III SK 5/07

Wyrok z dnia 6 czerwca 2007 r.

III SK 5/07

Wydanie przez organ regulacyjny postanowienia zobowiązującego

strony umowy o połączeniu sieci do zmiany warunków umowy w celu zapew-

nienia efektywnej konkurencji lub interoperacyjności sieci, nie jest niezbędnym

warunkiem rozstrzygnięcia o zmianie tej umowy w decyzji (art. 83 ust. 2, art. 85

i 86 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne, Dz.U. Nr 73, poz.

852 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Krystyna Bednarczyk, Zbigniew Korzeniowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r.

sprawy z odwołania Telekomunikacji Polskiej SA z siedzibą w Warszawie przeciwko

Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej z siedzibą w Warszawie z udziałem

zainteresowanej Netii SA z siedzibą w Warszawie o ustalenie treści umów, na skutek

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z

dnia 23 sierpnia 2006 r. [...]

1) o d d a l i ł skargę kasacyjną,

2) zasądził od Telekomunikacji Polskiej SA z siedzibą w Warszawie na rzecz

Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt)

oraz na rzecz Netia SA z siedzibą w Warszawie kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) ty-

tułem kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie-Sąd

Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie Telekomunikacji Polskiej SA

od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty z dnia 15 lutego 2002

r., zmieniającej postanowienia umowy o współpracy zawartej w dniu 1 września 1997

r. pomiędzy Netią Telekom Lublin SA i Telekomunikacją Polską SA.

2

Powyższy wyrok zaskarżyła apelacją Telekomunikacja Polska SA zarzucając

naruszenie: 1) art. 65 § 2 k.c., przez błędną interpretację § 9 ust. 1 umowy o współ-

pracy polegającą na przyjęciu, że powyższe postanowienie umowne nie dotyczy

konkretnej koncesji wraz z zezwoleniem, a odnosi się w sposób generalny do upraw-

nień Netii Telekom Lublin SA i jej następcy Netii SA; 2) art. 106 w związku z art. 2 pkt

21 ustawy o podatku od towarów i usług, polegające na przyznaniu spółce Netia Te-

lekom Lublin SA prawa wystawiania na rzecz Telekomunikacji Polskiej SA faktur do-

kumentujących usługę, której Netia w rzeczywistości nie świadczy, wobec czego

faktura nierzetelnie dokumentuje zdarzenie gospodarcze; 3) art. 80 ust. 1 w związku

z art. 150 ust. 1 w związku z art. 151 ustawy Prawo telekomunikacyjne z 2000 r.,

przez przyjęcie, że ustalenie wysokości stawek może odbywać się na podstawie § 9

ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 9 września 1999 r., mimo że

jako przepis wykonawczy do ustawy rozporządzenie to zachowało moc jedynie do 31

grudnia 2002 r.; 3) art. 316 § 1 k.p.c., przez uwzględnienie stanu faktycznego i praw-

nego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a nie w dniu wyrokowa-

nia; 4) art. 85 Prawa telekomunikacyjnego, przez przyjęcie, że wydanie postanowie-

nia zobowiązującego strony umowy o połączeniu sieci do zmiany jej treści nie jest

warunkiem koniecznym do wydania decyzji o zmianie takiej umowy.

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie na podsta-

wie art. 385 k.p.c. oddalił apelację. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne

oraz ocenę prawną zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i przyjął je za wła-

sne.

W zakresie pierwszego z zarzutów apelacji Sąd Apelacyjny wskazał, że § 9

umowy należy oceniać zgodnie z art. 65 § 2 k.c., a więc stosownie do celu i zamiaru

stron. Stronom chodziło o powiązanie czasu obowiązywania umowy z posiadaniem

przez zainteresowanego uprawnień do prowadzenia działalności; umowa stawała się

więc bezprzedmiotowa jedynie w wypadku utraty tych uprawnień (koncesji, zezwole-

nia); § 9 umowy odwołuje się do posiadanych przez Netię Telekom Lublin SA upraw-

nień w sposób ogólny, a numery dokumentów uprawniających do prowadzenia dzia-

łalności zostały powołane w części wstępnej wraz z innymi danymi (adres siedziby

spółki, dane o zarejestrowaniu, wysokość kapitału, skład zarządu i inne), identyfiku-

jącymi stronę umowy. Podzielenie poglądu Telekomunikacji Polskiej SA prowadzi-

łoby do sytuacji, w której zmiana numeru koncesji lub zezwolenia wydanego Netii

Telekom Lublin SA na podstawie ustawy z 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne powo-

