III CSK 325/09

Sygn. akt III CSK 325/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa A. I. sp. z o.o. w K.

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej ul. B. 51 w K.

o uchylenie uchwał,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 29 czerwca 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 15 lipca 2009 r.,

1. oddala skargę kasacyjną;

2. zmienia postanowienie o kosztach zawarte w punkcie 2

zaskarżonego wyroku w ten sposób, że kwotę 2.700

(słownie dwa tysiące siedemset) złotych zastępuje kwotą

180 (sto osiemdziesiąt) złotych;

3. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 180 (sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

A. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w pozwie przeciwko

Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. B. 51 domagała się uchylenia w całości uchwały

nr 5 z dnia 31 marca 2008 r. i uchylenia punktu 2 uchwały nr 6 z tego samego dnia

oraz zasądzenia kosztów procesu.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r. oddalił powództwo i

zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 4.000 złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania.

Stan faktyczny sprawy, ustalony w znacznej mierze przez Sąd Apelacyjny,

przedstawia się następująco. Powódka wybudowała budynek przy ul. B.j 51, a

następnie kolejno sprzedawała wyodrębnione w nim lokale. W skład nieruchomości

wspólnej wchodzą m. in. 44 miejsca parkingowe w garażu podziemnym. Zbywając

17 lokali mieszkalnych, zastrzeżono, że ich właścicielom będzie przysługiwać

prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego. W 25 przypadkach takie

zastrzeżenia nie zostały umieszczone w umowach. Dwa ostatnie lokale (nr 31 i 32)

powódka wyodrębniła na swoją rzecz, stwierdzając równocześnie, że jest z nimi

związane wyłączne korzystanie z 27 miejsc postojowych. Właściciele lokali

pierwotnie liczyli na utworzenie miejsc na ogólnodostępnym parkingu, co

gwarantowała im powódka, ale do budowy takiego parkingu nie doszło. W

konsekwencji około 15 właścicieli lokali mieszkalnych nie miało zapewnionych

miejsc parkingowych. Uchwałą z dnia 14 czerwca 2007 r. właściciele lokali zmienili

sposób korzystania z 27 miejsc postojowych (dotychczas wykorzystywanych

wyłącznie przez powódkę) przez przyznanie prawa do korzystania z nich przez

wszystkich bez wyjątku właścicieli. Uchwała to została uchylona w całości wyrokiem

Sądu Okręgowego z dnia 13 lutego 2008 r. w sprawie I C …/07. Sąd Okręgowy

uznał, że uchwała ta narusza interesy powódki, skoro pozbawia ją prawa do

wyłącznego korzystania z jakiegokolwiek miejsca postojowego. Równocześnie

jednak przyjął, że korzystanie przez powódkę z 27 miejsc postojowych godzi w

zasady sprawiedliwości i słuszności, skoro 10-15 właścicieli lokali nie miało gdzie

parkować swoich samochodów. W takiej sytuacji właściciele podjęli dnia 31 marca

3

2008 r. uchwały nr 5/2008 i 6/2008. Uchwała nr 5/2008 obejmuje zgodę właścicieli

lokali na zmianę sposobu korzystania z 44 miejsc postojowych, stanowiących

część nieruchomości wspólnej, w ten sposób że powódka ma prawo do wyłącznego

korzystania z 12 miejsc postojowych (jako właściciel lokali nr 31 i 32), natomiast

wszyscy właściciele tworzący wspólnotę mieszkaniową mają prawo do korzystania

z 15 miejsc postojowych. W punkcie 2 uchwały nr 6/2008 określono, że właściciele

poszczególnych lokali, którzy mają prawo do wyłącznego korzystania z miejsc

postojowych, zobowiązani są do uiszczania comiesięcznej opłaty 25 złotych za

każde używane miejsce postojowe, przy czym są zwolnieni z tej opłaty, jeżeli ich

udział we współwłasności nieruchomości wspólnej jest niemniejszy niż 0,48%.

Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżone uchwały nie mogą zostać uchylone

z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 25 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r.

o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 90, poz. 903 ze zm.; dalej: u.w.l.). Nie został

bowiem naruszony słuszny interes powódki, o którym mowa w tym przepisie.

Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r. oddalił apelację i zasądził

od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2.700 złotych tytułem kosztów postępowania

apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że dokonanie podziału rzeczy quoad usum nie ma

charakteru definitywnego. Dlatego też dopuszczalna jest jego zmiana w wypadku

zmiany okoliczności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 1973 r.,

III CZP 15/73, OSNCP 1973, nr 12, poz. 208). Zaskarżone uchwały nie naruszają,

zdaniem Sądu Apelacyjnego, interesu powódki, w sposób, który uzasadniałby ich

uchylenie wyrokiem sądu. Niedobór miejsc postojowych jest m. in. skutkiem

niewywiązania się powódki z zobowiązania budowy parkingu. Dokonując podziału

quoad usum, należało zatem zrównoważyć zapotrzebowanie właścicieli lokali na

miejsca postojowe oraz interes powódki w zrekompensowaniu wydatków

poniesionych na wybudowanie garażu podziemnego. Sąd Apelacyjny nie podzielił

także poglądu powódki, że podjęte uchwały są sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego (art. 5 k.c.). Podział quoad usum powinien bowiem uwzględniać

4

interesy wszystkich właścicieli, a więc także tych, którzy nie mają gdzie parkować

pojazdów.

