II PK 33/09

Sygn. akt II PK 33/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z powództwa A. B.

przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu "E." Sp. z o.o. w O.

o ustalenie stosunku pracy i zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 lipca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w O.

z dnia 6 listopada 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy, Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w O. ustalił, że między powodem A. B., a pozwanym

Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Usługowym „E." sp. z o.o. w O. w okresie od

2

marca 2008 r. do dnia 26 maja 2008 r. istniał stosunek pracy, a ponadto zasądził od

pozwanego na rzecz A. B. następujące kwoty brutto tytułem wynagrodzenia wraz z

ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty:

- za miesiąc marzec 2008 roku 2100 zł. wraz z odsetkami,

- za miesiąc kwiecień 2008 roku 2100 zł. wraz z odsetkami,

- za okres od 1 do 23 maja 2008 r. 1600 zł. wraz z odsetkami.

Sąd ustalił, że powód A.B. świadczył pracę w pralni stanowiącej część

Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum

Medyczne w O.. W dniu 14 grudnia 2004 r. została zawarta między

Przedsiębiorstwem Produkcyjno -Usługowym „E." spółka z o.o. w O. a

Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. umowa na podstawie której doszło do

wydzierżawienia PPU „E." Spółka z o.o. w O. budynku stanowiącego pralnię wraz z

urządzeniami. Jednocześnie w oparciu o te składniki majątkowe PPU „E." Spółka z

o.o. w O. zobowiązało się do świadczenia usług pralniczych na rzecz

Wojewódzkiego Centrum Medycznego w O.. W § 6 pkt 4 umowy strony ustaliły, iż

„szacunkowa ilość pranej bielizny w miesiącu wynosi 50.000 kg".

Pismem z dnia 14 lutego 2008 r. PPU „E." spółka z o.o. w O. odstąpiło na

odstawie art. 491 k.c. od ww. umowy z dniem 29 lutego 2008 r. Jako uzasadnienie

odstąpienia od umowy spółka wskazała zwłokę kontrahenta w wykonaniu

zobowiązania polegającą na tym, że nie dostarczał on do prania 50 ton bielizny

miesięcznie. Jednocześnie spółka wezwała Samodzielny Publiczny Zakład Opieki

Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. do odbioru z dniem 29 lutego

2008 r. przedmiotu dzierżawy oraz przejęcia z dniem 1 marca 2008 r. zatrudnionych

w pralni pracowników.

Na wyznaczone na dzień 29 lutego 2008 r. przekazanie przedmiotu dzierżawy

nie stawił się nikt ze strony Wojewódzkiego Centrum Medycznego w O.. Na miejscu

byli jedynie przedstawiciele dzierżawcy, których czynności ograniczyły się do

sporządzenia notatki. W dniu 1 marca 2008 r. w pralni stawili się znów jedynie

przedstawiciele dzierżawcy, zaś ze strony wydzierżawiącego nie stawił się nikt na

odbiór przedmiotu dzierżawy. Wobec tego osoby wyznaczone przez dzierżawcę

dokonały spisu stanu liczników oraz jednostronnie sporządziły protokół

przekazania.

3

Po dniu 1 marca 2008 r. działalność produkcyjna w pralni została zawieszona.

Pomieszczenia pralni zostały zamknięte, zaś w dniu 7 marca 2008 r. kierownik

pralni T. O. wysłał listownie klucze do pomieszczeń pralni do Wojewódzkiego

Centrum Medycznego. Po tej dacie powód i inni pracownicy zatrudnieni w pralni

nadal przychodzili do pracy, podpisywali listy obecności, które dostarczali zarówno

dzierżawcy, jak i wydzierżawiającemu, wykazując gotowość świadczenia pracy. Po

uzyskaniu informacji w PIP, iż dla wykazania gotowości nie jest konieczne osobiste

stawianie się w zakładzie pracy, zaprzestali dalszego przychodzenia do pralni.

Sąd Rejonowy w O. uznał, że w niniejszej sprawie w związku ze sporem

pomiędzy PPU „E." spółka z o.o. w O. oraz Samodzielnym Publicznym Zakładem

Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. co do tego, który z nich

jest pracodawcą powodów po stronie powoda istniał interes prawny w rozumieniu

art. 189 k.p.c. w wytoczeniu powództwa o ustalenie.

W ocenie sądu analiza ustalonego stanu faktycznego prowadzi do wniosku, iż

pomimo dokonanego odstąpienia od umowy pracodawcą powoda w dalszym ciągu

jest PPU „E." sp. z o. o. . W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, iż w

wyniku rozwiązania umowy dzierżawy i przejęcia jej przedmiotu przez

wydzierżawiającego następuje przejście zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p., a

wydzierżawiający staje się pracodawcą w miejsce dzierżawcy dla pracowników

zatrudnionych w tym zakładzie. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozwiązanie

umowy dzierżawy nastąpiło w wyniku dokonania czynności dwustronnej, czy

jednostronnej (por. w szczególności uchwalę SN z dnia 19 stycznia 1993 r., I PZP

70/92, OSNCP z 1993 r., Nr 6. poz. 100, uchwałę z dnia 7 czerwca 1994 r., I PZP

20/94, OSNP z 1994 r., Nr 9, poz. 141, czy wyrok z dnia 26 lutego 2003 r., I PK

67/02, OSNP z 2004 r. Nr 14, poz. 240).

Sąd podkreślił jednocześnie, że w orzecznictwie akcentuje się jednak, że

wygaśnięcie (rozwiązanie) umowy dzierżawy tylko wówczas powoduje przejście

zakładu pracy na wydzierżawiającego, gdy łączy się ze zwrotem przedmiotu

dzierżawy i faktycznym przejęciem władztwa nad zakładem pracy przez nowy

podmiot, który staje się pracodawcą (por. wyrok z dnia 14 października 1997 r., I

PKN 299/97, OSNAPiUS z 1998 r., Nr 18, poz. 536 oraz wyrok z dnia 26 lutego

2003 r., I PK 67/02, OSNP z 2004 r. Nr 14, poz. 240).

