I PK 155/09

Sygn. akt I PK 155/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa G. C.

przeciwko Ł. Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego w B.

o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia zmieniającego i dodatek funkcyjny,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 stycznia 2010 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Ł.

z dnia 28 kwietnia 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w Ł. - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Z. - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 28

stycznia 2009 r., oddalił powództwo G. C. przeciwko Ł. Ośrodkowi Doradztwa

Rolniczego w B. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia zmieniającego warunki

pracy i zasądzenie dodatku funkcyjnego.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka zawarła z pozwanym w dniu 18 lipca

2007 r. umowę o pracę na czas określony od 19 lipca do 18 października 2007 r. w

pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku technika doradcy do spraw

gospodarstw wiejskich i agroturystyki w Rejonowym Zespole Doradców w Ł., za

wynagrodzeniem 1.500 zł. W dniu 19 lipca 2007 r. pozwany powierzył powódce - na

podstawie art. 42 § 4 k.p. - na okres od 20 lipca do 31 sierpnia 2007 r. pełnienie

obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w Ł. Oddział K.. Z tytułu

pełnionej funkcji pracodawca przyznał powódce dodatek funkcyjny w wysokości

40% najniższego wynagrodzenia. W dniu 18 września 2007 r. pozwany przedłużył

okres powierzenia powódce obowiązków kierownika rejonowego zespołu doradców

- na podstawie art. 42 § 4 k.p. - do 18 października 2007 r. Wysokość dodatku

funkcyjnego pozostała bez zmian. W dniu 17 października 2007 r. strony zawarły

kolejną umowę o pracę na czas określony od 19 października do 31 grudnia 2007 r.

Dzień rozpoczęcia pracy ustaliły na 19 października 2007 r. Pozostałe warunki

umowy pozostały bez zmian, co dotyczyło także stanowiska pracy na jakim

zatrudniono powódkę - technika doradcy do spraw gospodarstw wiejskich i

agroturystyki. W dniu 17 października 2007 r. - za zgodą powódki - pracodawca

powierzył jej pełnienie obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w Ł.

Oddział K. Z tytułu pełnionej funkcji przyznano powódce dodatek funkcyjny w

wysokości 40% najniższego wynagrodzenia. W dniu 28 grudnia 2007 r. strony

zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony od 1 stycznia 2008 r. Pozostałe

warunki umowy pozostały bez zmian. Pismem z 28 grudnia 2007 r. pozwany

powierzył powódce - na podstawie art. 42 § 4 k.p. - na okres od 1 stycznia do 31

marca 2008 r. pełnienie obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w

Ł. Oddział K.. Z tytułu pełnionej funkcji powódka otrzymała dodatek funkcyjny w

3

wysokości 40% najniższego wynagrodzenia. W dniu 14 marca 2008 r. pracodawca

poinformował powódkę, że od 1 marca 2008 r. przyznał jej wynagrodzenie

zasadnicze brutto w kwocie 1.550 zł. Pismem z 31 marca 2008 r. pozwany po raz

kolejny powierzył powódce - za jej zgodą - pełnienie obowiązków kierownika

Rejonowego Zespołu Doradców w Ł. Oddział K. w okresie od 1 kwietnia 2008 r. do

30 czerwca 2008 r. Wreszcie, od 1 maja 2008 r. pracodawca - za zgodą powódki -

powierzył jej bezterminowo pełnienie obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu

Doradców w Ł. Oddział K. Pozostałe warunki powierzenia obowiązków pozostały

bez zmian.

Sąd Rejonowy ustalił ponadto, że w momencie podjęcia zatrudnienia u

strony pozwanej powódka miała wykształcenie średnie ogólne. W 2006 r.

rozpoczęła studia na kierunku marketing i zarządzanie w Wyższej Szkole

Marketingu i Biznesu w Ł. Dyrektor strony pozwanej R. G. w momencie zawierania

z powódką pierwszej umowy o pracę miał wolę zatrudnienia jej na stanowisku

kierownika rejonowego zespołu doradców, jednak nie mógł tego uczynić z uwagi na

nieposiadanie przez nią wyższego wykształcenia, wymaganego od osób

zatrudnionych na tym stanowisku; z tej przyczyny powierzał jej systematycznie

pełnienie obowiązków kierownika. Dyrektor strony pozwanej chciał zatrudnić

powódkę na stanowisku kierownika rejonowego zespołu doradców po spełnieniu

przez nią wymagań formalnych (co do wykształcenia) i po "okresie próby".

W dniu 30 czerwca 2008 r. wręczono powódce pismo strony pozwanej,

sporządzone 30 czerwca 2008 r., w którym pracodawca odwołał powódkę ze

stanowiska osoby pełniącej obowiązki kierownika Rejonowego Zespołu Doradców

w Ł. Oddział K., a ponadto poinformował ją, że od 1 lipca 2008 r. nie będzie jej

wypłacany dodatek funkcyjny oraz że pozostałe warunki umowy o pracę nie ulegają

zmianie. Powódka przeczytała to pismo (zapoznała się z jego treścią), ale go nie

przyjęła stwierdzając, że jest zaskoczona decyzją pracodawcy.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka od 1 lipca 2008 r. nie świadczy pracy,

korzystając ze zwolnień lekarskich. Dwukrotnie zgłaszała gotowość świadczenia

pracy po zwolnieniu lekarskim, następnie korzystała z krótkich urlopów

wypoczynkowych i i przedstawiała kolejne zwolnienia lekarskie.

4

Sąd Rejonowy oddalił wniosek dowodowy powódki o dopuszczenie dowodu

z wystąpienia pracodawcy do Rady Powiatu w Ł. o wyrażenie zgody na „odwołanie”

jej ze stanowiska pełniącego obowiązki kierownika oraz z odpowiedzi Rady na to

wystąpienie. W ocenie Sądu, dowód ten nie miał znaczenia dla oceny

prawidłowości i skuteczności decyzji strony pozwanej o odwołaniu powódki z funkcji

pełniącego obowiązki kierownika rejonowego zespołu doradców. Wystąpienie do

Rady Powiatu i decyzja Rady miałyby znaczenie, gdyby strona pozwana

zamierzała rozwiązać umowę o pracę z powódką bądź też zmienić jej warunki w

wyniku wypowiedzenia zmieniającego, jednak w rozpoznawanej sprawie nic takiego

nie miało miejsca.

