II CSK 518/08

Sygn. akt II CSK 518/08

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSA Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa "S." Spółki Akcyjnej

przeciwko Skarbowi Państwa - Jednostce Wojskowej X

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 marca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok w części zasądzającej od

pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.341.417,48 zł

z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego 2004 r. (w pkt I. 1.),

orzekającej o kosztach postępowania (pkt I. 2 i III) i oddalającej

apelację pozwanego w pozostałym zakresie (pkt II) i sprawę

w tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 15 marca 2007 r. zasądził od

pozwanego Skarbu Państwa - Jednostki Wojskowej X na rzecz strony powodowej

S. Spółki Akcyjnej kwotę 3.620.890,70 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego

2004 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka na skutek przekształceń S.T. Spółki z

o.o. oraz S.-T. Spółki Akcyjnej nabyła prawa służące tym podmiotom, natomiast

Jednostka Wojskowa X jest następcą prawnym Jednostki Wojskowej Y, dla której

we wrześniu 1998 r. opracowany został program energooszczędny na podstawie

„Wytycznych Sekretarza Stanu I Zastępcy Ministra Obrony Narodowej w sprawie

zasad i trybu podejmowania modernizacji systemów energetycznych w wojsku z

udziałem strony trzeciej” z dnia 20 czerwca 1998 r. Wytyczne zawierały wskazanie

wszystkich budynków, do których miała być dostarczana energia cieplna,

określenie ich stanu oraz ich potrzeb cieplnych. Zapotrzebowanie energii dla

budynków kompleksu wynosiło 47.421 GJ rocznie. W oparciu o ten program

ogłoszono przetarg oraz przygotowano specyfikację indywidualnych warunków

zamówienia (SIWZ). Kierując się zawartymi w niej wytycznymi S. sp. z o.o. złożyła

ofertę na przejęcie i eksploatację oraz modernizację infrastruktury cieplnej JW Y II

etap. Oferta obejmowała przejęcie gospodarki cieplnej, wykonanie szczegółowego

programu, dokumentacji oraz robót związanych z modernizacją systemu

ciepłowniczego sukcesywnie do 28 lutego 2000 r. Zaproponowano w niej cenę

zakupu energii cieplnej w okresie trwania umowy, która miała wynosić średnio

39,84 zł/GJ, przy zakładanej produkcji energii cieplnej 36.000 GJ/rok. W wyniku

rozstrzygnięcia przetargu wybrana została oferta S. sp. z o.o., która w dniu 22 lipca

1999 r. zawarła z JW Y umowę nr [...] Umowa określała warunki wzajemnych

rozliczeń. Strony przewidziały w niej prawo odstąpienia od umowy zastrzegając, że

oprócz przypadków określonych w tytule XV k.c. wykonawcy przysługuje prawo

odstąpienia od umowy w razie nie dokonywania przez zamawiającego zapłaty

przez dwa miesiące jak również, że odstąpienie od umowy przez wykonawcę z

winy zamawiającego powoduje konieczność zwrotu przez zamawiającego

udokumentowanych nakładów poniesionych przez wykonawcę. Umowa została

3

zawarta na okres od 22 lipca 1999 do 30 czerwca 2005 r. Przyjęto w niej, że w

sprawach nieuregulowanych zastosowanie będą mieć przepisy kodeksu cywilnego

oraz ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (tekst jedn.

Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm. – dalej uzp) i ustawy z dnia 10 kwietnia

1997 r. - Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.).