3

dowałaby wygaśnięcie umowy pomimo zachowania ciągłości uprawnień. Połączenie

spółek Netia Telekom Lublin SA nastąpiło z dniem 31 grudnia 2003 r. Przejęcie Netii

Telekom Lublin SA przez Netię SA na podstawie art. 492 § 1 k.s.h. spowodowało

wygaśnięcie koncesji 133/96 przyznanej spółce przejmowanej i w efekcie wykreślo-

nej z rejestru przedsiębiorców, ale umowa nadal była kontynuowana przez Netię SA

w oparciu o przyznane jej uprawnienia do czasu, gdy takie były wymagane.

Sąd drugiej instancji nie podzielił podnoszonego w apelacji zarzutu naruszenia

art. 106 w związku z art. 2 pkt 21 ustawy o podatku od towarów i usług. Przyjęty w

decyzji model rozliczeń odsprzedaży usług i ich refakturowaniu, był już wielokrotnie

przedmiotem pozytywnej oceny orzecznictwa jako zgodny z powyższymi przepisami.

Model ten polega na tym, że zainteresowany wystawia TP SA fakturę VAT za całe

połączenie przez niego realizowane. TP SA wystawia zainteresowanemu fakturę

VAT za korzystanie ze swojej sieci przy zestawieniu i realizowaniu połączenia, a więc

fakturę za rozpoczęcie połączenia według stawek interkonektowych określonych w

decyzji. Decyzja nie ingeruje w stosunki pomiędzy TP SA a jej abonentami. Teleko-

munikacja Polska SA umożliwia swoim abonentom realizację uprawnienia do wyboru

operatora i będąc operatorem, z którym abonent posiada zawartą umowę o świad-

czenie usług telekomunikacyjnych (art. 43 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego ), rozli-

cza swoich abonentów za wywołane przez nich połączenie. Podatnik wykonujący

usługę przy pomocy osoby trzeciej ma obowiązek jej refakturowania polegającego w

praktyce na odsprzedaży usług bez doliczania jakiejkolwiek marży. Zdaniem Sądu

drugiej instancji nie ma podstawy do przyjęcia, że faktury wystawiane przez zaintere-

sowanego na rzecz TP SA, o których mowa w punkcie 1.10.2 ppkt b decyzji, mają

charakter faktur „pustych”, dokumentujących usługę, która nie jest przez NTL na

rzecz TP SA świadczona. Przedmiot sprzedaży bowiem istnieje i jest nim usługa te-

lekomunikacyjna, świadczona przez podatnika podatku od towarów i usług na rzecz

osoby trzeciej. Podatnik wykonujący usługę przy pomocy osoby trzeciej ma obowią-

zek jej refakturowania, pomimo że fizycznie usługi dokonuje osoba trzecia.

Co do zarzutu dotyczącego § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Łączności z

dnia 9 września 1999 r. (Dz.U. Nr 79, poz. 897), to przepis ten nie utracił mocy obo-

wiązującej z dniem 1 stycznia 2001 r. W wyroku z 13 maja 2004 r., III SK 47/04

(OSNP 2005 nr 8, poz. 19), Sąd Najwyższy stwierdził, że § 9 ust. 1 pkt 4 rozporzą-

dzenia nakazywał, aby operator posiadający pozycję dominującą brał pod uwagę

doświadczenia innych operatorów europejskich z uwzględnieniem stopnia rozwoju

4

rynku polskiego, zaś art. 80 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego pozwalał Prezesowi

