I CSK 61/10

Sygn. akt I CSK 61/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa C. F.

przeciwko Telewizji Polskiej S.A. w W.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 maja 2009 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok w pkt. II w części oddalającej

apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23

kwietnia 2008 r., w zakresie rozstrzygnięcia w pkt. II

o oddaleniu powództwa o zadośćuczynienie ponad

zasądzoną z tego tytułu kwotę i wymienioną w pkt. I

wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 kwietnia 2008 r.,

kwotę 80.000,- zł (osiemdziesiąt tysięcy) zł podwyższa

do kwoty 160.000,- zł (sto sześćdziesiąt tysięcy) zł;

2) w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala;

2

3) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.200,- zł

(siedem tysięcy dwieście) zł wraz z należnym podatkiem

od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego;

4) nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu

Państwa (Sąd Apelacyjny) kwotę 4.000,- zł (cztery

tysiące) zł tytułem opłaty od skargi kasacyjnej, od

uiszczenia której powód był zwolniony i odstępuje od

obciążania powoda pozostałą częścią tej opłaty.

Uzasadnienie

3

Powód – C. F. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu wniósł o

zasądzenie od Telewizji Polskiej S.A. w W. kwot: - 1.000.000 zł tytułem

odszkodowania za naruszenie jego praw autorskich majątkowych i osobistych; -

1.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, takich

jak: cześć, praca, rodzina, wizerunek, nazwisko; - renty w wysokości 5.000 zł

miesięcznie. Kwot tych powód dochodził w związku tym, że pozwany złamał zakaz

publikowania informacji dotyczących powoda, orzeczony przez Sąd Wojewódzki

wyrokiem z 23 czerwca 1997 r., w sprawie o sygn. Akt [...]. Powód twierdził, że w

okresie od 28 marca 1997 r. pozwany wielokrotnie naruszył ten zakaz,

rozpowszechniając w emitowanych przez siebie programach informacyjnych i

audycjach materiały zawierające dane osobowe powoda, ujawniające jego postać i

głos. Pozwany sprzedał też te materiały TVN S.A. w W.

Pozwany – Telewizja Polska S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa i

zaprzeczył temu, żeby powodowi przysługiwały jakieś prawa autorskie do

materiałów wykorzystanych w programach emitowanych przez pozwanego oraz

temu, żeby jego działania mogły naruszyć dobra osobiste powoda.

Wyrokiem z 23 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na

rzecz powoda kwotę 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od 28 września 2005 r. i

oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Okręgowy ustalił, że powód był

głównym świadkiem w postępowaniu karnym w sprawie śmierci G. P. Pozwany

wielokrotnie naruszał dobra osobiste powoda poprzez to, że emitował bez zgody

powoda materiały zawierające jego wizerunek oraz dane dotyczące prywatnej sfery

jego życia. W kwietniu 1997 r. doszło do pobicia powoda przez nieznanych

sprawców oraz próby zamachu na życie jego żony i dzieci. Wyrokiem z 23 czerwca

1997 r. Sąd Okręgowy zakazał Telewizji Polskiej S.A. w W. publikowania

jakichkolwiek informacji dotyczących C. F. Pozwany kilkakrotnie złamał ten zakaz.

Od /…/ 1997 r. pozwany przygotowywał i emitował materiały zawierające wizerunek

powoda, ujawniające jego pełne nazwisko, a także wypowiedzi członków jego

najbliższej rodziny, a nadto informacje o jego roli w sprawie śmierci G. P. i

składanych w jej toku zeznaniach. Były to: wyprodukowany w 1998 r. film „Ś.”, w

przygotowaniu którego powód współpracował, ale film nie został mu przedstawiony

4

do autoryzacji przed emisją, audycja „B.”, audycja „O.”, program „E.” oraz programy

publicystyczne: „W.”, a 19 czerwca 2000 r. pozwana zawarła z TVN S.A. w W.

umowę licencyjną, na podstawie której udostępniła tej Spółce materiały operacyjne

ze śledztwa zawierające wizerunek C. F. Materiały te zostały wyemitowane w

programie „F.” /…/r. i /…/ r.

