III PK 6/08

Sygn. akt III PK 6/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z powództwa A. G.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu […] o

wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lipca 2008 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 9 października 2007 r.,

oddala skargę.

U z a s a d n i e n i e

Powódka w sprawie przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi

Wojewódzkiemu /.../ o wynagrodzenie wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 9 października 2007 r. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jej

apelację od wyroku Sądu Rejonowego zasądzającego na jej rzecz wyrównanie

2

wynagrodzenia z okres od stycznia do marca 2003 r z odsetkami oraz odsetki od

comiesięcznej kwoty 110,23 zł za poszczególne miesiące od lutego 2002 r. do

stycznia 2003 r. do dnia zapłaty to jest do 25 lipca 2003 r. i oddalającego

powództwo w pozostałej części .

Powódka była zatrudniona w pozwanym Szpitalu jako położna. Dnia 28

grudnia 2000 r. Szpital i związki zawodowe zawarły protokół postrajkowy

przewidujący, między innymi dla położnych, od dnia 1 stycznia 2001 r. podwyżkę

wynagrodzenia zasadniczego o 100 zł. Od dnia 1 stycznia 2001 r. obowiązywał art.

4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania

przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych

ustaw (jednolity tekst: Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) przewidujący

zwiększenie wynagrodzenia pracowników samodzielnych publicznych zakładów

służby zdrowia o 203 zł od dnia 1 stycznia 2001 r. oraz o 110,23 zł od dnia 1

stycznia 2002 r. Pozwany w marcu 2001 r. włączył do całości wynagrodzenia

pracowników kwotę 203 zł, wliczając w to kwotę 100 zł wynikającą z porozumienia

zbiorowego w postaci protokółu postrajkowego. Należna od 1 stycznia 2002 r.

podwyżka miesięcznego wynagrodzenia 110,23 zł. została wypłacona jednorazowo

25 lipca 2003 r. Dnia 17 marca 2003 r. strony zawarły porozumienie zmieniające

umowę o pracę ustalając nowe wynagrodzenie zasadnicze od 1 stycznia 2003 r. w

którym uwzględniono kwoty jego wzrostu przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia

16 grudnia 1994 r.

Na podstawie tak ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego,

zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku, zasądzono na rzecz powódki dwie

kwoty: odsetki ustawowe od wypłaconej z opóźnieniem comiesięcznej kwoty 110,23

zł za 2002 r. (art. 481 k.c. w związku z art. 300 k.p.) oraz wyrównanie

wynagrodzenia za styczeń i luty 2003 r. o kwotę 110,23 zł z odsetkami do dnia

zapłaty. W odniesieniu do tego roszczenia Sąd uznał, że porozumienie zmieniające

z dnia 17 marca 2003 r. nie może działać wstecz, to jest od 1 stycznia tegoż roku,

gdyż oznacza to zrzeczenie się przez pracownika prawa do wynagrodzenia, czego

zakazuje art. 84 k.p. Zasądzona za marzec 2003 r. kwota 69.78 zł stanowi

różnicę między sumą minimalnego wynagrodzenia powiększonego o kwoty

wzrostu przewidziane w art. 4a powołanej ustawy a kwotą faktycznie wypłaconą

3

powódce. W pozostałej części powództwo zostało oddalone jako bezzasadne.

Dotyczy to comiesięcznej kwoty 100 zł podwyżki wynikającej z protokołu uzgodnień

z 28 grudnia 2000 r. oraz prawa do wyższego wynagrodzenia w związku z

uchyleniem się przez powódkę od skutków oświadczenia woli przy zawarciu

porozumienia z pracodawcą dnia 17 marca 2003 r.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie przepisów

postępowania, to jest art. 382 k,p.c. przez nieuwzględnienie całego materiału

dowodowego, art. 328 § 2 k.p.c., przez niezachowanie zasady kontradyktoryjności,

niewypowiedzenie się co do wszystkich faktów i brak własnych ustaleń Sądu

odnoszących się do zarzutów apelacji, a także zarzucono nierozpoznanie istoty

sprawy.

