SNO 34/10

WYROK Z DNIA 7 WRZEŚNIA 2010 R.

SNO 34/10

Przewodniczący: sędzia SN Michał Laskowski.

Sędziowie SN: Józef Szewczyk (sprawozdawca), Dariusz Zawistowski.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego po

rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku

z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt ASD (...)

1. u t r z y m a ł z a s k a r ż o n y w y r o k w m o c y ;

2. kosztami sądowymi postępowania dyscyplinarnego odwoławczego obciążył

Skarb Państwa.

U z a s a d n i e n i e

Sędzia Sądu Rejonowego została obwiniona o to, że w dniu 22 lipca 2009 r.,

pełniąc funkcję sędziego Sądu Rejonowego w A., będąc referentem sprawy o sygn. akt

VIII K 652/09, dopuściła się oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa

materialnego i procesowego szczegółowo opisanych w uzasadnieniu wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt XXIII Ka 807/09, a to:

- obrazy art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k. poprzez orzeczenie innej kary

niż złożył we wniosku prokurator,

- obrazy art. 43 § 3 k.k. polegającej na orzeczeniu wobec oskarżonej obowiązku

zwrotu prawa jazdy, podczas gdy w toku postępowania przygotowawczego

dokument ten został zatrzymany,

- obrazy art. 63 § 1 k.k. polegającej na błędnym zastosowaniu i błędnym

zaliczeniu oskarżonej okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie

na poczet kary grzywny, podczas gdy prawidłowo ustalony okres

rzeczywistego pozbawienia wolności należało zaliczyć na poczet kary

ograniczenia wolności,

- obrazy art. 35 k.k. poprzez nieokreślenie obowiązku i wymiaru w stosunku

miesięcznym orzeczonej wobec oskarżonej kary ograniczenia wolności,

- obrazy art. 70 § 2 k.k. poprzez dokonanie na jej podstawie zawieszenia

wykonania kary pozbawienia wolności na błędny okres 2 lat, w sytuacji, gdy

2

powołany przepis nie dotyczy osoby oskarżonej, a sprawców młodocianych

bądź recydywistów określonych w art. 64 § 2 k.k., zaś okres próby stanowiony

tym przepisem wynosi od 3 do 5 lat,

- wyrok, jaki zapadł w sprawie, zawierał sprzeczność w swojej treści pomiędzy

rozstrzygnięciami w zakresie wymiaru kary zasadniczej, uniemożliwiającą

jego wykonanie (orzeczono karę ograniczenia wolności, a następnie

zawieszono warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności), co stanowiło

bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., to

jest o przewinienie służbowe określone w art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.).

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 12 kwietnia 2010

r., sygn. akt ASD (...), obwiniana sędzia Sądu Rejonowego uznana została za winną

zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, określonego w art. 107 § 1 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (zwanej dalej u.s.p.), z

tym, że przyjmując, iż przewinienie to stanowi wypadek mniejszej wagi, na podstawie

art. 109 § 5 cytowanej ustawy, Sąd odstąpił od wymierzenia kary.

Kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa.

Powyższy wyrok w całości na niekorzyść sędziego Sądu Rejonowego zaskarżył

Minister Sprawiedliwości.

Na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zaskarżonemu

wyrokowi zarzucił:

– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku

polegający na braku przyjęcia, że zachowanie obwinionej polegające na

pośpiesznym i niestarannym sporządzeniu wyroku z dnia 22 lipca 2009 r. w

sprawie sygn. akt VIII K 1442/09 Sądu Rejonowego w A., bez sprawdzenia

zgodności poszczególnych rozstrzygnięć z ustalonymi okolicznościami

faktycznymi oraz bez weryfikacji prawidłowości powołanych podstaw

prawnych, przy nieuważnym wykorzystywaniu zapisanych w komputerze

sformułowań użytych w poprzednio wydanym orzeczeniu, stanowiło

uchybienie godności urzędu sędziego, albowiem doprowadzając do tego, że

wymieniony wyrok zawierał rozstrzygnięcia w sposób oczywisty i rażący

naruszające przepisy prawa materialnego i procesowego, obwiniona uchybiła

obowiązkowi szczególnej dbałości o merytoryczną i formalną poprawność

wydawanych orzeczeń;

– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający

na błędnym uznaniu, że przypisane obwinionej przewinienie jest

przewinieniem mniejszej wagi w rozumieniu w art. 109 § 5 u.s.p.

3

Podnosząc powyższe zarzuty, autor odwołania wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku przez uznanie obwinionej za winną popełnienia przypisanego jej czynu z tym

ustaleniem, że swoim zachowaniem obwiniona sędzia uchybiła godności

sprawowanego urzędu przez pośpieszne i nieuważne sporządzanie wyroku z dnia 22

lipca 2009 r. w sprawie VIII K 1442/09 Sądu Rejonowego w A., bez sprawdzenia

trafności poszczególnych rozstrzygnięć z okolicznościami faktycznymi oraz bez

weryfikacji prawidłowości podawanych podstaw prawnych, przy nieuważnym

wykorzystaniu zapisanych w komputerze sformułowań użytych w poprzednio

wydanym orzeczeniu, dopuszczając się w ten sposób rażącego uchybienia

obowiązkowi szczególnej dbałości o merytoryczną i formalną poprawność

wydawanych orzeczeń, w konsekwencji czego dopuściła się oczywistego i rażącego

naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, to jest art. 343 § 7 k.p.k. w

zw. z art. 335 k.p.k., art. 43 § 3 k.k., art. 63 § 1 k.k., art. 35 k.k. i art. 70 § 2 k.k., co

stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., a

nadto przyjęcie, że przypisany obwinionej czyn nie stanowi przewinienia

dyscyplinarnego mniejszej wagi i wymierzenie jej, na podstawie art. 109 § 1 pkt 1