URTiP stosować stawki operatorów europejskich z uwzględnieniem stopnia rozwoju

rynku polskiego. Odesłanie do doświadczeń innych operatorów europejskich w za-

kresie zasad ustalania uzasadnionych kosztów i odwołania do metodologii ustalania

takich kosztów nie pozostawało w kolizji, ale uzupełniało treść początkowej regulacji

z przepisu art. 80 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, który nakazywał operatorowi

ustalać opłaty na podstawie uzasadnionych kosztów związanych z usługami teleko-

munikacyjnymi niezależnie od sposobu ich wykonywania, wyliczonych według przej-

rzystych i obiektywnych kryteriów, zapewniających równe traktowanie użytkowników,

przy uwzględnieniu - w razie potrzeby - odpowiednich doświadczeń operatorów eu-

ropejskich. Wobec tego jedyna metoda uzasadnionych kosztów własnych respektu-

jąca kryteria z art. 80 ust. 1 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego mogła być przed no-

welizacją z 2 maja 2003 r. stosowana z uwzględnieniem doświadczeń, jakimi w me-

todyce kalkulowania kosztów dysponowali inni operatorzy europejscy. Z kolei od dnia

1 października 2003 r. Prezes URTiP, zgodnie z art. 80 ust. 6 Prawa telekomunika-

cyjnego dysponował kompetencją, która w razie braku porozumienia stron co do wy-

sokości opłat z tytułu korzystania z połączonych sieci i niebędących w stanie wyka-

zać, że stosowane opłaty są ustalone na poziomie uzasadnionych w rozumieniu art.

80 ust. 1 pkt 2, umożliwiała narzucenie stosowania stawek innych operatorów euro-

pejskich. Nie jest to więc proste przeniesienie do Prawa telekomunikacyjnego do-

tychczasowej regulacji podustawowej, ale bardzo jednoznaczne zaostrzenie reżimu

kalkulacji opłat. Powyższy pogląd został wielokrotnie potwierdzony w orzecznictwie

sądów, które konsekwentnie nieuwzględniały podnoszonego zarzutu, a powód nie

wskazał w czym przyjęta w zaskarżonej decyzji metoda rozliczeń i wysokości stawek

narusza postanowienia art. 80 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, czyli nakaz stoso-

wania przejrzystych i obiektywnych kryteriów, zapewniających równe traktowanie

użytkowników oraz nakaz uwzględniania uzasadnionych kosztów, związanych z wy-

konywaną usługą.

Co do zarzutu naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że

przy interpretacji zasad prawa międzyczasowego przyjmuje się, że jeżeli stan prawny

powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpił pod rządem

dawnej ustawy, to do oceny skutków prawnych stosuje się ocenę dawną, także po

wejściu w życie nowej ustawy. Postępowanie przez Sądem Ochrony Konkurencji i

Konsumentów jest postępowaniem pierwszoinstancyjnym i gospodarczym. Powód

5

kwestionując zatem stwierdzenie Sądu, że „w dacie wydawania decyzji nie miał

opracowanej kalkulacji kosztów” winien tę kalkulację przedstawić w toku postępowa-

nia i poddać pod ocenę Sądu pierwszej instancji w postępowaniu dowodowym. Pre-

zes URTiP wydając decyzję w czasie obowiązywania Prawa telekomunikacyjnego z

2000 r. zgodnie z jego art. 80 ust. 6 miał obowiązek - w razie braku możliwości usta-

lenia uzasadnionych kosztów - uwzględniać stawki innych operatorów europejskich

działających na konkurencyjnych rynkach oraz stopień rozwoju rynku polskiego. Za-

skarżona decyzja reguluje stosunki pomiędzy stronami od dnia jej wydania (od ponad

czterech lat).

Sąd drugiej instancji za bezzasadny uznał również podnoszony w apelacji za-

rzut naruszenia art. 85 Prawa telekomunikacyjnego. Powołany przepis stanowi, że

Prezes URTiP może zobowiązać strony do zmiany treści umowy w drodze porozu-

mienia. Sformułowanie to świadczy, że takie postępowanie Prezesa nie jest każdora-

zowo obligatoryjne. Spółki z grupy Netia zwróciły się do Prezesa URTiP (wnioskiem z

30 czerwca 2001 r.) o wydanie decyzji w sprawie zmiany umowy o współpracy wo-

bec niemożności uzgodnienia stanowisk. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Pre-

zes URTiP wystąpił do powódki o przedstawienie jej stanowiska i przedłożenie do-

wodów. Ponadto przeprowadził rozprawę administracyjną. W czasie rozprawy strony

nie doszły do porozumienia i wnioskodawcy pozostawili rozstrzygnięcie Prezesowi

URTiP w drodze decyzji administracyjnej. Taki tryb postępowania nie może być

uznany za naruszający proporcję pomiędzy celem w postaci dążenia do efektywności

konkurencji i interoperacyjności sieci, a środkiem w postaci ingerencji administracyj-

nej będącej przełamaniem autonomii stron umowy.

