IV CNP 114/09

Sygn. akt IV CNP 114/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi powodów

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O.

z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt IX Ca (…)

w sprawie z powództwa W. K. i A. K.

przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej

w W.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 czerwca 2010 r.,

oddala skargę i zasądza solidarnie od powodów na rzecz Skarbu Państwa –

Prokuratorii Generalnej kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych)

tytułem kosztów postępowania wszczętego wniesieniem skargi.

2

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 r. oddalił apelację

powodów od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego ich powództwo o ustalenie

istnienia umowy dzierżawy kompleksu jeziora I.(...) z dnia 26 września 1994 r.,

rozwiązanej przez stronę pozwaną w dniu 27 lutego 2008 r., ze skutkiem na dzień 29

lutego 2008 r., z powodu nieposiadania przez powodów pozytywnie zaopiniowanego

operatu rybackiego.

Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu I instancji, że przepis art. 673 § 3 k.c.,

stosowany odpowiednio do umowy dzierżawy na podstawie art. 694 k.c., pozwalał na

wcześniejsze rozwiązanie umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony, w wypadkach

zaistnienia okoliczności wskazanych w umowie.

W ocenie Sądu II instancji okoliczności takie wystąpiły, ponieważ powodowie, wbrew

umownemu obowiązkowi używania przedmiotu dzierżawy z zachowaniem przepisów m.

in. ustawy o rybactwie śródlądowym, wymagających prowadzenia racjonalnej

gospodarki rybackiej, nie sporządzili i nie posiadali pozytywnie zaopiniowanego operatu

rybackiego, a ich winę w tym zakresie stwierdzono prawomocnym wyrokiem Sądu

Rejonowego w K. z dnia 29 sierpnia 2008 r. Brak wspomnianego dokumentu – w ocenie

Sądu odwoławczego – uprawniał pozwanego do rozwiązania umowy, zawartej na czas

oznaczony, jednostronnym oświadczeniem woli ze skutkiem natychmiastowym.

Sąd drugiej instancji uznał nadto, że pozwany nie nadużył prawa wykonując

przysługujące mu uprawnienie, ponieważ powód tego nie udowodnił, a ponadto nie

może on opierać swego roszczenia na podstawie art. 5 k.c. Bezzasadność zarzutu

dotyczącego oddalenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z zeznań

świadka Sąd uzasadnił tym, że podstawą oceny prowadzenia racjonalnej gospodarki

rybackiej był brak operatu rybackiego, a nie czynności faktyczne powodów

podejmowane w ramach dzierżawy jeziora.

Wyrok Sądu drugiej instancji powodowie zaskarżyli w całości skargą

o stwierdzenie jego niezgodności z prawem, wskazując na przepisy art. 5 k.c., art. 58 §

1 i § 2 k.c., art. 3531

k.c., art. 673 § 3 k.c. w zw. z art. 696 k.c. w związku z art. 6 ust. 1,

ust. 2 i ust. 2a ustawy o rybactwie śródlądowym, jako na przepisy prawa, z którymi

zaskarżony wyrok jest niezgodny.

3

W uzasadnieniu skargi oraz dwóch pism z 5 marca 2010 r. i z dnia 11.12.2009 r.

rozwijających uzasadnienie podstaw skargi skarżący nie kwestionowali faktu braku

posiadania operatu rybackiego w okresie wskazanym w wyroku Sądu karnego,

natomiast akcentowali pozytywne opinie, w tym także autorytetów naukowych, co do

prawidłowości prowadzonej przez nich gospodarki rybackiej.

W odpowiedzi na skargę przeciwnik skargi – Skarb Państwa wniósł o oddalenie

skargi i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, akcentując brak sprzeczności

orzeczenia z prawem, a nadto oparcie skargi jedynie na odmiennej wizji stanu

faktycznego i oceny materiału sprawy przez skarżących.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga została oddalona wobec braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżane

orzeczenie jest niezgodne z którymkolwiek z przepisów prawa spośród wskazanych w

skardze.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu

jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, może być uwzględniona tylko wówczas, gdy

naruszenie prawa ma charakter kwalifikowany, elementarny i nie może być traktowana

jako środek prowadzący do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w odniesieniu do

każdego wadliwego wyroku sądu (wyrok SN z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt II BP

6/05, OSNP 2007/3-4/42).