4

W ocenie Sądu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał

na przyjęcie, że doszło do zwrotu przedmiotu dzierżawy i przejęcia władztwa

faktycznego nad zakładem pracy przez wydzierżawiającego. Wprawdzie

dzierżawca podjął kroki zmierzające do zwrotu pralni będącej przedmiotem

dzierżawy, ale wydzierżawiający jednoznacznie odmówił jej przyjęcia, co wynika

zarówno z treści jego oświadczeń, jak i czynności faktycznych. W sprawie nie

powinno zatem budzić wątpliwości, iż pozwany Samodzielny Publiczny Zakład

Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. nigdy nie objął w

faktyczne władztwo pralni, jak i wolą jego było, by władztwa tego nie obejmować.

Sąd Rejonowy w O. podkreślił, że jeżeli Wojewódzkie Centrum Medyczne w O.

nie objęło w faktyczne władztwo przedmiotu dzierżawy stojąc na stanowisku, iż nie

ma do tego tytułu prawnego, gdyż umowa dzierżawy nadal obowiązuje, nie można

przyjąć konstrukcji przejścia zakładu pracy tylko na tej podstawie, ze dzierżawca

podjął próbę wyzbycia się przedmiotu dzierżawy (dokonując jego przekazania)

przez stworzenie wydzierżawiającemu faktycznej możliwości objęcia władztwa. Jak

już zostało wskazane do przekazania faktycznego władztwa nad rzeczą nie doszło

z powodu braku woli objęcia tego władztwa przez Wojewódzkie Centrum

Medyczne.

Sąd zauważył wreszcie, że badanie skuteczności odstąpienia od umowy

dzierżawy nie należy wprawdzie do kognicji sądu pracy, tym niemniej dla

wzmocnienia stanowiska sądu w niniejszej sprawie zwrócił uwagę, że w myśl art.

491 § 1 k.c. jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z

umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin

do jego wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu

wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może

również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego

bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody

wynikłej ze zwłoki. Odstąpienie od umowy możliwe jest zatem po spełnieniu dwóch

warunków: zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia oraz wyznaczenia drugiej

stronie odpowiedniego, dodatkowego terminu. W niniejszej sprawie pozwany PPU

„E." spółka z o.o. w O. nie wykazał, by druga z przesłanek została spełniona, tj. by

5

doszło do wyznaczenia dodatkowego terminu do spełnienia świadczenia

wydzierżawiającemu, a brak tego czyni odstąpienie bezskutecznym.

W ocenie sądu nie sposób również uznać za wykazane, że doszło do zwłoki

po stronie Wojewódzkiego Centrum Medycznego, która uzasadniałaby odstąpienie

od umowy. W sprawie wprawdzie bezsporne było, że Wojewódzkie Centrum

Medyczne dostarczało każdego miesiąca mniej niż 50 ton odzieży do prania, ale

pozwany nie wykazał, by zobowiązanie Wojewódzkiego Centrum Medycznego w

tym zakresie zostało określone na sztywną ilość 50 ton. Z przedstawionej umowy

wynika bowiem, że rozmiar świadczenia w postaci zlecania prania odzieży strony

określiły jedynie szacunkowo na 50 ton miesięcznie. Zdaniem sądu użycie przez

strony w § 6 ust. 4 umowy słowa „szacunkowo" oznacza, ze rozmiar świadczenia

został określony jedynie w przybliżeniu i strony dopuściły możliwość tego, że

rzeczywiste wielkości będą odbiegały od wskazanych 50 ton.

W sprawie bezsporne było, że po 1 marca 2008 r. powód pozostawał w

gotowości do pracy. Bezsporna była również wysokość należnego powodowi

wynagrodzenia z tytułu tej gotowości w miesiącach marcu, kwietniu oraz części maja

2008 r. (od dnia 1 do dnia 23 maja). Z tego względu Sąd zasądził na rzecz powoda

kwoty dochodzonych przez niego roszczeń z tytułu wynagrodzenia za wskazany

okres 2008 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia ich wymagalności.

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w O. oddalił apelację strony pozwanej.

Zdaniem sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy i wobec podniesionych

w sprawie roszczeń nie ulega wątpliwości, że kwestią pierwszoplanową było

rozstrzygnięcie, kto pozostawał w spornym okresie pracodawcą powoda. Pozostałe

elementy rozstrzygnięcia zależały bowiem bezpośrednio od stanowiska zajętego w

tym zakresie.

Sąd zauważył, że przepis art. 231

k.p. reguluje zagadnienie przekształceń

organizacyjno-prawnych, które polegają na przejściu zakładu lub jego części na

innego pracodawcę. Pojęcie "zakład pracy" występuje tutaj w znaczeniu

przedmiotowym jako pewien zespół środków materialnych i osobowych, składający

się na zorganizowaną całość. Brzmienie tego przepisu potwierdza stanowisko, że

bezpośrednim obiektem przekształceń w nim przewidzianych jest przedmiotowo

6

rozumiany zakład pracy, a efektem tych przekształceń są zmiany po stronie

pracodawcy, jako podmiotu stosunku pracy. Pod pojęciem "przejścia" rozumieć

należy wszelkie czynności prawne i zdarzenia, w których wyniku następuje

rozporządzenie dotychczasowego pracodawcy w czasie trwania nawiązanych przez

niego stosunków pracy na rzecz nowego pracodawcy. Ma ono miejsce zawsze

wtedy, gdy do innej osoby przechodzą składniki majątkowe, z którymi związane było

zatrudnienie pracownika. Zdarzeniem powodującym "przejście" może być czynność

prawna dwustronna, jak i jednostronna, decyzja administracyjna, a także inne

zdarzenie, np. dziedziczenie na skutek śmierci pracodawcy.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zawarta pomiędzy PPU „E.”

sp. z o.o. a Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. w dniu 14 grudnia 2004 r.

umowa cywilnoprawna należy do kategorii tzw. umów nienazwanych i zawiera w

swych postanowieniach zarówno elementy umowy o świadczenie usług

(pralniczych), jak i postanowienia dotyczące dzierżawy zakładu pralni przez PPU

„E.” sp. z o. o. od szpitala.

