 1975 r. łącząca wypadki przy pracy i

choroby zawodowe ze stosunkiem pracy - a brak było stosownych przepisów w

ustawie o ustroju sądów powszechnych. Powyższa ustawa nie wyłączała sędziów z

zakresu swojego działania. Od 1 stycznia 2003 r. obowiązuje ustawa z 30 paździer-

nika 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób za-

6

wodowych, która wiąże te zdarzenia z ubezpieczeniem społecznym, ale z kolei prze-

pis art. 94b § 8 u.s.p. obliguje do odpowiedniego stosowania ustawy wypadkowej z

30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych wobec sędziów, a więc przy uwzględnieniu okresów składko-

wych spełnionych wcześniej w konkretnym przypadku. Ustawa z 30 października

2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodo-

wych również nie wyłącza sędziów ze swojego działania. Od wynagrodzenia skarżą-

cej, pracującej na stanowisku sędziego niemal 42 lata do czasu przejścia w stan

spoczynku z powodu wieku, odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne

do ZUS przez 37,5 lat, a skoro od 15 kwietnia 2004 r. ustalono jej ograniczoną zdol-

ność do pracy na okres 3 lat z powodu choroby zawodowej, to uzyskała ona upraw-

nienia do otrzymania renty z ZUS z tytułu tej choroby. W sytuacji, gdy przepisy u. s.

p. oraz ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wy-

padków przy pracy i chorób zawodowych nie wyłączają wyraźnie sędziów spod ich

działania, to także przepis art. 100 § 5 i § 6 u.s.p. nie ma zastosowania do świad-

czeń rentowych z powodu chorób zawodowych i wypadków przy pracy, lecz stosow-

ne przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu chorób zawodowych i wy-

padków przy pracy, w szczególności zaś art. 26 ustawy z 30 października 2002 r.

Przepisy art. 25 ust. 3 i art. 26 ust. 2 tej ustawy rozróżniają osoby pobierające upo-

sażenie w stanie spoczynku z powodu wieku oraz z powodu choroby lub utraty sił

regulując kwestię zbiegu uposażenia w stanie spoczynku z rentą z tytułu choroby

zawodowej lub wypadku przy pracy wyraźnie eksponując uposażenie w stanie spo-

czynku przyznane ze względu na wiek.

W ramach podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa procesowego

skarżąca zarzuciła naruszenie art. 378 § 1 zdanie drugie k. p. c. w związku z art. 379

pkt 1 k. p. c. oraz art. 477 10

§ 2 k. p. c., przez nieuwzględnienie przez Sąd drugiej

instancji z urzędu nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji zaist-

niałej na skutek rozpoznania przez Sąd Okręgowy kwestii przysługiwania odwołują-

cej się prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawo-

dową, która to kwestia nie stanowiła przedmiotu bezpośredniego rozstrzygnięcia za-

wartego w decyzji ZUS, w związku z którą wniesiono odwołanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Najdalej idące są zarzuty

drugiej podstawy, których potwierdzenie oznaczałoby nieważność postępowania z

powodu niedopuszczalności drogi sadowej. Rozpoznano je w pierwszej kolejności.

Nieważności postępowania, ograniczonej do postępowania przed Sądem

pierwszej instancji, upatruje skarżąca w tym, że Sąd ten z naruszeniem art. 47710

§ 2

k.p.c. rozpoznał odwołanie według stanu rzeczy, który powstał już po wydaniu decyzji

organu rentowego objętej odwołaniem. Zarzut ten jest bezzasadny przede wszystkim

dlatego, że bezpodstawnie kwalifikuje postępowanie przed Sądem wynikające z od-

wołania od decyzji organu rentowego, tak jakby w ogóle nie należało do drogi sądo-

wej. Tymczasem rozpoznanie odwołania od decyzji organu rentowego stanowi oczy-

wiście - czego skarżąca nie kwestionuje - sprawę z zakresu ubezpieczeń społecz-

nych w rozumieniu art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c., ale tej właściwości sądu nie likwiduje - jak

to niesłusznie ocenia skarżąca - naruszenie przez sąd rozpoznający odwołanie prze-

pisów postępowania, w tym wskazanego w skardze art. 47710

§ 2 k.p.c. Skarżąca

wniosła odwołanie do właściwego sądu i tylko sąd a nie żaden inny organ był wła-

ściwy do rozpoznania tego odwołania. Inną jest rzeczą, bo nie wkraczającą w mate-

rię drogi sądowej, to czy postępowanie sądowe nie uchybiało przepisom postępowa-

nia. Uchybienie tym przepisom, które wskazuje skarga, zostało dostrzeżone przez

Sąd drugiej instancji, a ponieważ stwierdzone uchybienia nie spowodowały nieważ-

ność postępowania z powodu niedopuszczalności drogi sądowej - to Sąd drugiej in-

stancji nie naruszył art. 378 § 1 zdanie drugie k.p.c. Oznacza to w konsekwencji bez-

zasadność tej podstawy skargi, skoro innych zarzutów dotyczących postępowania

przed Sądem, który wydał zaskarżony skargą wyrok, skarga nie zawiera (por. art.