Sąd Okręgowy uznał, że pozwany złamał zakaz naruszania dóbr osobistych

powoda, emitując programy „Ś.”, „B.”, „E.”, „O.” oraz programy informacyjne z /…/

1997 r., /…/ 1997 r., /…/ 2000 r. oraz /…/ 2004 r., a także sprzedając materiał

dotyczący powoda TVN S.A. w W. Stwierdzone przez Sąd działania pozwanego

polegające na ujawnianiu wizerunku, sylwetki, danych osobowych powoda z

materiałów operacyjnych, w których występował on jako świadek stanowiły o

naruszeniu art. 13 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1984 r., prawo prasowe (Dz. U. Nr

5, poz. 124), a pozostałe, przypisane pozwanemu działania o naruszeniu art. 81

ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U.

2006, nr 90, poz. 631) i art. 23 k.c., bowiem powód nie jest znany powszechnie, nie

godził się na rozpowszechnianie swojego wizerunku i nie otrzymał za to

wynagrodzenia. W ocenie Sądu, stwierdzona ilość naruszeń uzasadniała

przyznanie powodowi zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł (po 10.000 zł za każdy

materiał sprzeczny z zakazem) z odsetkami ustawowymi od następnego dnia po

doręczeniu pozwanemu pisma precyzującego żądanie, i w efekcie wyrokiem z 23

kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda 80.000 zł

z ustawowymi odsetkami od 28 września 2005 r. (pkt I), w pozostałym zakresie

oddalił powództwo (pkt II) i stosowanie do wyniku postępowania rozstrzygnął o jego

kosztach (pkt III i IV). Orzeczenie to zostało zmienione przez Sąd Apelacyjny

wyrokiem z 14 maja 2009 r. wydanym w wyniku rozpoznania apelacji powoda, w

ten sposób, że data naliczania odsetek od zasądzonego zadośćuczynienia

oznaczona została przez Sąd Apelacyjny na 25 lutego 2002 r., a w pozostałym

zakresie Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda.

Sąd Apelacyjny zaakceptował wszystkie ustalenia faktyczne Sądu

Okręgowego i do nich odniósł ocenę prawną sprawy. Sąd stwierdził, że zasądzona

suma zadośćuczynienia odpowiada rodzajowi i zakresowi naruszeń dóbr

osobistych powoda, bowiem materiały emitowane przez pozwanego nie zawierały

5

treści o wydźwięku pejoratywnym wobec powoda. Sąd nie znalazł przy tym

podstaw do zasądzenia na rzecz powoda renty pieniężnej ani zasądzenia żądanej

przez niego kwoty z tytułu naruszenia jego praw autorskich, bowiem prawa takie do

wyemitowanych przez pozwaną materiałów nie przysługiwały powodowi.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego z 14 maja 2009 r. w części co do

kwoty 980.000 zł, która - jak sprecyzował - odnosiła się do oddalonego żądania

zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych,

a nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze

kasacyjnej zarzucił, że wyrok Sądu Apelacyjnego wydany został z naruszeniem art.

24 k.c., art. 448 k.c. oraz art. 233 k.p.c. przez nieuwzględnienie okoliczności, że

naruszenie dóbr osobistych powoda zostało dokonane w warunkach „winy

kwalifikowanej” pozwanego, polegającej na złamaniu wcześniejszego sądowego

zakazu publikacji materiałów na temat powoda. Powód podkreślał, że Sąd

Apelacyjny nie uwzględnił tej okoliczności, że naruszenie dóbr osobistych powoda

miało negatywny wpływ na stan jego zdrowia,

Pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Jedyny zarzut skarżącego zmierzający do zakwestionowania czynności

procesowych podjętych w sprawie przez Sąd drugiej instancji dotyczy naruszenia

art. 233 k.p.c., ale skarga kasacyjna w istocie koncentruje się na zakwestionowaniu

sposobu ustalenia przez Sąd Apelacyjny wysokości zadośćuczynienia należnego

skarżącemu (art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.), w związku z dokonaniem przez