Sąd podkreślił, że Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował się umową

dzierżawy jako źródłem transferu pracodawcy. W uchwale z dnia 7 czerwca 1994 r.

(I PZP 20/94, OSNAPiUS z 1994 r. Nr 9, poz. 141) stwierdził, że jeżeli w wyniku

zawarcia umowy dzierżawy nastąpiło przejście zakładu pracy na dzierżawcę, to

rozwiązanie tej umowy prowadzi do ponownego przejścia zakładu na

wydzierżawiającego. Jednakże w dotychczasowym, utrwalonym orzecznictwie nie

budzi wątpliwości, że wygaśnięcie (rozwiązanie) umowy dzierżawy tylko wówczas

powoduje przejście zakładu pracy na wydzierżawiającego, gdy łączy się ze

zwrotem przedmiotu dzierżawy (por. wyrok z dnia 14 października 1997 r., I PKN

299/97, OSNAPiUS z 1998 r. Nr 18, poz. 536). Także m. in. w wyroku z dnia 26

lutego 2003 r. (I PK 67/02, OSNP - wkł. z 2003 r. Nr 18, poz. 5). Sąd Najwyższy

doprecyzował wcześniejsze stanowisko wskazując, że wygaśnięcie umowy

dzierżawy zakładu pracy powoduje jego przejście na wydzierżawiającego tylko

wtedy, gdy odzyskuje on faktyczne władztwo nad zakładem pracy. Przejęcie

zakładu pracy, mimo że z reguły wynika z pewnego zdarzenia prawnego lub z

mocy ustawy, w orzecznictwie Sądu Najwyższego także odnoszone jest do

7

zdarzenia faktycznego polegającego na fizycznym objęciu zakładu pracy lub jego

części.

Zdarzeniem powodującym to przejęcie może być czynność prawna zarówno

dwustronna, jak i jednostronna. Jednakże w tym kontekście podkreślić należy, że

zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej może prowadzić do likwidacji

zakładu pracy, lecz nie prowadzi do ustania stosunków pracy. Kodeks pracy nie

zna bowiem konstrukcji porzucenia zakładu pracy przez pracodawcę, które miałoby

skutkować rozwiązanie umowy o pracę. Jeżeli zatem w wyniku (skutecznego)

rozwiązania umowy dzierżawy wydzierżawiający odzyskał składniki majątkowe

będące przedmiotem tej umowy, z którymi to składnikami było związane

wykonywanie pracy pracowników zatrudnionych przez dzierżawcę, to (jedynie

wówczas) nastąpiło ponowne przejęcie zakładu pracy w rozumieniu art. 231

§ 2 k.p.

(por. uchwałę SN z dnia 7 czerwca 1994 r., I PZP 20/94). W braku zaś skutecznego

rozwiązania umowy dzierżawy owo „przejęcie"' zwrotne nie następuje.

Sąd podkreślił następnie, że stosunki między dwoma kolejnymi

pracodawcami powoda regulowała umowa cywilnoprawna z dnia 14 grudnia 2004 r.

Konflikt na tle wykonywania tejże umowy stanowił zaś bezpośrednią podstawę

roszczeń powodów w zakresie ich stosunków pracy. Przy tym konflikt ten w dacie

orzekania przez sąd pierwszej instancji niespornie nie przyjął formy sporu przed

sądem gospodarczym. Zauważył także, że sąd pierwszej instancji dokonał - na

użytek niniejszej sprawy pracowniczej - oceny materiału dowodowego, w tym

charakteru umowy i skutków jej rozwiązania pod kątem art. 231

k.p. Sąd podkreślił,

że brak odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do tej kwestii oznaczałby brak

rozpoznania istoty sprawy. Skuteczne odstąpienie od umowy powoduje bowiem, że

stosunek prawny wygasa ze skutkiem ex tunc, tak jakby umowa w ogóle nie została

zawarta. Odstąpienie zaś od umowy kształtuje nowy stan prawny między stronami

w ten sposób, że od chwili jego złożenia umowa wzajemna przestaje je wiązać,

strony nie są już obustronnie wobec siebie zobowiązane do świadczeń

przewidzianych w umowie. W wyżej ustalonym stanie faktycznym ma to znaczenie

o tyle, że z faktem dzierżawy zakładu pralni przez PPU „E.” sp. z o.o. wiązała się

bezpośrednio kwestia przejęcia tego zakładu pracy w trybie art. 231

k.p. tj. wraz z

pracownikami. Nie sposób zatem nie dostrzegać implikacji tego rodzaju oceny na

8

tle niniejszej sprawy pracowniczej, skoro skuteczne rozwiązanie umowy dzierżawy

pralni miałoby skutkować „powrotnym" przejściem zakładu pracy (pralni) na

wydzierżawiającego - ze wszelkimi konsekwencjami w zakresie stosunków pracy

powodów. Kluczowym elementem tej oceny było zatem, czy PPU „E.” sp. z o.o.

złożył w tym zakresie oświadczenie woli zgodne z wymogami określonymi w art.

491 k.c.

W ocenie sądu nie ulega wątpliwości, że odstąpienie od umowy jako prawo

podmiotowe o charakterze kształtującym kreuje samoistnie węzeł obligacyjny.