Przepis art. 86 Prawa telekomunikacyjnego został zmieniony z dniem 1 paź-

dziernika 2003 r. (Dz.U. Nr 113, poz. 1070) przez dodanie punktu 2, stanowiącego,

że w przypadku złożenia przez operatora wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 83

ust. 2, zastępującej zmianę umowy o połączeniu sieci, art. 85 ust. 1 nie ma zastoso-

wania. Ta późniejsza zmiana jest wynikiem konieczności rozszerzenia uprawnień

Prezesa w stosunku do poprzednio obowiązującej wersji, zgodnie z którą mógł on

zobowiązać strony do zmiany umowy.

Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła strona

powodowa. Skarga kasacyjna ma dwie podstawy. W ramach podstawy dotyczącej

naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 65 §

2 k.c., polegające na błędnej interpretacji § 9 ust. 1 umowy o współpracy zawartej

6

pomiędzy TP SA a zainteresowaną w dniu 1 września 1997 r., przez przyjęcie, że

powyższe postanowienie umowne nie dotyczy konkretnej koncesji wraz z zezwole-

niem Ministra Łączności wydanych Netii Telecom Lublin SA, a odwołuje się w sposób

ogólny do posiadanych przez Netię Telecom Lublin SA uprawnień; 2) art. 106 w

związku z art. 2 pkt 22 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

(Dz.U. Nr 54, poz. 535) polegające na przyznaniu Netii Telecom Lublin SA prawa

wystawiania na rzecz TP SA faktur, które dokumentują usługę, której Netia Telecom

Lublin SA w rzeczywistości nie świadczy, wobec czego dochodzi do sytuacji, w której

faktura nierzetelnie dokumentuje zdarzenie prawne; 3) art. 80 ust.1 w związku z art.

150 ust. 1 w związku z art. 151 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunika-

cyjne (Dz.U. Nr 73, poz. 852, ze zm.), przez przyjęcie, że ustalenie wysokości stawek

może się odbywać na podstawie § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Łączności z

dnia 9 września 1999 r. w sprawie ogólnych warunków przyłączenia sieci telekomu-

nikacyjnych oraz zasad rozliczeń (Dz.U. Nr 79, poz. 897), mimo że przepisy wyko-

nawcze do ustawy Prawo telekomunikacyjne zachowały moc jedynie do dnia 31

grudnia 2002 r. oraz w sytuacji, gdy § 9 ust. 1 pkt 4 był sprzeczny z przepisami

Prawa telekomunikacyjnego z 2000 r.; 4) art. 85 Prawa telekomunikacyjnego, przez

przyjęcie, że wydanie postanowienia zobowiązującego strony umowy o połączeniu

sieci do zmiany jej treści nie jest warunkiem koniecznym dla wydania decyzji o zmia-

nie umowy o połączeniu sieci.

W zakresie podstawy dotyczącej naruszenia przepisów prawa procesowego

zarzucono naruszenie art. 316 § 1 k.p.c., polegające na uwzględnieniu stanu faktycz-

nego i prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji z 15 lutego 2002 r. a nie w

dniu wydania zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany Prezes Urzędu Komunikacji

Elektronicznej wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania a w razie jej przyję-

cia o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Pozwany wniósł także o zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem Najwyższym według norm przepisa-

nych prawem.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła także zainteresowana Netia SA z

siedzibą w Warszawie. Zainteresowana wniosła o odmowę przyjęcia skargi do roz-

poznania a w przypadku jej przyjęcia o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

Każde z przedstawionych w podstawach skargi kasacyjnej zagadnień praw-

nych było już przedmiotem szczegółowej i wystarczającej oceny w sądowym postę-

powaniu apelacyjnym. Skarga kasacyjna do tej kontrowersji nie dodaje nic nowego

tak co do jej zakresu jak i zakresu rozpatrywanej argumentacji. Uznając, że jasno i

wyczerpująco przedstawionemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisku

Sądu Apelacyjnego skarżący nie przeciwstawił zasadnych zarzutów, podzielając

podstawy wyroku, można w niniejszym uzasadnieniu ograniczyć się do zaakcento-

wania kwestii (argumentów) o znaczeniu rozstrzygającym.