Sąd nieprawidłowej oceny materiału dowodowego (art. 233 k.p.c.). Ze względu na

nadzwyczajny charakter środka odwoławczego, jakim jest skarga kasacyjna,

mającego na celu kontrolę poprawności stosowania prawa przez sąd drugiej

instancji, Sąd Najwyższy nie bada sposobu oceny dowodów dokonanej

w dotychczasowym toku postępowania. Tym samym, w związku z treścią art. 3983

§ 3 k.p.c., zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. nie może zostać skutecznie podniesiony

w postępowaniu kasacyjnym w celu zakwestionowania ustaleń faktycznych

dokonanych przez sąd drugiej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 lutego

2010 r., III SK 24/09, niepubl.).

6

Ocena zarzutów mieszczących się w zakresie pierwszej z podstaw

kasacyjnych (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.) musi być zatem odniesiona do tych faktów,

które Sądy obu instancji przyjęły za podstawę subsumcji, a w ramach rozpoznania

skargi kasacyjnej oceniony zostać może jedynie sposób ustalenia przez sąd

wysokości zadośćuczynienia należnego skarżącemu na podstawie art. 448 k.c.

w zw. z art. 24 § 1 k.c.).

2. Zadośćuczynienie przewidziane w przepisach art. 24 k.c. i art. 448 k.c. ma

wypełnić przede wszystkim funkcję kompensacyjną, a jej zrealizowanie wymaga, by

wysokość zadośćuczynienia nie była symboliczna lecz satysfakcjonująca dla

poszkodowanego, a więc ekonomicznie odczuwalna. Wysokość zadośćuczynienia

nie może też być nadmierna, tak by nie stało się ono źródłem wzbogacenia się

poszkodowanego na tle dotychczasowego jego statusu materialnego. Zgodnie

z art. 448 k.c. w zw. 24 k.c. wysokość zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr

osobistych jest kwestią ocenną, zależną od uznania sądu w kontekście okoliczności

faktycznych sprawy. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 448 k.c. w zw. 24 k.c.

poprzez zaniżenie zadośćuczynienia należnego pokrzywdzonemu może zostać

skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej jedynie w razie wyraźnej lub rażącej

niewspółmierności przyznanego mu zadośćuczynienia do wyrządzonej mu krzywdy

(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2009 r., I CSK 83/09, niepubl.

i z 8 sierpnia 2007 r., I CSK 165/07, OSN ZD 2008, nr 3, poz. 66). O wysokości

zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych – co do zasady – decyduje rodzaj

naruszonego dobra osobistego pokrzywdzonego, skala naruszenia, okoliczności

w jakich doszło do naruszenia i charakter działania sprawcy, w tym jednorazowość

lub wielokrotność tego działania oraz zakres krzywdy wyrządzonej

pokrzywdzonemu, długotrwałość jej odczuwania.

Skarżący podnosi, że na wysokości zadośćuczynienia zasądzonego na jego

rzecz powinna zaważyć także okoliczność, że pozwany dopuścił się naruszenia

dóbr osobistych powoda, łamiąc zakaz ujawniania wizerunku powoda i danych

dotyczących prywatnej sfery jego życia, ustanowiony wyrokiem Sądu

Wojewódzkiego z 23 czerwca 1997 r., do sygn.[...]. Należy zauważyć, że

podstawowym sposobem, za pomocą którego pokrzywdzony może wymusić

respektowanie orzeczonego na jego korzyść zakazu naruszania dóbr osobistych,

7

jest wniosek o zasądzenie grzywny na podstawie art. 1051 i art. 1052 k.p.c. (tak

Sąd Najwyższy w wyroku z 30 kwietnia 1970 r., II CRN 103/70, OSP 1971, nr 4, s.