Jednakże skuteczne odstąpienie od umowy wzajemnej wymaga od wierzyciela

złożenia dwóch oddzielnych oświadczeń woli. Pierwsze z nich dotyczy wyznaczenia

dłużnikowi dodatkowego terminu do wykonania zobowiązania. Drugie zaś wyraża

wolę wierzyciela co do rozwiązania stosunku prawnego z niesolidnym partnerem.

Strony umowy wzajemnej obciąża bowiem obowiązek współdziałania. Temu między

innymi służy nałożony w art. 491 § 1 k.c. obowiązek wyznaczenia odpowiedniego

terminu, poprzedzającego odstąpienie od umowy. Takiego współdziałania ze strony

PPU „Energetyk” sp. z o. o. zabrakło.

Odrębną kwestią jest, czy Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. w ogóle

pozostawało w zwłoce wobec PPU „E.” sp z o.o.. Zwłoka wierzyciela nie może mieć

bowiem miejsca, jeśli pozostaje sporna co do wysokości sama suma

wierzytelności. Dotyczy to także świadczeń niepieniężnych, w związku z czym

sporną „sumą wierzytelności" jest w niniejszej sprawie „ilość prania" jaką miał

dostarczać szpital. W tym kontekście, zdaniem sądu, nie można nie odnieść się do

kwestii interpretacji spornego postanowienia umowy z dnia 14 grudnia 2004 r.

(„szacunkowa ilość pranej bielizny w miesiącu wynosi 50.000 kg”). Należy

wskazać, że stosownie do treści art. 65 k.c. w braku możliwości posłużenia się

wykładnią subiektywną, odwołującą się wprost do woli stron należy oprzeć się na

tym, jak rozsądny odbiorca w danych okolicznościach, rozumiałby znaczenie

umowy w jej całokształcie. Dla odtworzenia rzeczywistej woli stron należy - poza

kontekstem językowym - brać pod uwagę także okoliczności złożenia oświadczenia

woli, czyli tzw. kontekst sytuacyjny (art. 65 § 1 k.c). Z kolei z art. 65 § 2 k.c. wynika

nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem.

9

Zdaniem Sądu Okręgowego w powyższym zakresie prawidłowo sąd

pierwszej instancji uznał, że trudno taki argument potraktować jako uzasadniający

zwłokę dłużnika. Sąd Okręgowy podzielił tym samym ocenę, że w umowie z dnia

14 grudnia 2004 roku ilość bielizny przeznaczonej do prania została określona

jedynie "szacunkowo", a nie precyzyjnie w wymiarze (co najmniej) 50 ton, stąd też

żądanie przez wierzyciela PPU „E.” sp z o.o. dostarczania mu dokładnie 50 ton

bielizny miesięcznie jest - w świetle tego zapisu umowy oraz w/w reguł wykładni

oświadczeń woli stron - nieuprawione.

W związku z tym sąd uznał, że Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. nie

pozostawało w zwłoce wobec PPU „E.” sp. z o.o., jeżeli chodzi o ciążące na nim

zobowiązanie wzajemne, a w konsekwencji nie zachodziły ustawowe podstawy do

odstąpienia od tejże umowy na zasadach określonych w art. 491 k.c. W

konsekwencji, skoro nie doszło do rozwiązania w tym trybie łączącej strony umowy

cywilnoprawnej z dnia 14 grudnia 2004 r. niewątpliwie nie doszło tym samym do

rozwiązania umowy dzierżawy zakładu pralni i „zwrotnego" przejścia zakładu pracy.

Z tego powodu nie ulega wątpliwości, że nie doszło również do zmiany stosunków

pracy łączących PPU „E.” sp. z o.o. z pracownikami tejże pralni.

W ocenie sądu nie doszło również do naruszenia art. 337 k.c., zgodnie z

którym posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz

w posiadanie zależne. Z omawianego przepisu wynikają bowiem dwie reguły.

Mianowicie, bez uszczerbku dla bytu posiadania władztwo rzeczy może być

przypisane równocześnie posiadaczowi samoistnemu i posiadaczowi zależnemu.

Po drugie, dla bytu posiadania samoistnego nie jest konieczny bezpośredni,

fizyczny związek z rzeczą. Należy zatem podkreślić, że władztwo to (posiadanie

zależne wynikające z umowy dzierżawy) zostało utrzymane przez PPU „E.” sp. z

o.o., gdyż w wyżej opisanych zdarzeniach zabrakło podstawowego elementu jakim

jest faktyczne (zwrotne) przejęcia zakładu pracy przez Wojewódzkie Centrum

Medyczne w O..

W ocenie Sądu Okręgowego w O. powyższa „cywilistyczna" ocena materiału

dowodowego nie stanowi niedopuszczalnego rozstrzygnięcia sprawy gospodarczej

przez sąd pracy, ale stanowiła konieczny element uzasadniający końcową

konkluzję tego sądu o braku „zwrotnego" przejścia zakładu pralni na Wojewódzkie

10

Centrum Medyczne w O., to zaś należało niewątpliwie do istoty niniejszej sprawy

pracowniczej.

Sąd zauważył następnie, że pozwany PPU „E.” sp z o. o. w wywodach apelacji

kwalifikował zawartą ze szpitalem umowę jako umowę, do której należy stosować

przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu. Zastosowanie na tym tle powoływanego

przez niego art. 491 § 1 k.c. nie jest wykluczone, albowiem przepisy art. 734-751

k.c. (dotyczące umowy zlecenia) nie regulują odstąpienia od umowy na skutek

zwłoki w wykonaniu zobowiązania przez drugą stronę. Sąd wskazał jednak, że

umowa z pralnią chemiczną o czyszczenie odzieży ma charakter umowy o dzieło,

albowiem z punktu widzenia klasyfikacji umów zaliczana jest ona do umów

rezultatu. Niezasadne pozostają zatem zarzuty o naruszeniu art. 750 k.c. w zw. z

art. 746 § 2 k.c., ani też „nieprawidłowego niezastosowania" art. 750 k.c. w zw. z

art. 750 § 2 k.c.. Do tego rodzaju umów stosuje się bowiem przepisy dotyczące

umowy o dzieło (art. 627-646 k.c.). Zgodnie natomiast z art. 632 § 1 k.c., jeżeli

strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może

żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie

można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Z kolei § 2 ww. przepisu

stanowi, że jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było

przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą,

sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. W art. 632 § 2 k.c. nie chodzi

przy tym o utratę spodziewanego dochodu, ale o poniesienie "rażącej straty" w

ramach konkretnego stosunku prawnego, wyznaczonego zawartą umową o dzieło.