W dniu 24 października 2001 r. wstrzymana została przez S. sp. z o.o.

dostawa ciepła, co spowodowało, że w dniu 3 grudnia 2001 r. dowódca JW Y

odstąpił od umowy na podstawie art. 10 ust. 1 lit. d umowy. W drodze aneksu nr 6 z

dnia 11 stycznia 2002 r. strony wznowiły realizacje umowy nr [...] oraz rozszerzyły

zakres jej § 1 ust. 3 ustalając zmiany ilości zapasów paliwa, jakie miała utrzymywać

powódka oraz zmieniły sposób obliczania upustów w przypadku niedotrzymania

przez powódkę standardów jakościowych ograniczenia mocy cieplnej. W tym

samym dniu doszło do zawarcia aneksu nr 7, którym dokonano waloryzacji ceny, a

w dniu 25 lutego 2002 r. do podpisania aneksu nr 8, którym dodano w § 5

podpunkt 3b oraz zmieniono § 6 aneksu nr 6. Strony dokonały ustaleń dotyczących

bieżącej eksploatacji inwestycji. Nie zmieniło to sposobu rozliczeń między stronami

ani ceny ciepła wynikającego z umowy. W trakcie trwania umowy strona JW Y

zgłaszała uwagi co do sposobu jej realizacji w zakresie dotrzymania terminów

robót oraz wykonania zaległych prac modernizacyjnych, a poprzedniczka prawna

powódki wskazywała na istniejące zaległości płatnicze.

Zużycie ciepła w latach 2000 do 2001 oscylowało w granicach 27.000 GJ –

30.000 GJ, co powodowało, że Spółka ponosiła straty. W dniu 31 grudnia 2002 r.

doszło do rozformowania Bazy lotniczej. W związku z tym powódka zwróciła się do

zamawiającego pismem z dnia 28 maja 2002 r. z propozycjami dokonywania

rozliczeń za dostarczoną energię cieplną według opłaty dwuczłonowej oraz

wystosowała zapytanie o dalszą realizację umowy. W odpowiedzi uzyskała

informację, że nie jest ona zagrożona, a stroną w umowie będzie wyznaczony

przez MON następca prawny. Jednostka Wojskowa nie wyraziła równocześnie

zgody na dokonanie zmiany taryfy na dwuczłonową. Pismem z dnia 25 lipca 2002 r.

Spółka S. poinformowała zamawiającego, że w przypadku nie odebrania przez

niego ciepła w ilości ustalonej w umowie zmuszona będzie od niej odstąpić.

Wezwała równocześnie drugą stronę umowy do odbioru energii cieplnej w okresie

4

grzewczym 2001/2002 w ilości 36.000 GJ w terminie do 31 lipca 2002 r. pod

rygorem odstąpienia od umowy wskazując, że dotychczas odebrano jedynie 53,44

% z tej ilości co jest niezgodne z danymi wskazanymi w SIZW. Z uwagi na nie

odebranie energii w ilości 36.000 GJ pismem z dnia 1 sierpnia 2002 r. odstąpiła od

umowy. W odpowiedzi na to zamawiający w dnia 5 sierpnia 2002 r. poinformował

Spółkę, że po jej stronie brak było podstaw do rozwiązania umowy i że rozwiązanie

to nastąpiło z jej winy. Na wezwanie zamawiającego Spółka przekazała mu

infrastrukturę ciepłowniczą w dniu 6 sierpnia 2002 r. W związku z tym przesłała

Jednostce fakturę pro forma sprzedaży tej infrastruktury na kwotę 1.595.131,65

netto. Spółka wezwała zamawiającego do uregulowania not księgowych z dnia 9

sierpnia 2002 r., obejmujących odszkodowanie za utracone korzyści z tytułu

wcześniejszego rozwiązania umowy i utraty wynagrodzenia, jakie uzyskiwałaby do

końca umowy, tj. 30 czerwca 2005 r. W dniu 9 grudnia 2002 strony sporządziły

notatkę, w której przedstawiły swoje stanowiska w zaistniałej sytuacji. Zamawiający

oświadczył, że odstąpienie od umowy nastąpiło z winy wykonawcy zgodnie § 4

aneksu nr 6 i § 10 umowy i wskazał, że rozwiązał umowę pismem z dnia 9 sierpnia

2002 r. Wykonawca oświadczył natomiast, że umowę rozwiązał z dniem 1 sierpnia

2002 r. Stwierdził, że w związku z likwidacją Jednostki Wojskowej X z dniem 31

grudnia 2002 r. nie został spełniony § 11 umowy o perspektywiczności jednostki.