Co do zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresie kosztów

postępowania zasądzonych przez Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny stwierdził, że

w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze

zm.) nie ma osobnych stawek w sprawach o uchylenie uchwały właścicieli lokali,

wobec czego należy przyjąć stawkę w sprawach najbardziej zbliżonych rodzajowo

(§ 5 rozporządzenia), a więc, ze względu na majątkowy charakter zaskarżonych

uchwał, zastosowanie mają stawki uzależnione od wartości przedmiotu sprawy.

Powódka w skardze kasacyjnej zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 22 ust. 3

pkt 4 i art. 25 ust. 1 u.w.l., względnie art. 5 k.c., a także przepisów postępowania,

mianowicie art. 230 i 328 § 2 k.p.c. oraz art. 98 § 2 w związku z art.109 § 2 k.p.c.

i § 11 ust. 1 pkt 1 w związku z § 5 i § 2 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 pkt 4 i art. 25 ust. 1 u.w.l.

Kwestionowane uchwały bez wątpienia dotyczą zmiany przeznaczenia części

nieruchomości wspólnej i w związku z tym wymagają decyzji właścicieli lokali

wyrażonej większością głosów. Dotychczasowy sposób korzystania z miejsc

postojowych został wprawdzie określony w umowach ustanawiających odrębna

własność lokali, nie są to jednak umowy, o których mowa w przepisach art. 18

u.w.l., ponieważ nie określają sposobu zarządu nieruchomością wspólną. Powód

w niniejszej sprawie (dotychczasowy właściciel w rozumieniu ustawy o własności

lokali) miał zapewne decydujący wpływ na rozwiązanie, które zostało przyjęte

w odniesieniu do miejsc postojowych i polega na ich zaliczeniu do nieruchomości

wspólnej, a nie np. na utworzeniu samodzielnego lokalu garażowego (lokalu

5

o innym przeznaczeniu), w którym wszyscy bądź tylko niektórzy właściciele lokali

mieliby udziały w określonej wysokości. Okoliczność ta sprawia, że wszyscy

właściciele lokali mają prawo do nieruchomości wspólnej wyrażające się

określonymi udziałami w jej współwłasności i wszyscy mogą z nieruchomości

wspólnej korzystać zgodnie z jej przeznaczeniem społeczno-gospodarczym. Jeżeli

zaś, jak w niniejszej sprawie, właściciele lokali określili w umowach

z dotychczasowym właścicielem sposób korzystania z miejsc postojowych, to taki

podział quoad usum części nieruchomości wspólnej może być w każdej chwili

zmieniony uchwałą większości właścicieli lokali. Taka uchwała z pewnością

narusza subiektywny interes dotychczasowego właściciela. Nie jest to jednak takie

naruszenie, które uzasadniałoby uchylenie uchwały na podstawie art. 25 ust. 1

u.w.l. Naruszenie interesu właściciela lokalu w rozumieniu tego przepisu stanowi

bowiem kategorię obiektywną, ocenianą m. in. w świetle zasad współżycia

społecznego. Uchwalona przez właścicieli lokali zmiana sposobu korzystania

z miejsc postojowych odpowiada zaś tym zasadom z przyczyn określonych przez

Sąd Apelacyjny. Z tych powodów nie jest więc uzasadniony zarzut naruszenia art. 5

k.c.

Zarzut naruszenia art. 230 k.p.c. jest niedopuszczalny jako prowadzący do

kwestionowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983

§ 3 k.p.c.).

Artykuł 328 § 2 k.p.c. może wypełniać podstawę kasacyjną określoną

w art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. tylko wyjątkowo, gdy z powodu istotnych braków w

uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej (m. in.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1997 r., I PKN 97/97, OSNAPiUS

1998, nr 4, poz. 121, z dnia 26 listopada 1999 r., III CKN 460/98, OSNC 2000, nr 5,

poz. 100 oraz z dnia 25 października 2000 r., IV CKN 142/00, niepubl.). Naruszenie

art. 328 § 2 może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wtedy,

gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wszystkich koniecznych

elementów bądź zawiera tak kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolą

kasacyjną (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147705,

niepubl.). Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, a tym samym

postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. jest

nieuzasadniony.

6

Trafny natomiast okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 98 § 2

w związku z art.109 § 2 k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Nie ma racji Sąd Apelacyjny, twierdząc, że w sprawach o uchylenie uchwały

właścicieli lokali mają zastosowanie stawki uzależnione od wartości przedmiotu

sprawy. Niewątpliwie bowiem najbardziej zbliżone do spraw o uchylenie uchwały

właścicieli lokali są sprawy o uchylenie uchwały organu spółdzielni, co uzasadnia

zastosowanie § 11 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia. Należy zresztą

podkreślić, że przepisy ustawy o własności lokali w zakresie zaskarżania uchwał

były niewątpliwie wzorowane na przepisach prawa spółdzielczego.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.

md

/tp/