Zdaniem Sądu Okręgowego w O. dostarczanie przez Wojewódzkie Centrum

Medyczne w O. prania w ilości około 25% mniejszej niż jego pierwotny wymiar

szacunkowy nie można uznać, za „zmianę stosunków, której nie można było

przewidzieć, (wobec której) wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie

rażącą stratą". Nie zachodziły zatem także podstawy do rozwiązania tejże umowy

w trybie art. 632 § 2 k.c.

Sąd uznał również za bezzasadny zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c., gdyż

sąd pierwszej instancji nie orzekł w zakresie nieważności oświadczenia z dnia 14

lutego 2008 r. o odstąpieniu od umowy, a jedynie uznał tę czynność za

bezskuteczną. Nie było ono nieważne w rozumieniu art. 58 §1 k.c. albowiem „samo

11

w sobie" nie nosi znamion czynności prawnej sprzecznej z ustawą albo mającej na

celu obejście ustawy i takiej oceny nie wyraził też sąd pierwszej instancji. Brak

zamierzonych przez PPU „E.” sp. z o.o. skutków prawnych tego oświadczenia

wynika z innych, wyżej omówionych wad (brak terminu dodatkowego, brak zwłoki

dłużnika). Z tego względu czynność ta, nie będąca nieważną w rozumieniu art. 58 §

1 k.c. - wbrew żądaniu apelującego - nie podlega też konwersji w inną ważną

czynność prawną. W świetle poczynionych ustaleń nie można bowiem zakładać w

tym zakresie żadnej hipotetycznej zgodnej woli stron, skoro Wojewódzkie Centrum

Medyczne w O. jednoznacznie wyrażało stanowisko zgoła odmienne, uznając że

wywiązuje się należycie z łączącej strony umowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go

w całości oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i jego uchylenie

w całości oraz oddalenie wszystkich pozwów w stosunku do pozwanego albo

ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych.

W zakresie naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący wskazał na

naruszenia:

1) art. 491 § 1 k.c., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że

odstąpienie od umowy z dnia 14 lutego 2005 r. przez pozwanego narusza ten przepis

z powodu rzekomo niewyznaczenia dodatkowego odpowiedniego terminu do

wykonania zobowiązania, w sytuacji gdy z materiału zebranego w sprawie wynika

jednoznacznie, że kontrahent odstępującego nie wykonałby zobowiązania chociażby

termin był wyznaczony, albowiem po pierwsze nie ma takiej możliwości, po wtóre w

ogóle nie poczuwa się do obowiązku zwiększenia ilości prania, twierdząc, że nie

ciąży na nim takie zobowiązanie;

2) z ostrożności procesowej, na wypadek uznania nieważności odstąpienia od umowy,

naruszenie art. 750 k.c. w związku z art. 746 § 2 k.c., poprzez jego nieprawidłowe

niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie istnieją przesłanki do zastosowania

konwersji „oświadczenia o odstąpieniu" w ważną czynność wypowiedzenia umowy o

świadczenie usług z ważnych powodów, o jakiej mowa w art. 746 § 2 k.c., co

powoduje skutki tożsame z odstąpieniem od umowy;

12

3) art. 337 k.c., poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie;

4) art. 231

k.p., poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na

przyjęciu, że: a) do jego zastosowania konieczne jest „faktyczne przejęcie władztwa

nad zakładem pracy" w sytuacji, gdy wystarczające jest objęcie go w posiadanie w

rozumieniu art. 337 k.c., co następuje przecież ex lege; b) przejęcie zadań zakładu

pracy w rozumieniu tego przepisu następuje tylko wtedy gdy zachodzi faktyczna

kontynuacja jego działalności, i nie ma miejsca w sytuacji gdy podmiot będący

posiadaczem zakładu pracy, pomimo możliwości kontynuowania jego działalności

„przekazuje" wykonywane przez ten zakład zadania innemu podmiotowi;

5) art. 58 § 1 k.c., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i odniesienie tego

przepisu do złożonego oświadczenia pozwanego o odstąpieniu od umowy o usługi

pralnicze, w sytuacji gdy art. 58 k.c. na podstawie którego możliwe jest stwierdzenie

nieważności każdej co do zasady czynności prawnej jako przesłanki rozstrzygnięcia,

odnosi się jedynie do przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym;

6) art. 65 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i dokonanie nieprawidłowej wykładni §

6 pkt 4 umowy o świadczenie usług pralniczych, i przyjęcie, że strony dokonały

jedynie szacunkowego określenia ilości prania do którego przekazywania

zobowiązał się szpital, dlatego nie można uznać, że Samodzielny Publiczny Zakład

Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O., przekazując wielkość

prania o 25% mniejszą, aniżeli zadeklarowana w tym postanowieniu umowy

pozostaje w zwłoce.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało

wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 459 k.p.c., poprzez jego nieprawidłową

wykładnię i oparcie wyroku na rozstrzygnięciu sprawy gospodarczej istniejącej

pomiędzy pozwanym, a Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej

Wojewódzkim Centrum Medycznym w O., odnośnie kwestii skuteczności

odstąpienia od umowy o usługi pralnicze oraz skutków odstąpienia w zakresie

stosunku gospodarczego pomiędzy pozwanym a tym podmiotem, co wykracza

poza zakres kognicji sądu pracy.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony

istnieniem szeregu problemów związanych z wykładnią wskazanych podstaw

kasacyjnych.