Pierwsze z wynikających ze skargi kasacyjnej zagadnień dotyczy art. 65 § 2

k.c., stosownie do którego w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar

stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Wbrew zupełnie

nieprzekonywającej argumentacji skargi stanowisko zaskarżonego wyroku dokładnie

odpowiada dyrektywom interpretacji umów określonym w powołanym wyżej przepi-

sie. Przedmiotowa umowa w „jej dosłownym brzmieniu” § 9 ust. 1 sugerowała, że zo-

stała zawarta na czas obowiązywania koncesji i zezwolenia Ministra Łączności, któ-

rymi dysponowała jedna ze stron tej umowy. Jednakże wszechstronna analiza usta-

lonych okoliczności faktycznych, okoliczności dotyczących brzmienia pozostałych

części umowy w szczególności dotyczących przyczyny określenia pewnych przy-

miotów stron umowy w relacji do ustalonych w umowie zobowiązań, okoliczności

kontekstu prawnego wymagającego wówczas do tego rodzaju umów wyposażenia w

uprawnienia wynikające z koncesji (zezwolenia), a także dotyczących faktycznego

rozumienia przez strony przyjętych w umowie zobowiązań niezależnie od tego z ja-

kiej konkretnie decyzji koncesyjnej wynikało uprawnienie w zakresie przedmiotu

umowy - stanowiły uzasadnioną podstawę do wyjaśnienia spornej kwestii, tak jak

tego wymaga art. 65 § 2 k.c., według zgodnego zamiaru stron i celu umowy.

Druga z kwestii podniesionych w skardze kasacyjnej zawiera nieprzekonywu-

jącą krytykę przyjętej w decyzji Prezesa URTiP konstrukcji fakturowania (refakturo-

wania) objętych decyzją rozliczeń pomiędzy TP SA a NTL z tytułu połączeń. Skarżą-

cy bezzasadnie zarzuca jakoby w zaaprobowanym w zaskarżonym wyroku sposobie

określania zobowiązań umownych TP SA i NTL oraz ich fakturowania zachodziła

sprzeczność, w szczególności prowadząca do bezpodstawnego wystawienia faktur

pustych albo wręcz obrazujących zobowiązania TP SA za usługę, którą ona sama (a

nie NTL) wykonywała. Tymczasem, w świetle wyjaśnień poświęconych tej kwestii w

8

zaskarżonym wyroku, z przedmiotowej decyzji Prezesa URTiP nie może powstawać

wątpliwość co do zakresu usług świadczonych pomiędzy Netią a TP i co do odpo-

wiedniego uchwycenia tych powiązań w czynnościach dokumentacyjnych z zakresu

podatku od towarów i usług z uwzględnieniem usługi świadczonej na rzecz abonen-

tów. To właśnie ze względu na potrzebę niemodyfikowania stosunków pomiędzy TP

SA a jej abonentami, pomimo przedmiotowego powiązania usług dokonywanych z

udziałem NTL, została wykorzystana instytucja tzw. refaktury. Bez zmieniania

stosunków pomiędzy TP SA a jej abonentami zapewniono im uprawnienie do wyboru

operatora przy równoczesnym pozostawieniu - w przypadku wyboru dla realizacji

połączenia NTL - rozliczenia za wywołane połączenie. Należy także podkreślić, że w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny powołał się na praktykę orzecz-

niczą (wskazane wyroki NSA i Sądu Najwyższego) stosowania odsprzedaży usług

(refaktury) w sytuacji gdy podatnik podatku od towarów i usług wykonuje usługę z

udziałem (przy pomocy) innego podmiotu. O niesprzeczności z prawem funkcjonują-

cej w praktyce w sytuacjach podobnych do tej, która miała miejsce w rozpatrywanym

przypadku instytucji refakturowania, wypowiedział się ostatnio Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 21 marca 2006 r., III SK 1/06.

