I CSK 46/09

Sygn. akt I CSK 46/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J.G.

przeciwko „E.” S.A.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 sierpnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2008 r. Sąd Rejonowy w G. zasądził na rzecz

powoda od pozwanego „E.” S.A. kwotę 54.400 zł z ustawowymi odsetkami w

sprawie o zapłatę. Sąd ten ustalił, że powód był właścicielem samochodu marki

Dodge Caravane SE, który fabrycznie był wyposażony w urządzenie

antykradzieżowe immobilizer, a także zamek centralny uruchamiany pilotem.

Samochód miał również zainstalowany system alarmowy GPS VIPER. Ponadto

powód zainstalował w samochodzie system umożliwiający uruchomienie auta na

odległość. System ten nie został zainstalowany jako alarm pomimo tego, że mógłby

spełnić też taką funkcję. Powód zabezpieczał też samochód laską na kierownicę. W

dniu 27 grudnia 2005 r. strony zawarły umowę ubezpieczenia AC, z rozszerzeniem

o ryzyko kradzieży, dotyczącą tego samochodu, którą to w imieniu pozwanego i na

jego rzecz zawarła agentka ubezpieczeniowa, która przed zawarciem umowy

dokonała oględzin pojazdu. We wniosku powód zadeklarował, że samochód

posiada autoalarm oraz blokadę. Agentka ubezpieczeniowa nie stwierdziła żadnych

okoliczności przemawiających przeciwko zawarciu umowy ubezpieczenia. Już w

trakcie trwania umowy nieznany sprawca poprzez włamanie do samochodu marki

Dodge Caravane dokonał jego kradzieży. Śledztwo nie doprowadziło do wykrycia

sprawcy i postępowanie zostało umorzone.

Pozwany omówił wypłacenia odszkodowania na tej podstawie, że skradziony

pojazd nie posiadał ustalonej klasy skuteczności w zakresie systemu

zabezpieczenia mechanicznego lub elektronicznego. W ocenie Sądu Rejonowego

zainstalowanie w samochodzie zabezpieczenia były wystarczające w rozumieniu

OWU, zatem odmowa wypłaty była bezpodstawna.

Od powyższego wyroku apelację wniósł pozwany zaskarżając go w całości

i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie: art. 805 § 1 k.c. i 481 k.c. oraz prawa procesowego:

art. 233 k.p.c. i 328 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10 września 2008 r.

zmienił zaskarżony wyrok oddalając powództwo. Sąd uznał, iż powód nie

udowodnił, iż alarm został zamontowany w samochodzie przez firmę posiadającą

3

autoryzację producenta tego zabezpieczenia do jego montażu i serwisowania,

co wyłączało odpowiedzialność strony pozwanej

Od powyższego wyroku powód wniósł skargę kasacyjną zarzucając

naruszenie art. 805 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz § 5 ust. 2 i 3 ust. 2

Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, a także naruszenie przepisów postępowania:

art. 382 w zw. z art. 233 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 386 § 1 k.p.c.

W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawą uwzględnienia apelacji i oddalenia powództwa przez Sąd drugiej

instancji było stwierdzenie, że powód nie udowodnił faktu zainstalowania

w ubezpieczonym przez siebie pojeździe drugiego zabezpieczenia antykradzieżowego

wymaganego w świetle § 5 ust. 3 pkt 2 ogólnych warunków ubezpieczenia

(dalej: OWU). W jego ocenie zwalniało to stronę powodową z odpowiedzialności za

szkodę związaną z utratą pojazdu w wyniku kradzieży. Stanowisko to zostało zasadnie

zakwestionowane przez powoda w skardze kasacyjnej.

Wymaga podkreślenia, że w świetle art. 815 § 1 k.c. ubezpieczający

obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie

okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytał w formularzu oferty lub w innych

pismach przed zawarciem umowy. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia

mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa

się za nieistotne. Treść tego przepisu wskazuje, że ubezpieczyciel zawierając

umowę może uznać za nieistotne niektóre okoliczności, które mogą mieć znaczenia

dla zawarcia umowy ubezpieczenia. Skarżący zarzucił zatem zasadnie, że dla

ustalenia treści umowy ubezpieczenia wiążącej strony istotne są przesłanki określone

w art. 65 k.c., także wówczas, gdy strony zawierając umowę posługują się wzorami

umów (w rozpoznawanej sprawie były to OWU). Są to przede wszystkim

okoliczności w jakich umowa została zawarta. Sąd Okręgowy kwestie te zupełnie

pominął. Z tego względu podstawa naruszenia prawa materialnego okazała

się usprawiedliwiona. W tym kontekście uzasadniony był także zarzut

naruszenia art. 382 k.p.c. Sąd drugiej instancji pominął bowiem ocenę części

4

dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze nie przeanalizował treści

wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia, w którym agent ubezpieczeniowy

zaznaczył, że samochód posiada autoalarm fabryczny, co nie odpowiada definicji

urządzenia zabezpieczającego przed kradzieżą, użytej w § 3 pkt 24 OWU.

Należało zatem wyjaśnić, czy agent uznał go za spełniający te wymogi, tym bardziej,

że powód posiadał dowód jego zamontowania w USA, przez firmę działającą na

tamtym rynku. Po drugie w tym wniosku jako zabezpieczenie uwzględniono również

blokadę kierownicy. Sąd Okręgowy nie ocenił zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego pod tym kątem, czy powód podał prawdziwe dane co do formy tego

zabezpieczenia i czy agent zawierający umowę w imieniu ubezpieczyciela uznał go

również za spełniający wymogi określone w § 3 pkt 24 OWU. W konsekwencji brak

jest niezbędnych ustaleń co do okoliczności, w których została zawarta umowa

ubezpieczenia, oraz oceny, czy przedstawiciel strony pozwanej zawarł umowę

ubezpieczenia z powodem uznając, że zabezpieczenia, które faktycznie posiadał

samochód powoda umożliwiały zawarcie umowy ubezpieczenia lub kwestie te uznał

za nieistotne dla zawarcia umowy. Odpowiednio do ustaleń w tym zakresie powinna

być przeprowadzona ocena skutków zawarcia umowy ubezpieczenia, wbrew

wymogom określonym w OWU, na co wskazuje treść art. 385 § 1 k.c. W tym zakresie

nie można pomijać także brzmienia art. 385 § 2 k.c., przy uwzględnieniu, że powód był

konsumentem w rozumieniu tego przepisu.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu na

podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.