Proponował polubowne zakończenie sporu. Między stronami toczyła się następnie

korespondencja dotycząca rozliczeń za przekazaną infrastrukturę ciepłowniczą,

która nie doprowadziła do rozwiązania sporu. Strona pozwana prezentowała w niej

stanowisko, że umowa z wykonawcą została rozwiązana w dniu 3 grudnia 2001 r.,

a wobec tego zawarcie aneksu nr 6 do umowy w dniu 11 stycznia 2002 r. nie

znajduje uzasadnienia prawnego. Obecna umowa jest w istocie nową umową

zawartą z naruszeniem przepisów ustawy o zamówieniach publicznych i z tej

przyczyny nieważną na podstawie art. 72 ust. 2 tej ustawy. Nadto podniosła że

podana przez powódkę w piśmie z dnia 1 sierpnia 2002 r. przyczyna

wypowiedzenia nie została wskazana wśród podstaw uprawniających wykonawcę

do rozwiązania umowy.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy dokonał oceny ważność

łączącej strony umowy w kontekście przepisów uzp uznając ją za ważną.

5

W nawiązaniu do art. 44 tej ustawy wskazał, że po złożeniu ofert, a zwłaszcza po

ich otwarciu nie jest dopuszczalne prowadzenie jakichkolwiek negocjacji między

zamawiającym a oferentem na temat ofert, zmiany ich treści a zwłaszcza ceny.

Zamawiający jest związany warunkami podanymi w SIWZ, a oferent złożoną ofertą

i nie mogą być one zmienione poza korektą oczywistych błędów. Strony stwierdziły

brak rozbieżności między ceną z oferty a przyjętą w umowie, a nadto nie toczyły się

między nimi w kwestii ceny dodatkowe negocjacje po wybraniu oferty i przed

zawarciem umowy. Sąd Okręgowy uznał, że aneks nr 6 do umowy nr [...] z dnia 22

lipca 1999 r. należy interpretować jako wycofanie, za zgodą drugiej strony,

oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy, a tym samym odrzucił koncepcję

zawarcia nowej umowy, która wobec niezachowania wymaganego ustawą trybu

mogłaby być uznana za nieważną. Wycofanie się przez zamawiającego ze

złożonego oświadczenia woli spowodowało, że między stronami w dalszym ciągu

obowiązywała uprzednio zawarta umowa, którą strony wznowiły z dniem przyjęcia

aneksu. Przyjął, że do oświadczenia Spółki o odstąpieniu od umowy nie znalazły

zastosowania postanowienia umowy dotyczące odstąpienia od umowy przez

wykonawcę. Uznał, że możliwe było odstąpienie przez Spółkę od umowy na

podstawie art. 491 § 1 k.c. Nie byłaby bowiem do przyjęcia sytuacja, w której

zamawiający wstrzymałby całkowicie odbiór energii, a Spółka nie mogłaby od

umowy odstąpić. Strony wprawdzie nie ustaliły minimalnego odbioru energii cieplnej

jednakże przy kalkulacji cen powódka brała pod uwagę ilość energii niezbędną dla

zapewnienia wymaganych temperatur na poziomie 36.000 GJ. Na skutek spadku

odbioru energii związanego z zaniechaniem poboru do wojska i rozformowaniem

jednostki dochody powódki zbliżyły się do wartości minimalnej, co nie pozwalało na

pokrycie kosztów finansowych dokonanej u pozwanej modernizacji systemu

ciepłowniczego. Powódka otrzymała przy tym w umowie zapewnienie, że JW X jest

jednostką perspektywiczną, która w czasie trwania umowy nie zostanie

zlikwidowana. Spółka znalazła się więc w sytuacji przymusowej. Pozwany nie

podjął w procesie próby wykazania, że po rozformowaniu tej Jednostki Spółka

posiadała realną szanse kontynuowania umowy. Cała infrastruktura została

ostatecznie przekazana Agencji Mienia Wojskowego, bez bliższego wykazania

ewentualnego dalszego sposobu eksploatacji. Rozważania te doprowadziły Sąd

6

Okręgowy do wniosku, że oświadczenie Spółki o rozwiązaniu umowy ma podstawę

w art. 535 w zw. z art. 555 k.c. i doszło do niego z przyczyn leżących po stronie

pozwanego, który naruszył obowiązek odbioru energii. W konsekwencji powódce

należy się na podstawie art. 471 k.c. odszkodowanie z tytułu naprawienia szkody.