Zarzuciła również naruszenie prawa materialnego:

art. 84 k.p. poprzez zastosowanie tego przepisu jedynie do części

porozumienia z dnia 17 lutego 2003 r. w jakiej powódka zgodziła się na utratę

dodatku 110,23 zł za miesiące styczeń i luty 2003 r. a nie do całości porozumienia,

art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. przez niewłaściwą wykładnię,

pozwalającą na stwierdzenie, iż zaliczenie na poczet przyrostu wynagrodzenia

powódki w dniu 1 stycznia 2001 r. wzrostu wszelkich składników wynagrodzenia

obejmuje również kwotę wynagrodzenia otrzymanego przez powódkę w wyniku

zwiększenia wynagrodzeń zasadniczych na podstawie porozumienia kończącego

spór zbiorowy,

art. 8 k.p. poprzez niezastosowanie do sytuacji nadużycia prawa

podmiotowego – powołania się przez pracodawcę na przedawnienie roszczeń

wynikających z protokołu uzgodnień z 28 grudnia 2000 r., a uprzednio

niedokonanie ogłoszenia przez pracodawcę tego porozumienia zbiorowego,

art. 8 k.p. poprzez niezastosowanie do sytuacji nadużycia prawa

podmiotowego – przygotowania przez pracodawcę dla pracownika formularza

porozumienia z 17 lutego 2003 r. i jednostronnego oświadczenia pod tą samą datą

o treści niejednoznacznej i niezrozumiałej, co pociągało za sobą nieważność

podpisanych dokumentów,

art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i w

konsekwencji błędną wykładnię oświadczenia woli stron zawartą w protokóle

4

uzgodnień z 28 grudnia 2000 r., zaniechanie wykładni oświadczeń stron zawartych

w protokole z dnia 22 lutego 2000 r., i błędną wykładnię oświadczeń woli stron

zawartych w porozumieniu z 17 lutego 2003 r.,

art. 56 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie – błędne wyciągnięcie

wniosków, co do skutków prawnych porozumienia z dnia 17 lutego 2003 r.,

art. 9 ustawy o sporach zbiorowych w związku z art. 9 § 1 k.p. przez

niewłaściwe zastosowanie i pozbawienie mocy wiążącej protokołu uzgodnień

zawartego w dniu 28 grudnia 2000 r. w toku sporu zbiorowego,

art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie –

pominięcie „podstawowej zasady prawa kontraktowego, iż do zawarcia umowy

niezbędna jest wola stron, gdy jedna ze stron nie ma woli zawarcia umowy

określonej treści, brak jest consensu, mamy do czynienia z dyssensem – nie ma

zgodnego oświadczenia woli stron, zatem umowa nie zostaje zawarta”

art. 772

k.p. poprzez jego niezastosowanie w zakresie nieważności

zarządzenia dyrektora pozwanego Szpitala nr 14 z 7 marca 2001 r. Zarządzenie to

wkracza w materię wyłącznej regulacji przewidzianej dla regulaminu

wynagradzania, zatem winien być zastosowany tryb przewidziany w kodeksie

pracy z udziałem związków zawodowych. Zarządzenie nie zostało podpisane przez

Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania

nie mogą być uwzględnione. Sąd orzekł na podstawie całego materiału

dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy i ocenił go zgodnie z art. 233 § 1

k.p.c. Z przepisu art. 328 § 2 k.p.c. nie wynika zasada kontradyktoryjności, zaś

samo zarzucenie nierozpoznania istoty sprawy, bez powołania przepisu, który

miałby być naruszony, nie spełnia wymagań przewidzianych dla skargi kasacyjnej.

Także nie są uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Podstawowy zarzut skargi dotyczy bezpodstawnego zaliczenia podwyżki o 100 zł

miesięcznie, wynikającej z porozumienia zbiorowego pracy z dnia 28 grudnia 2000

r., na poczet podwyżek przewidzianych w art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.