Trzeci z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21

lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne, który określa zasady ustalania opłat z tytułu

wzajemnego korzystania z połączonych sieci telekomunikacyjnych przez strony

umowy o połączeniu sieci zawartej pomiędzy operatorami publicznymi. Opłaty te po-

winny być ustalane na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów, zapewnia-

jących równe traktowanie użytkowników (pkt 1) i uwzględniać uzasadnione koszty

związane ściśle z wykonywanymi usługami telekomunikacyjnymi, niezależnie od

sposobu ich wykonywania (pkt 2). Naruszenia tych przepisów ustawy skarżący nie

wykazywał przez twierdzenie o tym, że decyzja Prezesa URTiP z dnia 15 lutego

2002 r. będąca przedmiotem oceny w sprawie, pozostaje w sprzeczności z ustawo-

wo określonymi zasadami, w szczególności że nie uwzględnia uzasadnionych kosz-

tów związanych ściśle z wykonywanymi usługami, niezależnie od sposobu ich wyko-

nywania. Nie odnosząc się wprost do zasad wynikających z powołanej regulacji usta-

wowej, w szczególności pomijając fakt nieprzedstawienia w sprawie przez TP SA

własnej kalkulacji uzasadnionych kosztów, skarżący ograniczył przedstawiony zarzut

do kwestionowania dopuszczalności zastosowania w decyzji Prezesa URTiP z dnia

15 lutego 2002 r. § 9 ust 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 9 września

9

1999 r. w sprawie ogólnych warunków przyłączenia sieci telekomunikacyjnych oraz

zasad rozliczeń. Przepis ten zobowiązywał, w przypadku braku możliwości ustalenia

kosztów wynikających z przyjęcia dodatkowego ruchu telekomunikacyjnego w rozli-

czeniach, brać pod uwagę doświadczenia innych operatorów europejskich działają-

cych na konkurencyjnych rynkach, z uwzględnieniem stopnia rozwoju rynku pol-

skiego.

Nie ma racji skarżący, że zastosowanie powyższego przepisu w ocenianej co

do zgodności z prawem decyzji Prezesa URTiP z dnia 15 lutego 2002 r. pozostaje w

sprzeczności z art. 150 ust. 1 i art. 151 Prawa telekomunikacyjnego. Chodzi tu bo-

wiem - jak to zostało właściwie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - o

przepis wykonawczy do poprzedniej ustawy, który zachował moc przez okres 2 lat od

dnia wejścia w życie ustawy Prawo telekomunikacyjne (1 stycznia 2001 r.), bo z

ustawą tą nie pozostawał w sprzeczności. O takiej - niesprzecznej - relacji wskaza-

nego przepisu wykonawczego z art. 80 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego przekony-

wująco wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2004 r., III SK

47/04 (OSNP 2005 nr 8, poz. 119). Stanowisko to, przyjęte także w zaskarżonym

wyroku, skład Sądu Najwyższego rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela.

Zawarte w przedmiotowym przepisie wykonawczym odwołanie do doświadczeń in-

nych operatorów europejskich w zakresie ustalenia uzasadnionych kosztów, wynika-

jących z przyjęcia dodatkowego ruchu telekomunikacyjnego, z uwzględnieniem stop-

nia rozwoju rynku polskiego, nie tylko nie pozostawało w kolizji, ale znakomicie uzu-

pełniało zasady określone w art. 80 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego. Takie uzupeł-

niające ustawową regulacją znaczenie omawianego § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia

potwierdziła ustawa nowelizacyjna z dnia 22 maja 2003 r. (Dz.U. Nr 113, poz. 1070),

która z mocą od dnia 1 października 2003 r., wprowadziła do art. 80 jego ust. 6, okre-

ślający kompetencję Prezesa URTiP w przypadku braku możliwości ustalenia kosz-

tów uzasadnionych (zgodnie z ust 1 pkt 2), do uwzględnienia stawek innych operato-

rów europejskich działających na konkurencyjnych rynkach oraz stopień rozwoju

rynku polskiego. W powołanym wyżej wyroku Sądu Najwyższego wyjaśniono, że

nowa regulacja ustawowa pozwalająca w określonych warunkach Prezesowi URTiP

narzucić stosowanie stawek innych operatorów europejskich wyraża zasadę, która

poprzednio już obowiązywała w łagodniejszej formule w regulacji podustawowej.