Z umowy wynikało nadto, że w takiej sytuacji wykonawcy przysługuje zwrot

nakładów, których zwrot gwarantowało mu trwanie umowy do 30 czerwca 2005 r.

W ocenie Sądu Okręgowego powódce przysługuje od pozwanego oprócz

odszkodowania także roszczenie o zwrot utraconych korzyści z tytułu odstąpienia

od umowy z winy pozwanego. Zasądzona od pozwanej z tych tytułów kwota objęła

utracone korzyści w odniesieniu do zakładanej sprzedaży ciepła w okresie trwania

umowy w wysokości - wraz z odsetkami - 1.279.473,36 zł oraz zwrot inwestycji

i nakładów na podstawie kosztorysu w wysokości 2.341.417,48 co daje w sumie

kwotę 3.620.890 zł.

Wyrok Sądu Okręgowego w całości zaskarżył pozwany Skarb Państwa.

W częściowym uwzględnieniu jego apelacji Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 24

października 2007 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że obniżył

zasądzoną na rzecz powodowej Spółki kwotę do wysokości 2.341.417,4 zł i oddalił

powództwo w pozostałej części.

Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów apelacji za uzasadniony uznał zarzut błędnego

przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że poprzedniczka prawna powódka mogła

skutecznie, w drodze oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2002 r., odstąpić od umowy

z winy zamawiającego w związku z zaniechaniem odbioru energii cieplnej

wysokości 36.000 GJ rocznie. Zamawiający nie miał bowiem obowiązku odbierania

energii w określonej ilości, a nadto w sierpniu 2002 r. nie nastąpiło jeszcze

rozformatowanie jednostki i twierdzenie powódki o zagrożeniu zaprzestania

pobierania energii mogło być oparte tylko na przypuszczeniu. Nie podzielił

stanowiska apelującego, że to zamawiający skutecznie odstąpił od umowy

składając oświadczenie w dniu 3 grudnia 2001 r., gdyż oświadczenie to zostało

skutecznie cofnięte aneksem nr 6 z dnia 11 stycznia 2002 r., a umowa była

kontynuowana na dotychczasowych zasadach. Zamawiający nie mógł też odstąpić

od umowy składając oświadczenie w dniu 9 sierpnia 2002 r., gdyż wcześniej

7

uczyniła to już powódka. Analiza sekwencji wydarzeń – jak stwierdził Sąd

Apelacyjny - a zwłaszcza treść pisma zamawiającego z dnia 5 sierpnia 2002 r.

wskazuje, że doszło do rozwiązania umowy przez obie strony. W piśmie tym

zamawiający po zapoznaniu się z oświadczeniem wykonawcy z dnia 1 sierpnia

2002 r. wskazuje, że brak jest podstaw prawnych do takiego rozwiązania umowy

i uznaje, że jej rozwiązanie nastąpiło z winy wykonawcy stwierdzając, iż pociągnie

to za sobą konsekwencje przewidziane przepisami kodeksu cywilnego.

Zamawiający wezwał też wykonawcę do oddelegowania pracowników w celu

przekazania kotłowni, co nastąpiło w dniu 8 sierpnia 2002 r. W ocenie Sądu

Apelacyjnego sytuacja taka wskazuje raczej, że strony porozumiały się i rozwiązały

umowę wzajemną, przystępując do przekazania infrastruktury.