83). Nie zmienia to faktu, że jeśli pozwany w sprawie o naruszenie dóbr osobistych,

przeciwko któremu zapadł wyrok uwzględniający powództwo, złamie ustanowione

tym wyrokiem zakazy podejmowania działań godzących w dobra osobiste powoda,

to takie zachowanie pozwanego stanowi o dalszym naruszaniu dóbr osobistych

pokrzywdzonego. Zadośćuczynienia za krzywdę kompensującego skutki kolejnych

naruszeń powód może dochodzić tylko w kolejnym procesie, a przed łamaniem

zakazu na przyszłość może się bronić poprzez wszczęcie postępowania

egzekucyjnego co do orzeczonego obowiązku zaniechania czynności. Grzywna,

jako środek przymusu stosowany w egzekucji obowiązku zaniechania czynności

(art. 1051 k.p.c.) jest należnością budżetową, a zatem nie sposób uznać, że jej

zastosowanie może usunąć skutki dokonanego już naruszenia dóbr osobistych

wierzyciela obowiązku określonego orzeczeniem sądowym. W stosunku do

dłużnika grzywna spełnia funkcje represyjne i prewencyjne, ale nie zwalnia go z

powinności naprawienia krzywdy, jaką swoim działaniem wyrządził

pokrzywdzonemu. Zastosowanie przez sąd w konkretnym postępowaniu

egzekucyjnym grzywien jako środka egzekucji obowiązku zaprzestania czynności

musi mieścić się w granicach wyznaczonych przez art. 1052 k.p.c. Dłużnicy,

których kondycja finansowa jest lepsza, w mniejszym stopniu odczuwają

dolegliwości związane z koniecznością uregulowania grzywny. Oznacza to, że

wzmocnienie oddziaływania represyjnego i prewencyjnego w stosunku do tych

działających wbrew orzeczonemu zakazowi dłużników może być osiągnięte także w

postępowaniu o naprawienie krzywdy wywołanej kolejnymi naruszeniami dóbr

osobistych, a to przez zasądzenie odpowiednio wyższego zadośćuczynienia.

Okoliczności przytoczone wyżej nie mogą mieć jednak decydującego

znaczenia przy ocenie wysokości zadośćuczynienia należnego powodowi, bo

chociaż powód w skardze kasacyjnej akcentuje potrzebę wypełnienia przez

zadośćuczynienie funkcji „represyjno-prewencyjnej”, to pomija tę okoliczność, że

nie doprowadził do wszczęcia i przeprowadzenia przeciwko pozwanemu egzekucji

zakazu naruszania obowiązku, a prewencyjne i represyjne oddziaływanie na

dłużnika powinno być osiągnięte przede wszystkim w ramach postępowania

8

egzekucyjnego. Pisma powoda złożone do akt sprawy w pierwszych latach

prowadzenia postępowania świadczą o tym, że nie potrafił on wykorzystać tych

środków ochrony, które gwarantowała mu ustawa, ale konsekwencji tego stanu

rzeczy nie można przenosić wyłącznie na pozwanego. Trzeba jednak odnotować,

że samo wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie i zarzuty zgłaszane

przeciwko działaniom pozwanego powinny powstrzymać pozwanego od działań

polegających na łamaniu orzeczonego zakazu. Tymczasem, z ustaleń Sądów obu

instancji wynika, że niektóre z przypisanych pozwanemu naruszeń miały miejsce

już w toku postępowania w niniejszej sprawie, a to powinno być uwzględnione przy

określaniu wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia. Z uzasadnień

orzeczeń Sądów obu instancji nie wynika przy tym, by ten czynnik został wzięty pod

uwagę przy orzekaniu o zadośćuczynieniu.