W opisanym stanie faktycznym Sąd Rejonowy ocenił, że roszczenie powódki

nie zasługuje na uwzględnienie.

Powołując się na treść art. 42 § 1 i 4 k.p., Sąd Rejonowy stwierdził, że za

zgodą pracownika dopuszczalne jest powierzenie mu innych obowiązków niż

przewidziane w umowie na okres dłuższy od wynikającego z art. 42 § 4 k.p. Taka

sytuacja nie wymaga wypowiedzenia zmieniającego. Jednak zgoda pracownika nie

zmienia tego, że powierzenie mu innej pracy niż określona w umowie o pracę

wynika z potrzeb pracodawcy. Każda ze stron takiego porozumienia może od niego

w każdej chwili odstąpić, zwłaszcza gdy ustanie potrzeba pracodawcy powierzania

pracownikowi innej pracy.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że według pisemnej umowy o pracę

powódka była zatrudniona na stanowisku technika doradcy do spraw gospodarstw

wiejskich i agroturystyki w Rejonowym Zespole Doradców w Ł.. Pozwany powierzał

powódce, za jej zgodą, w okresie jej zatrudnienia pełnienie obowiązków kierownika

Rejonowego Zespołu Doradców w Ł., stosując zarówno instytucję z art. 42 § 4 k.p.

jak i czyniąc to za zgodą powódki. Powierzenie obowiązków następowało na czas

określony, a począwszy od dnia 1 maja 2008 r. - na czas nieoznaczony. Skoro

pozwany zamiennie stosował powierzenie powódce obowiązków albo na mocy art.

42 § 4 k.p., albo za jej zgodą, to powódka musiała mieć świadomość przejściowego

charakteru powierzenia, tym bardziej że nie miała wykształcenia wymaganego od

osób zatrudnianych na stanowisku kierownika rejonowego zespołu doradców. Od

5

osoby zatrudnionej na takim stanowisku wymagane było bowiem wykształcenie

wyższe i trzyletni staż pracy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro pracodawca uznawał przez pewien

czas, że jego potrzeby wymagają powierzenia powódce obowiązków kierownika

zespołu doradców, to również mógł dojść do przekonania, że potrzeby te ustały i

odwołać powódkę z pełnienia funkcji kierownika zespołu. Sąd Rejonowy podkreślił,

że powódka przez cały okres - od 19 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2008 r. -

zatrudniona była na stanowisku technika doradcy do spraw gospodarstw wiejskich i

agroturystyki. Jej stanowisko pracy w tym czasie nie uległo zmianie. W takiej

sytuacji do odwołania jej z powierzonej jej czasowo funkcji kierownika zespołu

doradców pozwany nie musiał stosować instytucji wypowiedzenia zmieniającego.

Nie była również potrzebna zgoda Rady Powiatu Ł. na wypowiedzenie zmieniające

powódce warunki zatrudnienia ani badanie, czy powódka miała możliwość

zapoznania się z pismem odwołującym ją z funkcji kierownika zespołu doradców. W

ocenie Sądu Rejonowego, powierzenie powódce, osobie bez wykształcenia

wyższego i bez doświadczenia pracy w rolnictwie, bezpośrednio po zatrudnieniu,

stanowiska kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w Ł., praktycznie do czasu

uzupełnienia wykształcenia, w sytuacji gdy w tym samym zespole zatrudniona była

co najmniej jedna osoba spełniająca wymagania dotyczące wykształcenia,

stanowiło obejście prawa, a zatem nie zasługiwało na ochronę.

Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniosła powódka, zarzucając: 1)

naruszenie przepisów postępowania: a) art. 233 k.p.c., poprzez dokonanie

dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w wyniku pominięcia

rzeczywistej woli stron, realnego skutku czynności prawnych dokonanych pomiędzy

stronami, oceny przeprowadzonych dowodów; b) art. 316 k.p.c., w wyniku

uchylenia się od wydania wyroku w oparciu o stan rzeczy istniejący w chwili

zamknięcia rozprawy; c) art. 328 § 2 k.p.c., poprzez niepełne opisanie stanu

faktycznego, pomijające rzeczywistą wolę stron i powstały w wyniku złożonych

oświadczeń woli stan prawny, wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia oraz brak

wymaganego wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów

prawa; d) art. 350 § 1 k.p.c., przez wydanie postanowienia o sprostowaniu

oczywistej omyłki pisarskiej, które nie dotyczyło przedmiotu sprostowania

6

opisanego w tym przepisie, ale zmieniło przedmiot rozpoznania Sądu Rejonowego;

2) naruszenie prawa materialnego: a) art. 42 k.p. w wyniku bezzasadnego

przyjęcia, że nie doszło w stosunku do powódki do wypowiedzenia zmieniającego;

b) art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez uznanie za skuteczne

dokonanie powódce wypowiedzenia zmieniającego bez uprzedniej zgody rady

gminy; c) art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p., poprzez wadliwą ocenę skutków

złożonych przez pracodawcę i pracownika oświadczeń woli, w sytuacji gdy

zatrudnienie powódki na stanowisku kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w

Ł. nastąpiło od pierwszego dnia trwania umowy o pracę aż do dnia wypowiedzenia;

d) § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 stycznia 2005 r.

w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń

związanych z pracą pracownikom jednostek doradztwa rolniczego, poprzez

pominięcie, że skutek braku ukończonych studiów wyższych dotyczy tylko

ograniczeń w ramach przeszeregowania co do wynagrodzenia, a tym samym

zatrudnienie powódki zgodnie z wolą stron nie może być ocenione jako obejście

prawa; e) art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p. poprzez wadliwą ocenę oświadczeń

woli pracodawcy i pracownika w zakresie powierzonego powódce stanowiska

pracy.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uznanie za

bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy z dnia 1 lipca 2008 r.