W kwestii rozliczenia kosztów infrastruktury Sąd ten wskazał, że w kwotach

zapłaconych Spółce przez stronę zamawiającego mieściło się zarówno

wynagrodzenie za pobrane ciepło jak i część kosztów wykonanego remontu

i rozliczenie to było dokonywane periodycznie w zamkniętych sezonach

grzewczych, zatem w tej części umowa została wykonana. Z uwagi na podzielny

charakter zobowiązania nie było przy tym możliwe odstąpienie od umowy także

przez zamawiającego w części wykonanej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego

zamawiający powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu wykonawcy kosztów

infrastruktury nawet jeśli uznał, że brak było podstaw do odstąpienia przez niego

od umowy tym bardziej, że jego zapewnienie, iż jednostka jest perspektywiczna,

dawało wykonawcy podstawę do założenia, że umowa będzie realizowana do

końca jej obowiązywania. Pozwana powinna więc zwrócić powódce poniesione

przez nią nakłady, których wysokości skutecznie nie zakwestionowała.

Uwzględnił zarzut pozwanej kwestionujący zasadność roszenia

odszkodowawczego powódki, które uznał za niewykazane i w tym zakresie

powództwo oddalił.

W skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego,

Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratorię Generalną, zaskarżając wyrok

Sądu Apelacyjnego „w części utrzymującej w mocy” wyrok Sądu Okręgowego

i oddalającej jego apelację w pozostałym zakresie oraz orzekającej o kosztach

postępowania zarzucił:

8

1/ niewłaściwe zastosowanie art. 56 k.c. polegające na uznaniu, że złożone przez

skarżącego w dniu 3 grudnia 2001 r. oświadczenie o odstąpieniu od umowy nie

wywołało skutku prawnego w postaci wygaśnięcia umowy nr [...];

2/ błędną wykładnię oświadczeń woli pozwanego i powoda złożonych w związku

z zawieraniem aneksu nr 6 tj. przyjęcie, że w drodze tego aneksu pozwany za

zgodą powoda cofnął swoje oświadczenie z dnia 3 grudnia 2001 r. o odstąpieniu od

umowy nr 6/99, w skutek czego umowa była kontynuowana na dotychczasowych

zasadach, co stanowi błędną wykładnię art. 65 § 2 k.c.;

3/ niewłaściwe zastosowanie art. 72 ust. 2 uzp polegające na uznaniu, że aneks

nr 6 nie jest nieważny;

4/ niewłaściwe zastosowanie art. 56 i 60 k.c. oraz błędną wykładnię art. 65 § 1 k.c.

przez przyjęcie że rozwiązanie umowy nastąpiło w wyniku porozumienia stron;

5/ niewłaściwe zastosowanie art. 494 k.c. polegające na przyjęciu, że przepis ten

stanowi materialnoprawną podstawę roszczenia powódki.

Wnosił o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części

i zmianę wyroku Sądu Okręgowego przez oddalenie powództwa w całości,

zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania oraz orzeczenie o zwrocie

przez powódkę wyegzekwowanej od pozwanego kwoty roszczenia głównego

i uiszczonych odsetek wraz ustawowymi odsetkami lub uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Umowne prawo do odstąpienia od umowy ma charakter kształtujący i jest

wykonywane przez złożenie odpowiedniego oświadczenia drugiej stronie.

Oświadczenie takie nie wymaga żadnego uzasadnienia, chyba że strony uzależniły

dopuszczalność skorzystania z tego uprawnienia od ziszczenia się określonego

warunku. Skutkiem wykonania uprawnienia do odstąpienia od umowy jest jej

rozwiązanie z mocą wsteczną z chwilą złożenia oświadczenia o odstąpieniu.

Odwołanie (cofnięcie) oświadczenia o odstąpieniu od umowy wymaga zgody

drugiej strony stosunku umownego.

W piśmiennictwie występuje rozbieżność poglądów co do tego, czy zgoda ta

powinna być udzielona przed nastąpieniem skutku odstąpienia, tj. rozwiązaniem

9

umowy. Podzielić należy pogląd, do którego w tej kwestii odwołuje się skarżący

w uzasadnieniu podstaw skargi, że po dotarciu oświadczenia o odstąpieniu od

umowy do jego adresata skutki oświadczenia nie mogą być uchylone, nawet za

jego zgodą. Późniejszą, po nastąpieniu skutku odstąpienia, zgodę strony, do której

skierowane zostało oświadczenie o odstąpieniu należy traktować jako przyjęcie

oferty zawarcia umowy kreującej taki sam, lecz już nie ten sam stosunek prawny.