3. Trafnie przyjął Sąd Apelacyjny, że materiały wyemitowane przez

pozwanego naruszają jedynie prawo skarżącego do wizerunku oraz prawo do

prywatności (art. 81 ust. 1 zd. 1 prawa w zw. z art. 23 k.c. i art. 24 §1 k.c.) i nie

godzą w inne jego dobra osobiste (w szczególności w jego cześć). W materiałach

tych powód przedstawiony jest w sposób neutralny, powstały one bowiem

z zamiarem przekazania informacji o roli powoda jako świadka w sprawie

zabójstwa G. P. Sposób ujęcia tematu, ale także - w niektórych przynajmniej

materiałach - wskazanie na tragiczne przeżycia powoda w związku z rolą

procesową, w jakiej występował, budują wizerunek powoda raczej jako ofiary

represji. W niniejszej sprawie, z uwagi na jej specyfikę, szczególnie istotna jest

jednak kwestia doznań powoda w związku ze stwierdzanymi systematycznie

przypadkami łamania zakazu orzeczonego przez Sąd. Powód wystąpił o udzielenie

mu ochrony dóbr osobistych po wszczęciu postępowania w sprawie karnej

i 23 czerwca 1997 r. uzyskał wyrok zakazujący pozwanemu ujawniania jego

wizerunku i danych na temat prywatnej sfery jego życia w materiałach

informacyjnych dotyczących sprawy śmierci G. P. Przyczyną wystąpienia z

żądaniem i jego uwzględnienia było to, że powód doświadczył szeregu przykrości w

kampanii propagandowej mającej zniszczyć jego wizerunek bezpośrednio po

śmiertelnym pobiciu G. P. i w związku z informacjami na temat sprawców, jakie był

w stanie przekazać. W toku postępowania zmierzającego do ustalenia sprawców i

9

ich ukarania, stał się znowu ofiarą działań stanowiących realne zagrożenie dla

zdrowia i życia jego oraz członków jego rodziny. Wyczulenie powoda na sytuacje, w

których opinii publicznej ujawniany jest jego wizerunek, dane osobowe i informacje

o prywatnej sferze jego życia jest szczególne. Powód spodziewa się, że w związku

z przekazywanymi informacjami na powrót stanie się ofiarą represji. Niezależnie od

tego, czy obawy powoda są obiektywnie uzasadnione, samo ich występowanie - w

świetle wcześniejszych doświadczeń powoda - tłumaczy jego kategoryczny

sprzeciw w stosunku do wszelkich działań pozwanego niezgodnych z orzeczonym

23 czerwca 1997 r. zakazem. Pozwanemu wszystkie te okoliczności były znane

z poprzednio prowadzonego postępowania, a poza tym – miał obowiązek

podporządkowania się wydanemu w sprawie orzeczeniu. Fakt złamania przez

pozwanego wcześniejszego sądowego zakazu naruszania dóbr osobistych powoda

w okolicznościach sprawy stanowi bezwzględną podstawę dla podwyższenia kwoty

zadośćuczynienia zasądzanego z powodu tych naruszeń, które miały miejsce już

po wydaniu poprzedniego wyroku. Okoliczność ta, z punktu widzenia dochodzenia

roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, stanowi nie tylko dowód

bezprawności zachowań pozwanego, ale także podstawę dla stwierdzenia ich

umyślności. Dodatkowo należy przy tym wziąć pod uwagę, że powód odbiera

działania pozwanego ze świadomością szczególnego zagrożenia dla niego samego

i rodziny, jakie mogą stwarzać czy to sprawcy pobicia G. P., czy inne, sprzyjające

im osoby. Skoro kwota zadośćuczynienia przyznana powodowi w 1997 r.w celu

skompensowania krzywdy wyrządzonej mu wówczas działaniami pozwanego

wynosiła 50.000 zł, a bezpośrednio po wydaniu tego wyroku pozwany kilkakrotnie

naruszył wydany mu zakaz przez emisję programów oraz przez sprzedanie licencji

TVN SA, to uznać trzeba, że zasądzona na rzecz powoda w 2008 r. kwota

zadośćuczynienia 80.000 zł jest w istocie niższa niż konieczna dla wyrównania

doznanej przez powoda krzywdy, zwłaszcza, że działania pozwanego sprzeczne z

orzeczonym zakazem nie polegały tylko na przygotowaniu materiałów, w których

posługiwał się wizerunkiem i danymi powoda, ale i na emisji tych programów oraz

sprzedaży licencji na korzystanie z niektórych materiałów.