Niezgodność orzeczenia z prawem, powodująca odpowiedzialność

odszkodowawczą państwa, musi polegać na oczywistej obrazie prawa. Nie jest nią

natomiast wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby a posteriori

okazała się nieprawidłowa. Niezgodność prawomocnego orzeczenia z prawem może

wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych rażącym naruszeniem zasad

wykładni lub stosowania prawa. Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami,

z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie

rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i

nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter

kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu

sądu można przypisać cechy bezprawności. Z treści art 4244

k.p.c. jednoznacznie

wynika, że wprawdzie oparcie skargi na podstawie naruszenia przepisów postępowania

jest dopuszczalne, jednak z wyłączeniem zarzutów dotyczących ustalenia faktów lub

4

oceny dowodów. Ograniczenie powyższe oznacza, że wszelkie zarzuty z zakresu prawa

materialnego muszą być osadzone na faktach ustalonych przez sąd, a nie

projektowanych przez stronę (zob. wyrok SN z dnia 10 czerwca 2008 r.. sygn. akt I BP

54/07, niepubl.; wyrok SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CNP 87/07, niepubl.).

Ocena zaskarżonego orzeczenia z uwzględnieniem wskazanych w skardze

przepisów prawa nie uzasadnia wniosku, aby orzeczenie to było niezgodne ze

wskazanymi przez skarżących przepisami.

Brak jest sprzeczności zaskarżonego orzeczenia z art. 5 k.c., ponieważ zasadnie

wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy, że strona powodowa nie

udowodniła aby pozwany, wykonując przysługujące mu uprawnienie do rozwiązania

umowy ze skutkiem natychmiastowym, nadużył swojego prawa, a w szczególności nie

wskazała konkretnie na żadną z zasad współżycia społecznego, której naruszenia

miałby dopuścić się pozwany korzystając ze swoich uprawnień ustawowych.

Skarga nie zawiera również bliższego uzasadnienia w czym miałaby się wyrażać

niezgodność zaskarżonego wyroku z art. 58 § 1 i 2 k.c. i z art. 3531

k.c.

Pierwszy z wymienionych artykułów określa w obu paragrafach odrębne przesłanki

przesądzające o bezwzględnej nieważności czynności prawnej, a skarżący nie zgłosili

żadnych argumentów wskazujących na niezgodność zaskarżonego wyroku z tymi

przepisami.

Z kolei przepis art. 3531

k.c. wyraża zasadę swobody umów, zakresem której to

swobody objęta jest możliwość zastrzeżenia w umowie okoliczności, pozwalających na

rozwiązanie ze skutkiem natychmiastowym umowy zawartej także na czas określony ,

ponieważ o dopuszczalności skutecznego zastrzeżenia takich klauzul, także w umowie

dzierżawy, przesądziło zarówno orzecznictwo w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia

21 grudnia 2007 r., sygn. III CZP 74/07 (OSNC 2008, Nr 9, poz. 95), jak również uczynił

to ustawodawca w art. 673 § 3 k.c. w zw. z art. 694 k.c. Wyrażona w zaskarżonym

wyroku aprobata co do dopuszczalności skutecznego skorzystania przez stronę

pozwaną z uprawnienia wynikającego z art. 673 § 3 k.c. zw. z art. 694 k.c., a

polegającego na uprzednim zastrzeżeniu w umowie okoliczności uzasadniających

dopuszczalność rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym umowy dzierżawy zawartej

na czas określony, a następnie wcześniejszego wypowiedzenia umowy dzierżawy

wobec wystąpienia takich okoliczności, nie może świadczyć w tym zakresie o

niezgodności zaskarżonego wyroku z obu wskazanymi przepisami.

5

Jako oczywiście nietrafne ocenił należało zarzuty skarżących o niezgodności

zaskarżonego wyroku z przepisami art. 6 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 18

kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, w brzmieniu tych przepisów z daty wydania

zaskarżonego wyroku (Dz. U. 2007 r. Nr 21, poz. 125). Sąd Okręgowy ani nie

zanegował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istnienia obowiązku prowadzenia

racjonalnej gospodarki rybackiej przez powodów jako uprawnionych do rybactwa w

obwodzie rybackim (art. 6 ust. 1 ustawy), ani nie sprzeciwił się istocie ustawowej definicji

racjonalnej gospodarki rybackiej (art. 6 ust. 2 ustawy). Zasadnie uznał również Sąd

Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z art. 6 ust. 2a) ustawy, że

podstawą dokonywania oceny wypełnienia obowiązku prowadzenia racjonalnej

gospodarki rybackiej jest m. in. operat rybacki. Próba bagatelizowania przez powodów

braku posiadania tego dokumentu, a stanowiącego jedną z ustawowo wskazanych

podstaw dokonywania oceny wypełniania przez uprawnionych do rybactwa obowiązku

prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej oraz zastępowania go innymi dowodami,

nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ nie dowodzi niezgodności

zaskarżonego wyroku ze wskazanymi wyżej przepisami ostatnio wymienionej ustawy.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 42411

§ 1 k.p.c.

O kosztach postępowania wszczętego wniesieniem rozpoznanej skargi

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 12 ust. 5 pkt 2 w

zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).