Z chwilą skuteczności oświadczenia o odstąpieniu ustaje bowiem więź obligacyjna

łącząca dotychczasowe strony, przestaje więc istnieć zarówno przedmiot

w odniesieniu do którego odstępujący mógłby złożyć oświadczenie o cofnięciu

odstąpienia, jak i strona, do której to oświadczenie miałoby być skierowane.

Trafnie podnosi się w doktrynie, że dopuszczenie przeciwnego poglądu

zagrażałoby bezpieczeństwu obrotu prawnego oraz interesów osób trzecich,

a przez stworzenie możliwości dowolnego manipulowania stosunkami prawnymi

przez wygaszanie i ponowne ich ożywianie ex tunc otwierałoby pole do nadużyć.

Za przyjętym stanowiskiem przemawia wzgląd na daleko idące skutki prawne, jakie

wywołuje cofnięcie oświadczenia o odstąpienia od umowy dla istnienia praw

o charakterze akcesoryjnym (zastaw, hipoteka, odsetki), które z chwilą

wygaśnięcia stosunku obligacyjnego, z którego wynikają, także wygasają.

Ich restytucja nie następuje na skutek cofnięcia oświadczenia o odstąpieniu od

umowy, lecz wymaga odrębnego oświadczenia woli wyrażającego wyraźny zamiar

ponownego zawarcia zobowiązania także w zakresie praw akcesoryjnych,

istniejących w ramach pierwotnego stosunku obligacyjnego.

W świetle powyższego nie przekonuje dostatecznie przytaczany na

uzasadnienie przeciwnego poglądu argument, że przez zgodne oświadczenie woli

strona, która wykonała prawo odstąpienia oraz jej kontrahent dokonują uchylenia

skutków złożonego oświadczenia jedynie w relacji inter pares i czynność ta nie ma

skutku wobec osób trzecich.

Z tych względów zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty

naruszenia naruszenie przepisów art. 56, 60 i 65 § 1 i 2 k.c., gdyż oświadczenie

zamawiającego z dnia 3 grudnia o odstąpieniu od umowy nie mogło być – jak

przyjął Sąd Apelacyjny - skutecznie cofnięte w drodze aneksu do tej umowy z dnia

11 stycznia 2002 r.

10

Trafnie podnosi również skarżący, zarzucając naruszenie art. 72 ust. 2 uzp,

że jeżeli aneks ten nie stanowił kontynuacji umowy z dnia 22 lipca 1999 r., to jego

podpisanie nie mogło prowadzić do ważnego zawarcia nowej umowy z uwagi na

pominięcie przepisów tej ustawy, której przedmiotem były usługi, co do których

istniał obowiązek jej stosowania (art. 3, art. 4, art. 4b, art. 6 , art. 12a, art. 13 i nast.

u.g.n. w ich ówczesnym brzmieniu).

W konsekwencji tego, skoro – jak podnosi skarżący - nie mogło dojść do

rozwiązania tej umowy w drodze porozumienia stron, bezprzedmiotowy jest zarzut

naruszenia art. 494 k.c. w postaci sformułowanej w skardze. Niewątpliwie jednak

źródłem umownego odstąpienia od umowy jest przede wszystkim treść tej umowy,

a nadto dotyczące umownego prawa odstąpienia unormowanie art. 395 k.c.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.

uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazał sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania, który przy uwzględnieniu wskazań co do

wykładni prawa zawartych w niniejszym wyroku, dokona ponownej oceny prawnej

ustalonego w sprawie stanu faktycznego i rozstrzygnie o roszczeniu powódki

w zakresie w jakim pozostaje ono obecnie przedmiotem rozpoznania oraz

o kosztach postępowania kasacyjnego.