III CSK 59/07

Sygn. akt III CSK 59/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Henryk Pietrzkowski

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa K. sp. z o.o.

przeciwko J.G. i M.T.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 sierpnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2006 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

pozwanych J.G. i M.T. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 sierpnia 2005

r., utrzymującego w mocy nakaz zapłaty, którym nakazano, żeby pozwani zapłacili

solidarnie powódce – K. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę

135.759,50 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 5 listopada 2003 r. oraz kwotę

9.311 zł kosztów procesu.

Wyrok ten wydany został na podstawie ustaleń, według których w dniu

31 lipca 2002 r. zawarta została przez powódkę i T.G. umowa o świadczenie usług,

na podstawie której T.G. miał zostać przedstawicielem handlowym powódki.

Umowa przewidywała świadczenie przez T.G. na rzecz powódki usług w zakresie

rozbudowy i administracji sieci kontrahentów firmy oraz w zakresie spedycji,

transportu i usług finansowych. Dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń

powódki w stosunku do T.G., które mogłyby powstać w przyszłości w związku z

wykonaniem umowy, T.G. został zobowiązany do wystawienia weksla in blanco,

poręczonego przez dwie osoby fizyczne. Weksel taki, poręczony przez pozwanych,

został wystawiony. W deklaracji wekslowej, podpisanej przez strony umowy i

pozwanych, wskazano jako cel wystawienia weksla zabezpieczenie ewentualnych

roszczeń powódki wynikających z umowy o świadczenie usług spedycyjno-

transportowych. Powódka wypełniła weksel na kwotę 135.759,50 zł, wyrażającą

wartość szkody w jej mieniu spowodowanej niewywiązaniem się T.G. z zawartej z

nią umowy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwani – ojciec i siostra T.G. – znali

jego sytuację życiową i wiedzieli, jaki jest zakres umowy łączącej go z powódką.

Była to jedyna umowa między tymi stronami. Pozwani mimo, że nie zapoznali się

szczegółowo z jej treścią, wiedzieli jakie roszczenia zabezpiecza udzielone przez

nich poręczenie wekslowe. Okoliczność, że w deklaracji wekslowej była mowa o

„zabezpieczeniu ewentualnych roszczeń wynikających z zawartej umowy o

świadczenie usług spedycyjno-transportowych”, nie oznacza, iż poręczenie

dotyczyło tylko i wyłącznie tak nazwanej umowy. Nieuzasadniony jest więc zarzut

pozwanych, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem.

3

Podstawą skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku wymienionego na wstępie

jest naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 65 k.c. i art. 10 oraz 32 Prawa wekslowego wobec przyjęcia,

że powódka wypełniła weksel zgodnie z porozumieniem i że poręczyciele wekslowi

odpowiadają także za zobowiązanie wynikające z innej umowy, aniżeli wskazana

w deklaracji wekslowej. Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku, uchylenie

nakazu zapłaty wydanego w stosunku do nich i oddalenie powództwa, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonego wyroki i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji

do ponownego rozpoznania.

Powódka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przy uzupełnieniu weksla in blanco i przy dochodzeniu roszczeń z tego

weksla przez stronę porozumienia zawartego przy jego wystawieniu obowiązuje

i wiąże strony treść tego porozumienia, tzw. deklaracji wekslowej. Jeżeli deklarację

tę podpisał także poręczyciel, remitent jest związany jej treścią i może dochodzić od

poręczyciela roszczeń z tytułu udzielonego przez niego poręczenia wekslowego

tylko w granicach określonych porozumieniem. Jest to pogląd utrwalony

w orzecznictwie. Jego wyrazem są powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia

Sądu Najwyższego: wyrok z dnia 26 listopada 1997 r., III CRN 269/73 (OSPiKA

1975, nr 10, poz. 210) i wyrok z dnia 8 maja 1997 r., II CKN 158/97 (OSNC 1997, nr

10, poz. 156). Wyrażają go także inne orzeczenia Sądu Najwyższego, m.in. wyrok

z dnia 25 września 1996 r., II CKU 1/96 (Prok. i Pr. 1997, nr 2, str. 32), wyrok z dnia

26 stycznia 2001 r., II CKN 25/00 (OSNC 2001, nr 7-8, poz. 117), wyrok z dnia

22 czerwca 2006 r., V CSK 70/06 (OSNC 2007, nr 4, poz. 59), wyrok z dnia

29 czerwca 2006 r., IV CSK 53/06 (niepubl.).