(prawdopodobnie skarżącej chodziło o czynność pracodawcy dokonaną 30 czerwca

2008 r.- uwaga SN), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem powtórzenia postępowania

dowodowego z uwzględnieniem oddalonych wniosków dowodowych.

Sąd Okręgowy w Ł. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 28

kwietnia 2009 r., oddalił apelację powódki.

Sąd Okręgowy zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i

przyjął je za własne oraz podzielił wywody prawne zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, a także stwierdził, że nie znalazł żadnych podstaw do

zmiany bądź uchylenia wyroku Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny

dowodów, nie naruszając art. 233 § 1 k.p.c., i na tej podstawie wysnuł trafny

7

wniosek co do braku zasadności powództwa. W ocenie Sądu drugiej instancji,

wypowiedzenie powódce dotychczasowych warunków pracy i płacy nie było

konieczne. Powierzenie powódce obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu

Doradców w Ł. miało charakter przejściowy z uwagi na brak wymaganych

kwalifikacji (wyższego wykształcenia). Prawidłowo zostało zastosowane wobec

powódki jedynie odwołanie z funkcji kierownika, pełnionej czasowo, nie zaś

wypowiedzenie warunków pracy i płacy wynikających z kolejno zwieranych umów o

pracę.

Sąd drugiej instancji uznał za niesłuszny zarzut naruszenia przez Sąd

pierwszej instancji art. 316 § 1 k.p.c., który wymaga, aby wydając wyrok sąd brał

pod rozwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Istotą

rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy w sytuacji powódki powinna mieć

zastosowanie instytucja wypowiedzenia zmieniającego, czy wystarczające było

odwołanie jej z dotychczas pełnionej funkcji. Przeprowadzone postępowanie

dowodowe wyjaśniło w sposób wyczerpujący sporną kwestię i pozwoliło na wydanie

odpowiedniego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy nie naruszył art. 328 § 2

k.p.c. W apelacji zarzucono niewystarczające opisanie stanu faktycznego sprawy,

wewnętrzne sprzeczności uzasadnienia oraz brak wymaganego wyjaśnienia

podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Okręgowy

stwierdził, że sporządzone przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie zawiera

zarówno wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, z powołaniem się na

dowody, na których Sąd się oparł, jak i szczegółowe i bardzo rozbudowane

wyjaśnienie przyczyn, dla których Sąd odmówił wiarygodności innym dowodom,

choćby zeznaniom powódki; wreszcie uzasadnienie zawiera wyjaśnienie podstawy

prawnej wyroku.

Sąd Okręgowy uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 350 k.p.c. Sąd

Rejonowy z urzędu sprostował sentencję swojego wyroku poprzez dopisanie w

komparycji słów "dodatek funkcyjny" z uwagi na ich pierwotne pominięcie. Z pozwu

wynikało, że jednym z żądań powódki było zasądzenie na jej rzecz dodatku

funkcyjnego. Na rozprawie z 6 listopada 2008 r. powódka wyjaśniła, że w każdym

miesiącu otrzymywała dodatek funkcyjny. Zostało to odnotowane w protokole

8

rozprawy. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji czynił ustalenia również w tym

kierunku, traktując roszczenie powódki całościowo. Postępowanie było prowadzone

kompleksowo, zarówno pod kątem ustalenia, czy w przypadku powierzenia

powódce obowiązków kierownika powinna mieć zastosowanie instytucja

wypowiedzenia zmieniającego, czy też wystarczające było odwołanie z funkcji, jak i

oceny, czy roszczenie o zasądzenie dodatku funkcyjnego jest zasadne. Po

ustaleniu, że w rozpoznawanej sprawie instytucja wypowiedzenia zmieniającego

nie ma zastosowania, nie było potrzeby oddzielnego akcentowania w uzasadnieniu

orzeczenia, że dodatek funkcyjny jest nienależny. Powództwo zostało oddalone w

całości, co objęło także roszczenie o zasądzenie dodatku funkcyjnego. Prawidłowo

postąpił Sąd Rejonowy prostując z urzędu spostrzeżoną omyłkę pisarską, ponieważ

było to niezamierzone opuszczenie w sentencji wyroku przytoczonych powyżej

słów.

Sąd drugiej instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 42 k.p. Podkreślił,

że z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż powódka od samego

początku została zatrudniona na stanowisku technika doradcy do spraw

gospodarstw wiejskich i agroturystyki, a już następnego dnia zostały jej powierzone

obowiązki kierownika rejonowego zespołu doradców. Przez cały czas trwania

stosunku pracy, przedłużanego kolejnymi umowami, strony nadal miały wolę

zatrudnienia powódki na tym samym stanowisku jak dotychczas oraz

konsekwentnie, następnymi aneksami, pracodawca powierzał powódce obowiązki

kierownika zespołu doradców. Po upływie trzymiesięcznego okresu (wynikającego

z art. 42 § 4 k.p.) obowiązki te były powierzane na dalszy czas za zgodą powódki.

Powierzenie innych obowiązków niż wynikające z umowy o pracę zależy od potrzeb

pracodawcy, które w pewnym momencie mogą ustać. W niniejszej sprawie

pracodawca w dniu 30 czerwca 2008 r. odwołał powódkę z funkcji kierownika

zespołu doradców co, zdaniem Sądu drugiej instancji, mogło świadczyć, że

potrzeby takie ustały.

Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z 21 grudnia 1978 r., V PZP 6/78 (OSNCP 1979 nr 3, poz. 43), z której wynika, że

pracownik, któremu w czasie trwania stosunku pracy zakład pracy powierzył - za

jego zgodą - pełnienie obowiązków na kierowniczym lub innym samodzielnym

9

stanowisku pracy albo zastępstwo pracownika zatrudnionego na takim stanowisku,

może być odwołany od pełnienia tych obowiązków i powraca na poprzednie

stanowisko bez potrzeby wypowiedzenia mu warunków pracy. Sąd Najwyższy

wyjaśnił w uzasadnieniu tej uchwały, że strony mogą swobodnie regulować łączący

je stosunek pracy, mogą również - modyfikując jedynie niektóre jego elementy lub

bez zmiany elementów już istniejących - wprowadzić na okres przejściowy nowe

elementy. Dlatego nic nie stoi na przeszkodzie, aby zakład pracy zatrudnionemu

pracownikowi - za jego zgodą - powierzył zastępczo pełnienie obowiązków na

kierowniczym lub samodzielnym stanowisku albo zastępstwo pracownika

zatrudnionego na takim stanowisku, nawet na czas przekraczający trzy miesiące.

Po zakończeniu pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym lub innym

samodzielnym albo czasowego zastępstwa na takim stanowisku pracownikowi

przysługuje wynagrodzenie ustalone w zawartej z nim umowie o pracę na

stanowisku zajmowanym przed powierzeniem mu pełnienia obowiązków lub

czasowego zastępstwa na stanowisku kierowniczym. Powierzenie tego rodzaju

obowiązków ma z istoty charakter przejściowy, choćby jego końcowy termin nie

został przez strony oznaczony. Wobec tego, że między stronami nie dochodzi ani

do zawarcia nowej umowy o pracę (na stanowisku kierowniczym), ani do istotnej

zmiany umowy dotychczasowej, powrót pracownika na stanowisko określone w

umowie dotychczasowej nie wymaga zastosowania wypowiedzenia zmieniającego.

Podejmując się zastępczego pełnienia funkcji kierowniczych, pracownik wie, że nie

są to jego stałe funkcje i liczy się z koniecznością powrotu na stanowisko

dotychczasowe.

Sąd Okręgowy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy

jednoznacznie wskazuje, że pracodawca nie mógł zatrudnić powódki na stanowisku

kierownika, ponieważ nie spełniała wymagań formalnych, jakie dla tego stanowiska

przewidywały przepisy - w postaci wyższego wykształcenia i trzyletniego stażu

pracy. Obydwie strony zawierające umowę o pracę miały świadomość, że wola

pracodawcy zatrudnienia powódki na stanowisku kierownika nie była możliwa do

zrealizowania, a powódka musiała się liczyć z tym, że może być w każdym czasie

odwołana (może w każdym czasie powrócić na stanowisko, na którym została

10

pierwotnie zatrudniona), ponieważ dotychczasowe obowiązki pełni jedynie

przejściowo.

Sąd Okręgowy zgodził się z oceną Sądu pierwszej instancji, że do powódki

nie miała zastosowania instytucja wypowiedzenia zmieniającego. Sąd podkreślił, że

po zatrudnieniu powódki pozwany powierzył jej jedynie pełnienie obowiązków

kierownika zespołu doradców, zaś powódka przez cały czas miała świadomość

przejściowego charakteru powierzenia tych obowiązków, z uwagi na brak

wymaganego wykształcenia. Z tych względów, zdaniem Sądu Okręgowego,

pracodawca postąpił prawidłowo odwołując powódkę i nie stosując instytucji

wypowiedzenia zmieniającego, ponieważ nie miała ona zastosowania w

przedmiotowej sprawie.

Sąd drugiej instancji przyznał rację powódce, że nic nie stało na

przeszkodzie, aby pracodawca powierzył pracownikowi, za jego zgodą, pełnienie

obowiązków kierownika zespołu doradców nawet na czas przekraczający trzy

miesiące. Obydwie strony od początku wiedziały, że powódka nie może być

zatrudniona na stanowisku kierownika - tym bardziej wiedziały o tym później,

ponieważ z uwagi na zaostrzenie wymagań co do kwalifikacji (wykształcenie

wyższe specjalistyczne - rolnicze), jej studia, które podjęła, nawet w przypadku ich

ukończenia, nie dawały tej gwarancji. W ocenie Sądu Okręgowego zachowanie

stron sprawiało wrażenie, że ich zamiarem było obejście prawa. Powódka przez

okres prawie roku pełniła obowiązki kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w

Ł., nie mając do tego wymaganych kwalifikacji i otrzymywała przez cały ten czas

dodatek funkcyjny w wysokości 760 zł miesięcznie. Trudno znaleźć racjonalne

wytłumaczenie motywów, jakimi kierował się pracodawca, podejmując decyzję w

kwestii obsady stanowiska kierownika zespołu doradców i powierzając je osobie

niespełniającej podstawowego normatywnego warunku zatrudnienia w postaci

posiadania wyższego wykształcenia. Dlatego słusznie zwrócił uwagę Sąd

Rejonowy, że działanie stron mogło mieć na celu obejście prawa. Do takiego

samego przekonania doszedł Sąd Okręgowy na podstawie zgromadzonego w

sprawie materiału dowodowego.

Sąd drugiej instancji uznał za niesłuszny zarzut naruszenia przez Sąd

pierwszej instancji przepisów „ustawy o samorządzie gminnym”, poprzez uznanie,

11

że skuteczne wypowiedzenie zmieniające zostało wydane bez uprzedniej zgody

rady powiatu. Art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym wprowadza

szczególną ochronę stosunku pracy radnych rady powiatu. Powódka przez cały

czas była zatrudniona na stanowisku technika doradcy do spraw gospodarstw

wiejskich i agroturystyki, zaś obowiązki kierownika zespołu doradców zostały jej

powierzone przejściowo, zaś powódka powinna była liczyć się z odwołaniem jej i

powrotem na uprzednio zajmowane stanowisko. W takiej sytuacji Sąd Rejonowy

prawidłowo przyjął, że nie było potrzeby stosowania instytucji wypowiedzenia

zmieniającego, wystarczające było odwołanie powódki i jej powrót na stanowisko,

na którym dotychczas była zatrudniona. Z uwagi na to, że nie miało miejsca

rozwiązanie umowy, ani wypowiedzenie zmieniające, nie było konieczności

uzyskania zgody Rady Powiatu Ł. na odwołanie powódki.