Warto w tym kontekście także zwrócić uwagę, że - jak to przedstawił Urząd

Komunikacji Elektronicznej w odpowiedzi na skargę kasacyjną - operatorzy europej-

10

scy działający na konkurencyjnych rynkach, to w ogromnej większości operatorzy

działający w państwach członkowskich Unii Europejskiej, którzy stosownie do wska-

zanych dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady zobowiązani są do określania

opłat pobieranych w ramach połączeń sieci na orientacji kosztowej, uwzględniającej

aktualne koszty i uzasadnioną stopę zwrotu nakładów. Także więc z tego względu

nie ma racji skarżący, który w zastosowaniu przepisu umożliwiającego uwzględnienie

doświadczeń innych operatorów europejskich niesłusznie dopatrywał się sprzeczno-

ści z „zasadą” uwzględniania uzasadnionych kosztów, o której mowa w art. 80 ust. 1

pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego.

Kolejny - dotyczący art. 85 Prawa telekomunikacyjnego - zarzut rozpatrywanej

skargi kasacyjnej jest przede wszystkim zarzutem nieodnoszącym się do podstawy

prawnej decyzji Prezesa URTiP z dnia 15 lutego 2002 r. i z tego już tylko powodu jest

zarzutem chybionym (por. art. 39813

§ 1 k.p.c.). Przypomnieć bowiem należy że - jak

to wyjaśnił Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - będąca przed-

miotem sądowej weryfikacji w sprawie decyzja Prezesa URTiP została wydana na

wniosek spółek z grupy Netia o rozstrzygnięcie sprawy zmiany umowy o połączeniu

sieci w drodze decyzji Prezesa URTiP. W uwzględnieniu tego wniosku i z uwzględ-

nieniem wyniku rozprawy administracyjnej, która nie doprowadziła do zmiany umowy

o połączeniu sieci w drodze umownej, została wydana przedmiotowa decyzja z dnia

15 lutego 2002 r. o zmianie umowy o połączeniu sieci. Przesłanki tej decyzji i jej pod-

stawa prawna nie odnoszą się do wskazanego w skardze art. 85 ale do art. 86 Prawa

telekomunikacyjnego i zawartego w nim odesłania do odpowiedniego stosowania w

sprawie zmian umów o połączeniu sieci przepisów art. 82 - 84. Bezpośrednią pod-

stawą decyzji Prezesa URTiP stanowiły art. 83 ust 2 i art. 84, które określają prze-

słanki decyzyjnego rozstrzygnięcia sprawy i pomimo tego że zasadniczym źródłem

zobowiązań operatorów łączonych sieci powinna być umowa, ta decyzja - w myśl art.

84 ust 2 Prawa telekomunikacyjnego - zastępowała umowę o połączeniu sieci. Jeśli

zatem skarga kasacyjna nie przedstawiła zarzutu naruszenia przepisów określają-

cych podstawę decyzji Prezesa URTiP, będącą także podstawą prawną zaskarżone-

go wyroku rozstrzygającego o legalności przedmiotowej decyzji URTiP, to wyłączyła

w ten sposób te kwestie - zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c. - z zakresu rozpoznania

sprawy przez Sąd Najwyższy.

Ponadto Sąd Najwyższy podziela wynikającą z zaskarżonego wyroku ocenę

prawną dotyczącą określonej w art. 85 Prawa telekomunikacyjnego instytucji posta-

11

nowienia Prezesa URTiP zobowiązującego strony umowy o połączeniu sieci do

zmiany jej treści w celu zapewnienia efektywnej konkurencji lub interoperacyjności

sieci. Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej nie budzi zastrzeżeń

stanowisko Sądu Apelacyjnego, że w ustalonych okolicznościach dotyczących braku

woli obu stron umowy o połączeniu sieci dokonania zmiany treści tej umowy, roz-

strzygnięcie sprawy w formie decyzji było funkcjonalnie odpowiednie i miało - o czym

była mowa wyżej - odrębną podstawą prawną. Nie ma racji skarżący, twierdząc, że

postanowienie, o którym mowa w art. 85 Prawa telekomunikacyjnego, postanowienie

przecież nie obligatoryjne ale podejmowane przez Prezesa URTiP z urzędu (w każ-

dym czasie - w celu zapewnienia efektywnej konkurencji lub interoperacyjności sieci)

- musiało być koniecznie wydane przed rozstrzygnięciem o zmianie umowy o połą-

czeniu sieci w trybie decyzyjnym. Należy zauważyć, że wyłożona w drodze interpre-

tacji relatywna autonomiczność postępowania określonego w art. 85 ust. 1 Prawa te-

lekomunikacyjnego została potwierdzona wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku zmianą art. 86 Prawa telekomunikacyjnego (Dz.U. z 2003 r. Nr 113 poz.