39813

§ 1 w związku z art. 3981

§ 1 i art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.). Wobec akcentowania

w uzasadnieniu skargi kwestii związanych z niejednolitością przedmiotu postępowa-

nia przed organem rentowym i postępowania wynikającego z odwołania od decyzji

organu rentowego należy zauważyć, że o nietrafności stanowiska skarżącej wystar-

czająco jasno świadczy rozstrzygnięcie (treść) zaskarżonego wyroku, które - w jego

części rozstrzygającej o istocie sprawy - orzeka oddalenie odwołania - tego przecież

odwołania, które wniosła Helena W.-R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-

nych-Oddziału w K. z dnia 25 kwietnia 2002 r. Nie zachodzi więc jakakolwiek nieod-

powiedniość pomiędzy przedmiotem postępowania wynikającym na skutek wniesio-

nego do sądu odwołania, a przedmiotem rozpatrywanego w postępowaniu kasacyj-

nym prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

8

Z materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej wynika zagadnienie prawne

dotyczące relacji między wskazanymi w skardze, z jednej strony, przepisami ustawy

o ustroju sądów powszechnych, a z drugiej - przepisami ustaw systemowych z za-

kresu świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy stwierdza, że - wbrew

zarzutom skargi - w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostało przedstawione wyja-

śnienie powyższego zagadnienia, które nie budzi zastrzeżeń. Zasadniczą przesłankę

stanowiska Sądu Apelacyjnego stanowi przekonywająco uzasadniona teza o szcze-

gólnym charakterze (lex specialis) przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych. W ustawie tej uregulowane wszak zostały prawa i obowiązki sędziów

także w odniesieniu do świadczenia przysługującego w razie doznania stałego lub

długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby zawodowej. O tym, że ure-

gulowanie prawne z ustawy dla sędziów „pragmatycznej”, zapewnia sędziom z po-

wyższego ryzyka jednorazowe odszkodowanie, wyłączając prawo do renty z Fundu-

szu Ubezpieczeń Społecznych, w sposób jednoznaczny stanowią wskazane w skar-

dze przepisy art. 94a, 94b oraz 100 § 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o

ustroju sądów powszechnych w ich brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 28 listo-

pada 2003 r. zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 14 stycznia 2004 r.

O tym jakie świadczenia przysługują sędziemu (członkom rodziny sędziego),

który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, doznał stałego lub długo-

trwałego uszczerbku na zdrowiu - że jest to jednorazowe odszkodowanie - stanowi

art. 94a. Natomiast art. 94b u.s.p. poświęcony został kwestiom proceduralnym -

kompetencjom lekarza orzecznika (§ 1), doręczaniu orzeczenia lekarza orzecznika

uprawnionym podmiotom (§ 2), że jednorazowe odszkodowanie przyznaje się na

wniosek (§ 3), decyzyjnej formie rozstrzygania w sprawie przyznania jednorazowego

odszkodowania (§ 4 i § 5), terminowi wypłacania jednorazowego odszkodowania (§

6), oraz trybowi sądowego postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń spo-

łecznych, właściwym w sprawach odwołań od decyzji o przyznaniu lub odmowie

przyznania jednorazowego odszkodowania (§ 7). Wszystkie te określone w art. 94b

u.s.p. procedury dotyczą wyłącznie jednorazowego odszkodowania, a uregulowania

te kończy zawarte w § 8 tego prawa odesłanie do stosowania odpowiedniego - w

zakresie nieuregulowanym - przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Nie może być wątpliwości - jak to trafnie

przyjął Sąd Apelacyjny w podstawie zaskarżonego wyroku - że „odesłanie” to dotyczy

spraw uregulowanych w art. 94b u.s.p., to znaczy spraw, po pierwsze z zakresu jed-

9

norazowego odszkodowania i po drugie - szeroko rozumianych kwestii procedury

dotyczącej jednorazowego odszkodowania. Powyższa ocena zawarta w zaskarżo-

nym wyroku znajduje zdecydowane potwierdzenie w przepisach art. 100 § 5 i § 6

u.s.p. Pierwszy z tych przepisów jednoznacznie przesądza o tym, że „z tytułu pracy

na stanowisku sędziego nie przysługuje prawo do emerytury lub renty z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 91 §

10” (przypadki te nie dotyczą sytuacji rozpatrywanej). Natomiast również jedno-

znacznie w § 6 stanowi się o tym, że „w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie

spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

wypłaca się wyłącznie uposażenie, z zastrzeżeniem § 7” (to zastrzeżenie także nie

dotyczy rozpatrywanego przypadku).

Wprowadzenie powyższych przepisów do ustawy - Prawo o ustroju sądów

powszechnych stanowi - w każdym razie co do zasady - normatywnie jasne ustalenie

stanu prawnego, który - jak to trafnie wywiódł Sąd Apelacyjny - obowiązywał także

przed tą nowelizacją, tyle że normę prawną o przysługiwaniu sędziemu, który wsku-

tek choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,

jednorazowego odszkodowania bez prawa do renty z ubezpieczenia społecznego,

wyprowadzano z szerszej analizy interpretacyjnej. Przedstawione w tym przedmiocie

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenie normy prawnej opiera się na przeko-

nywującej analizie interpretacyjnej z niebudzącym zastrzeżeń wyprowadzeniem

wniosków z sytuacji prawnej wynikającej z uzyskania przez sędziów prawa do spe-

cjalnego dla nich wynagrodzenia w stanie spoczynku oraz związanego z tym zwol-

nienia ich z obowiązującego powszechnie w systemie ubezpieczeń społecznych

obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Należy tu dodać zastrze-

żenie, że rekonstruowana w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku norma prawna

dotyczy wyłącznie dochodzonego w sprawie prawa sędziego do renty z tytułu choro-

by zawodowej (a nie jednorazowego odszkodowania) i dotyczy wyłącznie zdarzeń

zaistniałych - tak jak w sprawie niniejszej - pod rządem wskazanych wyżej przepisów

art. 100 § 5 i § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszech-

nych.

Z powyższych przyczyn, uznając bezzasadność obu podstaw skargi kasacyj-

nej Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 39814

k.p.c.

========================================