Sąd Okręgowy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 60 k.c. i 65 k.c. w

związku z art. 300 k.p. Strony zawarły umowę o pracę, z której wynikało, że

powódka została zatrudniona na stanowisku technika doradcy do spraw

gospodarstw wiejskich i agroturystyki. Dosłowne brzmienie umowy wskazuje, że

wolą stron było zawarcie umowy o pracę na stanowisku technika doradcy do spraw

gospodarstw wiejskich i agroturystyki. Wola stron przez cały czas trwania stosunku

pracy nie uległa zmianie, ponieważ w drugiej i trzeciej umowie o pracę powódka

nadal była zatrudniana na stanowisku technika doradcy. W ocenie Sądu

Okręgowego, nie można było przyjąć, że inna była wola stron niż wyrażona w

dokumencie w postaci umowy o pracę. Wprawdzie rzeczywistą wolą stron było

zatrudnienie powódki na stanowisku kierownika, ale zdawały sobie sprawę z tego,

że nie jest to możliwe ze względu na brak posiadania przez powódkę wyższego

wykształcenia. Z zeznań ówczesnego dyrektora R. G. wynikało, że chciał zatrudnić

powódkę na stanowisku kierownika dopiero po spełnieniu przez nią wymagań

formalnych - czyli uzyskaniu wyższego wykształcenia i po „okresie próby”.

Wypowiedź ta ujawnia rzeczywistą wolę stron w chwili zawierania umowy o pracę.

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że

powództwo podlegało oddaleniu, zarówno co do roszczenia o uznanie za

bezskuteczne wypowiedzenia zmieniającego oraz co dodatku funkcyjnego,

12

ponieważ powódka nie wykazała, że powinna mieć w stosunku do niej

zastosowanie instytucja wypowiedzenia zmieniającego.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniósł w imieniu powódki jej

pełnomocnik, zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna została oparta na

podstawach:

1) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 328 § 2 k.p.c. w

związku z art. 391 § 1 k.p.c., poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów apelacji i

pominięcie w treści uzasadnienia wyroku analizy prawnej stanu faktycznego w

kontekście przepisów dotyczących formy zawierania umowy o pracę i skutków

prawnych czynności dokonanych w sposób dorozumiany, poprzez brak ich analizy

prawnej i oceny zachowań stron, w sytuacji gdy z uzasadnienia powołanego w

apelacji powódki orzeczenia Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2005 r., II PK 103/05

(LexPolonica Nr 395123), wynika odmienna wykładnia przepisów aniżeli z przyjętej

tezy powołanej przez sąd orzekający uchwały Sądu Najwyższego z 21 grudnia

1978 r., V PZP 6/78 (OSNCP 1979 nr 3, poz. 43).

2) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 42 k.p. oraz art. 60

k.c. i 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie

powiatowym, poprzez ich niezastosowanie w wyniku bezzasadnego przyjęcia, że

oddelegowanie pracownika już pierwszego dnia zatrudnienia do wykonywania

pracy na stanowisku innym niż określone w umowie o pracę i utrzymywanie tego

stanu za zgodą pracownika przez cały okres zatrudnienia nie rodzi - na zasadzie

art. 60 k.c. i 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. - skutku w postaci dorozumianej

modyfikacji treści stosunku pracy, która jest zgodna z faktycznie pełnionymi przez

pracownika obowiązkami i wiążącym się z tym wynagrodzeniem, a nie z treścią

czysto formalnych postanowień dokumentu umowy o pracę, co rodzi skutek taki, że

pozbawienie pracownika faktycznie wykonywanej funkcji kierowniczej oraz

łączącego się z tym wyższego wynagrodzenia może nastąpić jedynie w postaci

wypowiedzenia zmieniającego na zasadzie art. 42 § 1 i 2 k.p., a w konsekwencji

„niezastosowanie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym i uznanie za

skuteczne wypowiedzenia zmieniającego wydanego bez uprzedniej zgody rady

gminy”; b) art. 9 k.p. i art. 18 k.p., poprzez uchylenie się od wykładni przepisów

13

prawa pracy zgodnej z dyrektywą ochronnej natury prawa pracy; c) art. 42 § 4 k.p.

w drodze jego rozszerzającej wykładni dokonanej na niekorzyść pracownika.

Konieczność przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca

uzasadniła tym, że w skardze występuje istotne zagadnienie prawne, które

wywołuje potrzebę wykładni przepisów prawnych. Zagadnienie prawne dotyczy

udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy „powierzenie pracownikowi, bezpośrednio po

nawiązaniu stosunku pracy, wykonywania innej pracy niż wynikająca z pisemnej

umowy o pracę, przyznanie mu z tego tytułu dodatkowego wynagrodzenia oraz

faktyczne wykonywanie, przez cały okres zatrudnienia znacznie przekraczający

okres 3 miesięcy w roku kalendarzowym, w tym wypadku 11 miesięcy, pracy na

powierzonym, z pominięciem formy pisemnej, stanowisku, stanowi na mocy art. 60

k.c. i art. 65 k.c. w zw. z art. 300 k.p. dorozumianą modyfikację treści stosunku

pracy i rodzi po stronie pracodawcy, w razie odwołania pracownika z pełnionej

przez niego funkcji, w granicach zawartej w sposób dorozumiany umowy o pracę

na innym stanowisku aniżeli wynika z dokumentu na piśmie, obowiązek

wyczerpania trybu wypowiedzenia zmieniającego z art. 42 k.p.”.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Dotyczy to zwłaszcza

zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego.