13

Po pierwsze niezbędna jest wykładnia art. 231

k.p., w szczególności

niezbędne wydaje się jednoznaczne określenie, czy przepis ten ma zastosowanie

także do sytuacji gdy po stronie dotychczasowego pracodawcy następuje

zakończenie faktyczne działalności związanej z tym zakładem, a podmiot ten nadal

jest związany stosunkiem prawnym z poprzednim pracodawcą, a faktyczne

zakończenie tej działalności jest niezgodne z łączącym ten podmiot z pracodawcą

poprzednim stosunkiem prawnym.

Po drugie z uwagi na fakt, że sprawa niniejsza jest sprawą z zakresu prawa

pracy, równie istotny jest zakres badania przez sąd pracy stosunku gospodarczego

istniejącego pomiędzy dwoma potencjalnymi pracodawcami. Kwestia ta

praktycznie w ogóle nie jest poruszana w orzecznictwie, natomiast jak wynika z

wyroków obu sądów orzekających w niniejszej sprawie, oba w sposób głęboki

wniknęły w kwestię skuteczności odstąpienia przez PPU „E.” sp. z. o.o. w O. od

umowy o usługi pralnicze, dokonały wiążącej kwalifikacji tej umowy i w znacznej

mierze, na ocenie prawnej tych kwestii, oparły rozstrzygnięcie. Zdaniem

skarżącego, jeśli zachodził spór gospodarczy, winien on być pozostawiony do

rozstrzygnięcia właściwemu sądowi, a badanie tych kwestii przez sąd pracy jest

niepotrzebne do rozpoznania roszczeń pracowniczych, a wręcz roszczenia te może

zniweczyć.

Wreszcie kolejną kwestią, która budzi wątpliwości jest, zdaniem skarżącego,

prawidłowa wykładania art. 65 k.c. w odniesieniu do zwrotu zawartego w § 6 pkt 4

umowy z dnia 14 grudnia 2004 r., zgodnie z którym „szacunkowa ilość bielizny w

miesiącu wynosi 50.000 kg". Problemem w sprawie jest charakter tego zwrotu, a w

szczególności, czy zwrot ten oznacza, że zamawiający - organizator przetargu

zobowiązuje się do dostarczenia takiej ilości prania, czy też z uwagi na to, że

umowa nie określa minimalnego progu ilości prania które ma być dostarczane, w

istocie zamawiający może jednostronnie określać, jaka ilość prania spełnia warunek

„szacunkowy".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w jego ocenie,

pomimo braku wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy rzekomej nieważności

odstąpienia, wydaje się, że sąd pierwszej instancji uznał, iż oświadczenie z dnia 14

14

lutego 2008 r. „o odstąpieniu od umowy" narusza przepis art. 491 § 1 k.c., a

sankcję nieważności przewiduje w takim wypadku art. 58 § 1 k.c.

Zdaniem skarżącego problem ten ma znaczenie zasadnicze albowiem od

jego prawidłowego rozstrzygnięcia zależy w ogóle prawna możliwość wykonania

wyroku sądu pracy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestie ważności oraz

skuteczności odstąpienia należą do stosunku gospodarczego istniejącego pomiędzy

pozwanym a szpitalem, a zgodnie z aktualnym modelem ustrojowym sądownictwa

kwalifikowane są one jako sprawa gospodarcza, dlatego należą do właściwości

sądu gospodarczego. W takim wypadku może bowiem dojść do sytuacji, w której

sąd gospodarczy inaczej od sądu pracy oceni skutki dokonanego odstąpienia od

umowy i pojawi się realny problem z wykonaniem wyroku sądu pracy.

Skarżący podkreślił, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie ustalony

jest pogląd, że sankcję nieważności bezwzględnej czynności prawnej wywołują

jedynie czynności sprzeczne z przepisami ustawy bezwzględnie obowiązującymi

(iuris cogentis). Zaliczyć do nich należy te przepisy ustawowe, które w

przeciwieństwie do przepisów dyspozytywnych nie pozostawiają stronom swobody

odmiennego uregulowania treści stosunku prawnego (por. Kodeks cywilny.

Komentarz T. I, red. K. Pietrzykowski, Wyd. C.H. BECK, Warszawa 1997 r., str.

151). W związku z powyższym skarżący wyodrębnił następujące wątpliwości, po

pierwsze, czy oświadczenie o odstąpieniu oparte o art. 491 § 1 k.c. podlega w ogóle

badaniu na gruncie bezwzględnej nieważności, o której mowa w art. 58 § 1 k.c.,

jeśli tak, to czy rzeczywiście wady tego oświadczenia wskazane przez sąd

powodują jego nieważność. Po trzecie czy oświadczeniu o odstąpieniu, o ile uzna

się podstawy do przyjęcia jego wadliwości, nie można nadać innego ustawowego

sensu w drodze konwersji czynności prawnej, i uznania tego oświadczenia jako

ważnego wypowiedzenia umowy o świadczenie usług pralniczych (art. 750 w zw. z

art. 746 §. 2 k.c.).

Zdaniem skarżącego w odniesieniu do normy z art. 491 k.c. nie można

stwierdzić, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący (tak min. P.

Machnikowski w: Swoboda umów wg art. 3531

k.c. Konstrukcja Prawna,

Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2005 r., str. 244), a tylko w takim wypadku w

grę wchodzi ustalanie jego nieważności w ramach art. 58 k.c.

