III UK 13/08

Sygn. akt III UK 13/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o objęcie ubezpieczeniem społecznym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lipca 2008 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 października 2007 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 31 stycznia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

ustalił, że wnioskodawca M. K. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej

podlega ubezpieczeniu społecznemu od dnia 30 grudnia 1991 r. do dnia 31

grudnia 1998 r. oraz ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i

2

wypadkowemu od dnia 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r.

Wyrokiem z dnia 11 października 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację

wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 27 lutego 2007 r. zmieniającego zaskarżoną decyzję organu

rentowego i ustalającego, że M. K. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu z

tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 30 grudnia 1991 r.

do 1 sierpnia 1995 r. (pkt I) oraz w pozostałym zakresie oddalającego odwołanie

(pkt II).

Sąd drugiej instancji podzielił podstawy faktyczną i podstawę prawną

zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego, które przedstawiają się następująco.

Wnioskodawca od 1975 r. prowadzi gospodarstwo rolne. Z tego tytułu

podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1978 r. do 31

grudnia 2004 r. W dniu 3 grudnia 1991 r. został wpisany do ewidencji

działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Gminy w Ł. jako

prowadzący działalność pod nazwą Firma Handlowa „C.” Export – Import –

Pośrednictwo. Z dniem 1 grudnia 2005 r. wpis wnioskodawcy został wykreślony

z ewidencji działalności gospodarczej. W latach 1991 – 1994 w Urzędzie

Skarbowym brak jest informacji o przychodach wnioskodawcy z tytułu

prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Dopiero od

sierpnia 1995 r. w księdze przychodów i rozchodów są pierwsze dane odnośnie

jego przychodów z prowadzonej działalności. Od sierpnia 1995 r. do końca

2004 roku wnioskodawca prowadził faktycznie działalność gospodarczą zgodnie

z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej – w tym okresie wykonywał

czynności należące do zakresu działalności i zachowywał gotowość do jej

prowadzenia poszukując nowych kontrahentów, uzyskiwał przychody z tej

działalności i rozliczał się z Urzędem Skarbowym.

W odrębnej sprawie decyzją z dnia 28 czerwca 2004 r. Kasa Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego stwierdziła ustanie ubezpieczenia społecznego

rolników wnioskodawcy od dnia 30 grudnia 1991 r. Prawomocnym wyrokiem z

dnia 29 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawcy od

powyższej decyzji KRUS.

3

Sąd drugiej instancji podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że

wnioskodawca, który zgłosił prowadzenie działalności gospodarczej już w dniu

30 grudnia 1991 r., faktycznie podjął jej prowadzenie dopiero w sierpniu 1995 r.

i od tego czasu nieprzerwanie kontynuował ją aż do zakończenia z dniem

wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Wobec tego

wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: w okresie od 2

sierpnia 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu na

podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób

prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz.U. z 1989 r. Nr 46,

poz. 250 ze zm.), a w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2004 r.

ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu na podstawie ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 137,

poz. 887 ze zm.) – art. 13 pkt 4 tej ustawy.

Sądy nie rozpoznawały kwestii podlegania przez wnioskodawcę

ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż została ona prawomocnie

rozstrzygnięta w odrębnej sprawie.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Sądu

Apelacyjnego skarżący M. K. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, a także o

zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu

według norm przepisanych. Skargę oparto na podstawie naruszenia przepisów

prawa materialnego, w ramach której skarżący zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1

pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu

społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz.U.

z 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.) polegające na błędnej wykładni i

niewłaściwym zastosowaniu w stanie faktycznym sprawy skutkujące uznaniem,

że wnioskodawca podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 2 sierpnia 1995 r. do 31

grudnia 2004 r. pomimo, że w tym czasie nie podjął tej działalności w

rozumieniu powołanych przepisów, a ponadto w tym okresie opłacał składki na

ubezpieczenie społeczne rolników, a następnie dokonał wyboru tego

ubezpieczenia, któremu nieprzerwanie we wskazanym okresie podlegał.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozważając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia

przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz

ich rodzin Sąd Najwyższy stwierdził, że opierają się one na niedopuszczalnej

subsumpcji wskazanych przepisów prawa materialnego pod fakty, a raczej

twierdzenia skarżącego o okolicznościach faktycznych, które nie zostały

potwierdzone w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku. Skonstruowanie

zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tylko pozornie odnosi się do

wykładni i zastosowania tych przepisów. W rzeczywistości zaś przedstawiona w

uzasadnieniu tych zarzutów argumentacja sprowadza się do zakwestionowania

podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku oraz do podstawienia pod wskazane

przepisy faktów odmiennych od tych, które stanowią podstawę zaskarżonego

wyroku. Bezzasadność takiego kwestionowania podstawy prawnej wyroku jest

oczywista, skoro w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie

nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813

§ 2

k.p.c.).

Z wiążącej Sąd Najwyższy – stosownie do art. 398 13

§ 2 k.p.c. –

podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że

skarżący (wnioskodawca) podjął prowadzenie określonej działalności

gospodarczej, że działalność tę odpowiednio zarejestrował i prowadził ją aż do

dnia, w którym wystąpił o jej wykreślenie z odpowiedniego wpisu. Ustalenie to

opiera się na wyjaśnieniu faktów w zakresie wykonywania przez

ubezpieczonego prowadzonej działalności gospodarczej w sposób

nieprzerwany z uwzględnieniem faktów gotowości do świadczenia

wykonywanych usług, przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i

rozliczania się z Urzędem Skarbowym.

W świetle przedstawionych ustaleń nie budzi wątpliwości prawidłowość

zastosowania przez Sąd art. 1 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18

5

grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin, zgodnie z którymi obowiązkowemu ubezpieczeniu

społecznemu podlegają osoby fizyczne prowadzące na własny rachunek

działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności

gospodarczej (art. 1 ust. 1 pkt 1) oraz, że obowiązek ubezpieczenia powstaje z

dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia, a ustaje z

dniem, w którym nastąpiło zaprzestanie działalności (art. 3 ust. 1).

Twierdzenia skarżącego, że opłacał on składki na ubezpieczenie

społeczne rolników, a następnie dokonał wyboru tego ubezpieczenia, któremu

nieprzerwanie we wskazanym okresie podlegał są sprzeczne z podstawami

zaskarżonego wyroku, z których wynika, że w odrębnym postępowaniu zostało

prawomocnie stwierdzone ustanie z dniem 30 grudnia 1991 r. ubezpieczenia

społecznego rolników ze względu na podleganie przez skarżącego

ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej

(art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników – Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Zagadnienie

postawione przez skarżącego w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania i jego uzasadnienia (art. 3984

§ 1 pkt 3 k.p.c.) dotyczące

potrzeby wykładni art. 365 § 1 k.p.c. zostało oderwane od podstaw skargi

kasacyjnej. Zgodnie zaś z art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje

skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Skarga

kasacyjna nie zawiera w ramach podstawy naruszenia przepisów prawa

procesowego zarzutu naruszenia art. 365 § 1 k.p.c.

Z przedstawionych względów, stosownie do art. 39814

k.p.c. Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.