Z dotychczasowych ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego wynika, że od

chwili zatrudnienia – formalnie (według treści sporządzonej na piśmie umowy o

pracę) na stanowisku technika doradcy do spraw gospodarstw wiejskich i

agroturystyki w Rejonowym Zespole Doradców w Ł., za wynagrodzeniem 1.500 zł -

powódka faktycznie nie wykonywała obowiązków przypisanych do tego stanowiska,

ponieważ niezwłocznie po zatrudnieniu (od następnego dnia po zatrudnieniu)

powierzono jej pełnienie obowiązków kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w

Ł. Oddział K., przy czym z tytułu pełnionej funkcji kierownika pracodawca przyznał

powódce dodatek funkcyjny w wysokości 40% najniższego wynagrodzenia. Stan

14

taki - powierzenia powódce pełnienia obowiązków kierownika rejonowego zespołu

doradców za wynagrodzeniem obejmującym dodatek funkcyjny - trwał

nieprzerwanie od 20 lipca 2007 r. do 30 czerwca 2008 r., kiedy to pracodawca

„odwołał” powódkę ze stanowiska osoby pełniącej obowiązki kierownika

Rejonowego Zespołu Doradców w Ł. Oddział K. Powierzenie powódce obowiązków

innych niż przewidziane w umowie o pracę odbywało się albo na podstawie art. 42

§ 4 k.p., albo – po upływie przewidzianego w tym przepisie okresu trzech miesięcy

w roku kalendarzowym – za zgodą powódki, na zasadzie zgodnego porozumienia

stron. Przez wiele miesięcy od lipca 2007 r. do kwietnia 2008 r. - powierzanie

powódce obowiązków kierownika rejonowego zespołu doradców odbywało się na

czas oznaczony, ale od 1 maja 2008 r. pracodawca powierzył powódce za jej zgodą

pełnienie obowiązków kierownika bezterminowo (na czas nieoznaczony).

Powyższe ustalenia faktyczne pozwalają na ocenę, że od chwili zawarcia

umowy o pracę powódce nieprzerwanie powierzano inną pracę niż określona w

umowie o pracę – nie może bowiem ulegać jakiejkolwiek wątpliwości, że obowiązki

pracownicze przypisane do stanowiska kierownika rejonowego zespołu doradców

były inne od obowiązków przypisanych do stanowiska technika doradcy do spraw

gospodarstw wiejskich i agroturystyki. Na tym ostatnim stanowisku powódka, w

czasie zatrudnienia u pozwanego, faktycznie w ogóle nie świadczyła pracy.

Powierzenie powódce na wiele miesięcy – najpierw na czas oznaczony, a

następnie (od 1 maja 2008 r.) bezterminowo, na czas nieoznaczony - innej pracy

niż określona w zawartej na piśmie umowie o pracę, w szczególności powierzenie

jej innego stanowiska niż przewidziane w umowie o pracę, wiązało się też z

powierzeniem jej innych czynności (zadań) i z innym zakresem odpowiedzialności

w porównaniu do zakresu czynności (zadań) i odpowiedzialności wynikających z

zawartej umowy o pracę. Początkowo powierzenie innych obowiązków (innej pracy)

niż wynikające z umowy o pracę odbywało się na podstawie art. 42 § 4 k.p. -

zgodnie z którym możliwe jest powierzenie pracownikowi, w przypadkach

uzasadnionych potrzebami pracodawcy, innej pracy niż określona w umowie o

pracę na okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie

powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika - a

15

następnie na zasadzie porozumienia stron (za zgodą powódki – jak to ujął Sąd

Okręgowy).

W opisanych okolicznościach faktycznych, zmiana stanowiska pracy w

stosunku do przewidzianego w umowie o pracę, która nastąpiła niezwłocznie po

zwarciu tej umowy i trwała nieprzerwanie przez prawie rok, zmiana zakresu

obowiązków, zadań i odpowiedzialności powódki, a także zmiana wysokości

wynagrodzenia w stosunku do uzgodnionego w umowie zawartej na piśmie, mogła

zostać potraktowana jako w istocie dorozumiana (art. 60 k.c. w związku z art. 300

k.p.) zmiana treści łączącego strony stosunku pracy. Przyjęcie takiej oceny

zachowań stron (złożonych przez nie w sposób dorozumiany oświadczeń woli)

prowadzi do wniosku, że ukształtowanie nowej treści stosunku pracy („odwołanie”

powódki ze stanowiska osoby pełniącej obowiązki kierownika rejonowego zespołu

doradców) wymagało – w razie jednostronnej decyzji pracodawcy o rezygnacji z

dalszego powierzania powódce obowiązków kierownika rejonowego zespołu

doradców – dokonania w stosunku do niej wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 §

1 k.p.) lub zawarcia przez strony stosunku pracy porozumienia (art. 11 k.p.)

dotyczącego powierzenia powódce obowiązków przewidzianych w pierwotnej

(zawartej na piśmie) umowie o pracę za wynagrodzeniem przewidzianym w tej

umowie lub innych niż obowiązki kierownika rejonowego zespołu doradców.

Powierzenie pracownikowi innej pracy niż określona w umowie o pracę może

nastąpić - według art. 42 § 4 k.p. - na okres do trzech miesięcy w roku

kalendarzowym. Powierzenie pracownikowi innej pracy na okres dłuższy niż trzy

miesiące w roku kalendarzowym wymaga albo akceptacji pracownika (powódka

taką zgodę każdorazowo wyrażała), albo formalnego uregulowania statusu

pracownika w odniesieniu do treści umowy o pracę – przez określenie w aneksie do

umowy o pracę nowego zakresu zadań, obowiązków i odpowiedzialności (także

wysokości wynagrodzenia), albo nawet wypowiedzenia zmieniającego warunki

pracy w trybie art. 42 § 1-3 k.p. Jeżeli powódka akceptowała wydłużony ponad trzy

miesiące (a ostatecznie - od 1 maja 2008 r. - bezterminowy) okres powierzenia jej

obowiązków innych niż określone w umowie o pracę (powierzenia jej bezterminowo

innej pracy niż określona w umowie o pracę) i nadal, po upływie trzech miesięcy

przewidzianych w art. 42 § 4 k.p., wykonywała obowiązki kierownika rejonowego

16

zespołu doradców, to należało starannie i wnikliwie rozważyć, czy w rozpoznawanej

sprawie nie doszło w sposób dorozumiany (art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p.) do

zawarcia przez strony – powódkę i pozwanego - porozumienia zmieniającego

warunki pracy powódki w części dotyczącej stanowiska pracy, obowiązków

pracowniczych i wynagrodzenia.