Podsumowując powyższe wywody stwierdzić trzeba, że Sąd Apelacyjny

pominął pewne okoliczności, które powinny zadecydować o wysokości należnego

10

powodowi zadośćuczynienia i tym samym dopuścił się naruszenia art. 448 k.c.

w zw. z art. 24 § 1 k.c. zasądzając na rzecz powoda kwotę niewspółmierną do skali

naruszenia dóbr osobistych powoda i funkcji, jaką zadośćuczynienie powinno

spełnić z uwagi na okoliczności sprawy oraz wolę samego skarżącego. Sąd

Najwyższy uznał, że kwota należnego powodowi zadośćuczynienia winna być

dwukrotnie wyższa niż przyjął Sąd Apelacyjny, ale dalej idące żądania powoda nie

mogły być uwzględnione, bo powód pomija waloryzacyjną funkcję odsetek, które

zostały zasądzone przez Sąd Apelacyjny od przyznanego powodowi

zadośćuczynienia od 25 lutego 2002 r. Pozwany tego rozstrzygnięcia nie

kwestionował.

4. Trafnie natomiast Sąd Apelacyjny przyjął, że na wysokość zasądzonego

zadośćuczynienia nie mogą wpływać inne okoliczności wskazane przez powoda.

Po pierwsze, w świetle twierdzeń i dowodów przedstawionych przez powoda nie

można stwierdzić, by naruszenie jego prawa do wizerunku pozostawało w związku

ze szkodą majątkową w postaci utraty możliwości wykonywania pracy zarobkowej

wywołanej rozstrojem nerwowym. Po drugie, bez znaczenia dla wysokości

należnego skarżącemu zadośćuczynienia pozostaje także, powoływane przez

skarżącego, manipulowanie przez pozwaną dokumentacją audycji przedstawioną

w toku postępowania. Na marginesie zauważyć jednak należy, że nieuzasadnione

jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, wywodzące brak naruszenia dobra osobistego

z faktu zawarcia w umowach licencyjnych klauzuli o wyłączeniu odpowiedzialności

licencjodawcy za naruszenia praw i dóbr osobistych osób trzecich. Postanowienie

tego rodzaju nie może bowiem modyfikować zasad odpowiedzialności

uregulowanych w przepisach bezwzględnie obowiązujących, a określać może

jedynie zakres stosunków wewnętrznych między stronami umowy, stanowiąc

podstawę dla ewentualnych rozliczeń regresowych.

5. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39816

k.p.c., Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżony wyrok w pkt II w części, w której Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powoda od wyroku Sądu Okręgowego z 23 kwietnia 2008 r., w zakresie

rozstrzygnięcia w pkt II o oddaleniu powództwa o zadośćuczynienie ponad

zasądzoną z tego tytułu kwotę i wymienioną w pkt I wyroku Sądu Okręgowego z 23

kwietnia 2008 r., kwotę 80.000 zł podwyższył do kwoty 160.000 zł. W pozostałym

11

zakresie, na podstawie art. 39814

k.p.c. Sąd Najwyższy skargę kasacyjną oddalił.

Nadto, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. w zw. § z 6 pkt 7 i § 13

ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.), Sąd Najwyższy zasądził na rzecz powoda koszty wynagrodzenia

pełnomocnika z urzędu oraz – na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. nakazał pobrać

od pozwanego opłatę od skargi kasacyjnej w kwocie 4.000 zł, od uiszczenia której

powód był zwolniony, obliczoną od uwzględnionej części roszczenia.