1070), w którym dodany został ustęp 2 stanowiący, że trybu określonego w art. 85

ust. 1 nie stosuje się w przypadku złożenia przez operatora wniosku o wydanie decy-

zji w trybie art. 83 ust. 2 .

Jeżeli chodzi o drugą podstawę skargi kasacyjnej i wskazany w tym zakresie

jedyny zarzut naruszenia art. 316 § 1 k.p.c., to pomijając ogólne i bez określenia

związku z podstawami wyroku uwagi skarżącego na temat tzw. prawa międzyczaso-

wego, należało rozważyć tylko kwestie dostatecznie przez skarżącego skonkretyzo-

wane (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2002 r., I CKN 194/00). Dotyczą

one po pierwsze niewyjaśnienia tego „czy istnieje kalkulacja kosztów” i po drugie, że

po wydaniu decyzji Prezesa URTiP z dnia 15 lutego 2002 r. przestało obowiązywać

od 31 grudnia 2002 r. zastosowane w tej decyzji rozporządzenie Ministra Łączności z

dnia 9 września 1999 r.

Żadna z tych kwestii nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 316 k.p.c. (chodzi

zapewne o § 1 tego przepisu), stanowiącego, że po zamknięciu rozprawy, sąd wy-

daje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

Podstawy wyroku - ustalenia faktyczne i przypisana im ocena przepisów prawa mate-

rialnego - odpowiadają przedmiotowi postępowania sądowego wynikającego z odwo-

łania od określonej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty (art.

47957

pkt 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację Telekomunikacji

12

Polskiej SA jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.) po uznaniu, że rozpoznający sprawę w

pierwszej instancji Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyjaśnił wszystkie oko-

liczności sprawy i zasadnie rozstrzygnął o tym, że nie było podstaw do uwzględnienia

odwołania (art. 47964

§ 1 k.p.c.). Istotę tego rozstrzygnięcia stanowiła weryfikacja

podstaw prawnych zaskarżonej odwołaniem decyzji, oparta na wyjaśnieniu wszyst-

kich istotnych okoliczności, które powinny mieć znaczenie dla oceny zasadności

(podstaw) zarzutów skierowanych przeciwko przedmiotowej decyzji, stanowiącej re-

alizację ustawowej kompetencji ówczesnego Prezesa URTiP do rozstrzygnięcia o

zmianie umowy o połączeniu sieci. Istotną przesłanką tej decyzji w zakresie ustalonej

wysokości opłat było stwierdzenie braku „kalkulacji kosztów” związanych z wykony-

waniem usług telekomunikacyjnych. Jeżeli zatem skarżący nie kwestionuje powyż-

szych podstaw decyzji Prezesa URTiP, w szczególności tego, że „kalkulacji kosztów”

rzeczywiście nie było w okresie istotnym z punktu widzenia podstaw decyzji Prezesa

URTiP, to nie jest zasadne przedstawienie w skardze jakiejś hipotezy co do potrzeby

wyjaśnienia tego czy kalkulacja kosztów „może nie powstała” w późniejszym okresie.

Zarzut ten jest bezpodstawny także dlatego, że brak wyjaśnienia kwestii, którą skar-

żący uznaje za istotną, nie wynika z naruszenia przepisów postępowania dowodowe-

go, którego skarżący w ogóle nie wskazuje.

Jeżeli zaś chodzi o kwestię dotyczącą zastosowania § 9 ust. 1 pkt 4 rozporzą-

dzenia Ministra Łączności z dnia 9 września 1999 r., to - jak to już wyjaśniono w za-

kresie oceny drugiego z zarzutów materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej -

przepis ten stanowił element podstawy prawnej zrealizowanej w decyzji Prezesa

URTiP jego kompetencji do ustalenia wysokości opłat z tytułu wzajemnego korzysta-

nia przez operatora z połączonych sieci telekomunikacyjnych.

Z powyższych przyczyn, uznając, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych

podstaw Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 39814

k.p.c.

========================================