powołanej ustawy, kary dyscyplinarnej upomnienia.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sędzia Sądu Rejonowego nie została obwiniona o uchybienie godności urzędu

sędziego, tylko o dopuszczenie się oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa

materialnego i procesowego w wyroku Sądu Rejonowego w A., sygn. akt VIII K

652/09. Wprawdzie można podzielić zaprezentowany w odwołaniu pogląd, że nie ma

teoretycznych przeciwwskazań do przyjęcia, że przewinienie służbowe polegające na

oczywistej i rażącej obrazie prawa procesowego może jednocześnie stanowić

uchybienie godności urzędu, jednakże w takiej sytuacji, ze względu na granice

obwinienia oraz prawo do obrony materialnej, autor odwołania zgodnie z regułami

procedury powinien wnioskować o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania. Tymczasem Minister Sprawiedliwości domaga się

zmiany wyroku przez dodatkowe ustalenie przez Sąd drugiej instancji, że swoim

zachowaniem obwiniona uchybiła także godności sprawowanego urzędu. Gdyby

zatem Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uznał zasadność pierwszego zarzutu

odwołania, należałoby zaskarżony wyrok uchylić i sprawę z rozszerzonym zarzutem

przekazać do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Przez uchybienie godności urzędu rozumie się zachowanie sędziego w służbie i

poza służbą: nieetyczne, niemoralne, gorszące, które przynoszą ujmę stanowisku

sędziego. Przykładowo za uchybienie godności urzędu uznano między innymi

widoczny stan nietrzeźwości sędziego w miejscu publicznym (wyrok SN – SD z 13

4

stycznia 2003 r., SNO 52/02, OSNSD 2003, Nr 1, poz. 2), użycie w miejscu

publicznym słów nieprzyzwoitych, nieudzielenie wbrew obowiązkowi

funkcjonariuszowi policji wiadomości i dokumentów dotyczących własnej osoby

(wyrok SN – SD z 24 czerwca 2003 r., SNO 34/03, OSNSD 2003, Nr 1, poz. 49),

wykonywanie obowiązków służbowych w stanie nietrzeźwości (wyrok SD z 27

czerwca 1997 r., SD 19/97), złożenie nieprawdziwego oświadczenia o stanie

majątkowym przez sędziego będącego uczestnikiem postępowania o podział majątku

wspólnego (wyrok SN – SD z 20 maja 2004 r., SNO 16/04, OSNSD 2004, Nr 1, poz.

25).

W świetle powyższych rozważań, zdaniem składu Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego orzekającego w sprawie, incydentalna, wynikająca z nadmiernego

pośpiechu oczywista i rażąca obraza przepisów prawa, której dopuściła się obwiniona

sędzia Sądu Rejonowego nie stanowiła zachowania nieetycznego, czy gorszącego, a w

konsekwencji uchybienia godności sprawowanego przez nią urzędu sędziego.

Nie zasługuje również na uwzględnienie drugi zarzut odwołania, błędnego

ustalenia okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, przez nietrafne

przypisanie obwinionej przewinienia mniejszej wagi w rozumieniu art. 109 § 5 u.s.p.

Wypadek mniejszej wagi obejmuje identyczny zespół znamion jak podstawowa postać

czynu. Wyróżnia go to, co stanowi o jego „mniejszej wadze”. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego ukształtował się pogląd, że kryterium identyfikujące wypadek mniejszej

wagi w zbiorze czynów wypełniających znamiona przestępstwa sprowadza się do

całościowej oceny okoliczności charakteryzujących stronę przedmiotową i

podmiotową (uchwały: z dnia 15 lipca 1971 r., VI KZP 42/70. OSNKW 1971, z. 11,

poz. 163; z dnia 22 grudnia 1978 r., VII KZP 23/77, OSNKW 1979, z. 1-2, poz. 1;

wyrok z dnia 9 października 1996 r. V KKN 79/96, OSNKW 1997, z. 3-4, poz. 27). W

świetle koncepcji przedmiotowo – podmiotowej, w doktrynie za wypadek mniejszej

wagi uznana jest postać przestępstwa uprzywilejowana ze względu na dominowanie

okoliczności zmniejszających zawartość bezprawia, a w konsekwencji także stopień

karygodności czynu (K. Buchała: glosa do wyroku SN z dnia 9 października 1996 r.,

VKKN 79/96, P. i P. 1997, z. 9, s. 111 i nast.; T. Hajduk: Wypadki przestępstw

mniejszej wagi, Prok. i Pr. 2002, z. 5, s. 57 i nast.).

Wbrew wywodom odwołania, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny słusznie

uznał czyn obwinionej za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi.

Sędzia Sądu Rejonowego nie kwestionowała faktu dopuszczenia się oczywistej i

rażącej obrazy prawa, wyraziła skruchę i ubolewanie. W uzasadnieniu wyroku (VIII K

652/09 Sądu Rejonowego w A.) przyznała i wskazała błędy których się dopuściła, w

konsekwencji uchylono ten wyrok w toku zwykłego postępowania odwoławczego i

stosunkowo szybko wydano trafny wyrok w sprawie.

5

Przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego obwiniona rzetelnie i

sumiennie wywiązywała się z obowiązków sędziego. Za popełnione przewinienie

sędzia Sądu Rejonowego poniosła konsekwencje w trybie art. 40 § 1 u.s.p.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, a także znikomy stopień zawinienia,

całkowity brak złej woli, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że

poczynione ustalenia faktyczne uzasadniają uznanie przewinienia dyscyplinarnego

obwinionej za przypadek mniejszej wagi.

W konsekwencji utrzymano zaskarżony wyrok w mocy.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 133 u.s.p.