W opisanych okolicznościach sprawy uzasadniony jest kasacyjny zarzut

naruszenia przede wszystkim art. 60 k.c. i art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p., a w

rezultacie także art. 42 § 1 k.p. w wyniku pominięcia rzeczywistej woli stron

stosunku pracy i skutku czynności prawnych dokonanych pomiędzy nimi.

Naruszenie art. 60 k.c. i 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez ich

niezastosowanie nastąpiło w wyniku bezkrytycznego przyjęcia przez Sąd

Okręgowy, że powierzenie pracownikowi już następnego dnia po jego zatrudnieniu

innej pracy niż wynikająca z umowy o pracę (wykonywania pracy na innym

stanowisku niż określone w umowie o pracę) i utrzymywanie tego stanu za zgodą

pracownika przez cały okres zatrudnienia nie rodzi skutku w postaci dorozumianej

modyfikacji treści stosunku pracy, która jest zgodna z faktycznie pełnionymi przez

pracownika obowiązkami i wiążącym się z tym wynagrodzeniem, a nie z treścią

formalnych postanowień pierwotnie zawartej na piśmie umowy o pracę. W

następstwie tego doszło do błędnego założenia Sądu Okręgowego, że pozbawienie

pracownika faktycznie wykonywanej przez cały czas zatrudnienia funkcji

kierowniczej oraz łączącego się z tym wyższego wynagrodzenia nie wymaga

wypowiedzenia zmieniającego dokonanego na zasadzie art. 42 § 1 i 2 k.p., a w

konsekwencji zastosowania art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie powiatowym

przewidującego konieczność uzyskania uprzedniej zgody rady powiatu na

wypowiedzenie zmieniające warunki zatrudnienia radnemu powiatu.

Dotychczasowe ustalenia faktyczne pozwalają na materialnoprawną ocenę, że w

wyniku dorozumianego porozumienia stron stosunku pracy stanowiskiem pracy

powódki wynikającym ze zmienionej treści umowy o pracę stało się stanowisko

kierownika rejonowego zespołu doradców. Takie przekształcenie treści stosunku

pracy powódki mieściło się w ramach autonomii stron w kształtowaniu treści

stosunku pracy (art. 3531

k.c. w związku z art. 300 k.p.). Od chwili zawarcia

dorozumianego porozumienia pracodawca mógł „odwołać” powódkę ze stanowiska

17

kierownika rejonowego zespołu doradców wyłącznie w drodze wypowiedzenia

zmieniającego warunki pracy i płacy (art. 42 § 1 k.p.) ze wszystkimi

konsekwencjami dotyczącymi zachowania wymagań formalnych takiego

oświadczenia (art. 30 § 4 k.p.) oraz uzyskania ewentualnej zgody odpowiedniej

rady na rozwiązanie umowy o pracę z radnym (art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o

samorządzie powiatowym).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną

podziela pogląd wyrażony w wyroku z 13 grudnia 2005 r., II PK 103/05

(LexPolonica Nr 395123), zgodnie z którym wypowiedzenie zmieniające nie jest

wymagane w razie powierzenia pracownikowi, w przypadkach uzasadnionych

potrzebami pracodawcy, pracy innej niż określona w umowie o pracę, ale tylko na

okres nieprzekraczający trzech miesięcy w roku kalendarzowym; jeżeli po upływie

trzymiesięcznego okresu pracownik nadal wykonuje obowiązki pracownika

delegowanego i stan ten akceptuje, to można przyjąć, że doszło w sposób

dorozumiany do zawarcia porozumienia zmieniającego warunki pracy (art. 60 k.c. w

związku z art. 300 k.p.).

Nie stanowi przeszkody do przyjęcia, że doszło do opisanej modyfikacji

treści stosunku pracy łączącego strony i zatrudnienia powódki na stanowisku

kierownika Rejonowego Zespołu Doradców w Ł., brak odpowiedniego

wykształcenia powódki. Ryzyko powierzenia pracownikowi, zatrudnionemu na

podstawie umowy o pracę, pracy na stanowisku, do którego objęcia nie ma on

odpowiednich kwalifikacji, wykształcenia lub przygotowania zawodowego, może

obciążać wyłącznie pracodawcę, a nie pracownika. Pracownik nie może ponosić

negatywnych konsekwencji podjętej przez pracodawcę próby obejścia prawa (w

tym konkretnym przypadku - przepisów dotyczących kwalifikacji wymaganych na

stanowisku kierowniczym), polegającej na zatrudnieniu pracownika na innym

stanowisku (niewymagającym takich kwalifikacji) z jednoczesnym „powierzeniem”

mu na czas nieoznaczony, niezwłocznie po zatrudnieniu, wykonywania obowiązków

przypisanych do stanowiska kierowniczego. Wyłącznie pracodawcę obciąża ryzyko

zatrudnienia pracownika na stanowisku pracy, do zajmowania którego nie ma on

wymaganych kwalifikacji zawodowych. Żądanie przywrócenia do pracy na

poprzednich warunkach zgłoszone przez pracownika podlegającego szczególnej

18

ochronie, który nie miał kwalifikacji zawodowych koniecznych do wykonywania

pracy na stanowisku zajmowanym przed wypowiedzeniem, nie jest nadużyciem

przez pracownika prawa podmiotowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca

2005 r., II PK 360/04, OSNP 2006 nr 7-8, poz. 110, OSP 2006 nr 9, poz. 100, z

glosą aprobującą K.Wilk).