W sprawie, w której wniesiona została rozpoznawana skarga kasacyjna,

sporna jest treść deklaracji wekslowej podpisanej przez remitenta, wystawcę

weksla i poręczycieli w związku z wystawieniem weksla in blanco. Sformułowanie

tej deklaracji, według którego celem wystawienia weksla było zabezpieczenie

ewentualnych roszczeń remitenta w stosunku do wystawcy weksla określa zakres

zabezpieczenia wekslowego jako odnoszący się do roszczeń powstałych w związku

z wykonaniem umowy o świadczenie usług spedycyjno-transportowych. Oczywiście

4

nie oznacza to, że w świetle art. 65 § 2 k.c. nie było możliwe ustalenie,

że w rzeczywistości zakres zabezpieczenia wekslowego był szerszy. Nie można

jednakże nie podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok wydany

został z naruszeniem art. 65 § 2 k.p.c. Należy zgodzić się ze skarżącymi,

że ustalenia faktyczne poczynione w sprawie nie stanowią wystarczającej podstawy

do przyjęcia, że według porozumienia stron stosunku wekslowego, weksel in blanco

został wystawiony celem zabezpieczenia roszczeń remitenta w stosunku

do wystawcy weksla, nie tyko wynikających z umowy o świadczenie usług

spedycyjno-transportowych, ale także wynikających z innego rodzaju umów,

do świadczenia których wystawca weksla zobowiązał się względem remitenta

umową z dnia 31 lipca 2002 r.

W sytuacji, gdy strony odmiennie rozumieją treść deklaracji wekslowej,

miarodajne było ustalenie tej treści na podstawie kryterium obiektywnego, według

którego właściwy dla prawa sens umowy ustala się na podstawie przypisania

normatywnego, czyli tak jak w istniejących okolicznościach strony umowy sens ten

mogły i powinny rozumieć (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168).

Wobec tego, że porozumienie co do wypełnienia weksla ujęte zostało

w formie pisemnej, czyli wyrażone w dokumencie, to dla ustalenia rzeczywistej jego

treści powinna być przyjęta przede wszystkim wykładnia tekstu dokumentu.

W procesie jego interpretacji podstawowa rola powinna przypaść językowym

regułom znaczeniowym. Te zaś przemawiają za interpretacją spornej treści

deklaracji wekslowej zaprezentowaną przez pozwanych. Okoliczność, że są oni

bliskimi wystawcy weksla, znali jego sytuację życiową i znali zakres łączącej go

z powódką umowy z dnia 31 lipca 2002 r., która była jedyną umową między tymi

stronami, nie wyklucza możliwości rozumienia zakresu zabezpieczenia wekslowego

określonego w deklaracji wekslowej zgodnie z brzmieniem tej deklaracji, zwłaszcza

że nie odwołuje się ona ani wprost, ani bezpośrednio do umowy z dnia 31 lipca

2002 r.

Tekst deklaracji wekslowej był projektem dokumentu przygotowanym

przez powódkę, który powinien być tak sporządzony, aby jednoznacznie wyrażał

wolę osób, które zawierają porozumienie. Przy jego interpretacji powinna

5

przeważać ochrona osób, które podpisały go w zaufaniu do jego treści, tym bardziej

gdy nie jest ona zawarta w formie skomplikowanej formuły słownej, jest

jednoznaczna i jasna dla każdego odbiorcy.

Wobec powyższego, uznając skargę kasacyjną za zasadną, Sąd Najwyższy

na podstawie art. 39815

§ 1 zd. pierwsze k.p.c. oraz art. 39821

w zw. z art. 108 § 2

k.p.c. orzekł jak w sentencji.