15

Skarżący podniósł, że wyznaczanie dodatkowego terminu wykonania

zobowiązania nie ma w aspekcie sprawy najmniejszego sensu, a dla pozwanego z

uwagi na to że umowa przynosi straty konieczne jest jak najszybsze zakończenie

stosunku prawnego. Dlatego też uznać należy, że w warunkach sprawy wszelkie

przesłanki zastosowania przepisu art. 491 § 1 k.c. zostały spełnione, i brakuje

podstaw do stwierdzania bezskuteczności odstąpienia terminu, a tym bardziej jego

nieważności. Należy dodać, że jak wynika z treści oświadczenia o odstąpieniu,

sprawa zmniejszonych dostaw oraz ponoszonych przez wykonawcę strat z tego

powodu była przedmiotem negocjacji między stronami umowy oraz licznych

monitów ze strony pozwanego.

Zdaniem skarżącego, gdyby nawet przyjąć, że oświadczenie o odstąpieniu

rzeczywiście jest bezskuteczne, to w sprawie winna zostać zastosowana zasada

konwersji czynności prawnej. „Przez konwersję rozumie się przemianę nieważnej

czynności prawnej w inną, ważną czynność prawną, odpowiadającą chociażby

częściowo hipotetycznej woli stron." (Maciej Gutowski w: Nieważność czynności

prawnej, Wydawnictwo C.H. BECK, 2 wydanie, Warszawa 2008 r., str. 410). W

ocenie skarżącego, skoro w ostateczności sąd ustalił bezskuteczność czynności

prawnej odstąpienia od umowy o usługi pralnicze, powinien oświadczenie o

odstąpieniu uznać jako ważne wypowiedzenie umowy o usługi pralnicze,

kwalifikowane na podstawie art. 750 k.c. w zw. z art. 746 § 2 k.c.

Zdaniem skarżącego sąd pierwszej instancji nieprawidłowo dokonuje

wykładni postanowień umowy z dnia 4 grudnia 2004 r. o świadczenie usług

pralniczych. Otóż przedmiotem tej umowy jest świadczenie prania na rzecz

Wojewódzkiego Centrum Medycznego w O., na bazie wydzierżawionej pralni. Nie

ulega wątpliwości, a wynika to jednoznacznie z treści umowy, że umowa dzierżawy

pralni jest umową „podrzędną" w stosunku do umowy o usługi prania. Ustanie

umowy o usługi prania powoduje ustanie umowy dzierżawy pralni, a wynika to z

faktu, że usługi prania miały być świadczone wydzierżawiającemu. W tym

kontekście niewłaściwe jest twierdzenie, że strony zawarły umowę dzierżawy, w

ramach której PPU E. miał świadczyć usługi prania. W sprawie niniejszej sens

trwania umowy dzierżawy istnieje tylko wtedy, kiedy istnieje umowa o usługi

pralnicze z wydzierżawiającym. Zdaniem skarżącego do umowy o usługi pralnicze

16

mają zastosowanie przepisy dotyczące umowy o świadczenie usług, do których

odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.).

Skarżący podniósł, że kolejny problem dotyczy rozstrzygnięcia, czy zaistniał

ważny powód rozwiązania umowy w rozumieniu art. 746 § 2 k.c.. Ta kwestia nie

jest objęta kognicją sądu pracy, ale została podniesiona ze względu na fakt, iż sądy

zajmowały się również tym zagadnieniem. Sprowadza się ona do analizy § 6 pkt 4

umowy z dnia 14 grudnia 2004 r. Zgodnie z tym postanowieniem szacunkowa ilość

bielizny w miesiącu wynosi 50000 kg, a szpital w 2007 r. dostarczał średnio 37,5

tony miesięcznie, a więc ok. 25% mniej. Zdaniem skarżącego zmniejszenie tej ilości

o 25% stanowi nieprawidłowe wykonanie zobowiązania. Zwrot „szacunkowa ilość

bielizny" oznacza w tym wypadku, że ilości prania nie można ustalić z aptekarską

dokładnością, jednak odstępstwa od wielkości 50 ton nie mogą być zbyt wielkie, a

w skali 1 roku winny dać wielkość 50 ton.

W ocenie skarżącego w gestii sądu pracy pozostaje natomiast badanie stanu

faktycznego powstałego w następstwie odstąpienia od umowy (ewentualnie

potraktowania tego oświadczenia jako wypowiedzenia), czego sądy nie uczyniły.

Jego zdaniem można przyjąć konstrukcję, iż PPU E. sp. z o.o. w O. dokonał

faktycznej likwidacji zakładu pracy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia

16 maja 2001 r.(I PKN 573/00 OSNP z 2003 r., Nr 5, poz. 124) likwidacja zakładu

pracy, w wyniku której majątek dotychczasowego pracodawcy jest wykorzystywany

do wykonywania tych samych zadań, czemu towarzyszy przejęcie części

pracowników, jest przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę w rozumieniu

art. 231

k.p. Nie ulega wątpliwości że pogląd ten może mieć zastosowanie do nin. sprawy.

Jak wykazano pralnia była stworzona jako zakład obsługujący szpital i nigdy takiego

charakteru nie utraciła. Ustanie umowy spowodowało jej likwidację jako zakładu

pracy należącego do PPU E. sp. z o.o. w O..

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

W sporze niniejszym chodziło zasadniczo o ustalenie, że powód pozostaje w

stosunku pracy z pozwanym (dotychczasowym) pracodawcą. Poza tym powód

wnosił o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za pracę.

17

Spór powstał w związku z wydzierżawieniem pralni i przejęciem

pracowników przez pozwanego pracodawcę. Umowa dzierżawy była podstawą

przejścia części zakładu pracy, w rozumieniu art. 231

k.p. Spółka, która stała się

pracodawcą powoda odstąpiła od umowy dzierżawy. Jednak wydzierżawiający nie

odebrał przedmiotu dzierżawy. Nie doszło więc do faktycznego przejęcia władztwa

nad zakładem pracy (pralnią). Sąd Rejonowy uznał, że powoda łączył stosunek

pracy z pozwanym pracodawcą i zasądził wynagrodzenie za pracę. Apelacja

została oddalona przez Sąd Okręgowy.

W skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie przepisów prawa

materialnego i procesowego. Skarżący podniósł, że w sprawie istnieje szereg

problemów prawnych.

Zasadniczym problemem jest w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, czy w

wyniku rozwiązania umowy dzierżawy (odstąpienia) doszło do zwrotnego przejęcia

zakładu pracy przez wydzierżawiającego. Problemy związane z przejęciem zakładu

pracy lub jego części na innego pracodawcę były rozstrzygane w licznych

orzeczeniach Sądu Najwyższego. Należy jednak mieć na uwadze to, iż zapadały

one w bardzo różnych stanach faktycznych. W stanie faktycznym niniejszej sprawy

zasadnicze znaczenie ma, że pomiędzy stronami umowy dzierżawy było sporne,

czy umowa ta wygasła, czy też nadal obowiązuje. W tej sytuacji spór związany z

bytem umowy cywilnoprawnej powinien być rozstrzygnięty przez sąd cywilny. Dla

rozstrzygnięcia zaś sporu, którego przedmiot dotyczy przejęcia zakładu pracy i

wynagrodzenia ze stosunku pracy podstawowe znaczenie ma to, czy doszło do

faktycznego przejęcia władztwa nad tym zakładem pracy.

W kwestii powyższej rozstrzygał już Sąd Najwyższy. Nie ulega wątpliwości,

że w wyniku rozwiązania umowy dzierżawy i przejęcia jej przedmiotu następuje

przejście zakładu pracy na podstawie art. 231

k.p. W sprawie tej było jednak

sporne, czy umowa dzierżawy rzeczywiście wygasła. Należy podkreślić, że

czynności prawne, na podstawie których dochodzi do przejęcia zakładu pracy na

podstawie art. 231

k.p., powinny być zgodne z prawem (wyrok Sądu najwyższego z

dnia 24 marca 2009 r., I PK 205/08). Wynika więc z tego, że czynności na

podstawie których dochodzi do przejścia zakładu pracy nie powinny być traktowane

jako zdarzenie czysto faktyczne, gdyż mogłoby to prowadzić do akceptacji działań

18

łamiących prawo. Można więc stwierdzić, że zarówno zawarcie, jak i odstąpienie od

umowy (dzierżawy) jest legalne, co nie znaczy, że zawsze skuteczne. Jednak

problem ten nie ma decydującego znaczenia. Konieczne jest jednakże

stwierdzenie, że likwidacja pracodawcy nie może być samodzielnym zdarzeniem

powodującym wygaśnięcie umowy o pracę ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5

września 2001 r., I PKN 830/00, OSNP 2003, nr 15, poz. 355). Natomiast wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2001 r., I PKN 573/00, OSNP 2003, nr 5, poz.

124 nie może być zastosowany do niniejszej sprawy w ten sposób, jak wywodzi

skarżący . Sąd Najwyższy uznał w nim bowiem, że likwidacja zakładu pracy, w

wyniku której majątek dotychczasowego pracodawcy jest wykorzystywany do tych

samych zadań, czemu towarzyszy przejęcie pracowników jest przejściem zakładu

na nowego pracodawcę. Wynika więc z tego, że koniecznym elementem przejęcia

jest faktyczne posiadanie (władanie) zakładu pracy.

Można zatem przyjąć, że o przejęciu zakładu pracy decyduje, przede

wszystkim jego faktyczne przejęcie. Nie może więc o tym przesądzać rozwiązanie

umowy dzierżawy, tym bardziej jeżeli nie jest to okoliczność bezsporna. Można w

tym miejscu powołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CSK

156/07, LEX 442755. Stwierdzono w nim, że art. 231

k.p. normuje sytuację prawną

pracowników w wypadku zmiany pracodawcy spowodowanej przejęciem ich

zakładu pracy przez inny podmiot. Przepis ten ma charakter ochronny i określa

zakres odpowiedzialności każdego ze zmieniających się pracodawców wobec

pracowników. Dla oceny, kto jest pracodawcą w stosunku do pracownika

decydujące jest faktyczne przejęcie zakładu pracy, powodujące, że pracownicy

świadczą pracę na rzecz, kogo innego niż dotychczas. Zmiany prawne dotyczące

praw do zakładu pracy nie są przy tym przesądzające. Sąd Najwyższy wielokrotnie

przyjmował, iż o przejściu zakładu pracy decyduje przejęcie faktycznego władztwa

nad zakładem pracy. W wyroku z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 67/02, OSNP 2004,

nr 14, poz. 240 Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że wygaśnięcie umowy dzierżawy

zakładu pracy powoduje jego przejście na wydzierżawiającego (art. 231

k.p.) tylko

wtedy, gdy wydzierżawiający odzyskuje faktyczne władztwo na zakładem pracy.

Ostatecznie należało więc uznać, że w stanie faktycznym sprawy nie doszło do

przejścia zakładu pracy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie został on

19

przekazany nowemu pracodawcy. Nie miały natomiast decydującego znaczenia

ustalenia związane ze skutecznością odstąpienia od umowy dzierżawy. Na tej

podstawie Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego nie

były uzasadnione.

Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia prawa

procesowego. Należy jednak podnieść, że Sądy obu instancji nie rozstrzygały

sprawy gospodarczej. Nie ma natomiast przeszkód, by zostały dokonane oceny

konieczne do rozstrzygnięcia sprawy z zakresu prawa pracy.

Z tych względów, na podstawie art. 39814

k.p.c., orzeczono jak w sentencji

wyroku.

/tp/