Powołana przez Sąd Okręgowy uchwała siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 21 grudnia 1978 r., V PZP 6/78 (OSNCP 1979 nr 3, poz. 43), nie

ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Nie dlatego, że została podjęta ponad

trzydzieści lat temu, w innych warunkach społeczno-ekonomicznych, ale dlatego,

że dotyczy zasadniczo odmiennego stanu faktycznego niż ustalony w

rozpoznawanej sprawie. Uchwała ta została podjęta jako odpowiedź na tzw.

abstrakcyjne pytanie prawne, a mianowicie w wyniku wniosku Prokuratora

Generalnego PRL, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do

rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego, o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące

pytanie prawne: "Czy w świetle przepisu § 4 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 20 września 1974 r. w sprawie zasad i trybu określania kierowniczych i

innych samodzielnych stanowisk pracy dla celów związanych z uprawnieniem do

oddzielnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz do ustalenia

czasu trwania okresu próbnego (Dz. U. Nr 37, poz. 215) pracownikowi, któremu

zakład pracy powierzył pełnienie obowiązków na kierowniczym lub samodzielnym

stanowisku pracy albo zastępstwo pracownika zatrudnionego na takim stanowisku,

nie określając terminu, przez jaki ma pełnić powierzone obowiązki lub zastępstwo,

należy wypowiedzieć warunki pracy i płacy przy odwołaniu od dalszego pełnienia

powierzonych obowiązków, czy też pracownika takiego można odwołać w każdym

czasie bez stosowania wypowiedzenia zmieniającego ?". W pytaniu tym chodziło

jednoznacznie o czasowe powierzenie pracownikowi pełnienia obowiązków na

stanowisku kierowniczym lub innym stanowisku samodzielnym w związku brakiem

obsadzenia tego stanowiska albo o czasowe zastępstwo pracownika zatrudnionego

na takim stanowisku w sytuacji, gdy dla obu stron stosunku pracy było oczywiste,

że powierzenie pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym jest

19

przejściowe, a pracownik musi się liczyć z możliwością odwołania go w każdym

czasie z tego stanowiska.

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nic nie stoi na

przeszkodzie, aby pracodawca powierzył zatrudnionemu pracownikowi - za jego

zgodą – z a s t ę p c z o pełnienie obowiązków na kierowniczym lub samodzielnym

stanowisku albo z a s t ę p s t w o pracownika zatrudnionego na takim stanowisku,

nawet na czas przekraczający trzy miesiące. Po zakończeniu zastępczego

pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym lub innym samodzielnym, albo

czasowego zastępstwa na takim stanowisku, pracownikowi przysługuje

wynagrodzenie ustalone w zawartej z nim umowie o pracę na stanowisku

zajmowanym przed powierzeniem mu pełnienia obowiązków lub czasowego

zastępstwa na stanowisku kierowniczym. Powierzenie tego rodzaju obowiązków ma

z istoty charakter przejściowy, choćby jego końcowy termin nie został przez strony

oznaczony. Wobec tego, że między stronami nie dochodzi ani do zawarcia nowej

umowy o pracę (na stanowisku kierowniczym), ani do istotnej zmiany umowy

dotychczasowej, powrót pracownika na stanowisko określone w umowie

dotychczasowej nie wymaga zastosowania wypowiedzenia zmieniającego.

Podejmując się zastępczego pełnienia funkcji kierowniczych, pracownik wie, że nie

są to jego stałe funkcje i liczy się z koniecznością powrotu na stanowisko

dotychczasowe.

Z przytoczonych fragmentów uzasadnienia uchwały z 21 grudnia 1978 r., V

PZP 6/78, wynika, że Sąd Najwyższy rozważał zagadnienie czasowego

zastępczego powierzenia pracownikowi na pewien czas funkcji kierowniczych, a nie

sytuację, w jakiej znalazła się powódka, której nie powierzono czasowego,

przejściowego zastępstwa na stanowisku kierownika Rejonowego Zespołu

Doradców w Ł., lecz zatrudniono ją de facto na tym stanowisku od samego

początku, a jedyną przyczyną przyjęcia konstrukcji powierzenia jej obowiązków

kierownika, a nie zatrudnienia na stanowisku kierownika, było nieposiadanie przez

nią wymaganego na tym stanowisku wyższego wykształcenia oraz odpowiedniego

stażu pracy.

20

Skoro uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia art. 42 k.p. oraz art. 60

k.c. i 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. w opisanym powyżej kontekście, skarga

kasacyjna podlegała uwzględnieniu.

W tej sytuacji rozważanie przez Sąd Najwyższy pozostałych zarzutów skargi

kasacyjnej było zbędne. Należy jedynie zauważyć, że obszerne i szczegółowe

uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania przewidziane w art. 328 § 2

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a Sąd Okręgowy odniósł się do wszystkich

zarzutów apelacyjnych (to, że ich nie podzielił, nie oznacza, że się do nich nie

ustosunkował).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy stanowczego ustalenia wymaga, czy

powódka w chwili „odwołania” jej ze stanowiska kierownika Rejonowego Zespołu

Doradców w Ł. była radną gminy, czy radną powiatu, ponieważ Sąd Okręgowy

rozważając podleganie powódki szczególnej ochronie przed rozwiązaniem z nią

stosunku pracy, raz powołuje art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie gminnym, innym razem art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r.

o samorządzie powiatowym. Przepisy te mają, co prawda, analogiczną treść, tym

niemniej okoliczność podlegania powódki ochronie według jednego z tych

przepisów - jako istotna dla rozstrzygnięcia sprawy – wymaga stanowczego

ustalenia i rozstrzygnięcia. Według art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym,

rozwiązanie z radnym stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady gminy, której

jest członkiem. Rada gminy odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z

radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z

wykonywaniem przez radnego mandatu. Z kolei art. 22 ust. 2 ustawy o

samorządzie powiatowym stanowi, że rozwiązanie z radnym stosunku pracy

wymaga uprzedniej zgody rady powiatu, której radny jest członkiem. Rada powiatu

odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą

rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego

mandatu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało przesądzone, że przepisy te

mają zastosowanie także do wypowiedzenia zmieniającego warunki zatrudnienia

radnego (art. 42 § 1 k.p.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c.

21

/tp/