IV CSK 219/09

Sygn. akt IV CSK 219/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa E. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

przeciwko D. K. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 listopada 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 20 listopada 2008 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w punktach I, II i IV oraz w punkcie

III w części oddalającej apelację pozwanej i przekazuje sprawę

w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

„E. S.” sp. z o.o. (podwykonawca) wniosła o zasądzenie od D. K. sp. z o.o.

(inwestora) kwoty 189 273,90 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 września

2006 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania. Pozwana wniosła o oddalenie

powództwa.

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r. zasądził od pozwanej

na rzecz powódki kwotę 38 475,12 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 30

września 2006 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałej części i zasądził

od powódki na rzecz pozwanej kwotę 264,20 złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka zawarła z K. W.m (wykonawcą) trzy

umowy o roboty budowlane dotyczące wykonania robót na budowie pawilonu

handlowego w G., zgodnie z którymi była zobowiązana wykonać uzgodnione prace

z materiałów własnych oraz przy użyciu własnego sprzętu i narzędzi. Strony

uzgodniły wynagrodzenia, powiększone o podatek VAT, odpowiednio w wysokości

255 000, 218 000 i 158 000 złotych. Sąd Okręgowy uznał, że umowy te stanowią

jedną funkcjonalną całość. Podkreślił, że wobec nieprzedstawienia przez powódkę

gwarancji bankowej, dochodzone przez nią roszczenie wynosi 292 531,60 złotych.

Wykonawca zapłacił powódce 115 000 złotych, pozostała więc kwota 167 531,60

złotych. W ocenie Sądu Okręgowego, zasadny jest podniesiony przez pozwaną

zarzut potrącenia, ponieważ powódka dopuściła się zwłoki w wykonaniu umowy.

Jednocześnie Sąd Okręgowy uznał za nieuzasadniony podniesiony przez pozwaną

zarzut potrącenia kwoty 60 234,85 złotych tytułem odszkodowania uzupełniającego.

Obie strony wniosły apelacje od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. I. zmienił zaskarżony

wyrok w pkt II w ten sposób, że ponad kwotę zasądzoną w pkt I zasądził dodatkowo

od pozwanej na rzecz powódki kwotę 139 056 złotych z odsetkami ustawowymi od

dnia 30 września 2006 r. do dnia zapłaty; II. zmienił zaskarżony wyrok w pkt III w

ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 14 364 złote tytułem

zwrotu kosztów postępowania za pierwszą instancję; III. oddalił apelacje w

pozostałej części; IV. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 13 223 złote

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

3

Sąd Apelacyjny podkreślił, że jedynie apelacja powódki w części zasługuje

na uwzględnienie. Istotą sprawy jest wyjaśnienie, czy powódka popadła w zwłokę w

wykonaniu swojego świadczenia, a zatem, czy skuteczny jest podniesiony przez

pozwaną zarzut potrącenia. Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, że obowiązek

zapłaty kary umownej jest związany z ewentualną odpowiedzialnością

odszkodowawczą powódki, zatem zasadność podniesionego zarzutu potrącenia

trzeba ocenić z uwzględnieniem art. 471 k.c. Sprowadza się to do ustalenia, czy

opóźnienie wykonania robót nastąpiło wskutek działań powódki, czy też

niewłaściwego postępowania innych uczestników procesu budowlanego. Wbrew

ustaleniom Sądu Okręgowego, istnieją podstawy do stwierdzenia, że przyczyną

opóźnienia w wykonaniu prac przez powódkę była niewłaściwa organizacja

budowy, za którą powódka nie ponosi odpowiedzialności. Było to związane

z niewłaściwą organizacją frontu robót, za co przede wszystkim odpowiadał

wykonawca. Trafnie natomiast pozwana podniosła, że zapłata 5% wynagrodzenia

miała nastąpić po przedłożeniu gwarancji bankowej. Powódka w pozwie nie

powołała się na fakt dostarczenia gwarancji. W tej części roszczenie nie jest więc

uzasadnione.

Pozwana w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów prawa

materialnego, mianowicie art. 6471

§ 5 w związku z art. 6471

§ 2 i art. 647, art. 6471

§ 5 w związku z art. 65 § 2, art. 483 § 1 i art. 484 § 1 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c.,

a także przepisów postępowania, mianowicie art. 47912

w związku z art. 232,

art. 381, art. 9 oraz art. 217 i art. 391 § 1 k.p.c., art. 240 § 1 w związku z art. 391

§ 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów

postępowania są w większości niedopuszczalne jako dotyczące ustalenia faktów

lub oceny dowodów (art. 3983

§ 3 k.p.c.). Natomiast zarzut naruszenia art. 328 § 2

w związku z art. 391 k.p.c., zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu

Najwyższego, może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej

zupełnie wyjątkowo, mianowicie tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego

wyroku nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź zawiera tak oczywiste

braki, które uniemożliwiają kontrolę kasacyjną (por. np. orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 8 października 1997 r., I CKN 312/97, z dnia 10 listopada

4

1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83, z dnia 19 lutego 2002 r.,

IV CKN 718/00, z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1862/00, z dnia 20 lutego 2003 r.,

I CKN 65/01, z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/01, z dnia 9 marca 2006 r., I CSK

147/05). Sąd Najwyższy przyjmuje też w swoim orzecznictwie, że o prawidłowym

zastosowaniu prawa materialnego można mówić dopiero wówczas, gdy ustalenia

stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku pozwalają na ocenę tego

zastosowania. Tym samym brak stosownych ustaleń uzasadnia zarzut skargi

kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie

(zob. postanowienie z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00 niepubl., wyrok z dnia

20 kwietnia 2004 r., V CK 92/04, niepubl.).

Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego i orzekając co do istoty

sprawy, powinien ustosunkować się do wszystkich twierdzeń oraz zarzutów

podnoszonych przez strony w toku postępowania związanych z tym, czy opóźnienie

wykonania robót nastąpiło wskutek działań powódki, czy też niewłaściwego

postępowania innych uczestników procesu budowlanego. Tymczasem Sąd

Apelacyjny, dokonując odmiennej oceny stanu faktycznego niż Sąd Okręgowy,

odniósł się do ustaleń tego Sądu, które są nieuporządkowane, chaotyczne, a przez

to nieczytelne, i w istocie nie pozwalają na dokonanie takiej oceny. W tej sytuacji

nie jest możliwe rozważenie zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej

zarzutów naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 6471

§ 5 w związku

z art. 65 § 2, art. 483 § 1 i art. 484 § 1 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c.

Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia art. 6471

§ 5 w związku

z art. 6471

§ 2 i art. 647. Z art. 647 § 2 k.c. expressis verbis bowiem wynika, że

umowa zawierana przez wykonawcę z podwykonawcą za zgodą inwestora jest

umową o roboty budowlane.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815

§ 1

k.p.c. orzekł jak w sentencji.

md