5

w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r. Sądy dokonały wykładni

porozumienia z 28 grudnia 2000 r. i słusznie przyjęły, iż przewidziana w nim

podwyżka antycypowała podwyżkę wynikającą z uchwalonej także w końcu

grudnia 2000 r., nowelizacji ustawy z 16 grudnia 1994 r. Z orzecznictwa Sądu

Najwyższego wynika wprost, że podwyżka ustalona przez partnerów społecznych w

grudniu 2000 r. podlega uwzględnieniu przy ustalaniu podwyżki wynikającej z art.

4a powołanej ustawy (por. uchwała z dnia 16 grudnia 2004 r., II PZP 12/04,

OSNP 2005 nr 9, poz. 122), lub orzecznictwo zajmuje stanowisko korzystniejsze

dla pracowników, polegające na możliwości niezaliczenia podwyżki ustalonej przez

partnerów społecznych na poczet podwyżki z art. 4a tej ustawy, wówczas gdy z

ustaleń partnerów porozumienia wynika samodzielny charakter podwyżki w nim

przewidzianej (por. wyrok z dnia 15 marca 2006 r., II PK 143/05, OSNP 2007 nr 3-

4, poz. 45). W rozpoznawanej sprawie w porozumieniu partnerów społecznych z

dnia 28 grudnia 2000 r. nie zastrzeżono samodzielnego charakteru przewidzianej w

nim podwyżki ani nie wynika to z wykładni tego porozumienia. Oceny tej nie

zmienia protokół z negocjacji z dnia 22 lutego 2001 r. Kwestionowane w skardze

zarządzenie dyrektora strony pozwanej z dnia 7 marca 2001 r. dotyczyło tylko

sposobu obliczenia wynagrodzeń pracowników z uwzględnieniem art. 4a powołanej

ustawy, dotyczyło ono tylko spraw technicznych i nie wymagało uzgodnienia ze

związkami zawodowymi. Skutkiem zaliczenia kwoty 100 zł wynikającej z

porozumienia na poczet podwyżki z art. 4a powołanej ustawy jest

bezprzedmiotowość zarzutu naruszenia art. 8 k.p. co do przedawnienia roszczenia

o podwyżkę o 100 zł, gdyż to roszczenie nie miało charakteru samodzielnego.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 9 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. Nr 55, poz. 236 ze zm.) w związku z art.

9 k.p. Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd nie pozbawił mocy wiążącej

porozumienia zbiorowego z dnia 28 grudnia 2000 r., lecz po dokonaniu interpretacji

tego porozumienia uznał, że przewidziane w nim podwyżki podlegają zaliczeniu na

poczet podwyżek przewidzianych w art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. w

brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001 r.

Druga grupa zarzutów – także bezpodstawnych – wiąże z porozumieniem

stron stosunku pracy zmieniającym treść umowy o pracę w części odnoszącej się

6

do wysokości wynagrodzenia. Porozumienie to zostało zawarte dnia 17 marca 2003

r., gdyż tego dnia powódka złożyła swój podpis na druku przygotowanym przez

stronę pozwaną i opatrzonym przez nią datą 17 lutego 2003 r. Skutkiem

omawianego porozumienia było obniżenie wynagrodzenia powódki. Jest to

dopuszczalne ze skutkiem na przyszłość i dlatego na rzecz powódki słusznie

zasądzono wyrównanie wynagrodzenia za styczeń i luty 2003 r. uznając, że w tym

zakresie to porozumienie, które określało 1 stycznia 2003 r. jako dzień jego wejścia

w życie, stanowi zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia, co jest zakazane przez

art. 84 k.p. Przepis ten nie został więc naruszony w sprawie, gdyż nie zakazuje on

zawarcia porozumienia obniżającego wynagrodzenie ze skutkiem od dnia jego

zawarcia. Przy tym porozumieniu było zamieszczone szczegółowe wyliczenie

przyszłego wynagrodzenia powódki. Było ono zrozumiałe dla niej, gdyż sama

oświadczyła, że zgodziła się na proponowane warunki z uwagi na groźbę utraty

pracy.

Z tych względów na podstawie art. 39814

k.p.c. orzeczono jak w sentencji.